Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân ở trường Trung học cơ sở Nga Trường, tôi luôn trăn trở, muốn tìm tòi, đổi mới phương pháp dạy học để phát huy được tính tích cực, chủ động học tập của học sinh trong giờ học ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7. Đồng thời khêu gợi niềm say mê, háo hức của học sinh với bộ môn giáo dục nhân cách này. Đây cũng chính là lí do tôi chọn đề tài viết sáng kiến: Kinh nghiệm giảng dạy tiết ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7 ở trường Trung học cơ sở Nga Trường Nga Sơn nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn. Kinh nghiệm này tôi đã áp dụng trong năm học 20132014 và đã thu được kết quả đáng kể. Và năm học 20142015 tôi lại tiếp tục vận dụng kinh nghiệm vào giảng dạy tiết ôn tập, kết quả tôi thu nhận được là các em rất hứng thú học tập, chất lượng thi học kỳ I đạt kết quả cao.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Sinh thời Bác Hồ từng nói: "Có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó Có tài mà không có đức thì vô dụng" Thấm nhuần lời dạy của Bác, trong các nhà trường phổ thông luôn chú trọng hai mặt giáo dục: học lực và hạnh kiểm (Đạo đức) Và môn Giáo dục công dân là môn học có vai trò quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục đạo đức trong nhà trường Thế nhưng hiện nay, học sinh luôn cho rằng môn học Giáo dục công dân là môn học phụ, nên các em chưa thực sự chú ý đến việc học tập bộ môn này Trong các nhà trường vẫn còn tồn tại ý thức coi môn Giáo dục công dân là môn học bổ trợ nên một số trường vẫn còn bố trí cho giáo viên dạy kiêm nhiệm, trái ngạch và đã dẫn đến tình trạng giáo viên không đầu tư nhiều cho tiết dạy đã tạo cho tiết học trở nên khô khan, đơn điệu Đặc biệt là trong các tiết ôn tập học kỳ, trong đó có tiết ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7 Ôn tập là để hệ thống lại kiến thức để chuẩn bị tốt cho bài kiểm tra học kỳ, thế nhưng, ngay cả giáo viên cũng không thấy được tầm quan trọng của giờ học Đến giờ ôn tập, giáo viên cho học sinh liệt kê các bài đã học, sau đó các em tự học lại nội dung kiến thức từng bài Vốn đã ngại học thuộc lòng, nay đứng trước một lượng kiến thức khổng lồ của cả một kì học như vậy, các em lại càng không có hứng thú học Từ đó dẫn đến chất lượng học tập chưa cao
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân ở trường Trung học cơ sở Nga Trường, tôi luôn trăn trở, muốn tìm tòi, đổi mới phương pháp dạy học để phát huy được tính tích cực, chủ động học tập của học sinh trong giờ học ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7 Đồng thời khêu gợi niềm say mê, háo hức của học sinh với bộ môn giáo dục nhân cách này Đây
cũng chính là lí do tôi chọn đề tài viết sáng kiến: "Kinh nghiệm giảng dạy tiết ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7 ở trường Trung học cơ sở Nga Trường- Nga Sơn nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn" Kinh
nghiệm này tôi đã áp dụng trong năm học 2013-2014 và đã thu được kết quả đáng kể Và năm học 2014-2015 tôi lại tiếp tục vận dụng kinh nghiệm vào giảng dạy tiết ôn tập, kết quả tôi thu nhận được là các em rất hứng thú học tập, chất lượng thi học kỳ I đạt kết quả cao
Trang 2B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I CƠ SỞ LÍ LUẬN:
Trong những năm qua, tôi được giao nhiệm vụ giảng dạy bộ môn Gi¸o dôc c«ng d©n 7 (GDCD) tôi nhận thấy rằng thực tế hiện nay, học sinh ngại học môn Gi¸o dôc c«ng d©n Với tiết ôn tập học kì các em càng ngại Bởi đòi hỏi học sinh phải biết tổng hợp, hệ thống kiến thức Thế nhưng kĩ năng này của các
em còn yếu, cộng với đặc thù bộ môn là lý thuyết phải học thuộc lòng nhiều, nên các em lại càng không có hứng thú Kiến thức kì I là hình thành cho các em các giá trị đạo đức - chuẩn mực cơ bản để hình thành và phát triển nhân cách con người nhưng hiệu quả dạy học vẫn chưa cao: số học sinh không học bài cũ, học đối phó, qua loa, trên lớp không nghe giảng vẫn còn Mặc dù trong hai năm gần đây Bộ giáo dục ra chỉ thị xếp loại đạo đức học sinh phải bám sát vào kết quả học tập bộ môn Giáo dục công dân của mỗi em
Để giúp các em học sinh lớp 7 nhận thức vấn đề học tập tiết ôn tập học kỳ I môn GDCD là quan trọng và cần thiết, từ đó các em hứng thú học tập, từng bước nâng cao chất lượng học tập của học sinh, giáo viên cần tìm rõ nguyên nhân, tìm phương pháp giảng dạy phù hợp, đầu tư thời gian vào mỗi bài dạy và
áp dụng có hiệu quả các phương tiện dạy học hiện đại Phấn đấu giờ Giáo dục công dân thực sự là giờ học đầy ý nghĩa về đạo đức, lối sống, phẩm hạnh Làm sao để không khí tiết học thoải mái, cởi mở, thân tình Dạy bằng kiến thức và dạy cả bằng tấm gương sống của chính mình
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
1 Thực trạng.
a Đối với học sinh
Thực trạng cho thấy, học sinh chưa hứng thú học bộ môn GDCD, nhất là tiết
ôn tập học kì I Ở mỗi kì học có một tiết ôn tập học kì để hệ thống kiến thức, nhưng các em luôn chỉ học qua loa, đối phó, học vẹt, miễn là thuộc mấy chữ để thi còn không cần biết học là để vận dụng các giá trị đạo đức giúp hình thành phát triển nhân cách bản thân
Trang 3b Đối với giáo viên.
Việc dạy học môn Giáo dục công dân ở trường Trung học cơ sở còn nhiều bất cập, giáo viên được đào tạo chính ban còn ít Giáo viên vẫn còn tình trạng dạy kiêm nhiệm, dạy chéo ban Sự đầu tư cho giờ dạy còn chưa có Mặc dù biết giờ ôn tập thì lượng kiến thức lớn, học sinh lại ngại học, thế nhưng giáo viên vẫn không đầu tư Thường dạy chay, không tìm tòi, cải tiến phương pháp dạy, không có đồ dùng dạy học, đặc biệt đồ dùng trực quan để làm cho tiết dạy sôi nổi, học sinh hứng thú… dẫn đến giờ học khô khan, không đọng lại trong tâm trí học sinh một hình ảnh hoặc một ấn tượng nào Đến giờ ôn tập thì có khi cả giáo viên và học sinh càng như được "xả hơi" vì không phải hình thành kiến thức mới
mà chỉ là học lại cái đã học Lại thêm đặc thù môn học là nội dung bài học cụ thể sách giáo khoa, học sinh sẵn thế mà học
Một trong những nguyên nhân chủ yếu của tình hình trên là sách giáo khoa, sách giáo viên không có tiết ôn tập học kì, thế nhưng trong phân phối chương trình lại có Tài liệu tham khảo hướng dẫn tiết ôn tập cũng rất hiếm Nên để dạy tiết học này, giáo viên cần tự thiết kế bài Đây là vấn đề bất cập cho giáo viên
Vì lẽ đó nên nếu giáo viên không có sự đầu tư cho tiết dạy thì rõ ràng hiệu quả giờ dạy sẽ không cao
2 Kết quả của thực trạng.
Nhìn chung việc dạy và học tiết ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp
7 chưa thật hiệu quả
Để tìm hiểu cụ thể thực trạng trên, tôi đã có cuộc điều tra khảo sát về mức
độ hứng thú và chất lượng học tập tiết ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7 năm học 2012-2013 ở trường Trung học cơ sở Nga Trường khi chưa áp
dụng "Kinh nghiệm giảng dạy tiết ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7 ở trường Trung học cơ sở Nga Trường- Nga Sơn nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn", và kết quả mức độ hứng thú và chất lượng học tập tiết ôn
tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7 năm học 2013-2014 ở trường Trung học cơ sở Nga Trường khi lần đầu tôi áp dụng kinh này vào giảng dạy
Trang 4Năm học 2012-2013
Mức độ hứng thú học tập của học sinh
Khối
Lớp
Số học sinh
Hứng thú học tiết ôn tập học kì I
Không hứng thú học tiết ôn tập
học kì I
Chất lượng học tập học kì I của học sinh.
Khối
Lớp
Số học
sinh
Năm học 2013-2014
Mức độ hứng thú học tập của học sinh.
Khối
Lớp
Số học sinh
Hứng thú học tiết ôn tập học kì I
Không hứng thú học tiết ôn tập
học kì I
Chất lượng học tập học kì I của học sinh.
Khối
Lớp
Số học
sinh
Xuất phát từ những lí do trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài: "Kinh nghiệm giảng dạy tiết ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7 ở trường Trung học cơ sở Nga Trường - Nga Sơn nhằm tạo hứng thú cho học sinh trong học tập bộ môn" Và qua hai năm áp dụng tôi thực sự nhận thấy các em đã hứng thú
học tập bộ môn, kết quả học tập đạt tốt Tuy nhiên, trong khuôn khổ một sáng kiến kinh nghiệm, tôi xem đây là ý kiến đề xuất của cá nhân Nhưng tôi cũng mong đóng góp một phần nhỏ trong đổi mới phương pháp, đổi mới dạy học tiết
ôn tập học kì I môn Giáo dục công dân lớp 7 nói riêng và tiết ôn tập học kì môn GDCD bậc THCS nói chung
III CÁC GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN.
1.Các giải pháp thực hiện.
1.1 Chuẩn bị cho tiết dạy:
Trang 5Đây được coi là công việc quan trọng hàng đầu và có ý nghĩa quyết định đến thành công của tiết dạy
a Đối với giáo viên:
- Định hướng tổ chức giờ học:
Với tiết ôn tập học kì I môn GDCD lớp 7 thì không có một thiết kế giáo án chung nào bởi tài liệu chuẩn là sách giáo khoa, sách giáo viên không có biên soạn tiết này nên mỗi giáo viên có thể lựa chọn một kiểu bài lên lớp, miễn là truyền thụ kiến thức đầy đủ và gây hứng thú học tập cho học sinh Với tôi, sau nhiều năm giảng dạy cũng đã thiết kế một số kiểu bài lên lớp, song cũng chưa thực hoàn hảo Chỉ sau khi học hỏi đồng nghiệp thuộc các thế hệ anh chị đi trước thì tôi đã lấy đó làm kinh nghiệm cho bản thân trong quá trình giảng dạy
Cụ thể định hướng tiết dạy ôn tập học kì I như sau:
Hoạt động 1: Cho học sinh kể tên các giá trị đạo đức đã học
Hoạt động 2: Sắp xếp các giá trị đạo đức theo nhóm quan hệ
Hoạt động 3: Bài tập: Đặc thù phần bài tập ở tiết ôn tập là phải thực phong phú bao gồm nhiều dạng bài Giáo viên cho bài tập để từ đó học sinh tự liên hệ đến các giá trị đạo đức và nhắc lại nội dung của giá trị đạo đức đó Có thể trong khuôn khổ một tiết không thể nhắc lại tất cả các giá trị đạo đức trong cả kì học, nhưng phải gần như là cơ bản các giá trị
- Chuẩn bị đồ dùng dạy học:
Đồ dùng dạy học là một công cụ cần thiết của bất kì môn học nào, nhất lại là môn GDCD với tiết ôn tập học kì thì lại càng cần thiết Vì có đồ dùng thì giờ học mới sôi nổi, kích thích và gây hứng thú học tập cho học sinh Cụ thể:
+ Tập hợp tài liệu, tư liệu, tranh ảnh, câu chuyện, video clip… có liên quan đến từng giá trị đạo đức
+ Máy chiếu đa năng, máy vi tính phục vụ cho giờ dạy
+ Giấy khổ lớn, bút dạ, bảng thảo luận nhóm…
b Đối với học sinh:
- Chuẩn bị bài, học thuộc bài học
Trang 6- Biết vận dụng kiến thức để tìm biểu hiện cho từng giá trị đạo đức, liên hệ thực tế
- Sưu tầm câu chuyện kể có liên quan đến bài học
1.2 Sử dụng phối hợp các phương pháp dạy học:
Để gây được hứng thú trong học tập nơi các em Giáo viên cần sử dụng kết hợp tốt nhiều phương pháp dạy học, vận dụng phương pháp vào từng nội dung, hay từng giai đoạn của bài học một cách thích hợp Cụ thể:
a Phương pháp thảo luận nhóm:
- GV chia lớp làm nhiều nhóm tùy nội dung câu hỏi thảo luận (3 đến 4 nhóm hoặc có thể theo bàn) Học sinh cùng nhau làm việc và thảo luận về một chủ đề, một tình huống học tập nào đó Đây là phương pháp mang lại hiệu quả học tập cao, tạo cơ hội để tất cả học sinh trong lớp được làm việc và thể hiện khả năng của mình, giáo viên thu được thông tin từ học sinh nhiều hơn
- Thời gian thảo luận thường 3-5 phút, tùy nội dung câu hỏi Sau đó đại diện nhóm lên dán phiếu học tập trên bảng hoặc trình bày tại chỗ Các nhóm nhận xét chéo nhau GV nhận xét kết luận
b Phương pháp đóng vai: - Đặc điểm của phương pháp này là giáo viên tổ
chức cho học sinh thực hành, làm thử một số cách ứng xử trong tình huống đạo đức
- Cách làm: GV giới thiệu tình huống Các nhóm thảo luận tự xây dựng kịch bản
để lên đóng vai
Phương pháp này làm nảy sinh óc sáng tạo Các em khắc sâu kiến thức Tiết học thoải mái và không khí lớp học sôi nổi, rèn luyện cho các em tính mạnh dạn, rèn ngôn ngữ và những cử chỉ, cách xử lý tình huống khi đứng trước đám đông
c Phương pháp liên hệ thực tế: Đây được coi là phương pháp đặc thù của tiêt
ôn tập học kì I nói riêng và môn Giáo dục công dân nói chung (GDCD) Nếu không dùng phương pháp này thì tiết học trở nên khô khan, thiếu tính giáo dục Bởi các giá trị đạo đức các em học cũng là các giá trị đạo đức mà các em cần
Trang 7phải có Từ nội dung bài học, các em phải biết liên hệ thực tế để nhìn nhận hành
vi đúng, sai; việc nên làm, không nên làm hoặc liên hệ câu chuyện, việc làm thực tế ở trường, lớp em có liên quan đến các chuẩn mực đạo đức đã học
Ví dụ: Sau khi học sinh trình bày khái niệm tôn trọng người khác ( Công dân 8)
GV cho các em liên hệ bản thân em đã tôn trọng người khác chưa? Biểu hiện
d Phương pháp trò chơi: Đây là phương pháp mang lại hiệu quả cao trong giờ
học Phương pháp này giúp học sinh thư dãn nhưng trên tinh thần của nội dung bài học nên các em khắc sâu kiến thức
Trò chơi giải ô chữ, hộp quà may mắn, tiếp sức…
đ Các phương pháp thuyết trình, đàm thoại…Đây là các phương pháp
truyền thống, giáo viên cũng không thể không sử dụng trong tiết ôn tập
1.3 Sử dụng công nghệ thông tin trong đổi mới phương pháp giảng dạy.
Trong thời đại ngày nay, công nghệ thông tin là một phần không thể thiếu trong tất cả các lĩnh vực Trong đó có dạy học Đặc biệt dạy giờ ôn tập của môn
Giáo dục công dân Theo kinh nghiệm của bản thân, tôi nhận thấy một tiết học
có sử dụng máy chiếu học sinh rất hào hứng, tích cực, hăng say học tập Máy chiếu là phương tiện hỗ trợ đặc biệt cho tiết dạy
a Sử dụng công nghệ thông tin để thu thập tranh ảnh, tài liệu, tư liệu… dùng trong giờ học Để có giờ học hứng thú GV phải đầu tư thu thập tài liệu,
đồ dùng trực quan có liên quan đến tiết dạy Làm thế nào để có tài liệu, đồ dùng trực quan phong phú Tất cả đều trên mạng internet
b Sử dụng công nghệ thông tin(máy chiếu) để trình chiếu đồ dùng trực quan.
Đồ dùng trực quan là đồ dùng có khả năng thu hút học sinh học tập tốt nhất: những tranh ảnh minh họa, việc làm, hoạt động thực tế
Có thể nói sử dụng công nghệ thông tin trình chiếu đồ dùng trực quan được học sinh tiếp nhận rất nhiệt tình, tạo các em hứng thú học tập cao
c Sử dụng công nghệ thông tin(máy chiếu) thay bảng phụ:
Trang 8Bên cạnh dùng để trình chiếu đồ dùng trực quan, thì công nghệ thông tin cũng là phương tiện hữu ích để giáo viên dùng thay làm bảng phụ Trước đây khi chưa có công nghệ thông tin thì giáo viên thường phải dùng bảng phụ Để tiết dạy tạo hứng thú thì mất nhiếu thời gian để viết bảng Ngày nay, có công nghệ thông tin, giáo viên đỡ tốn công ghi bảng phụ mà lại sinh động, hấp dẫn, học sinh dễ theo dõi khi GV cho bài tập tình huống, tung thông tin phản hồi, cung cấp thông tin, sự kiện có liên quan đến các giá trị đạo đức của bài ôn tập Như vậy, để có được tiết dạy tạo hứng thú cho học sinh đó là cả một quá trình Học sinh hứng thú học là giáo viên đã thành công Sự thành công đó phụ thuộc rất nhiều yếu tố Không chỉ truyền thụ kiến thức đầy đủ, đúng trọng tâm
mà quan trọng nữa là phải biết sử dụng phương pháp phù hợp với kiểu bài lên lớp, kết hợp tốt nhiều phương pháp giảng dạy và sử dụng công nghệ thông tin
2.Tổ chức thực hiện
Trên đây là một số các giải pháp quan trọng, nhưng để chứng minh các giải
pháp trên có tính khả thi hay không tôi tổ chức Giờ dạy thực nghiệm môn Giáo dục công dân 7 ở trường Trung học cơ sở Nga Trường - Nga Sơn.
Tiết 17: ÔN TẬP HỌC KÌ I
A Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức: Giúp HS hệ thống lại những kiến thức đã học ở học kì I một cách chính xác, rõ ràng
2 Kỹ năng:
- Rèn luyện cho HS cách trình bày các nội dung bài học chính xác, lưu loát
- Giúp HS thực hành nhận biết, ứng xử đúng với các chuẩn mực đạo đức
3 Thái độ: Giúp HS có hành vi đúng và phê phán những biều hiện, hành vi trái với đạo đức
B Phương pháp dạy học: Sử dụng phối hợp các phương pháp: Đàm thoại, thảo
luận nhóm, đóng vai, liên hệ thực tế, trò chơi…
C Tài liệu và phương tiện dạy học
Trang 91 GV: SGK, SGV Giáo dục công dân 7 Chuẩn kiến thức kĩ năng
Máy chiếu, máy vi tính, tranh ảnh, video clip
2 HS: Xem lại, học thuộc các bài đã học, câu chuyện đạo đức
D Tiến trình bài dạy:
1 Bài cũ: GV kết hợp kiểm tra bài cũ HS trong tiết ôn tập
2 Bài mới:
Hoạt động 1: GVcho HS tìm
hiểu các giá trị đạo đức.
- Kể tên các giá trị đạo đức đã
được học trong chương trình
GDCD 7 kì I ?
- GV nghe, kết hợp ghi bảng
Hoạt động 2: GV cho HS tìm
hiểu các nhóm quan hệ đạo
đức
- GV chia các nhóm quan hệ đạo
đức: 3 nhóm
- GV chia lớp làm ba nhóm thảo
luận, sắp xếp các giá tri đạo đức
phù hợp các nhóm quan hệ
Thời gian:2 phút Đại diện nhóm
trình bày, GV chốt ghi
I Các giá trị đạo đức.
Bài 1: Sống giản dị
Bài 2: Trung thực
Bài 3: Tự trọng
Bài 4: Đạo đứcvà kỉ luật
Bài 5: Yêu thương con người Bài 6: Tôn sư trọng đạo
Bài 7: Đoàn kết tương trợ Bài 8: Khoan dung
Bài 9: Xây dựng gia đình văn hoá
Bài 10: Giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ
Bài 11: Tự tin
II Nhóm quan hệ
Nhóm 1: Quan hệ bản thân: bài 1, 2, 3, 11
Nhóm 2: Quạn hệ công việc: bài 4,6,8
Nhóm 3: Quan hệ cộng đồng, đất nước, nhân loại: bài 5,7,9,10
Trang 10Hoạt động 3: III Bài tập
GV sử dụng bài giảng điện tử để HS làm bài tập
Qua bài tập để học sinh củng cố lý thuyết về các giá trị đạo đức
HS trình bày HS khác nhận xét GV nhận xét bổ sung và chốt
vấn đề
Bài tập 1: GV cho học sinh quan sát tranh và trả lời câu hỏi.
Tác phong đội viên thực hiện đúng nội quy nhà
trường
Hình1 Hình 2
Một số bạn ngủ và nói chuyện trong giờ học