QLTHPT28;Một số biện pháp quản lí nhằm tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho học sinh tại trường THPT

Nội dung các hoạt động giáo dục đạo đức chưa phong phú; các phương pháp giáo dục đạo đức chưa sinh động, thu hút, nhiều học sinh chưa thấy được tác dụng hiệu quả của các phương pháp tron

MỤC LỤC

Trang

II Cỏc biện phỏp cụ thể để tổ chức thực hiện 8

3 Củng cố và tăng cường cụng tỏc giỏo dục đạo đức… 10

4 Đấu mối chặt chẽ với cỏc lực lượng xó hội… 12

Tài liệu tham khảo

A Đặt vấn đề

I Lời mở đầu:

Trong thời kỡ Cụng nghiệp hoỏ – Hiện đại hoỏ đất nước hiện nay, với nền kinh

tế thị trường định hướng xó hội chủ nghĩa, chỳng ta đang mở cửa hội nhập quốc tế, với những thời cơ, vận hội lớn, cựng với đú là những thỏch thức khụng nhỏ, trong

cụng tỏc giỏo dục – đào tạo cũng vậy, yếu tố phỏt triển then chốt là phải quan tõm đến nguồn lực con người, trong đú cú chất lượng giỏo dục học sinh

Nhiệm vụ xõy dựng con người Việt Nam được Nghị quyết Đại hội lần thứ X của

Đảng chỉ rừ: “Xõy dựng và hoàn thiện giỏ trị nhõn cỏch con người Việt Nam…bồi dưỡng cỏc giỏ trị văn hoỏ trong thanh niờn, học sinh, sinh viờn, đặc biệt là lý tưởng sống, lối sống, năng lực, trớ tuệ, đạo đức và bản lĩnh văn hoỏ con người Việt Nam” Tuy vậy, mặt trỏi của nền kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế đó và đang

gõy ra nhiều khú khăn ảnh hưởng xấu tới nhiều mặt trong đời sống xó hội Ngành giỏo dục cũng khụng ngoại lệ, hiện nay, việc giỏo dục đạo đức cho học sinh trong

đú cú việc giữ gỡn và phỏt huy những giỏ trị và chuẩn mực đạo đức truyền thống của dõn tộc Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều khú khăn Trong nhà trường, tỡnh trạng học sinh vi phạm phỏp luật, thiếu lễ độ với người lớn, với thầy cụ giỏo, núi tục, khụng trung thực, ham chơi, xuất hiện thúi vụ cảm, đặc biệt là tỡnh trạng bạo lực học đường đang là những vấn đề gõy nờn sự bức xỳc trong dư luận xó hội đũi hỏi việc giỏo dục đạo đức cho học sinh lại càng cần thiết được quan tõm, chỳ trọng

Thực ra những vấn đề này không mới nhng đang có chiều hớng khá phức tạp cần có sự quan tâm giải quyết không chỉ của từng trờng học, của ngành Giáo dục

mà còn của các cấp, các ngành, của các lực lợng trong xã hội Những vấn đề này

đang tồn tại ở các mức độ khác nhau, không phân biệt vùng miền Nếu chú trọng ngăn chặn và giáo dục cho học sinh ý thức đợc cách c xử văn hóa, tôn trọng mọi

ng-ời, rèn luyện kĩ năng sống cho các em thì không những vấn đề đợc giải quyết mà các giá trị văn hóa tinh thần, mục tiêu của nhiệm vụ giáo dục cũng đợc thực hiện có hiệu quả, tạo dựng nên những con ngời sống có văn hóa, có ích cho xã hội

Hiện nay, Bộ Giáo dục và đào tạo đang tiếp tục phát động thực hiện mạnh mẽ

cuộc vận động “Hai không”, xây dựng “Trờng học thân thiện, học sinh tích cực”, đặc biệt là cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chớ Minh”

đây lµ nh÷ng néi dung quan träng, cÇn thiÕt, làm cốt lõi để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường

Trong những năm vừa qua, trong vai trò là một cán bộ quản lí, cùng với tập thể

sư phạm trường THPT Thạch Thành IV, chúng tôi đã có những cách làm hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh Tuy nhiên, nhìn chung, công tác quản lý giáo dục đạo đức của trường còn những tồn tại như: Việc xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức chưa cụ thể, phù hợp với đặc điểm tình hình, thường xây dựng chung với kế hoạch chuyên môn Nội dung các hoạt động giáo dục đạo đức chưa phong phú; các phương pháp giáo dục đạo đức chưa sinh động, thu hút, nhiều học sinh chưa thấy được tác dụng hiệu quả của các phương pháp trong việc tự rèn luyện bản thân, việc kiểm tra đánh giá có lúc còn hình thức, chưa mang tính động viên, khuyến khích, răn đe kịp thời, giáo viên chủ nhiệm chưa xây dựng được kế hoạch cụ thể hàng tuần phù hợp với đặc thù riêng của lớp, ít quan tâm và đầu tư công sức vào công tác giáo dục đạo đức; ý thức thực hiện nội quy của một bộ phận học sinh chưa cao, nhiều em thường xuyên vi phạm Chính vì thế

tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp quản lí nhằm tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho học sinh tại trường THPT Thạch Thành 4” Dù đây là đề tài không mới, bản thân tôi cũng xin đưa ra một số sáng

kiến, cách quản lí để áp dụng có hiệu quả tại trường THPT Thạch Thành IV từ đó giúp nhà trường hoàn thành tốt nhiệm vụ giáo dục

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:

Tính đến năm học 2012 – 2013 trường THPT Thạch Thành IV vừa tròn 06 năm tuổi, vùng quy định tuyển sinh của nhà trường gồm 06 xã: Thạch Quảng, Thạch Cẩm, Thạch Lâm, Thạch Tượng, Thành Mỹ, Thành Yên Trong 06 xã nói trên có

04 xã vùng 135, 02 xã vùng khó Mặt bằng dân trí và điều kiện kinh tế khu vực tuyển sinh thấp, đầu vào lớp 10 của nhà trường không cao (nhiều năm hầu như

không bị điểm liệt là trúng tuyển), đây là khu vực có tuyến đường Hồ Chí Minh đi qua, trường lại đóng trên địa bàn xã Thạch Quảng, là khu vực có nhiều hàng quán, nhà nghỉ, quán internet, bi-a gần các trường học được mở rất nhiều cũng làm cho nhiều học sinh ham chơi, không quan tâm đến việc học hành, hơn nữa xã Thạch Quảng là địa bàn nhạy cảm với tai tệ nạn xã hội, các vụ trọng án, tai nạn giao thông nghiêm trọng đều đã xuất hiện tại đây

Với ảnh hưởng của mặt trái nền kinh tế thị trường cộng với những luồng tư tưởng, văn hóa lệch lạc, sự phát triển tràn lan khó kiểm soát các nội dung không lành mạnh của hệ thống thông tin điện tử đặc biệt là mạng internet, các trò chơi bạo lực cùng với sự quan tâm, giáo dục chưa đầy đủ, đúng mực của gia đình, chương trình, nội dung giáo dục trong nhà trường chưa thực sự đồng bộ, giáo dục toàn diện,

kỹ năng sống cho học sinh còn thiếu, quá trình đấu mối, kết hợp các lực lượng giữa nhà trường, gia đình, các cơ quan chức năng còn chưa đi vào thực chất thậm chí quá trình xử lý học sinh sai phạm chưa đúng… tất cả đều có thể ảnh hưởng tới nhiệm vụ giáo dục đạo đức học sinh

Tại trường THPT Thạch Thành 4, các em học sinh thuộc số hộ đói nghèo còn rất cao so với mặt bằng trong huyện Thạch Thành nên sự chăm lo của phụ huynh cho việc học tập của con cái còn nhiều hạn chế, tình trạng học sinh chây lười trong học tập, rèn luyện, vi phạm đạo đức vẫn còn diễn ra nên vấn đề giáo dục đạo đức cho học sinh càng cần thiết được quan tâm, chú trọng

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Việc học sinh vi phạm trong và ngoài nhà trường cũng như các yếu tố tiêu cực khác là một sản phẩm phức hợp có thể liên quan đến nhiều yếu tố: Bản thân học sinh (bao gồm cả giáo dục gia đình), môi trường sống (xóm giềng, xã hội), văn hoá học đường (văn hóa tổ chức và thực hiện việc dạy học và các hoạt động ngoại

Một hành vi vi phạm đạo đức của học sinh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, chẳng hạn như từ sự bất ổn tâm lí của một học sinh, do ảnh hưởng từ các yếu

tố môi trường xã hội, quá trình giáo dục…

Để giải quyết cặn kẽ vấn đề, trước hết là xác định đúng đắn, chính xác mức độ trách nhiệm của bản thân, bàn bạc, xây dựng một nguyên tắc chung về sự hình thành một nền văn hóa giáo dục với các tiêu chuẩn về đạo đức, lối sống, từ đó phát triển thành các quan điểm và quy tắc cụ thể làm chuẩn đánh giá và điều chỉnh, cảm hóa hành vi của học sinh

Đây là vấn đề lớn, mang tính chất quốc gia Tôi chỉ đề cập đến những vấn đề cụ thể tại trường THPT Thạch Thành IV bằng việc cụ thể hóa khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” trong đó có sự chú trọng giáo dục về đạo đức, được thể hiện qua các

kế hoạch, hoạt động của nhà trường, lồng ghép trong giờ chào cờ, trong các hoạt động ngoài giờ lên lớp hay trong môn giáo dục công dân để giảng dạy cho học sinh

đó là văn hóa tôn trọng con người mà trước hết là văn hóa tôn trọng học sinh, tôn trọng giữa học sinh với nhau, tôn trọng người làm công tác giáo dục, môi trường học đường, để làm được điều này cần thiết phải:

- Đưa ra hệ thống các nhiệm vụ có liên quan đến công tác giáo dục đạo đức, xây dựng các tình huống, cụ thể hoá và trình bày các tình huống từ đó có biện pháp giải quyết hợp lí nhất

- Kiểm tra, đánh giá thực trạng, dự báo tình hình, mời nói chuyện, hội thảo về các vấn đề có liên quan

- Tăng cường giáo dục các kĩ năng sống

Chẳng hạn không phải bây giờ vấn đề bạo lực học đường mới đặt ra như một vấn đề nổi cộm trong các nhà trường, bạo lực học đường là mặt trái của nền giáo dục, nó tồn tại cùng với sự phát triển của giáo dục, của xã hội Tuy nhiên vấn đề này sẽ được hạn chế và thậm chí là loại bỏ nếu như các nhà trường, các cơ quan

chức năng, các cấp quản lí và toàn xã hội quan tâm một cách đúng mức và có biện pháp ngăn chặn ngay từ ban đầu, cần thiết phải:

- Đưa ra hệ thống các tình huống dẫn đến sự xung đột, mâu thuẫn trong học sinh từ

đó để tìm cách giải quyết

- Mời nói chuyện, hội thảo về các vấn đề có liên quan

- Giáo dục kĩ năng quản lí xung đột

Bối cảnh bạo hành hiện nay có xu hướng gia tăng cho thấy học sinh chưa được trang bị thật sự về một nhận thức và định hình được thói quen đối nhân, xử thế đúng đắn và sâu sắc, còn yếu về kĩ năng sống Nếu các em chưa được giáo dục để hiểu thế nào là “Thể hiện và ứng xử phi bạo lực với sự bất đồng” thì làm sao các

em có được bản lĩnh thực hành tinh thần phi bạo lực có tình, có lí trong quá trình sống và học tập của mình

Đây là nhiệm vụ của nhiều lực lượng xã hội, nhưng trước hết đó phải là nhà trường, măc dù đối với đất nước, với ngành giáo dục còn gặp những trở ngại (Nền kinh tế phát triển còn đi kèm nhiều tiêu cực, trong giáo dục, số lượng học sinh đông, chương trình giáo dục có chỗ chưa hợp lí, sự tác động của nền kinh tế thị trường, của các tệ nạn xã hội…) Nhưng nếu không chú trọng vấn đề này thì sự gia tăng về vi phạm đạo đức của học sinh sẽ phá hoại mục tiêu giáo dục về đạo đức, về con người về tính nhân văn mà thanh thiếu niên cần có để sau này góp phần vào việc xây dựng và phát triển đất nước, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

I CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:

Có thể nói trong cuộc sống hiện đại, bên cạnh những mặt ưu việt cũng có những tác động tiêu cực tới sự phát triển của xã hội, đặc biệt là đối với thanh, thiếu niên, trong đó có vấn đề vi phạm đạo đức học sinh ngày càng diễn biến phức tạp, nhiều trường hợp vi phạm nặng không chỉ giới hạn ở học sinh nam mà còn lan sang

cả học sinh nữ Để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục đạo đức ở trường THPT Thạch

Thành IV, bản thân tôi cùng với Ban giám hiệu, tập thể sư phạm nhà trường đã thực hiện các biện pháp sau:

1 Tuyên truyền, phổ biến đầy đủ các quan điểm, chỉ đạo của cấp trên về giáo dục đạo đức, lập kế hoạch cụ thể và chi tiết đối với công tác giáo dục đạo đức trong nhà trường

2 Đổi mới công tác giáo dục đạo đức: Phát huy tính hiệu quả về giáo dục đạo đức cho học sinh trong các giờ chào cờ, hoạt động ngoài giờ lên lớp, các hoạt động tập thể (văn hoá văn nghệ, TDTT …) với các nội dung phong phú, lôi cuốn học sinh

3 Củng cố và tăng cường công tác giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các môn học, phát huy tính chủ động sáng tạo của đội ngũ giáo viên chủ nhiệm trong công tác này, thường xuyên có sự đấu mối liên hệ giữa giáo viên chủ nhiệm, nhà trường với phụ huynh học sinh

4 Đấu mối chặt chẽ với các lực lượng xã hội: chính quyền địa phương, lực lượng công an, lực lượng liên quan, trong đó dặc biệt chú trọng địa bàn nơi trường đóng (xã Thạch Quảng)

5 Xử lý kịp thời, đúng quy định những trường hợp vi phạm nội quy nhà trường Thông báo cho gia đình, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng nếu cần thiết Đổi mới cách làm trong công tác thi đua – khen thưởng

6 Tổ chức các diễn đàn, nội dung liên quan đến giáo dục đạo đức, lí tưởng sống như “chúng em tham gia xây dựng trường học thân thiện”, “Nói không với bạo lực học đường”…

7 Tăng cường vai trò của các tổ chức trong nhà trường, xây dựng môi trường

sư phạm mẫu mực, nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, đánh giá giáo dục đạo đức học sinh

II CÁC BIỆN PHÁP CỤ THỂ ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN:

1 Tuyên truyền, phổ biến đầy đủ các quan điểm, chỉ đạo của cấp trên về giáo dục đạo đức, lập kế hoạch cụ thể và chi tiết đối với công tác giáo dục đạo đức trong nhà trường.

Hiệu trưởng, Ban giám hiệu tổ chức tuyên truyền, quán triệt những Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, của Ngành và của Sở GD&ĐT Thanh Hoá về công tác giáo dục đạo đức học sinh; nâng cao nhận thức về công tác này đối với đội ngũ cán bộ giáo viên, công nhân viên nay từ đầu năm học, đây là biện pháp quản lý

có ý nghĩa rất quan trọng vì có nhận thức đúng mới có hành động đúng, thông báo

kế hoạch cụ thể và tổ chức chỉ đạo thực hiện, phân công lãnh đạo nhà trường giám sát kiểm tra, thời gian báo cáo kết quả đồng thời chỉ đạo, nêu rõ nhiệm vụ của các thành viên trong Hội đồng Giáo dục nhà trường trong nhiệm vụ giáo dục đạo đức học sinh (các phó Hiệu trưởng, giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm, Đoàn Thanh niên, Đại diện Cha mẹ học sinh, trong đó đặc biệt chú ý tới giáo viên chủ nhiệm)

Ban giám hiệu tổ chức tuyên truyền trước toàn thể học sinh, thông qua giáo viên chủ nhiệm phổ biến đến học sinh các lớp những quy định của Nhà trường về nội quy, tiêu chuẩn đánh giá, chú trọng những điều cấm, những điều nên làm và những tác hại khi vi phạm kỷ luật

2 Đổi mới công tác giáo dục đạo đức: Phát huy tính hiệu quả về giáo dục đạo đức cho học sinh trong các giờ chào cờ, hoạt động ngoài giờ lên lớp, các hoạt động tập thể (văn hoá văn nghệ, TDTT …) với các nội dung phong phú, lôi cuốn học sinh.

Giáo dục đạo đức cho học sinh là một công việc khó, đòi hỏi phải có hình thức giáo dục rất phong phú và đa dạng, đổi mới để lôi cuốn học sinh, giúp các em thấm

sâu những điều được truyền đạt Ngoài nội dung chính là thông qua giờ chào cờ đầu tuần: Ban Giám hiệu nhận xét, tuyên dương khen thưởng hoặc phê bình các tập thể, cá nhân đã thực hiện tốt hoặc chưa tốt trong tuần Rút kinh nghiệm những mặt làm được, những tồn tại, biện pháp giải quyết và phổ biến kế hoạch, nhiệm vụ của tuần tiếp theo, sinh hoạt dưới cờ còn là một diễn đàn thuận lợi để làm nhiệm vụ giáo dục đạo đức, nhân cách học sinh Ban giám hiệu phải thường xuyên đổi mới nội dung và hình thức buổi chào cờ để tiết chào cờ trở thành tiết học hấp dẫn, không cứng nhắc và hình thức, giúp cho học sinh hào hứng bước vào tuần học mới

Để làm được như vậy cần rất nhiều yếu tố: trang phục phải mô phạm, giọng người truyền đạt phải hấp dẫn, nội dung phải sinh động (lồng ghép những bài học kỹ năng sống, câu chuyện lịch sử, đạo đức, trao đổi trực tiếp ý kiến, lồng ghép văn nghệ, hoạt cảnh do học sinh tự đóng…) các nội dung này phải linh hoạt, phù hợp với thời gian và các nội dung khác của 45 phút giờ chào cờ, được chuẩn bị kĩ về nội dung, nếu lặp đi lặp lại sẽ không có hiệu quả

Việc giáo dục đạo đức cho học sinh không chỉ dừng lại ở lựa chọn nội dung, cách thức giáo dục mà còn ở nghệ thuật giáo dục, nhằm tạo ra ở các em niềm hứng khởi và xúc cảm khi tiếp thu các nội dung đạo đức Để làm được điều đó, nhà trường cần phải lồng ghép một cách khéo léo hoặc lựa chọn nội dung phù hợp, hấp dẫn trong các hoạt động ngoại khoá, văn nghệ, thể dục thể thao Như trong năm học 2012-2013, Nhà trường tổ chức thi “Rung chuông vàng” với nhiều câu hỏi về đạo đức, tổ chức các buổi trao đổi trực tiếp giữa Ban giám hiệu và học sinh các khối, chỉ đạo Đoàn thanh niên đưa các nội dung giáo dục đạo đức vào các đợt sinh hoạt đoàn, các hội thi

3 Củng cố và tăng cường công tác giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các môn học, phát huy tính chủ động sáng tạo của đội ngũ giáo

viên chủ nhiệm trong công tác này, thường xuyên có sự đấu mối liên hệ giữa giáo viên chủ nhiệm, nhà trường với phụ huynh học sinh.

Hiện nay đâu đó vẫn còn tồn tại quan niệm mang có tính chất sai lầm cả về phía giáo viên và học sinh là dạy và học đạo đức ở trường trung học phổ thông chỉ thông qua môn Giáo dục công dân Chúng ta biết rằng, kiến thức trong những môn học nào cũng có tính giáo dục cả, vấn đề là người dạy phải biết lồng trong mỗi bài học

để định hướng cho học sinh Nhiều giáo viên vẫn “nặng về dạy chữ, nhẹ về dạy người”, chỉ tập trung giảng kiến thức chuyên môn, không có thì giờ để uốn nắn chỉnh sửa những vi phạm của học sinh, nếu học sinh vi phạm thì lập tức phê vào sổ đầu bài mà không nhắc nhở, những bài dạy, nội dung có liên quan tới việc giáo dục đạo đức thì không linh hoạt áp dụng

Chính vì vậy, Ban giám hiệu phải là người chỉ đạo giáo viên lồng ghép việc giáo dục đạo đức cho học sinh trong mỗi giờ học, từ cử chỉ, tác phong, trang phục,

ý thức học và làm bài, nếu bài giảng có nội dung liên quan đến đạo đức thì cần khéo léo áp dụng, đặc biệt như môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí… chứ không phải chỉ đặt nặng cho môn Giáo dục công dân Ban giám hiệu, tổ trưởng, nhóm trưởng chuyên môn cũng có thể yêu cầu được thể hiện trong giáo án của giáo viên nếu như môn học quy định

Nói đến giáo dục đạo đức cho học sinh không thể không nhắc đến vai trò hết sức quan trọng của giáo viên chủ nhiệm, với vị trí như là một “Hiệu trưởng nhỏ” giúp cho nhà trường truyền đạt, phổ biến tới từng học sinh về công tác giáo dục đạo đức,

là người thường xuyên theo dõi, đôn đốc, nhắc nhở trực tiếp và nhiều nhất đối với từng học sinh của lớp được phân công phụ trách Chính vì vậy, Ban giám hiệu cần phải có kế hoạch, hướng dẫn thật cụ thể, chi tiết công tác này đối với từng giáo viên