Bài thu hoạch kỹ năng giao tiếp (3)

Cũng từ xưa bằng kho tàng tục ngữ, ca dao, dân ca và thành ngữ, ông cha ta còn cho rằng: tính cách khôn ngoan của con người còn được thể hiện qua nhiều những nét biểu hiện bên ngoài và đ

Quan điểm của cá nhân về câu nói: “ Chim khôn kêu tiếng rãnh rang, người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe” trong giao tiếp ứng xử thời kỳ hội nhập.

Bài làm

Câu nói : “ Chim khôn kêu tiếng rãnh rang

Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”

Nghe nhẹ nhàng nhưng thấm thía đầy ý nghĩa và sâu xa Sự khôn ngoan của người Việt Nam thể hiện qua lời nói, chỉ một câu mà có hàm ý bao quát tất cả về ngôn từ ngôn ngữ của một người nói

Từ xưa, ông bà ta đã có kinh nghiệm nhìn diện mạo mà thăm dò tính cách và sự khôn ngoan của con người Cũng từ xưa bằng kho tàng tục ngữ, ca dao, dân ca và thành ngữ, ông cha ta còn cho rằng: tính cách khôn ngoan của con người còn được thể hiện qua nhiều những nét biểu hiện bên ngoài và đặc biệt quan trọng là lời nói, một trong những biểu hiện tính cách khôn ngoan của người Việt Nam Đằng sau mỗi câu tục ngữ, đằng sau những hình ảnh, những kinh nghiệm khái quát từ chính cuộc sống ấy là bản sắc văn hóa, là phong cách sống, là lối nói, giọng nói, cách nghĩ của người Việt Sự tồn tại của những câu tục ngữ cho đến nay là minh chứng đầy sức thuyết phục kinh nghiệm giao tiếp của nhân dân ta

Rỏ rang việc vận dụng ngôn ngữ không hề đơn giản và bài học ngôn từ có lẽ sẽ không hề xưa củ đối với tất cả mọi người và ở mọi thời đại

Bằng lời nói, con người thể hiện tính cách khôn ngoan qua lớp từ vựng mà người

đó sử dụng, qua những tầng lớp ý nghĩa của lời người sử dụng nói, qua sự chọn lựa bối cảnh để lời nói thực hiện, qua phong cách, qua giọng điệu khi người sử dụng cất lời Ngôn ngữ là công cụ chung dùng để giao tiếp trong một cộng đồng, nhưng mỗi người, khi sử dụng lại có những thể hiện riêng, có thói quen ngôn ngữ riêng Ngay cả mỗi cá nhân, cùng một nội dung thông báo nhưng nếu hoàn cảnh, đối tượng, mục đích giao tiếp,… thay đổi, thì việc vận dụng ngôn ngữ cũng có sự khác biệt Sự hiện thực hóa cụ thể những ý nghĩ bằng những phát ngôn cụ thể trong quá trình ngôn giao đều mang đậm giấu ấn phong cách của mỗi người Có thể nói qua lời ăn tiếng nói, người ta phần nào thể hiện tâm hồn, tính cách và tình

cảm của mình Khác với cách nói mang tính hàn lâm, tục ngữ thể hiện cái logic của mình bằng lối nói so sánh hình tượng, giàu sắc thái biểu cảm mà không kém phần triết lí

Có hai quan điểm chung về câu nói : “ Chim khôn kêu tiếng rãnh rang,

Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”

Đối với người nói: Ta có thể nhận định rằng, một người có tính cách dịu dàng,

nhẹ nhàng, thanh nhã, dĩ nhiên lời nói của họ cũng dịu dàng, thanh nhã, dễ nghe

Trong đời sống văn minh, hiện đại ngày nay Tôi thiết nghĩ, cái đẹp truyền thống ấy cần được gìn giữ và phát huy Ứng xử bằng lời nói hằng ngày của chúng ta là một tiêu chí quan trọng để xác định một mẫu người văn minh, thanh lịch

Một người văn minh, thanh lịch phải biết cách sử dụng ngôn ngữ thích hợp, đúng đối tượng, đúng lúc và đúng hoàn cảnh Lời nói chúng ta dùng để nói với bậc bề trên phải khác lời nói dành cho bạn bè cũng như với bậc dưới của chúng ta Trong đó thưa gởi, xưng hô đúng cách là vấn đề phức tạp nhưng không được sai phạm Không được dung từ lóng, cũng như phải nói cho tròn câu, tròn chử để thể hiện long kính trọng với bậc lớn tuổi, bề trên Bên cạnh đó phải dung câu đầy đủ, khống được nói tiếng trống không Những cách nói như thế bị coi là cách nói thô lỗ, thiếu tôn trọng, vô lễ trong văn hóa Việt Nam ta

Khi nói, chúng ta phải điều chỉnh âm lượng vừa phải, không được quá lớn cũng không được quá nhỏ, trừ trường hợp nói với người bị lãng tai Không được vừa cười vừa nói, vì như thế sẽ bị đánh giá là người vô duyên, không được vung tay, múa chân khi nói

Khi nói với người lớn phải chú ý lắng nghe, không được ngắt lời, khi muốn nói gì phải xin phép trước khi nói Khi tranh luận, đối với người trên phải khiêm tốn, học hỏi, không nên cải lại cho bằng được

Khi nói chuyện với bậc ngang mình như bạn bè hoặc nói chuyện với bậc thấp hơn mình, cũng không thể tùy tiện nói theo ý mình Cho dù nói nói với bạn

bè cũng không nên nói từ thô tục hay chửi thề, càng lên án hơn là đối với phái

nữ, cũng như không nên dùng những từ được cho là thiếu lịch sự Bên cạnh đó nói chuyện với bề dưới, ta cũng phải ăn nói nhã nhặn và có thái độ tôn trọng người đối diện, cũng là thể hiện bản thân biết chuyện, biết lẽ phải cũng như biết cách cư xử với những người xung quanh Câu tục ngữ trên còn đề cập đến vị thế của người giao tiếp Mooic người khi tham gia giao tiếp bao giờ cũng xuất hiện với một tư cách, một cương vị nhất định mà mối quan hệ gia đình và xã hội đã quy định Có mối quan hệ ngang vai, cũng có những mối quan hệ không bằng vai Trong quan hệ giao tiếp không bằng vai, rỏ rang lời nói của vai trên có sức nặng hơn vai dưới Khi đề cập đến vị thế của người giao tiếp, sự thể hiện của tục ngữ có phần nào đó vừa mĩa mai, chỉ trích vừa bi quan, chua chát Từ việc chỉ ra giá trị của ngôn ngữ, mối quan hệ giữa ngôn ngữ với lời nói cá nhân, tục ngữ đã khái quát nên một số yêu cầu thiết thực như: đầu tiên là sự ngắn gọn khi giao tiếp, để đạt được yêu cầu trên khi nói năng cần phải suy nghĩ, triết lí này dẫn đên yêu cầu thứ ba là lựa lời khi nói năng Vì thế Ông bà ta thường dạy con cháu rằng:

“ Người thanh tiếng nói cũng thanh Chuông kêu khẽ đánh, bên thành cũng kêu”

“ Chim khôn kêu tiếng rãnh rang, Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”

“ Lời nói chẳng mất tiền mua, Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”

Đối với người nghe: Cách đón nhận của họ cũng chịu sự ảnh hưởng của giọng

điệu lời nói, biểu hiện qua hai câu tục ngữ:

“ Người thanh tiếng nói cũng thanh Chuông kêu khẽ đánh, bên thành cũng kêu”

“ Chim khôn kêu tiếng rãnh rang,

Người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”

Điều này hàm ý chỉ người có tính cách nhạy bén tốt, chỉ cần nói nhẹ cũng biết đón nhận và nếu họ phải đóng vai trò người nói thì họ cũng không cần gì phải to tiếng mà lời nói của họ tất yếu sẽ nhỏ nhẹ

Người Việt Nam ta là yêu thích nghe lời ngọt ngào, nói lời dịu dàng, nghe lời thanh thoát, nói lời êm tai, chắc chắn với cách ứng dụng lời nói kiểu này thì chỉ người khôn ngoan mới thực sự làm được

Một câu nói nhẹ nhàng hữu hiệu, kết quả đạt được cao hơn, thấm thía hơn những lời nói to tiếng, chữi rủa Đâu cần phải to tiếng, thét lên để thu phục được long người, mà chỉ cần nói nhẹ nhàng,…càng nhẹ, nhẹ nhàng càng thấm thía

Nói tóm lại, để có được ngôn ngữ, lời nói của một người văn minh, thanh lịch

trong giao tiếp ứng xử trong thời kỳ hội nhập hiện nay, ta cũng phải khổ công rèn luyện Tuy nhiên, cố gắng bám vào những nguyên tắc chuẩn mực cũng dễ làm ngôn ngữ chúng ta xơ cứng, thiếu sức sống, thậm chí giả tạo Sử dụng các lối mới đã được chấp thuận, tăng tính hài hước của câu chuyện vẫn không làm giảm tính lịch thiệp, mà lại làm tăng sự hấp dẫn của bản thân trước người nghe Chúng

ta đều nhận thức rỏ tầm quan trọng và giá trị của lời ăn tiếng nói Ngôn ngữ là công cụ dùng để giao tiếp Nhưng khi sử dụng ngôn ngữ, người ta không chỉ thuần túy truyền tải thong tin khách quan mà còn nhằm tác động vào đối tượng, chinh phục đối tượng hoặc thể hiện sự đánh giá tình cảm của mình Ngôn ngữ có sức mạnh thật kì diệu Nó có thể làm cho con người gần gủi, gắng bó hay mãi xa cách Nó có thể làm cho chúng ta yêu thương hay căm giận Nó có thể làm cho đối tượng tham gia giao tiếp phơi phới yêu đời hoặc dằn vặt, đau đớn hay tiết nuối, day dứt khôn nguôi Nó có thể gây ra chiến tranh mà cũng có thể làm sóng yên biển lặng Vì thế, khi nói về giá trị của lời ăn tiếng nói, chúng ta đã dùng những hình ảnh biểu trưng cho sự quý giá để so sánh như “ lời nói, gói vàng”, thậm chí rất cần thiết cho sự sống Giá trị càng cao thì người sở hữu cần phải trân trọng, giữ gìn khi sử dụng Không biết kiểm soát ngôn từ, nói không đúng chỗ, lựa chọn và sử dụng các phương tiện ngôn ngữ không hợp lí, không phù hợp với đối tượng, không diễn đạt chính xác tâm tư tình cảm của mình thì có thể gây nên hậu quả khôn lường

Ai cũng có lúc “ nhả ngọc phun châu”, và cũng có khi không thể kiềm lòng mà tuôn lời khó nghe, khiếm nhã Nhưng cái logic trên quả thật đúng và đáng suy ngẫm Trong quá trình ngôn giao, ngoài sự chi phối do các nhân tố khách quan, còn có sự chi phối từ chính bản thân người nói như: thói quen, nghề nghiệp, tính cách, tình cảm, giới tính, địa bàn cư trú,… Tất cả những điều này đều sẽ ảnh hưởng đên việc lựa chọn các phương tiện ngôn ngữ khi giao tiếp Lời nói là kết quả của sự hòa hợp tất cả rất nhiều nhân tố khác nhau, cả chủ quan lẫn khách quan Và cũng chính từ lời nói, qua thực tế giao tiếp hàng ngày, ta thấy được chủ thể phát ngôn là người như thế nào: hiền hoặc dữ, tốt hay xấu, trầm mặc hay sôi nổi, nhân ái hay thâm độc, khôn ngoan hay ngu dốt, dịu dàng hay chanh chua,… Nói chung, tất cả chúng ta đều yêu thích sự nhẹ nhàng Vì thế, “ lời ngon, tiếng ngọt sẽ lọt vào tai”

Làm thế nào để tạo, duy trì và phát triển một mối quan hệ Khi xảy ra xung đột, anh/chị sẽ xử lý như thế nào để không đẩy xung đột leo thang trong giao tiếp ứng xử?

Bài làm

Các nhà lãnh đạo gỏi thường rất biết cách xây dựng các mối quan hệ với những người có thể hỗ trợ, ủng hộ và giúp đỡ mình trong công việc Đây là kỷ năng hầu như không thể thiếu đối với bất kỳ một nhân viên điều hành cấp cao nào Và riêng tôi, cũng phải tạo lập một số mối quan hệ với những người xung quanh để

có thể hỗ trợ tôi về việc học tập trong trường lớp cũng như ngoài xã hội, hỗ trợ tôi vấn đề việc làm, cơm áo gạo tiền, và còn rất rất nhiều lợi ích vô hình mà ta chưa nhìn thấy hết từ những mối quan hệ xung quanh

Nhiều người cho rằng, kỷ năng quan trọng bậc nhất ngày nay để có thành công trong sự nghiệp, chính là kỷ năng tạo dựng và duy trì các mối quan hệ Kỷ năng này đặc biệt quan trọng khi bạn cần phải trải qua một vài công việc mới có thể đạt được mục tiêu nghề nghiệp của mình

Một vài mối quan hệ trong công việc cần phải duy trì được kể như: quan hệ cấp trên, quan hệ đồng nghiệp, quan hệ khách hàng Một vài quan hệ cũng góp phần quan trọng như quan hệ bạn bè

Đối với các quan hệ trong công việc:

Quan hệ với cấp trên: Thành công hay thất bại, thăng tiến hay vẫn ở

nguyên vị trí củ là do phụ thuộc rất nhiều vào cấp trên Muốn có người hướng dẫn, động viên, chỉ dạy, tư vấn những điều bổ ích, cần thiết cho công việc hiện tại và sau này là phụ thuộc vào cấp trên có muốn đào tạo mình hay không?! Và

đó chính là cần sự tạo lập mối quan hệ của bản thân đối với cấp trên như thế nào

để lấy được lòng cấp trên, tất cả đều phụ thuộc vào bản thân mình Chỉ cần có thái độ tôn trọng cấp trên, thể hiện sự thành thật, nhiệt huyết làm việc của mình đối với cấp trên, khéo léo tranh thủ sự ủng hộ, giúp đỡ của cấp trên Hãy tạo mối quan hệ thật tốt với cấp trên và chứng tỏ với người ta năng lực làm việc của bản thân mình Không cần phải nói, quan hệ cấp trên là một trong những mối quan hệ quan trọng nhất mà ta nên tạo dựng và phát triển

Quan hệ với đồng nghiệp: mối quan hệ với cấp trên là quan trọng nhưng

bên cạnh đó chúng ta có những mỗi quan hệ đồng nghiệp cũng giúp đỡ ta rất nhiều Để có thể có được mối quan hệ tốt đẹp với họ, hãy ủng hộ họ, động viên

họ, giúp đỡ họ vào những lúc cần thiết Xây dựng và giữ mối quan hệ tốt đẹp với đồng nghiệp sẽ giúp cho cả bạn và đồng nghiệp cùng tiến bộ trong công việc Đồng nghiệp cũ cũng có thể trở thành đầu mối liên lạc cho mình trong công việc sau này

Quan hệ khách hàng: Khả năng một người khách có thể nói tốt về bạn

trước mặt cấp trên của bạn là rất cao, bên cạnh đó cũng có thể giúp bạn đạt được lợi nhuận trong công việc Vì thế, mối quan hệ với khách hàng cũng không kém phần quan trọng Điều đó cũng có thể giúp ta dễ dàng có cơ hội thăng tiến trong công việc Hãy tỏ ra mình là một người chân thành muốn hợp tác với họ, sẵn sàng làm giúp họ những gì mình có thể nhưng bên cạnh đó mình lại được mối quan hệ hợp tác lâu dài với khách hàng Hãy duy trì mối quan hệ tốt đẹp với họ, biết đâu một ngày nào đó, khi cần tuyển nhân viên, họ sẽ nghĩ ngay đến mình

Vì thế, tạo dựng và duy trì mối quan hệ tại công sở không những giúp chúng ta thăng tiến trong nghề nghiệp, mà còn góp phần tạo một môi trường làm việc tích cực cho chúng ta hàng ngày

Đối với quan hệ bạn bè: bàn bè có rất nhiều loại, cũng như bạn bè thân, bạn bè

xã giao, tất cả mối quan hệ bạn bè chúng ta đều cư xử thân thiện và ôn hòa, đôi khi sẵn sàng giúp đỡ họ những lúc cần thiết thì cũng đôi khi bản thân mình cần giúp đỡ thì họ sẽ sẵn sàng giúp đỡ bạn như bạn đã từng giúp đỡ họ

Có rất nhiều cách để nuôi dưỡng một mối quan hệ bền vững Tuy nhiên, chưa phải ai cũng nhận ra việc nuôi dưỡng một mối quan hệ là quan trọng, tạo lập mối quan hệ đã khó, nhưng đễ giữ một mối quan hệ bền vững lại càn khó hơn

Thân thiện và ôn hòa là điều kiện cần để bắt đầu bất kỳ một mối quan hệ nào Bạn bè hay đồng nghệp đều có thể áp dụng được, bởi vì tất cả đều dựa trên

cở sở tình cảm Có câu “ kinh doanh tình cảm, là siêu lợi nhuận” Vì vậy, đừng

để sự nóng giận của bản thân hay những lời nói, hành động thiếu suy nghĩ mà làm mất đi mối quan hệ đã có

Mối quan hệ tốt và bền vững hay không là phụ thuộc vào bản thân chúng

ta có thật sự lắng nghe đối phương hay không Lắng nghe cũng là một cách giao tiếp văn hóa văn minh Lắng nghe là một chuyện nhưng để hiểu được ý của người nói và chúng ta lắng nghe được những gì từ họ thì lại là một chặng đường dài Chúng ta phải thật tâm lắng nghe, cảm xúc tích cực thì lắng nghe mới tích cực, lắng nghe tích cực mới tạo được thiện cảm với người đối diện cũng như có thể là chổ dựa cảm xúc cho những người xung quanh

Luôn giúp đỡ những người cần giúp đỡ, đó cũng là cách để chúng ta mở lòng với những người xung quanh Khi chúng ta giúp đỡ một ai đó cũng chính là chúng ta cho đi tình thương, chân thành, lòng nhân ái Cái nhận được là sự biết

ơn, tôn trọng trọng, yêu thương, cũng như sự may mắn mà đôi khi chúng ta không nghỉ đến

Nếu chúng ta không quan tâm đến người khác thì cũng đừng hy vọng chờ người khác quan tâm đến mình Bởi đó là quy luật Vì thế, để có được một mối quan hệ tốt đẹp với tất cả mọi người, chúng ta cần mở lòng và quan tâm đến họ

Có như vậy, có như vậy bạn mới nhận được sự quan tâm ngược lại

Vị tha và không mong đợi sự đền đáp là cách để cho những người xung quanh trân trọng chúng ta hơn Bởi đây là một trong những cách làm mà khó có

ai làm được, nhưng không phải là không làm được Chúng ta thử suy nghĩ, nếu trong một mối quan hệ mà ta luôn mong đợi một số mối lợi nhuận nào từ nhừng người khác, thì vô tình ta đã trở thành người vụ lợi Tuy nhiên, không có một mối quan hệ nào bền vững, cũng không có mối quan hệ nào thật sự có sự hiện diện của những sự vụ lợi

Thành thật nhận ra lỗi sai của bản thân cũng như thành thật sữa chữa những sai lầm đó Con người không ai là không phạm sai lầm, cái chính là họ biết mình sai ở đâu, và sữa chổ nào mà là đáng quý Đứng trước những người muốn quay đầu lại, chúng ta nên có cái nhìn bao dung và tha thứ Một mối quan

hệ tốt đẹp sẽ tồn tại sự tha thứ cùng những suy nghĩ tích cực

Giao tiếp và công khai Đây là điều kiện cần đối với những người làm công sở tương đối nhút nhát Có thể họ sẽ gặp khó khăn, tuy nhiên để xây dựng cho riêng mình một mối quan hệ tốt đẹp với những người xung quanh thì giao tiếp là yếu tố đầu tiên quyết định Vì vậy, nói ra những điều mình nghĩ, truyền đạt cảm xúc thật sự một cách trực tiếp là cách ta gắn kết mình với những đồng nghiệp xung quanh

Muốn đánh giá một con người thì chúng ta cần phải đánh giá nhiều mặt, nhìn nhiều mặt, tích cực cũng như tiêu cực, từ lời nói đến hành động Đừng đánh giá một con người chỉ thông qua những gì bạn nghe hoặc đọc về họ Hãy nhìn cách họ hành động và kết quả họ đạt được

Để xây dựng một mối quan hệ tốt đẹp và bền vững thì niềm tin là một yếu

tố cần thiết không thể thiếu Muốn người đối diện tin ta hãy cho họ thấy ta là người đáng tin tưởng, hãy đặt niềm tin của mình cho người khác cũng như lấy trọn niềm tin của người khác với mình Và sự tin tưởng là một yếu tố quan trọng

để có một mối quan hệ lâu dài

Không lợi dụng tài chính Đây là yếu tố thực tế có thể duy trì mối quan hệ được bền lâu hay không Bởi đa phần các mối xung đột đều liên quan đến việc tài chính Dù là bạn bè bình thường hay đồng nghiệp, chúng ta cũng cần có sự minh bạch về tài chính Đừng bao giờ để tài chính làm thước đo đánh giá con người chúng ta và cũng đừng bao giờ đồng nhất tình cảm với tiền bạc, đó là sai lầm

Nuôi dưỡng một mối quan hệ tốt không chỉ giúp cuộc sống thường ngày trở nên tươi đẹp mà còn giúp cho mọi môi trường sống xung quanh ta trở nên dễ thở hơn Bởi vì thế, nuôi dưỡng một mối quan hệ bền vũng lâu dài là điều rất quan trọng Và mâu thuẫn là kết quả của một mối quan hệ kém chất lượng Tuy nhiên, đứng trước những mâu thuẫn, đứng trước những mối quan hệ không mấy mặn

mà, chúng ta nên tự kiểm điểm bản thân trước khi đỗ lỗi cho người khác, chúng

ta cần phải nghiêm túc suy nghĩ về bản thân, nếu bản thân ta sai, chúng ta sẵn sàng đứng ra nhận lỗi và sữa chữa, nhưng những mâu thuẩn cần có sự thẳng thắng nói ra những suy nghỉ và quan điểm của mình Bên cạnh đó, chúng ta vẫn giữ thái độ hòa nhã và chân thành, có tình cảm trong những mối quan hệ thì mọi việc sẽ giải quyết êm đẹp chỉ cần chúng ta thành thật nhận ra lỗi sai của bản thân cũng như thành thật sữa chữa những sai lầm đó Con người không ai là không phạm sai lầm, cái chính là họ biết mình sai ở đâu, và sữa chổ nào mà là đáng quý Đôi khi sự hài hước cũng rất quan trọng trong việc giải quyết xung đột giữa hai bên Laphôngten có nói một câu “ Khi bạn nỗi cáu ta hãy đùa lại một câu”, hài hước là một nhân tố cực kỳ quan trọng trong ngôn ngữ giao tiếp Đó là cách an toàn nhất cho mọi cuộc xung đột, là chìa khóa để mở cánh cửa lòng Lời đối đáp khôn ngoan, thông minh, dùng ngôn ngữ hài hước để phê phán thường mang lại hiệu quả lớn hơn nhiều, thay vì cứ cố cãi hoặc kể ra những cái lý của bản thân cũng như im lặng làm cho mâu thuẩn ngày càng leo thang Bởi thế, khi kể một câu chuyện cười hoặc một lời đối đáp có nội dung, cách nói hài hước thường làm cho không khí vui nhộn, điều tiết được tình cảm, nhắc khéo người khác mà không làm họ bực mình Hài hước là yếu tố không thể thiếu trong những lần giao tiếp Tuy nhiên cũng không nên lạm dụng nó Ông bà xưa của chúng ta cũng đã dạy ta “ một câu nhịn, chín câu lành” đó cũng là cách để giải quyết xung đột trong giao tiếp, chuyện gì cảm thấy không quan trọng và to tát, chúng ta hãy nhịn

để đổi lấy sự bình yên, đôi khi nhịn mà chúng ta vẫn giữ được mối quan hệ, còn hơn làm rỏ vấn đề mà mâu thuẩn xung đột leo thang để rồi mất đi mối quan hệ

mà chúng ta từng đã cố gắng tạo lập nên nó

Tâm đắc điều gì sau môn học này? Các anh/chị sẽ vận dụng như thế nào và công việc và cuộc sống.

Bài làm

Trước đây tôi thật sự xem cách cư xử trong giao tiếp của bản thân tôi tương đối tốt, nhưng khi học xong môn học này về chuyên đề kỷ năng ứng xử và tạo lập mối quan hệ thì tôi mới nhận ra rằng bản thân tôi còn thiếu sót rất nhiều về kỷ năng này Khi học xong chuyên đề, tôi mới nhận biết thế nào là để gìn giữ một mối quan hệ bền vững, hiểu thế nào lắng nghe người xung quanh, hiểu thế nào là cách cư xử người xung quanh sao cho đúng, hiểu thế nào là cư xử cho tròn vai,… rất rất nhiều cái mà tôi đã ngộ nhận ra Tôi đã hối hận khi đã bỏ lỡ một vài mối quan hệ mà tôi đã từng cố gắng xây dựng bởi vì tôi chưa hiểu hết phải làm thế nào để bền vững một mối quan hệ Tôi cũng vô cùng vui sướng khi tôi học được cách lắng nghe mọi người nói, tôi hạnh phúc khi tôi là chổ dựa cảm xúc cho những người xung quanh tôi, tôi vui vì mọi người chịu chia sẽ tâm sự với tôi và tôi cũng cảm thấy nhẹ lòng khi tôi đã cùng họ hòa nhập vào cùng cảm xúc để cho

họ những lời khuyên Nhưng tôi buồn bởi vì cách cư xử của tôi với những người xung quanh đôi lúc còn mang nhiều chủ nghĩa cá nhân và làm mất lòng một số người Điều tôi cảm thấy buồn nhất chính là tôi chưa cư xử tròn vai với vị trí là một người con trong gia đình

Qua môn học này, tôi sẽ hoàn thiện bản thân hơn trong cuộc sống Đối với gia đình và người thân, tôi giành nhiều thời gian cho gia đình hơn, suy nghỉ cho cha

mẹ vì tôi mà cực khổ, cố gắng làm cho cha mẹ đừng buồn lòng cũng như an tâm

vì đứa con mình sinh ra đã trưởng thành Đối với bạn bè, những người xung quanh, tôi xem lại những lời nói của bản thân, xem lại cách cư xử của bản thân với bạn bè, với mọi người xung quanh Từ giọng nói, cách ăn nói, cách cư xử, cũng như thái độ của bản thân đối với mọi người trước mọi tình huống Tập sống

có lòng bao dung, lòng vị tha Tập sống vì người khác, tập sống vui vẻ trước mọi khó khăn,… Đối với một mối quan hệ mà ta cố gắng tạo lập thì phải biết trân trọng thành quả đó, phải biết gìn giữ tốt những mối quan hệ mà ta đã và đang có Bởi vì thế, đôi khi chúng sau này chúng ta sống với những mối quan hệ đó, sống với những người không máu mũ ruột thịt đó vì cha mẹ, người thân chúng ta không thể sống với chúng ta mãi mãi