Trong dạy học lịch sử nói chung, chương trình lịch sử lớp 9 nói riêng với nhiều nội dung phong phú, sinh động, phản ánh những đổi thay to lớn, phức tạp và có những đảo lộn bất ngờ của thế giới và một chặng đường đầy biến động của đất nước ta thời hiện đại. Nhất là những thắng lợi vĩ đại của dân tộc ta như cách mạng tháng Tám, chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu,… Việc giáo viên sử dụng các nguồn kiến thức liên môn như Địa lý, Âm nhạc, Văn học,… vào giảng dạy là điều rất cần thiết. Mặt khác, đối tượng học sinh lớp 9, các em đã được làm quen với kĩ năng sưu tầm, tìm kiếm, xử lý thông tin, tổng hợp kiến thức,…từ lớp 6,7,8. Vậy nên, giáo viên làm tốt được nguyên tắc này, sẽ giúp học sinh không những nắm vững nội dung, khắc sâu kiến thức của bài học mà các em sẽ say mê, hứng thú học tập, yêu thích môn lịch sử. Như vậy, việc sử dụng kiến thức liên môn rất cần thiết trong dạy học các môn nói chung, môn lịch sử nói riêng. Song với khuân khổ của đề tài này, tôi chỉ đi sâu vào nghiên cứu việc sử dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy phần lịch sử lớp 9. Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn lịch sử nói chung ở trường THCS Nga An.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Việc sử dụng kiến thức liên môn vào dạy học hiện nay đang được Bộ GD&ĐT đặt thành một vấn đề bức thiết Trong nhà trường phổ thông, các môn học có sự liên quan mật thiết với nhau Nhiệm vụ của nhà trường THCS là phải cung cấp vững kiến thức liên môn cho học sinh Đặc biệt trong giảng dạy lịch
sử, để học sinh nắm vững kiến thức, có hứng thú với bộ môn giáo viên cần phải
sử dụng nguồn kiến thức liên môn vào dạy học
Trong sự nghiệp đổi mới giáo dục hiện nay, việc phát huy tính tích cực học tập của học sinh nhằm nâng cao chất lượng học tập bộ môn đang là mối quan tâm hàng đầu Việc sử dụng kiến thức liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong dạy học, nhất là dạy học lịch sử đã và đang có đóng góp không nhỏ vào việc phát huy tính tích cực, chủ động học tập của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng học tập bộ môn Trên cơ sở đó giáo dục, khơi dậy tình cảm, tư tưởng, đạo đức làm chuẩn mực cho mọi hành vi trong cuộc sống, góp phần phát triển toàn diện học sinh
Mặt khác, để đảm bảo yêu cầu đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục, người giáo viên phải là người luôn tự tìm tòi, sáng tạo, chủ động truyền tải kiến thức theo hướng tích cực trên cơ sở “lấy học sinh làm trung tâm”, bằng cách đa dạng hóa các phương pháp, các cách thức tổ chức dạy học, trong đó có
cả việc sử dụng nguồn kiến thức liên môn vào giảng dạy
Trong dạy học lịch sử nói chung, chương trình lịch sử lớp 9 nói riêng với nhiều nội dung phong phú, sinh động, phản ánh những đổi thay to lớn, phức tạp
và có những đảo lộn bất ngờ của thế giới và một chặng đường đầy biến động của đất nước ta thời hiện đại Nhất là những thắng lợi vĩ đại của dân tộc ta như cách mạng tháng Tám, chiến thắng Điện Biên Phủ chấn động địa cầu,… Việc giáo viên sử dụng các nguồn kiến thức liên môn như Địa lý, Âm nhạc, Văn học,
… vào giảng dạy là điều rất cần thiết Mặt khác, đối tượng học sinh lớp 9, các
em đã được làm quen với kĩ năng sưu tầm, tìm kiếm, xử lý thông tin, tổng hợp kiến thức,…từ lớp 6,7,8 Vậy nên, giáo viên làm tốt được nguyên tắc này, sẽ giúp học sinh không những nắm vững nội dung, khắc sâu kiến thức của bài học
mà các em sẽ say mê, hứng thú học tập, yêu thích môn lịch sử
Như vậy, việc sử dụng kiến thức liên môn rất cần thiết trong dạy học các môn nói chung, môn lịch sử nói riêng Song với khuân khổ của đề tài này, tôi
chỉ đi sâu vào nghiên cứu việc sử dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy phần lịch sử lớp 9 Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn lịch
sử nói chung ở trường THCS Nga An
Trang 2B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Bộ môn lịch sử ở trường phổ thông có vai trò quan trọng trong việc hình thành thế giới quan, tình cảm, đạo đức, phát triển năng lực nhận thức và hành động… cho học sinh Tuy nhiên, hiện nay chất lượng giảng dạy và học tập bộ môn Lịch sử chưa thực sự làm cho xã hội an tâm Vì thế, việc đổi mới một cách toàn diện về nội dung và phương pháp dạy học Lịch sử là rất cần thiết Một trong những yếu tố đó là việc sử dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy các môn học nói chung và dạy học lịch sử nói riêng
Dạy học liên môn là một trong những nguyên tắc quan trọng trong quá trình dạy học Đây được coi là một quan niệm dạy học hiện đại, nhằm phát huy tính tích cực học tập của học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục nói chung trong các nhà trường
Vậy dạy học liên môn là gì? Dạy học liên môn là hình thức tìm tòi những nội dung giao thoa giữa các môn học với nhau, những khái niệm, tư tưởng chung giữa các môn học, tức là con đường tích hợp những nội dung từ một số môn học có liên hệ với nhau Từ những năm 60 của thế kỉ XX, người ta đã đưa vào giáo dục ý tưởng tích hợp việc xây dựng chương trình dạy học Tích hợp là một khái niệm của lý thuyết hệ thống, nó chỉ trạng thái liên kết các phần tử riêng
rẽ thành cái toàn thể, cũng như quá trình dẫn đến trạng thái này
Việc dạy học liên môn nhằm làm cho kiến thức các môn học bổ sung cho nhau, hiểu sâu sắc hơn sự kiện đang học Trong dạy học lịch sử, việc dạy học theo nguyên tắc liên môn được thực hiện tính kế thừa trong nhận thức các khóa trình lịch sử dân tộc và thế giới từ cổ đại đến hiện đại, làm cho học sinh hiểu rõ
sự phát triển của xã hội một cách liên tục, thống nhất, nhận thấy mối quan hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống xã hội, tính toàn diện của lịch sử
Dạy học liên môn giúp học sinh tích cực, chủ động huy động những kiến thức đã học để hiểu sâu, toàn diện hơn một sự kiện lịch sử Học sinh được ôn tập, củng cố, tổng hợp các kiến thức ở mức độ cao hơn và biết vận dụng thông minh vào học tập
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU:
1 Thực trạng:
Như chúng ta đã biết, trong những năm gần đây, việc đổi mới phương pháp dạy học đã được triển khai đồng loạt và có hiệu qủa ở tất cả các bộ môn, trong đó có bộ môn Lịch sử Và một trong những phương pháp dạy học tích cực
“lấy học sinh làm trung tâm” - đó là nguyên tắc dạy học sử dụng kiến thức liên môn, nhằm phát huy tính tích cực chủ động, sáng tạo của học sinh Từ đó, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục bộ môn, đang được nhiều giáo viên quan tâm
Trang 3Đối với bộ môn khoa học lịch sử nói chung và phần lịch sử lớp 9 nói riêng, nguyên tắc này cũng thực sự rất cần thiết Vì dạy học liên môn có vai trò quan trọng, góp phần bổ sung kiến thức các môn học khác cho bài giảng, làm cho giờ học sôi nổi, học sinh hứng thú, chủ động tiếp thu kiến thức.Và việc sử dụng kiến thức liên môn vào trong giờ học lịch sử đặt ra yêu cầu là học sinh phải tích cực sưu tầm các nguồn tài liệu có liên quan đến kiến thức lịch sử, đồng thời còn rèn luyện các kỹ năng thực hành cho các em, đặc biệt là đối tượng học sinh lớp 9
Về phía giáo viên: Từ trước đến nay không phải giáo viên nào cũng đã sử dụng tốt nguyên tắc dạy học này vào giờ dạy của mình Có thể là do tắc trách, thiếu tâm huyết với nghề, năng lực hạn chế, hoặc chưa nhận thức đúng về ý nghĩa to lớn của nguyên tắc dạy học này Nên nhiều giáo viên đã bỏ qua, hoặc
có sử dụng nhưng qua loa, đại khái, chiếu lệ Khiến cho giờ học lịch sử trở nên khô khan, học sinh tiếp thu bài thụ động, nhàm chán Niềm say mê và hứng thú học tập bộ môn Lịch sử của các em cũng giảm sút nghiêm trọng Thậm chí, còn gây tâm lý “sợ” môn Lịch sử Vì thế nên, chất lượng đại trà của môn lịch sử lớp
9 cũng giảm sút, dẫn đến việc chọn đội tuyển học sinh giỏi tham gia ôn thi học sinh giỏi cấp huyện cũng kém chất lượng và học sinh đạt giải không cao
Đối với học sinh, hầu như các em chưa thực sự tự giác trong việc tự tìm hiểu kiến thức liên môn vào giờ học Tâm lý học lịch sử là môn học khô khan, nhiều sự kiện khó nhớ khiến các em không hứng thú với việc tìm tòi, sưu tầm kiến thức liên môn Hầu hết các em đều thụ động, phụ thuộc vào sách giáo khoa
Trên thực tế, các bộ môn khoa học xã hội có mối quan hệ với nhau: giữa Lịch sử - văn học, giữa Lịch sử - Địa lý,… và ngược lại Ngoài ra, các môn khoa học tự nhiên cũng có thể bổ sung kiến thức và làm phong phú cho các môn khoa học xã hội trong một phạm vi nhất định Kiến thức của các môn có thể bổ sung,
hỗ trợ cho nhau Vì vậy, việc vận dụng nguyên tắc liên môn vào dạy học là một trong những phương pháp khá quan trọng, không thể thiếu được, nhất là đối với
bộ môn Lịch sử Vì, dạy học lịch sử là việc thực hiện tính kế thừa trong nhận thức các quá trình lịch sử dân tộc và thế giới từ cổ đến kim, làm cho học sinh hiểu rõ sự phát triển của lịch sử xã hội loài người một cách thống nhất, liên tục, tránh nhận thức rời rạc, tản mạn Đồng thời, học sinh có thể thấy mối quan hệ hữu cơ giữa các lĩnh vực của đời sống xã hội, giữa các môn học, từ đó phát triển
tư duy cho học sinh
Từ những điều nói trên, bản thân mạnh dạn đưa ra đề tài: Sử dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy phần lịch sử lớp 9 Từ đó, nhằm góp phần nâng
cao chất lượng giảng dạy học tập bộ môn lịch sử ở trường THCS Nga An
Trang 42 Kết quả của thực trạng:
Qua khảo sát điều tra cho thấy còn rất nhiều giáo viên không sử dụng kiến thức liên môn vào dạy học lịch sử Vì vậy, mà chất lượng dạy học giảm sút, nhiều em học sinh nêu rõ quan điểm là không thích học lịch sử hoặc khi cho các
em lựa chọn môn học yêu thích của mình thì rất ít em lựa chọn môn lịch sử; khi được chọn vào đội tuyển học sinh giỏi để ôn thi tuyến huyện thì các em tìm mọi
lý do để thoái thác…
Năm học 2013-2014, bản thân đã tiến hành khảo sát kiểm tra đầu năm ở lớp 9A, 9B trường THCS Nga An (lấy lớp 9A là lớp thực nghiệm, 9B là lớp đối chứng), kết quả như sau:
Lớp Tổng
số
III GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN:
1.Tìm kiếm, sưu tầm kiến thức liên môn ở các bộ môn khoa học khác.
1.1 Về phía giáo viên:
Có rất nhiều giáo viên quan niệm rằng để dạy học đạt kết quả tốt, giáo viên chỉ cần có kiến thức chuyên môn vững vàng là đủ Đây là một quan điểm hết sức sai lầm và phiến diện, nhất là đối với bộ môn Lịch sử Nếu giáo viên chỉ nắm vững kiến thức của bộ môn mình thì việc truyền đạt kiến thức cho học sinh
sẽ chỉ dừng lại ở việc nắm kiến thức chứ không thể giúp học sinh hiểu sâu sắc sự kiện lịch sử
Việc dạy học liên môn đòi hỏi giáo viên lịch sử không chỉ có kiến thức vững vàng bộ môn mà còn phải nắm vững nội dung chương trình các môn học ở trường phổ thông như: Địa lý, Văn học, Giáo dục công dân, Âm nhạc,…Thậm chí, có những hiểu biết nhất định về các môn khoa học tự nhiên, như Toán, Sinh học, Vật lý,…
Đây là một yêu cầu quan trọng để mang lại hiệu quả cho bài giảng Chỉ có nắm vững kiến thức bộ môn và có sự hiểu biết sâu rộng về các môn học khác thì giáo viên mới có sự chọn lựa chính xác những kiến thức liên môn cần cung cấp cho học sinh hoặc yêu cầu các em giải quyết các tình huống có vấn đề khi có liên quan đến nguồn kiến thức liên môn Công việc này, đòi hỏi giáo viên phải nghiên cứu kĩ các tài liệu: SGK, SGV, tài liệu tham khảo, truy cập Internet,…
Chương trình lịch sử lớp 9 - một chặng đường lịch sử có nhiều biến cố to lớn và sự kiện trọng đại Để truyền tải những nội dung kiến thức lịch sử cơ bản đến học sinh, đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức chuyên môn vững vàng Đồng thời phải biết khai thác, tìm kiếm nguồn kiến thức liên môn của các môn học khác, cụ thể như sau:
Trang 5Ví dụ: Một số bài trong phần lịch sử lớp 9
của từng bài học
Kiến thức liên môn có liên quan
Bài 7: Các nước Mĩ
La-tinh
-Tình hình Mĩ La –tinh -Thắng lợi của cách mạng
Cu Ba dưới sự chỉ huy của Phi-đen Ca-xtơ-rô và công cuộc xây dựng chủ nghĩa
xã hội
- Liên hệ thực tế - hiểu biết xã hội - tình đoàn kết, sự giúp đỡ giữa hai nước Cu Ba và Việt Nam
Bài 19: Nhật Bản -Tình hình Nhật Bản sau
chiến tranh
- Sự “thần kì”của nền kinh
tế Nhật Bản
- Chính sách đối nội và đối ngoại
-Lồng ghép môn Giáo dục công dân – giáo dục học sinh có ý thức vươn lên, cần cù trong lao động, học tập; sống tiết kiệm,…
Bài 12: Những thành
tựu chủ yếu và ý nghĩa
lịch của cách mạng
khoa học - kĩ thuật
- Những thành tựu chủ yếu của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật
- Ý nghĩa, tác động
-Tích hợp môn Tin học
để nói về sự ra đời máy tính điện tử - một thành tựu quan trọng của thế kỉ XX
-Tích hợp môn Sinh học khi giảng về phương pháp sinh sản vô tính; sự
ra đời của “Bản đồ gien người”,…Tích hợp khoa học vũ trụ - cho phép con người đặt chân lên mặt trăng, bay vòng quanh trái đất,…
Bài 24: Cuộc đấu tranh
bảo vệ và xây dựng
chính quyền dân chủ
nhân dân
-Tình hình nước ta sau cách mạng tháng Tám
- Các biện pháp để giải quyết giặc đói, giặc dốt, khó khăn về tài chính, ngoại xâm, nội phản
-Tích hợp kiến thức môn Địa lý để xác định vị trí của vĩ tuyến 16
-Tích hợp kiến thức môn Ngữ văn với tác phẩm
“Vợ nhặt” của Kim Lân,
để khắc sâu nạn đói năm
1945 đã cướp đi 2 triệu đồng bào ta,…
Bài 27; Bài 28:…
1.2 Đối với học sinh:
Trang 6Để lĩnh hội và hiểu sâu sắc được kiến thức cơ bản của bài học, giáo viên yêu cầu các em sưu tầm, soạn bài trước ở nhà bằng cách: Giáo viên gợi ý cho học sinh tìm hiểu những kiến thức liên môn như: Địa lý, Văn học, Âm nhạc, Giáo dục công dân… bằng cách lập bảng thống kê, soạn bài trước ở nhà, cụ thể như sau:
Ví dụ: Phần lịch sử Việt Nam lớp 9 giai đoạn từ 1945-1954
của từng bài học
Kiến thức liên môn có liên quan
Trên cơ sở học sinh lập bảng thống kê, tìm hiểu được các nguồn kiến thức liên môn có liên quan đến từng bài học, giáo viên hướng dẫn học sinh khai thác,
sử dụng vào bài học Từ đó, giúp học sinh chủ động lĩnh hội các kiến thức cơ bản của bài học và qua đó các em chủ động huy động những kiến thức liên môn
đã học để hiểu sâu sắc, toàn diện một sự kiện lịch sử
2 Lựa chọn kiến thức liên môn vào giảng dạy:
Trên cơ sở sưu tầm, tìm kiếm các nguồn kiến thức của các môn học khác, giáo viên lựa chọn kiến thức liên môn để dạy học cho sinh một cách phù hợp, hiệu quả Không phải bài giảng nào, mục nào giáo viên cũng sử dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy… Có khi kiến thức liên môn sẽ được sử dụng vào việc kiểm tra bài cũ, dạy kiến thức mới của một mục nào đó, hoặc tổng kết nội dung của một học lịch sử
Ví dụ: đối với bài 24 - lịch sử lớp: “Cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng
chính quyền dân chủ nhân dân (1945-1946)”.Trong mục I-Tình hình nước ta sau cách mạng tháng Tám Để làm rõ mối nguy hiểm của giặc ngoại xâm – giáo viên cần sử dụng đến bản đồ Việt nam – chỉ rõ ranh giới từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc và
từ vĩ tuyến 16 trở vào Nam có những kẻ thù nào? (Tích hợp kiến thức của môn
Địa Lý vào khai thác kiến thức mới) Nhưng đối với bài 27: Cuộc kháng chiến
toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953-1954) thì chúng ta có
thể tích hợp kiến thức môn Âm nhạc vào phần giới thiệu bài
Để sử dụng một cách có hiệu quả các kiến thức liên môn vào dạy học,
chúng ta có nhiều phương pháp: Ví dụ: Dạy học theo dự án; Phương pháp trực quan; Phương pháp thực địa; Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề.
2.1 Vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy bằng việc sử dụng phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề.
Đây chính là một trong những hình thức dạy học vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết những vấn đề đặt ra trong bài học một cách hiệu quả nhất
Ví dụ: Khi giáo viên dạy mục 2.Chiến Điện Biên Phủ(1954) - (bài
27-SGK Lịch sử 9) - Giáo viên nêu tình huống có vấn đề, yêu cầu học sinh suy nghĩ
Trang 7trả lời, cụ thể: Trên cơ sở nào, Pháp - Mĩ chọn Điện Biên phủ để xây dựng thành một tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương? Đối với câu hỏi này, học sinh
quan sát lược đồ, liên hệ đến kiến thức môn Địa lý để giải thích - có hai lý do để
Pháp - Mĩ chọn Điện Biên Phủ, đó là: Có vị trí chiến lược quan trọng; chúng muốn gây khó khăn cho ta trong việc tiếp tế, hậu cần
Như vậy, những tình huống có vấn đề giúp học sinh tò mò, động não, giải quyết vấn đề một cách tích cực, chủ động
2.2 Phương pháp trực quan cũng là một trong những phương pháp dạy học tích cực và được sử dụng dạy học tích hợp - dạy học liên môn một cách có hiệu quả
Trong dạy học lịch sử nói chung, phương pháp trực quan, góp phần quan trọng tạo biểu tượng cho học sinh, cụ thể hóa các sự kiện và khắc phục tình trạng hiện đại hóa lịch sử của học sinh Đối với dạy học liên môn cũng vậy, đồ dùng trực quan cũng là chỗ dựa để hiểu sâu sắc bản chất của sự kiện lịch sử , thấy được mối liên hệ giữa môn học này với môn học kia
Ví dụ: Khi muốn xác định vị trí của Điện Biên Phủ thì nhất thiết ta phải
sử dụng đồ dùng trực quan là bản đồ, để tạo biểu tượng về tầm quan trọng của vị trí Điện Biên Phủ trên bản đồ, từ đó mới có thể hiểu sâu sắc vì sao Pháp cho xây dựng Điện Biên Phủ trở thành một tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương Hoặc cho học sinh xem một cuốn phim tài liệu (“Chiến thắng Điện Biên Phủ” hay “Vài hình ảnh về cuộc đời hoạt động của Hồ Chủ Tịch”…); Cũng có thể là hàng loạt các câu thơ, bài thơ liên quan đến chiến thắng Điện Biên Phủ, đến lãnh
tụ Nguyễn Ái Quốc - Bác Hồ,…học sinh sẽ có những tình cảm mạnh về lòng yêu mến lãnh tụ, những vị anh hùng, chiến sĩ cách mạng, giáo dục thái độ căm thù bọn xâm lược và chiến tranh…
Với tất cả ý nghĩa giáo dưỡng, giáo dục và phát triển, đồ dùng trực quan góp phần to lớn nâng cao chất lượng dạy học lịch sử nói chung, dạy học liên môn nói riêng, gây hứng thú học tập cho học sinh Nó là chiếc “cầu nối” giữa quá khứ với hiện tại, giữa bộ môn khoa học này với bộ môn khoa học kia
3 Sự thay đổi trong thiết kế giáo án vận dụng kiến thức liên môn:
Như đã nói mục đích của sáng kiến là sử dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy lịch sử sẽ có tác dụng làm cho học sinh không những hào hứng học tập mà còn chủ động lĩnh hội kiến thức Từ đó, giúp cho học sinh hiểu sâu, nhớ lâu kiến thức lịch sử
Ví dụ khi dạy mục 2.Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ (1954)( Tiết
34-Lịch sử lớp 9 - bài 27: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm
lược kết thúc (1953-1954)) ở lớp học đối chứng (lớp 9B) chúng ta sẽ tiến hành
như sau
Tiết 34-35 Bài 27:
Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc
Trang 8I Mục tiêu bài học:
1 Về kiến thức:
Cung cấp cho học sinh những hiểu biết
- Về âm mưu mới của Pháp – Mĩ ở Đông Dương trong Kế hoạch Na-va(5-1953) nhằm giành thắng lợi quân sự quyết định, “kết thúc chiến tranh trong danh dự”
- Chủ trương, kế hoạch tác chiến Đông – Xuân 1953-1954 của ta nhằm phá Kế hoạch Na-va của Pháp – Mĩ bằng cuộc tiến công chiến lược Đông – Xuân
1953-1954 và bằng chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ(1953-1954) giành thắng lợi quân sự quyết định
2 Về tư tưởng:
Bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu nước, tinh thần cách mạng, tình đoàn kết dân tộc, đoàn kết với nhân dân Đông Dương, đoàn kết quốc tế, niềm tin vào
sự lãnh đạo của Đảng và niềm tự hào dân tộc
3 Về kĩ năng:
Rèn luyện cho học sinh kĩ năng phân tích, nhận định, đánh giá
II.Thiết bị, đồ dùng dạy học:
- Lược đồ cuộc tiến công chiến lược Đông – Xuân 1953-1954
- Lược đồ chiến dịch Điện biên Phủ
- Một số tranh ảnh
III Tiến trình tổ chức dạy học:
1 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu những thắng lợi của quân và dân ta trên mặt trận quân sự từ 1950-1953?
- Ý nghĩa của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng ?
2 Giới thiệu bài mới
3 Dạy và học bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cần đạt Hoạt động 1: Cá nhân
GV nêu câu hỏi: Vì sao Pháp – Mĩ
chọn Điện Biên Phủ để xây dựng
thành một tập đoàn cứ điểm mạnh?
HS dựa vào SGK trả lời
GV nêu câu hỏi: Điện Biên Phủ được
xây dựng như thế nào?
HS dựa vào SGK trả lời
GV nêu câu hỏi: Để tiêu diệt cứ điểm
Điện Biên Phủ chúng ta phải làm gì?
Tại sao chúng ta quyết tâm tiêu diệt
2 Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ (1954):
- Có vị trí chiến lược quan trọng
- Điện Biên Phủ được xây dựng thành một tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương, với 49 cứ điểm và chia thành 3 phân khu, với 16.200 quân, vũ khí hiện đại
Trang 9tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ?
HS suy nghĩ trả lời
GV giới thiệu lược đồ chiến dịch Điện
Biên Phủ
GV nêu câu hỏi: Dựa vào lược đồ hãy
trình bày diễn biến của chiến dịch
Điện Biên Phủ (HS đã chuẩn bị ở nhà)
GV yêu cầu HS nhận xét phần tường
thuật của bạn
GV nêu câu hỏi: chiến dịch Điện Biên
Phủ được chia làm mấy đợt?
Hoạt động 2: Nhóm, cá nhân
GV cho HS thảo luận nhóm với câu
hỏi: Kết quả và ý nghĩa của chiến dịch
Điện Biên Phủ?
GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi và
nhấn mạnh đây là một chiến thắng vĩ
đại của dân tộc ta ở thế kỉ XX – lừng
lẫy năm châu, chấn động địa cầu
HS dựa vào nội dung SGK để thảo
luận và trình bày kết quả
GV nhận xét, bổ sung và kết luận
- Diễn biến:
Chia làm 3 đợt:
+ Đợt 1: Từ 13/3-17/3/1954 + Đợt 2: 30/3-26/4/1954 + Đợt 3: Từ 1/5-7/5/1954
- Kết quả:Ta tiêu diệt và bắt sống 16.200 tên địch, thu và phá hủy toàn bộ phương tiện chiến tranh, bắn rơi và bắn cháy 62 máy bay các loại
- Ý nghĩa: Làm phá sản hoàn toàn Kế hoạch Na-va, buộc Pháp phải kí kết hiệp định Giơ-ne-vơ chấm dứt chiến tranh
Ngược lại khi dạy mục 2.Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ (1954)( Tiết 34- Lịch sử lớp 9 - bài 27: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp
xâm lược kết thúc (1953-1954)) ở lớp học thực nghiệm (lớp 9A) chúng ta sẽ tiến
hành như sau
Tiết 34-35 Bài 27:
Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc
(1953-1954)
I Mục tiêu bài học:
1 Về kiến thức:
Cung cấp cho học sinh những hiểu biết
- Về âm mưu mới của Pháp – Mĩ ở Đông Dương trong Kế hoạch Na-va(5-1953) nhằm giành thắng lợi quân sự quyết định, “kết thúc chiến tranh trong danh dự”
- Chủ trương, kế hoạch tác chiến Đông – Xuân 1953-1954 của ta nhằm phá Kế hoạch Na-va của Pháp – Mĩ bằng cuộc tiến công chiến lược Đông – Xuân
1953-1954 và chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ(1953-1954) giành thắng lợi quân sự quyết định
2 Về tư tưởng:
Trang 10Bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu nước, tinh thần cách mạng, tình đoàn kết dân tộc, đoàn kết với nhân dân Đông Dương, đoàn kết quốc tế, niềm tin vào
sự lãnh đạo của Đảng và niềm tự hào dân tộc
3 Về kĩ năng:
Rèn luyện cho học sinh kĩ năng phân tích, nhận định, đánh giá
II.Thiết bị, đồ dùng dạy học:
* Về phía giáo viên:
- Giáo án, thiết bị dạy học (Băng hình, hình ảnh, tài liệu )
- Chuẩn bị nguồn kiến thức liên môn: Văn học, Địa lý, Âm nhạc, Giáo dục công dân
* Về phía học sinh: Sau khi học xong tiết 33, giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu học sinh các nhóm về nhà chuẩn bị cho bài mới theo các nội dung sau:
- Nhóm 1: Vẽ lược đồ Việt nam – đánh dấu vị trí Điện Biên Phủ trên bản đồ
Tìm hiểu vị trí chiến lược của Điện Biên Phủ (Tích hợp môn Địa Lý)
- Nhóm 2: Sưu tầm những bài thơ, câu thơ nói đến chiến thắng Điện Biên Phủ
(Tích hợp môn Ngữ Văn)
- Nhóm 3: Tìm những bài hát liên quan đến việc kéo pháo vào trận địa và chiến
thắng Điện Biên Phủ.(Tích hợp môn Âm nhạc)
- Nhóm 4: Tìm hiểu tấm gương tiêu biểu ở Thanh Hóa đã hi sinh trong chiến
dịch Điện Biên Phủ (Tích hợp môn Giáo dục công dân)
Chuẩn bị bài trước ở nhà, chuẩn bị tài liệu kiến thức liên môn phục vụ cho nội dung bài học: Môn Địa Lý, môn Ngữ Văn, môn Giáo dục công dân, môn Âm nhạc
III Tiến trình tổ chức dạy học
1 Kiểm tra bài cũ Câu hỏi trắc nghiệm (GV đưa lên máy chiếu)
2 Giới thiệu bài mớ
GV không giới thiệu bài trực tiếp như cách thông thường, GV cho HS nghe giai điệu ca khúc “Giải phóng Điện Biên” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận GV nêu câu hỏi: Ca khúc các em vừa thưởng thức, ca ngợi chiến thắng lịch sử nào của dân tộc ta ở thế kỉ XX? Nhờ có sự chuẩn bị bài trước ở nhà và tìm hiểu nguồn kiến thức liên môn, các em HS lớp thực nghiệm đều có thể dễ dàng, chủ động trả lời câu hỏi của giáo viên.(HS nhóm 3 đại diện trả lời Giáo viên dẫn vào bài mới
3 Dạy và học bài mới
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV treo lược đồ hành chính Việt
Nam
- GV nêu câu hỏi: Dựa vào lược đồ và
những kiến thức đã học hãy cho biết
trên cơ sở nào Pháp – Mĩ cho xây
dựng Điện Biên Phủ trở thành tập
2 Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ (1954):
- HS quan sát lược đồ và tích hợp với
kiến thức môn Địa Lý để giải thích
( đại diện HS nhóm 1 trả lời): Điện Biên Phủ có vị trí chiến lược quan