Dạy học bài “Tập làm thơ 8 chữ” cho học sinh lớp 9 trường THCS Chu Văn An Nga Sơn.

Với đối tượng học sinh trường THCS Chu Văn An Nga Sơn (nơi có bộ phận học sinh giỏi, học sinh có năng khiếu được tuyển chọn từ các trường THCS trong Huyện nhà) thì việc coi trọng những tiết dạy tập làm thơ để hướng các em vào những hoạt động tập thể bổ ích lại vô cùng cần thiết. Chính những hoạt động đó sẽ bồi dưỡng thêm cho các em tình yêu đối với văn chương, giúp tâm hồn các em mềm mại hơn và quan trọng để phát hiện học sinh có năng khiếu thơ văn.Đó chính là lý do khiến tôi bắt tay vào việc nghiên cứu đề tài: Dạy học bài “Tập làm thơ 8 chữ” cho học sinh lớp 9 trường THCS Chu Văn An Nga Sơn.

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Thơ trước hết là cuộc đời, sau đó mới là nghệ thuật.

(V.Biêlinxki)

Thơ là tiếng nói đầu tiên, tiếng nói thứ nhất của tâm hồn khi động chạm tới cuộc sống.

(Nguyễn Đình Thi)

Không ai có thể phủ nhận vai trò của thơ ca trong đời sống con người Thơ là người bạn tâm tình, thân thiết, gần gũi với tất cả chúng ta, thơ thấu hiểu nỗi lòng chúng ta, giúp ta chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, thơ giúp ta thổ lộ những cảm xúc riêng tư thầm kín…

Thơ ca là tất cả những gì thuộc tình cảm và lý trí, chịu sự chi phối của cảm xúc con người Khi nào còn rung động với cuộc sống nghĩa là tâm hồn còn chất thi ca, còn thấy cuộc sống có ý nghĩa hơn

Nhưng trong cuộc sống hiện đại, mọi người đều bận rộn với biết bao công việc mưu sinh, những lo toan, suy nghĩ đời thường Điều đó khiến người

ta không có thì giờ nghĩ đến thơ, nói đến thơ chưa kể là yêu thơ Người lớn như vậy thì việc dạy học làm thơ trong nhà trường đôi khi trở thành chuyện

“phù phiếm” Và thậm chí ngay với một số giáo viên dạy văn cũng dễ coi những tiết dạy học tập làm thơ như một trò chơi vô bổ (nhất là trong tình hình dạy học hiện nay, khi học sinh không mấy hứng thú với môn Ngữ văn) Rất ít người nhìn thấy vai trò của những tiết dạy học tập làm thơ trong chương trình Ngữ văn THCS nói chung, dạy học tập làm thơ 8 chữ cho học sinh lớp 9 nói riêng Mặc dù chương trình Ngữ văn THCS đã dành một thời lượng phù hợp cho những tiết dạy – học tập làm thơ nhưng với cả giáo viên và học sinh thì đây vẫn là một kiểu bài học tuy không mới nhưng rất khó thực hiện một cách hiệu quả

Với đối tượng học sinh trường THCS Chu Văn An Nga Sơn (nơi có bộ phận học sinh giỏi, học sinh có năng khiếu được tuyển chọn từ các trường THCS trong Huyện nhà) thì việc coi trọng những tiết dạy tập làm thơ để hướng các em vào những hoạt động tập thể bổ ích lại vô cùng cần thiết Chính những hoạt động đó sẽ bồi dưỡng thêm cho các em tình yêu đối với văn

chương, giúp tâm hồn các em mềm mại hơn và quan trọng để phát hiện học sinh

có năng khiếu thơ văn

Đó chính là lý do khiến tôi bắt tay vào việc nghiên cứu đề tài: Dạy học bài “Tập làm thơ 8 chữ” cho học sinh lớp 9 trường THCS Chu Văn An-Nga Sơn.

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Nhận xét chung về thơ 8 chữ:

Thơ 8 chữ thuộc hệ thơ hiện đại xuất hiện ở nước ta từ những năm 30 của thế kỷ XX trong phong trào Thơ mới Các nhà thơ nổi tiếng như: Xuân Diệu, Huy Cận, Thế Lữ, Chế Lan Viên, Tố Hữu, Hàn Mặc Tử,…đã có nhiều tác phẩm nổi tiếng viết theo thể thơ 8 chữ Thơ 8 chữ được dùng rộng rãi cho đến ngày nay Về nguồn gốc, có người cho rằng thơ 8 chữ là sự mô phỏng một thể thơ của Pháp (thơ 8 chân), có người cho rằng thể thơ 8 chữ bắt nguồn

từ hát nói (vì thơ 8 chữ có câu tám xen lẫn câu bảy gần như hát nói) Ta thấy các tác giả làm thơ 8 chữ đầu tiên đều tiếp thu từ hai nguồn này Vì thế có thể

sự kết hợp của dân tộc và thể thơ 8 chân của Pháp đã tạo thành thơ 8 chữ hiện đại

2 Đặc điểm của thơ 8 chữ:

Thơ 8 chữ là thể thơ có mỗi dòng 8 chữ, thường tổ chức thành các khổ, mỗi khổ thường có 4 câu, mỗi bài có nhiều khổ không hạn định

Thơ 8 chữ có cách ngắt nhịp rất đa dạng Đây là thể thơ phóng khoáng,

tự do hơn so với các thể thơ 4, 5, 7 chữ đã học Sự ngắt nhịp tuỳ thuộc vào nội dung của mỗi câu, mỗi bài tuy nhiên câu thơ vẫn phải nhịp nhàng

Về cách gieo vần, thơ 8 chữ có thể gieo cả vần chân và vần lưng Có thể gieo cả vần liền và vần cách Tuy nhiên, trong thơ 8 chữ hiện đại, việc gieo vần nhiều khi cũng không cần gò ép, chỉ tương đối hợp vần là được

Với đặc trưng của câu thơ dài, thơ 8 chữ có thế mạnh trong việc diễn tả những nội dung trầm lắng, suy tư, triết lý…

3 Dạy tập làm thơ 8 chữ cho học sinh lớp 9:

Mục đích là giúp các em nắm được đặc điểm, khả năng miêu tả, biểu hiện phong phú của thể thơ 8 chữ Qua hoạt động tập làm thơ 8 chữ phát huy tinh thần sáng tạo, sự hứng thú trong học tập, rèn luyện thêm năng lực cảm thụ thơ ca cho các em

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

1 Về việc dạy của giáo viên:

Chương trình Ngữ văn THCS đã dành một thời lượng thích hợp cho hoạt động Ngữ văn tập làm thơ (riêng chương trình Ngữ văn 9 có 3 tiết cho tập làm thơ 8 chữ: 54, 87, 88), nhằm góp phần làm tăng hứng thú cho học sinh với môn Ngữ văn

Song trong thực tế nhiều giáo viên đã coi nhẹ tiết day- hoc tập làm thơ, chưa xác định đúng mục đích Thậm chí không ít giáo viên còn cho rằng nó

khó lại không phải là nội dung liên quan nhiều đến thi cử, không “thiết thực” nên dẫn đến việc dạy còn sơ sài

Là một giáo viên dạy văn nhiều năm (nhất là môn Ngữ văn 9), thực tình cũng đã có lúc bản thân tôi dạy những tiết tập làm thơ 8 chữ một cách chiếu lệ bởi cho rằng chỉ có nhà thơ mới làm được thơ Tôi vô tình đã để những tiết dạy học tập làm thơ trôi qua không có tác dụng, không gây được hứng thú với học trò Và người dạy đã không phát huy được tác dụng vốn có của những tiết dạy học tập làm thơ

2 Về việc học của học sinh:

Trong những tiết học tập làm thơ, một bộ phận lớn học sinh nghĩ mình

không có năng khiếu thơ nên đứng ngoài cuộc Các em cũng chẳng mấy quan tâm tới những tiết học này Kết quả sản phẩm thơ tạo ra thường do sưu tầm hoặc copy trên mạng, may mắn lắm mới có những câu thơ vụng về, non nớt Như vậy cả người dạy và người học đều chưa hiểu được rằng: trước hết hãy trở thành một người yêu thơ, biết đọc và biết thưởng thức thơ để rồi biết đâu một lúc nào đấy chính các em sẽ là người đánh thức được năng khiếu văn chương vốn dĩ đang tiềm ẩn trong bản thân mình

3 Kết quả của thực trạng trên:

Qua phiếu thăm dò trước khi thực hiện đề tài tôi thu được kết quả như sau: ( Khảo sát lớp 9A với tổng số 42 học sinh )

Từ kết quả trên chính bản thân tôi nhận thấy rằng cần phải cải tiến đổi mới phương pháp giảng dạy tiết tập làm thơ 8 chữ, thấy rằng mục đích của tiết tập làm thơ không phải chỉ nhằm dạy học sinh làm thơ mà vai trò của nó gắn chặt với kiểu bài nghị luận về một đoạn thơ bài thơ (kiểu bài quan trọng trong chương trình, thiết thực với tất cả các kì thi- kể cả thi đại học sau này) Tôi tin rằng việc đầu tư cho các tiết dạy học tập làm thơ nói chung, thơ 8 chữ nói riêng chắc chắn sẽ mang lại những kết quả ngoài mong đợi và nó sẽ góp phần đáng kể vào việc tạo hứng thú cho học sinh trong môn học Ngữ văn

III GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN

Để dạy tốt tiết tập làm thơ 8 chữ cho học sinh lớp 9 THCS, tôi đã thực hiện các bước sau:

1 Xác định rõ mục đích, yêu cầu:

Việc xác định rõ mục đích yêu cầu giúp giáo viên lựa chọn những phương pháp phù hợp với kiểu bài, mang lại niềm yêu thích văn chương và khơi dậy khả năng sáng tạo cho học sinh

Hình thức hoạt động ngữ văn qua tập làm thơ đã được học sinh làm quen từ các lớp trước (ở lớp 6: tập làm thơ 4 chữ, năm chữ; ở lớp 7: tập làm thơ lục bát; ở lớp 8: tập làm thơ 7 chữ) Mục đích của bài này giúp học sinh nắm được đặc điểm của thể thơ 8 chữ, hiểu về vần, nhịp, học sinh năng khiếu

có cơ hội để tập làm thơ 8 chữ Vì vậy khi dạy, giáo viên cần tạo được không khí vui tươi, kích thích sự hứng thú, sáng tạo của học sinh, qua đó tăng cường luyện nói, luyện tập cách trình bày miệng và đọc diễn cảm

Thông qua bài dạy, giáo viên củng cố cho học sinh các khái niệm về vần thơ (vần chân, vần lưng, vần liên tiếp, vần gián cách…), chỉ cho các em thấy cách ngắt đoạn, tách khổ, ngắt nhịp đa dạng của thể thơ 8 chữ

Chúng ta không mong các em trở thành nhà thơ, chỉ mong thông qua các bài học đó, tình yêu thơ ca của các em sẽ được tăng lên, tâm hồn các em được bồi dưỡng, vốn sống và ý thức về các giá trị cuộc sống của các em được xây đắp Các em còn có thể hiểu biết và thực hành được những kỹ năng trong công việc của một người làm thơ để từ đó nâng cao việc cảm thụ và phân tích thơ

2 Thiết kế bài soạn:

Đây là công việc cần phải được đầu tư một cách công phu, nghiêm

túc Chỉ khi nào giáo viên tìm được hướng đi đúng, hình dung những tình huống nảy sinh trong quá trình lên lớp, chuẩn bị tiết dạy chu đáo thì mới gặt hái được thành công

Trong thiết kế bài dạy cần tách riêng 2 phần rõ rệt:

Hoạt động ở nhà: Tìm hiểu lý thuyết và tập sáng tác.

Phần này giáo viên yêu cầu học sinh chuẩn bị thật tốt ở nhà, các em sẽ sưu tầm các bài thơ theo yêu cầu, tìm hiểu lý thuyết trong SGK, bắt chước các bài thơ theo thể loại để làm theo Nói chung, việc giao nhiệm vụ cho học sinh làm bài tại nhà là một khâu có ý nghĩa quyết đinh chất lượng của bài học tập làm thơ Đến lớp giáo viên chỉ dành thời gian vừa đủ để học sinh nắm chắc thêm về thể thơ 8 chữ

Hoạt động ở lớp: Thực hành làm thơ 8 chữ

Phần này giáo viên đặc biệt quan tâm đến hoạt động nhóm, sửa thơ, bình thơ- đây là phần gây hứng thú và phát huy tính chủ động, sự sáng tạo của học sinh mà trước đây tôi không mấy chú ý, thường dành rất ít thời gian còn lại Khi các em được tham gia đọc thơ, bình thơ do chính cá nhân hoặc nhóm sáng tác nghĩa là các em đã bắt đầu hiểu công việc của người làm thơ, hiểu được tại sao phải cân nhắc, lựa chọn từ ngữ khi làm thơ, tại sao phải có ý thức tích luỹ và trau dồi vốn từ ?…

Để tiết học trên lớp có hiệu quả cao, phải biết phát hiện cái hay trong sáng tạo của học sinh, nhất là khi nó còn ở dạng chưa thành hình Bên cạnh đó phải biết trân trọng và nghiêm khắc đúng mực để học sinh vừa được khích lệ lại vừa phải cố gắng nhất là các em phải biết tiếp thu và phê bình kết quả sáng tạo của bạn mình

Những bài học về ngôn từ là bài học không có hồi kết và luôn luôn hấp dẫn đối với người học thơ và học làm thơ (điều này rất bổ ích trong quá trình cảm thụ phân tích thơ của các em sau này)

3 Tổ chức các hoạt động dạy học trên lớp:

a.Thông qua một số bài tập giúp học sinh nhận diện đặc điểm thể thơ 8 chữ.

Nhận diện thể thơ là việc làm đơn giản đầu tiên Quan trọng hơn là từ việc

nhận diện thể thơ giáo viên rèn cho học sinh khả năng phân tích, đánh giá được giá trị biểu đạt của thể thơ trong việc biểu đạt cảm xúc Việc lựa chọn thể thơ là ý đồ của tác giả trong quá trình sáng tác góp phần đắc lực vào thể hiện chủ đề tác phẩm Sau đây là một số bài tập cụ thể:

Bài tập 1: Phân tích cách ngắt nhịp, cách gieo vần ở những đoạn thơ sau:

*Đoạn 1

Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?

Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn

Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?

Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?

-Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?

( Thế Lữ- Nhớ rừng)

*Đoạn 2:

Mẹ cùng cha công tác bận không về

Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe

Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.

Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,

Tu hú ơi! chẳng đến ở cùng bà

Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

( Bằng Việt- Bếp lửa)

(Gợi ý: * Đoạn 1: HS đọc kỹ đoạn thơ, dựa vào nội dung ý nghĩa của từng câu thơ mà chỉ ra kiểu ngắt nhịp đa dạng trong từng câu thơ nhưng đặc trưng cho thơ 8 chữ

Chẳng hạn: 2-3-3; 3-2-3, 3-2-3, 3-5, 4-4

Vận dụng kiến thức về vần chân để chỉ ra chữ nào hiệp vần với chữ nào trong đoạn thơ, từ đó nhận xét cách hiệp vần của thơ 8 chữ

* Đoạn 2: Học sinh chỉ ra đoạn thơ được gieo vần chân liên tiếp,

chuyển đổi theo từng cặp: về- nghe, học- nhọc- bà- xa làm nổi bật sự hàm ơn

sâu nặng về bà Bà và tình cảm của bà dành cho cháu đã thật sự trở thành một chỗ dựa vững chắc về cả vật chất lẫn tinh thần Để bây giờ khi đã đi xa người cháu càng thương bà hơn, luôn nhớ về bếp lửa của bà

Bài tập 2:

Khổ thơ mở đầu sau đây rút trong bài thơ do một bạn học sinh lớp 8 viết

Em hãy nhận xét về số tiếng, vần, nhịp, từ ngữ và diễn đạt Sau đó hãy chữa lại để khổ thơ hoàn chỉnh theo thể 8 chữ:

Một câu chuyện kể từ dĩ vẵng xa xưa

Khi em còn bé và bi bô tiếng mẹ

Khi thần ru ngủ mang giấc mơ cho đứa trẻ

Khi trang cổ tích mở cánh cửa đầu tiên

(Gợi ý: Mỗi câu có hơn 8 tiếng, trong đó có những tiếng thừa, lặp nghĩa Hãy lược bớt và sửa chữa sao cho mỗi câu còn lại 8 tiếng, gieo vần đúng và

có nghĩa.)

b Hướng dẫn học sinh thực hành tập làm thơ 8 chữ:

Phần này yêu cầu cao hơn Trên cơ sở những hiểu biết về đặc điểm của

thể thơ, học sinh cần phải điền thêm những từ thích hợp vào chỗ trống hoặc viết tiếp câu thơ để hoàn chỉnh khổ thơ sao cho khổ thơ đảm bảo vần, luật nhưng quan trọng hơn là có ý nghĩa về nội dung Với dạng bài tập này học sinh được phát huy sự sáng tạo của bản thân, có cơ hội để bộc lộ tư duy và cảm xúc của mình

Sau đây là một số bài tập cụ thể:

Bài tập 1: Hãy tìm các từ phù hợp: thân thiết, đất Việt, cao khiết, bao nhiêu,

cao siêu, tình yêu, thương yêu để điền vào chỗ trống trong đoạn thơ sau đây

của Sóng Hồng:

Hoa thơm ngát trong vườn xuân…………

Là thi sĩ phải là hồn……….

Chí kiên cường và sứ mệnh………

Ca tự do, tiến bộ về………

(Gợi ý: học sinh sắp xếp các từ sau đây cho đúng vần, đúng nội dung ý nghĩa của bài thơ: cao siêu, cao khiết, đất Việt, tình yêu) Bài tập 2: Hãy điền vào chỗ trống đoạn thơ sau cho đúng vần, đúng nhịp và có nội dung ý nghĩa: Hãy………những bước chân thần tốc Cả……… như thác chảy khắp nơi Cờ giải phóng……….đã mọc Mùa xuân………Tổ quốc ơi! (Gợi ý: Bài tập này yêu cầu các em bước đầu làm quen với cách làm thơ 8 chữ thông qua vần, nhịp điệu, thanh điệu Căn cứ vào số chữ hiện có ở các dòng thơ học sinh có thể xác định được nhịp thơ ở mỗi câu Tiếp đó học sinh hoàn chỉnh các câu thơ còn thiếu cho đúng, chú ý nhịp, luân phiên thanh điệu và nội dung Mẫu: Hãy xốc tới những bước chân thần tốc Cả đoàn quân như thác chảy khắp nơi Cờ giải phóng khắp miền Nam đã mọc Mùa xuân này toàn thắng Tổ quốc ơi! Bài tập 3: Đoạn thơ sau trích trong bài Chiều xuân của Anh Thơ Bài thơ được làm theo thể loại thơ 8 chữ Em hãy điền các từ ngữ sau: tràn biếc cỏ, nước sông trôi, trong vắng lặng, rụng tơi bời, mổ vu vơ, trôi trước gió, cúi ăn mưa, trên bến vắng vào chỗ tróng cuối mỗi dòng thơ sao cho hợp nghĩa, hợp vần Mưa đổ bụi êm êm………

Đò biếng lười nằm mặc………

Quán tranh đứng im lìm………

Bên chòm xoan hoa tím………

Ngoài đường đê cỏ non………

Đàn sáo đen sà xuống………

Mấy cánh bướm rập rờn………

Những trâu bò thong thả………

( HS chú ý đến vần và nghĩa, điền lần lượt từ cuối mỗi dòng để hoàn chỉnh khổ thơ như sau :

Mưa đổ bụi êm êm trên bến vắng

Đò biếng lười nằm mặc nước sông trôi

Quán tranh đứng im lìm trong vắng lặng

Bên chòm xoan hoa tím rụng tơi bời

Ngoài đường đê cỏ non tràn biếc cỏ

Đàn sáo đen sà xuống mổ vu vơ

Mấy cánh bướm rập rờn trôi trước gió

Những trâu bò thong thả cúi ăn mưa

Qua những dạng bài tập thế này học sinh được trang bị thêm vốn thơ và những kiến thức về thơ rất bổ ích

Bài tập 4:

Sử dụng cách ngắt nhịp 3-2-3 hoặc 3-3-2, hãy làm một đoạn thơ 8 chữ có chủ đề ca ngợi Tổ quốc hoặc anh bộ đội

(Gợi ý: Bài tập này yêu cầu học sinh phải hoàn toàn tự lập, sáng tạo để

làm một bài thơ hoặc đoạn thơ vừa có hình thức, vừa có nội dung Về hình thức, học sinh cần chú ý cách ngắt nhịp cho đúng Trong mỗi dòng, chữ sau cùng của nhịp phải có sự luân phiên thanh điệu (T-B-T hoặc B- T- B), chữ sau cùng giữa các câu cần đảm bảo vần liền hoặc vần gián cách.)

4 Tổ chức hoạt động ngoại khoá: Thi sáng tác thơ 8 chữ

Đây là một hoạt động được học sinh rất yêu thích và hưởng ứng tích cực Hoạt động này được tôi tổ chức ở quy mô lớp theo chủ đề nhất định với mục đích gợi mở, kích thích ở học sinh niềm đam mê sáng tạo, có thể qua đó phát hiện năng khiếu thơ văn ở các em

Cách thức tiến hành:

- Giáo viên gợi ý đề tài: Về quê hương, gia đình, mái trường, bè bạn…

(đôi khi chấp nhận các chủ đề ngẫu hứng)

- Có thể làm cá nhân hoặc chia lớp thành các nhóm (do chính các em lựa chọn thành viên vì làm thơ phải tôn trọng cảm xúc) lúc này giáo viên chỉ đóng vai là trọng tài

- Sau thời gian làm bài, giáo viên cho học sinh trình bày tác phẩm của

cá nhân (hoặc nhóm) Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh nhận xét bài

thơ của bạn trên các phương diện: thể thơ, vần, luật, cách ngắt nhịp, chủ đề bài thơ, thông điệp người viết muốn gửi tới bạn đọc…

Đi kèm với sáng tác là việc các em tham gia bình chính tác phẩm của mình, của bạn mình Công việc sáng tác có thể được các em chuẩn bị trước trong một khoảng thời gian (có qui định tối đa- tối thiểu) nhưng cũng không ràng buộc lắm Và tất nhiên sau hoạt động đó, giáo viên phải có sự động viên kịp thời bằng những con điểm hoặc những phần quà có ý nghĩa

Về nhà, giáo viên tiếp tục khuyến khích học sinh tập sáng tác, tập bộc lộ cảm xúc, lựa chọn những đề tài quen thuộc, gần gũi bên mình Hoặc các em cũng có thể tập cảm nhận về những bài thơ 8 chữ trong và ngoài chương trình Giáo viên thu, chấm, góp ý và sửa chữa kịp thời cho các em Tôi hy vọng từ

đề tài này có thể triển khai, tổ chức được những buổi ngoại khóa qui mô lớn hơn hoặc những câu lạc bộ dành cho học sinh yêu thơ và có năng khiếu thơ văn

Một nhà bác học đã khẳng định:“Phương án giáo dục trẻ tốt nhất là giáo dục lòng ham mê của trẻ” Hoạt động ngoại khoá đã giúp học sinh có

được lòng ham mê ấy, từ đó các em phát huy vai trò chủ thể tích cực, chủ động, sáng tạo của mình Các em sẽ thấy rằng, làm thơ là một công việc đầy hấp dẫn, vừa bình thường nhưng cũng vừa rất cao siêu

Dưới đây là giáo án thực nghiệm:

Ngữ văn 9

Tiết 54: Tập làm thơ tám chữ.

A Mục tiêu cần đạt :

Giúp học sinh:

- Nắm được đặc điểm, khả năng miêu tả, biểu hiện phong phú của thể thơ tám chữ

- Qua hoạt động tập làm thơ tám chữ mà phát huy tinh thần sáng tạo, sự hứng thú trong học tập, rèn luyện thêm năng lực cảm thụ thơ ca

B Chuẩn bị của thầy trò:

- GV: Chuẩn bị các mẫu văn bản, bài tập, đọc tài liệu tham khảo

- HS: chuẩn bị bài kỹ ở nhà theo yêu cầu của SGK, của GV

C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:

1 Hoạt động ở nhà: Tìm hiểu lý thuyết và tập sáng tác

Hoạt động của HS Yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1: Nhận diện thể thơ tám

chữ

Nhiệm vụ 1: Học sinh đọc các đoạn thơ

trích (SGK, tr.149)

Nhiệm vụ 2: Làm các bài tập trong mục

2 SGK

Bài tập a: Nhận xét về số chữ trong

mỗi dòng ở các đoạn thơ ( SGK)

Bài tập b: Tìm các chữ gieo vần trong

mỗi đoạn Nhận xét về cách gieo vần

của từng đoạn

Bài tập c: Nhận xét về cách ngắt nhịp ở

các đoạn thơ trên?

Nhiệm vụ 3: Đọc mục ghi nhớ trong

SGK

Hoạt động 2: Luyện tập nhận diện thể

thơ 8 chữ

Nhiệm vụ 1: Làm bài tập 1 trong SGK

Nhiệm vụ 2: Làm bài tập 2 trong SGK

Nhiệm vụ 3: Làm bài tập số 3 SGK

1 Nhận diện thể thơ tám chữ.

a) Mỗi dòng thơ của các đoạn trên đều có 8 chữ (tiếng)

b) Gieo vần:

- Đoạn a: Vần chân gieo liên tiếp:

tan-ngàn, mới-gội, bừng-rừng, gắt-mật.

- Đoạn b: Vần chân gieo liên tiếp:

học- nhọc, bà, xa.

- Đoạn c: Gieo vần chân nhưng gián cách:

ngát-hát, non-son, đứng-dựng, tiên-nhiên.

c) Ngắt nhịp:

Rất phong phú, đa dạng, linh hoạt

- HS đọc- hiểu

2 Luyện tập:

Bài1:

Các từ cần điền lần lượt: ca hát, ngày qua, bát ngát, muôn hoa.

Bài2: Các từ lần lượt điền vào chỗ trống là:

Cũng mất, tuần hoàn, đất trời.

Bài 3:

Đáp án đúng là: Câu 3 từ rộn rã sửa lại là vào trường

Chú ý: HS có thể đưa ra đáp án

khác với câu thơ gốc nhưng phải đúng vần, hợp nghĩa