Quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể ở các trường trung cấp chuyên nghiệp khu vực miền đông nam bộ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINHPHAN HOÀI THANH QUẢN LÝ ĐÀO TẠO THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP KHU VỰC MIỀN ĐÔNG NAM BỘ Chuyên

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

PHAN HOÀI THANH

QUẢN LÝ ĐÀO TẠO THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ Ở CÁC TRƯỜNG

TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP

KHU VỰC MIỀN ĐÔNG NAM BỘ

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 62.14.01.14

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2016

TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HCM

Người hướng dẫn khoa học:

TS Hồ Văn LiênPGS.TS Trần Khánh Đức

TS Vũ Lan Hương – Trường CBQLGD TP.HCM

Luận án sẽ được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án cấp Trường, họp tại Trường Đại học Sư phạm TP HCM

Vào hồi giờ, ngày ….tháng …… năm 2016

Có thể tìm hiểu luận án tại:

Thư viện Quốc gia Việt Nam Thư viện Trường Đại học Sư phạm TP HCM

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Cùng với quá trình phát triển về quy mô và đa dạng hóa các loại hình giáodục- đào tạo, chất lượng đào tạo và quản lý chất lượng đào tạo TCCN đã vàđang là mối quan tâm của toàn xã hội cũng như ngành Giáo dục- Đào tạo.Theo đánh giá của Bộ giáo dục- Đào tạo thì: “chất lượng giáo dục tuy đã cónhững chuyển biến tích cực nhưng nhìn chung vẫn chưa đáp ứng được mụctiêu giáo dục, còn hạn chế về giáo dục văn hóa và lịch sử dân tộc, đạo đức

và lối sống, kỹ năng sống cho học sinh Công tác quản lý giáo dục chuyênnghiệp ở cấp tỉnh chưa thực hiện hiệu quả những công việc được phân cấpcho địa phương, năng lực đội ngũ còn khá nhiều hạn chế”.Mặc dù cáctrường TCCN trên địa bàn có nhiều cố gắng, tìm tòi hướng đi cho mìnhnhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nhưng công tác quản lý đào tạo cònnhiều lúng túng Chính từ cơ sở lý luận và thực tiễn này, nghiên cứu sinhchọn đề tài: Quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể ở cáctrường Trung cấp chuyên nghiệp khu vực miền ĐNB làm đề tài luận án

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận, khảo sát và đánh giá thực trạng vềquản lý đào tạo tại các trường TCCN khu vực miền ĐNB, luận án xâydựng các giải pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chất lượng tổngthể nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường TCCN khu vực miềnĐNB, đáp ứng nhu cầu nhân lực xã hội

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý đào tạo ở các trường TCCN

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể ở các trườngtrung cấp chuyên nghiệp các tỉnh miền ĐNB

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Công tác quản lý đào tạo ở các trường TCCN khu vực miền ĐNB đã đượcthực hiện và đạt một số kết quả, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế: Từ côngtác tuyển sinh đến việc tổ chức quá trình đào tạo thiếu linh hoạt, chưa liênkết tốt với các doanh nghiệp; Các điều kiện đảm bảo chất lượng chưa đápứng yêu cầu của đào tạo Do vậy, chất lượng và hiệu quả đào tạo chưa đápứng được yêu cầu của thị trường lao động Nếu khảo sát, đánh giá đúngđược thực trạng và xây dựng được các giải pháp quản lý đào tạo theo tiếpcận quản lý chất lượng tổng thể bao gồm quản lý đầu vào, quản lý quátrình, quản lý đầu ra phù hợp với thực tiễn thì sẽ nâng cao được chất lượngđào tạo ở các trường TCCN khu vực miền ĐNB

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5.1 Xây dựng cơ sở lý luận quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chấtlượng tổng thể ở các trường TCCN

5.2 Khảo sát và đánh giá thực trạng công tác quản lý đào tạo ở cáctrường TCCN khu vực miền ĐNB

5.3 Xây dựng các giải pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chấtlượng tổng thể ở các trường TCCN khu vực miền ĐNB

5.4 Thực nghiệm một giải pháp ở trường TCCN khu vực miền ĐNB

6 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

6.1 Đối tượng khảo sát

Cán bộ quản lý, giáo viên, HSở các trường TCCN khu vực miền ĐNB

và các doanh nghiệp, người sử dụng lao động

6.2 Phạm vi nghiên cứu

Các trường TCCN thuộc các tỉnh miền ĐNB, gồm: Đồng Nai; BìnhDương; Bà Rịa-Vũng Tàu; Bình Phước; Tây Ninh

6.3 Phạm vi về nội dung nghiên cứu

Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi chỉ tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận,thực trạng và các giải pháp quản lý đào tạo tiếp cận quản lý chất lượng

tổng thể ở các trường TCCN khu vực miền ĐNB

6.4.Thời gian nghiên cứu

Từ năm 2012 đến năm 2016

7 PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

7.1 Phương pháp luận

7.1.1 Phương pháp luận duy vật biện chứng; 7.1.2 Tiếp cận hệ thống - cấu trúc; 7.1.3 Tiếp cận lịch sử-logic; 7.1.4 Tiếp cận thực tiễn; 7.1.5 Tiếp cận quản lý chất lượng toàn diện

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.2.1 Phương pháp điều tra; 7.2.2.2 Phương pháp quan sát; 7.2.2.3.Phương pháp thực nghiệm

7.2.3 Phương pháp thống kê toán học

8 LUẬN ĐIỂM CẦN BẢO VỆ VÀ ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN 8.1 Những luận điểm cần bảo vệ

Quản lý chất lượng tổng thể là cách tiếp cận hiện đại.Công tác quản lý đàotạo ở các trường trường TCCN khu vực miền ĐNB có những hạn chế vàbất cập Các biện pháp quản lý chất lượng đào tạo ở các trường TCCN khuvực miền ĐNB theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể được đề xuấttrong luận án có cơ sở khoa học và thực tiễn và có tính cần thiết và khả thicao Nghiên cứu quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể ở

trường TCCN là vấn đề cần thiết hiện nay, hướng tới chuẩn chất lượng, hiệuquả, thực hiện đổi mới toàn diện giáo dục TCCN.

8.2 Những đóng góp của luận án

- Về mặt lý luận: Việc nghiên cứu và vận dụng quan điểm TQM tạo

cơ sở khoa học để xây dựng các giải pháp quản lý đào tạo ở các trườngTCCN khu vực miền ĐNB Luận án dựa trên quan điểm TQM xây dựngcác giải pháp quản lý đào tạo bên trong nhà trường nhằm đảm bảo và từngbước nâng cao chất lượng đào tạo của các trường TCCN nói chung và cáctrường TCCN khu vực miền ĐNB nói riêng

- Về mặt thực tiễn: Làm rõ thực trạng đào tạo và công tác quản lýđào tạo ở các trường TCCN khu vực miền ĐNB còn có nhiều hạn chế donhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân chính là các trường TCCNkhu vực miền ĐNB chưa quan tâm xây dựng và triển khai hệ thống quản lýchất lượng đào tạo bên trong nhà trường Kết quả nghiên cứu trong khuônkhổ luận án cho thấy nếu các trường TCCN khu vực miền ĐNB triển khaithực hiện hệ thống giải pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận TQM thì sẽ nângcao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu của các doanh nghiệp về lao động

9 CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN

Trong luận án gồm các phần như sau:

CHƯƠNG 3: Các giải pháp quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chất

lượng tổng thể ở các trường TCCN khu vực miền ĐNB

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Danh mục các công trình nghiên cứu đã công bố; Danh mục tài liệu thamkhảo; Phụ lục

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ ĐÀO TẠO THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP

CHUYÊN NGHIỆP 1.1 TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1.1 Những nghiên cứu về chất lượng và chất lượng đào tạo trên thế giới và Việt Nam

1.1.1.1 Những nghiên cứu trên thế giới

Chất lượng có một loạt định nghĩa trái ngược nhau và rất nhiều cuộctranh luận xung quanh vấn đề này đã diễn ra tại các diễn đàn khác nhau mà

nguyên nhân của nó là thiếu một cách hiểu thống nhất về bản chất của vấn

đề Dưới đây là 6 quan điểm về chất lượng trong giáo dục.[7],[23,tr447]Chất lượng được đánh giá bằng "Đầu vào".[7] Chất lượng được đánhgiá bằng "Đầu ra" [7] Chất lượng được đánh giá bằng "Giá trị gia tăng".Chất lượng được đánh giá bằng "Giá trị học thuật" Chất lượng được đánhgiá bằng "Văn hoá tổ chức riêng" Chất lượng được đánh giá bằng "Kiểmtoán"

Chất lượng trong đào tạo

Với những đóng góp nghiên cứu lớn lao trên, các tác giả và các côngtrình nghiên cứu đã đặt nền móng căn bản về lý luận (triết lý, quan điểm,

mô hình ) cùng các công cụ, phương pháp, cơ chế quy trình về chất lượng

và quản lý chất lượng trong lĩnh vực sản xuất - kinh doanh dịch vụ và Giáodục đào tạo (cũng là một loại hình dịch vụ) đồng thời khẳng định rõ ràngvai trò quan trọng của việc quản lý chất lượng ảnh hưởng đến mọi lãnh vựctừ kinh tế, quốc phòng, y tế và giáo dục

1.1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Trong những năm qua, hệ thống kiểm định chất lượng giáo dục ởnước ta đang từng bước được hình thành Trong lĩnh vực giáo dục chúng ta

có một số nghiên cứu và ứng dụng ISO và TQM trong kiểm định và xâydựng hệ thống quản lý chất lượng ĐH và TCCN

Một số tác giả cũng đã đề cập đến chất lượng giáo dục Trong “Giáodục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI” (2009), Trần KhánhĐức;Tác giả Nguyễn Đức Trí với “ Giáo dục nghề nghiệp – Một số vấn đề

lý luận và thực tiễn” (2010) Tóm lại, tầm quan trọng của chất lượng vàchất lượng giáo dục ngày càng được Đảng, Nhà nước và các nhà khoa học,nghiên cứu giáo dục quan tâm Vấn đề này đã được chủ trương hóa quaNghị quyết Đại hội Đảng pháp lý hóa qua Chiến lược phát triển giáo dục,Luật Giáo dục Tuy các văn bản pháp quy chưa nêu các yêu cầu quản lýchất lượng giáo dục nhưng cũng nêu ra các nội dung quản lý đều liên quantrực tiếp đến chất lượng giáo dục từ mục tiêu GD, các điều kiện đảm bảo

CL GD, công tác thanh kiểm tra, kiểm định CLGD Bộ GD&ĐT cũng đãban hành văn bản qui định bộ tiêu chí đánh giá và hướng dẫn qui trìnhđánh giá, kiểm định chất lượng trường TCCN

1.1.2 Những nghiên cứu về quản lý chất lượng và quản lý chất lượng đào tạo trên thế giới và Việt Nam

1.1.2.1 Những nghiên cứu trên thế giới

Khái niệm chất lượng là một hiện tượng của thế kỷ 20 bắt nguồn từ cácngành công nghiệp và quản lý Đóng góp quan trọng nhất cho sự phát triển

của phong trào chất lượng có ba tên tuổi lớn là W Edwards Deming,Joseph Juran và Philip B Crosby [17,tr427]

Trong lĩnh vực giáo dục, nhiều tác giả đã đề cập đến quản lý chất lượng,quản lý chất lượng giáo dục Astin (1985); Bogue và Saunders(1992);Sallis,E.(1993); Gilles Laflamme (1993);TheoFraze (1992);Freeman(1994);Lim (2001); Ton Vroeijenstijn (HRK)(2009) Các nghiên cứu củaFreeman (1994), Peters (1977) cho thấy rằng yếu tố quyết định duy nhấtcủa chất lượng trong một trường đại học là từ bên trong của chính trường

đó Nó được quyết định bởi chất lượng quản lý, và năng lực của các nhàlãnh đạo và quản lý [17]

Quá trình phát triển của quản lý chất lượng

Kiểm soát chất lượng (Quality Control): Đảm bảo chất lượng (QualityAssurance) Quản lý chất lượng tổng thể (TQM)

1.1.2.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Một số tác giả: Nguyễn Hữu Châu, Nguyễn Minh Đường, Nguyễn Đức Trí,Phan Văn Kha, Nguyễn Lộc, Phạm Quang Sáng, Trần Khánh Đức, ĐặngThành Hưng, Lê Đức Ngọc, Nguyễn Xuân Khanh, Phạm Xuân Thanh, VũXuân Hùng…đã đề xuất ít nhiều các tiêu chí đánh giá quản lý chất lượnggiáo dục và quản lý chất lượng giáo dục nghề nghiệp [35] Các nghiên cứucủa các học giả trong và ngoài nước về lĩnh vực quản lý chất lượng giáodục và đặc biệt là giáo dục TCCN chính là tư liệu cần thiết để tham khảotrong quá trình tìm kiếm cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng từ đó đề xuấtcác biện pháp quản lý đào tạo phù hợp với các trường TCCN khu vực MiềnĐNB

1.2 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN

1.2.1 Quản lý và quản lý giáo dục

1.2.1.1 Quản lý

Từ những ý chung của các định nghĩa và xét quản lý với tư cách là mộthành động, có thể định nghĩa: Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướngđích của chủ thể quản lý tới đối tượng và khách thể quản lý nhằm đạt mụctiêu đề ra

1.2.2 Đào tạo và quản lý đào tạo

1.2.2.1 Đào tạo

Đào tạo là chuyển giao và phát triển các kiến thức, kỹ năng LĐ chuyênbiệt, hình thành nhân cách nghề nghiệp của con người trong một loại hình

LĐ nhất định

1.2.2.2 Quản lý đào tạo

Vận dụng khái niệm quản lý vào lĩnh vực đào tạo, có thể định nghĩa quản

lý đào tạo là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản

lý lên các đối tượng quản lý thông qua việc vận dụng các chức năng vàphương tiện quản lý nhằm đạt được mục tiêu đào tạo của nhà trường

1.2.3 Chất lượng đào tạo và quản lý chất lượng đào tạo

1.2.3.1 Chất lượng đào tạo

Chất lượng đào tạo là sự phù hợp với mục tiêu đào tạo, là chất lượng ngườihọc được hình thành từ các hoạt động đào tạo theo những mục tiêu địnhtrước Sự phù hợp được thể hiện thông qua mục tiêu đào tạo, phù hợp vớinhu cầu người học, với gia đình, cộng đồng và xã hội

1.2.3.2 Quản lý chất lượng đào tạo

Quản lý chất lượng đào tạo là: Tổ chức, thiết lập hệ thống đảm bảo chấtlượng bao gồm cả việc đưa ra chính sách chất lượng, lập kế hoạch chấtlượng; xây dựng các tiêu chuẩn đào tạo và xác định mục tiêu đào tạo cầnđạt được đối với ngành, nghề đào tạo Quản lý việc triển khai hệ thống đảmbảo chất lượng để đạt được các mục tiêu và chất lượng đã đề ra; phân tích,đối chiếu để xác định những sự khác biệt, những “lỗ hổng” giữa kết quảđào tạo thực tế đạt được với tiêu chuẩn và mục tiêu đào tạo hay kết quảmong đợi cần đạt được Kiểm tra, kiểm soát, đánh giá chất lượng, xác địnhnguyên nhân và biện pháp khắc phục những sự khác biệt đó và những saihỏng nhất định và thực thi các biện pháp đó nhằm luôn luôn cải tiến, nângcao chất lượng, tiến tới đạt được mục tiêu, tiêu chuẩn đào tạo đã đề ra và ởmức độ cao hơn là kiểm định và công nhận

1.2.5 Quản lý chất lượng tổng thể (TQM)

TQM là hệ thống quản lý mọi công việc, từ đầu vào, quá trình, đầu ra Huyđộng sự nỗ lực của tất cả các thành viên trong đơn vị Duy trì và cải tiếnchất lượng nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng một cách tốt nhất

1.2.6 Quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể

Quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể là sự tác độngcủa các cấp quản lý nhà trường lên các khâu của quá trình đào tạo, từ đầuvào, quá trình, đầu ra theo quan điểm và nguyên tắc của TQM nhằm đạtđược mục tiêu đào tạo là kiến thức, kỹ năng, thái độ của người học, đápứng nhu cầu của người sử dụng lao động

1.3 MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ

1.3.1 Triết lý của hệ thống quản lý chất lượng tổng thể

1.3.2 Mục tiêu và đặc trưng của hệ thống quản lý chất lượng tổng thể 1.3.3 Nguyên tắc của hệ thống quản lý chất lượng tổng thể

1.3.4 Nội dung cơ bản của hệ thống quản lý chất lượng tổng thể 1.3.5 Chu trình thực hiện hệ thống quản lý chất lượng tổng thể

1.3.6 Khả năng vận dụng TQM vào quản lý đào tạo ở các trường

TCCN hiện nay

Nhà trường TCCN vận dụng TQM huy động được tất cả các thành viêntrong trường tham gia cải thiện chất lượng Việt Nam là nước đang pháttriển, các trường TCCN còn hạn hẹp về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồnlực tài chính đầu tư cho đào tạo; năng lực của đội ngũ cán bộ, GV vềchuyên môn, nghiệp vụ, ngoại ngữ chưa đáp ứng với yêu cầu Vì vậy việc

áp dụng chuẩn quốc tế ISO vào quản lý chất lượng ở các các trường sẽ gặpnhiều khó khăn Có thể thấy rằng, vận dụng TQM để quản lý chất lượng ởcác trường TCCN là phù hợp trong giai đoạn hiện nay Tuy nhiên, các nhàtrường cần tiếp cận TQM theo từng bước phù hợp, tiến hành liên tục đểdần tiến tới vận dụng TQM trong quản lý chất lượng một cách toàn diện

1.4 QUẢN LÝ ĐÀO TẠO THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ Ở TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP

1.4.1 Khái quát về quản lý đào tạo ở trường TCCN

1.4.1.1 Phân cấp quản lý giáo dục trung cấp chuyên nghiệp 1.4.1.2 Nhiệm vụ của trường trung cấp chuyên nghiệp

1.4.2 Quản lý đào tạo theo tiệp cận TQM ở trường TCCN

1.4.2.1 Mục tiêu của quản lý đào tạo TCCN theo TQM

Mục tiêu của quản lý quá trình đào tạo ở trường TCCN là:-Bảo đảm thựchiện đầy đủ các mục tiêu, kế hoạch đào tạo và nội dung chương trình giáodục, chương trình học theo đúng tiến độ thời gian quy định.-Bảo đảmngười tốt nghiệp đạt được chất lượng mong đợi

1.4.2.2 Nội dung của quản lý đào tạo theo tiếp cận TQM ở trường TCCN

Trạng thái ban đầu (Quản lý đầu vào)

- Quản lý công tác tuyển sinh- Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị dạy Quản lý đội ngũ GV; CBQL; NV- Quản lý nội dung, chương trình đào tạoTCCN

học-Trạng thái diễn biến (Quản lý quá trình)

- Quản lý hoạt động dạy, học và nền nếp dạy và học, quản lý việc kiểm tra

- đánh giá kết quả học tập trong đào tạo TCCN

Trạng thái kết thúc (Quản lý đầu ra)

- Quản lý HStốt nghiệp [51;tr184]

Như vậy, nội dung quản lý đào tạo theo tiếp cận TQM được cấu trúc theo

sơ đồ như sau:

Sơ đồ 1.6: Nội dung của QLĐT theo tiếp cận TQM ở trường TCCN

1.4.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đào tạo theo tiếp cận TQM 1.4.3.1 Yếu tố khách quan; 1.4.3.2 Yếu tố chủ quan

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Trên cơ sở hệ thống hóa các tài liệu, luận án đã làm sáng tỏ một số vấn đề

về cơ sở lý luận: khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề, tình hình nghiên cứu

và các vấn đề liên quan, gồm các công trình nghiên cứu trong nước vànước ngoài; Xây dựng được những khái niệm cơ bản Luận án cũng Xâydựng hệ thống quản lý chất lượng đào tạo theo tiếp cận quản lý chất lượngtoàn diện (QAS-TQM); Xây dựng môi trường văn hóa chất lượng; và vậndụng TQM vào quản lý chất lượng ở các trường TCCN Việt Nam hiện nay.Như vậy, về cơ bản trong phần lý luận, luận án đã xây dựng được khung lýthuyết cho việc quản lý đào tạo TCCN theo tiếp cận TQM

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO VÀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP KHU VỰC MIỀN ĐNB 2.1 KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM CHUNG VỀ KINH TẾ-XÃ HỘI VÀ GIÁO DỤC TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP VÙNG ĐÔNG NAM BỘ

2.1.1 Đăc điểm tình hình kinh tế - xã hội vùng Đông Nam Bộ 2.1.2 Khái quát giáo dục trung cấp chuyên nghiệp và các trường trung cấp chuyên nghiệp vùng miền ĐNB

2.1.2.1 Khái quát về giáo dục TCCN

2.1.2.2 Khái quát về giáo dục TCCN khu vực Miền ĐNB

 Quy mô các trường TCCN khu vực Miền ĐNB

Về phòng học lý thuyết: Các phòng thực hành và xưởng trường: Về thưviện: Về sân chơi, bãi tập, vườn trường…: Các cơ sở vật chất khác (KTX,nhà vệ sinh, cantin, khu dịch vụ …)

21 trường TCCN khu vực Miền ĐNB đào tạo 118 ngành nghề Trườngđào tạo nhiều ngành nghề nhất là 11 ngành nghề, trường đào tạo ít ngành

Theo dỏi kết quả quá trình đào tạo

 Tình hình việc làm sau tốt nghiệp

 Năng suất lao động

 Khả năng thu nhập

 Phát triển nghề nghiệp

HS

ĐẦU RAKẾT QUẢ ĐÀO TẠONgười tốt nghiệp với:

 Kiến thức  Kỹ năng  Thái độ  Thói quen  Kinh nghiệm

Đánh

giá/ Lựa

chọn

- Lựa chọn phương thức đào tạo

- Lựa chọn hình thức, phương pháp ĐT

- Đánh giá đầu

ra thường xuyên

- Kiểm tra, đánh giá quá trình và chương trình

- Cấp VBCC

Thông tin phản hồi

nghề nhất là 1 ngành Nhóm ngành kinh tế- dịch vụ chiếm tỷ lệ cao nhất,27.12% Riêng ngành kế toán có 17 trường đào tạo Trong khi đó nhómngành chiếm tỷ lệ thấp nhất là Nông-Lâm-Ngư, 7.62% Có 8 trường đàotạo 1 nhóm ngành, có 5 trường đào tạo 2 nhóm ngành, 7 trường đào tạo 3nhóm ngành và 1 trường đào tạo 4 nhóm ngành

Trong tổng số 21 trường TCCN khu vực Miền ĐNB có tổng số 57 cán bộquản lý trường Trong đó hiệu trưởng 21 người; phó hiệu trưởng: 36 người

Có 1 trường chỉ có hiệu trưởng, không có phó hiệu trưởng, có 4 trường cóhiệu trưởng và 1 phó hiệu trưởng về trình độ chuyên môn: Có: 25 cử nhân;

25 thạc sĩ; 7 tiến sỹ

Hiện nay số lượng giáo viên ở các trường TCCN khu vực miền ĐNB là:

696 giáo viên Về chất lượng giáo viên TCCN khu vực miền ĐNB Trongtổng số 696 giáo viên thì có 147 thạc sỹ, không có tiến sỹ

HSTCCN ở các tỉnh miền ĐNB được tuyển từ nhiều nguồn khác nhau:HStốt nghiệp THCS; HStốt nghiệp và chưa tốt nghiệp THPT; bộ đội xuấtngũ; công nhân đang làm việc tại các khu công nghiệp

2.2 TỔ CHỨC KHẢO SÁT THỰC TRẠNG

2.2.1 Mục tiêu khảo sát

Thu thập, xử lí, phân tích, thống kê số liệu để từ đó vẽ được bức tranh kháiquát về các trường TCCN khu vực Miền ĐNB , đánh giá được thực trạngđào tạo và quản lý đào tạo theo tiếp cận quản lý chất lượng thổng thể ở cáctrường TCCN khu vực Miền ĐNB

2.2.2 Cách thức khảo sát

2.2.2.1 Đối tượng khảo sát

Cán bộ quản lý: 57; Giáo viên: 281; Học sinh:548; Người sử dụng LĐ:17

2.2.2.2 Công cụ khảo sát

- Xây dựng bảng hỏi - Phỏng vấn các cán bộ quản lý;- Quan sát, dự giờ

trực tiếp tại một số trường;- Nghiên cứu các báo cáo tổng kết năm học củacác trường

2.2.3 Cách thức và quy ước xử lý số liệu

- Thống kê: Thống kê số liệu từ bảng hỏi và sử dụng phần mềm Exell đểtính % và giá trị trung bình của các số liệu

- Quy ước: Các bảng hỏi có 4 mức đánh giá điểm từ 1 đến 4 (4-1)/4=0,75 Như vậy quy ước thang đánh giá 4 mức độ như sau:1—1,75:Yếu;1,76—2,51: Trung bình;2,52—3,27: Khá; 3,28—4 : Tốt

2.3 THỰC TRẠNG ĐÀO TẠO Ở CÁC TRƯỜNG TCCN MIỀN ĐNB 2.3.1 Về thực trạng chất lượng HSđầu vào

HSTCCN ở các tỉnh miền ĐNB được tuyển từ nhiều nguồn khác nhau: HStốt nghiệp THCS; HS tốt nghiệp và chưa tốt nghiệp THPT; bộ đội xuấtngũ; công nhân đang làm việc tại các khu công nghiệp Về trình độ đầu vàorất thấp và không đồng đều

2.3.2 Thực trạng về chương trình đào tạo

Qua thực tiễn khảo sát, qua đánh giá của người học và người sử dụng laođộng về chương trình đào tạo TCCN ở các tỉnh miền ĐNB: Về hình thức,Các trường đã căn cứ thông tư 16/2010/TT-BGDĐT ngày 28/6/2010 của

Bộ Giáo dục – Đào tạo về việc ban hành quy định về chương trình khungTCCN để xây dựng chương trình đào tạo Về nội dung, chương trình xâydựng chưa có sự khảo sát và chưa căn cứ nhu cầu người học và người sửdụng lao động Tỷ lệ lý thuyết nặng hơn Tính mục tiêu, tính khoa học và

hệ thống, tính liên thông, tính vừa sức chưa được bảo đảm Chương trìnhcứng nhắc, ít được điều chỉnh, bổ xung

2.3.3 Thực trạng chất lượng đội ngũ

Về cán bộ quản lý:[Phu luc 10]

Về giáo viên :Về chất lượng giáo viên TCCN khu vực Miền ĐNB [Phụluc10] Trong tổng số 696 giáo viên thì có 147 là thạc sỹ, không có tiến sỹ.Những khiếm khuyết từ kỹ năng ngôn ngữ, chuẩn bị bài giảng, giảng bài,kiểm tra đánh giá, kỹ năng quản lý lớp học, tổ chức quản lý xưởng thựchành và dạy thực hành, sử dụng phương tiện dạy học, khả năng ngoại ngữ

và máy tính đang ảnh hưởng nghiêm trọng chất lượng đào tạo Bên cạnh

đó, năng lực tự học, tự nghiên cứu phát triển bản thân của giáo viên cònhạn chế

2.3.4 Thực trạng chất lượng cơ sở vật chất

Qua thực tế khảo sát [bảng thông kê CSVC, phụ lục 9],

Về phòng học lý thuyết; Các phòng thực hành và xưởng trường;Về thưviện;Ký túc xá

Tóm lại: Hầu hết HS được tuyển vào học TCCN là HS tốt nghiệp THCS,tốt nghiệp và chưa tốt nghiệp THPT chủ yếu lại là sau khi thi “trượt”không vào được ĐH, CĐ Chương trình đào tạo đã được cải tiến dần dầncho phù hợp hơn với yêu cầu thực tiễn Tuy nhiên có tỷ lệ đáng kể giáoviên và HS cho rằng chương trình đào tạo lạc hậu, không cập nhật phù hợpvới thực tiễn; tỷ lệ lý thuyết/ thực hành không đảm bảo Đội ngũ giáo viên

ở các trường TCCN miền ĐNB trong những năm vừa qua đã phát triển cả

về số lượng và chất lượng Đội ngũ giáo viên còn nhiều mặt hạn chế.Độingũ CBQL các trường TCCN miền ĐNB tuy có trình độ chuyên môn tốtnhưng còn yếu về năng lực quản lý nhà trường trong cơ chế thị trường hiệnnay; công tác đào tạo, bồi dưỡng họ chưa có tiêu chuẩn làm căn cứ, thực

hiện được quá ít ỏi,…Cơ sở vật chất, trang thiết bị của các trường TCCNmiền ĐNB những năm vừa qua đã được tăng cường đầu Tuy nhiên, ởnhiều trường, đặc biệt là các cơ sở tư thục thì cơ sở vật chất, trang thiết bịcòn rất thiếu và lạc hậu, đồng thời việc sử dụng chúng còn chưa hiệu quả

2.3.5 Thực trạng chất lượng dạy học

Chất lượng công tác dạy học của các trường TCCN miền ĐNB thì tạm ổntheo đánh giá của cả giáo viên, còn với HS thì giáo viên cần đổi mớiphương pháp dạy học đặc biệt là dạy thực hành, nâng cao hơn nữa hệ thốnggiáo trình, tài liệu học tập, cần quan tâm giáo dục học sinh Khâu kiểm trađánh giá kết quả học tập chưa phản ánh trung thực đồng đều bởi việc giảngdạy, ra đề, chấm thi đều do từng trường tự thực hiện Phương pháp và kỹthuật kiểm tra, đánh giá còn đơn điệu, chưa có tác dụng tích cực về dạy học

và giáo dục học sinh

2.3.6 Thực trạng chất lượng HStốt nghiệp

Nhìn chung, cả kiến thức và kĩ năng của HS tốt nghiệp các trường TCCNmiền ĐNB đều chỉ đạt mức trung bình và yếu HS tốt nghiệp còn hạn chếnhiều về trình độ tin học và ngoại ngữ Đại đa số ý kiến đánh giá về cácphẩm chất của HS tốt nghiệp các trường TCCN miền ĐNB như phẩmchất đạo đức, tác phong LĐ, tinh thần trách nhiệm và một số phẩm chấtkhác là còn nhiều hạn chế bất cập

2.4 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐÀO TẠO Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP MIỀN ĐÔNG NAM BỘ

2.4.1 Thực trạng quản lý các yếu tố đầu vào

2.4.1.1 Quản lý công tác tuyển sinh

Về quản lý công tác tuyển sinh thì các trường TCCN khu vực Miền ĐNB

đã rất chú trọng và thực hiện Tuy nhiên khâu xây dựng quy trình tuyểnsinh thực hiện chính sách tuyển sinh; công tác tư vấn tuyển sinh; đảm bảochất lượng tuyển sinh đầu vào còn cần phải chỉ đạo sâu sát hơn, nhiều hoạtđộng mang tính tự phát, phong trào nên kết quả công tác tuyển sinh của cáctrường gặp rất nhiều khó khăn

2.4.1.2 Quản lý đội ngũ giáo viên

Công tác quản lý đội ngũ giáo viên ở các trường TCCN miền ĐNB đãđược thực hiện Các hoạt động đều có, nhưng mới dừng lại ở khâu xâydưng kế hoạch, còn việc triển khai thì lúng túng và cũng bỏ qua khâu kiểmtra đánh giá các hoạt động này

2.4.1.3 Quản lý chương trình đào tạo

Các trường đều đã có phân công giảng dạy, có lịch dạy, thời khóa biểu và

sổ theo dõi tiến độ đào tạo Tuy nhiên, việc điều chỉnh kế hoạch, rà soát