LUẬN án TIẾN sĩ VAI TRÒ NGÀY CÀNG TĂNG của NHÂN tố TINH THẦN QUÂN đội NHÂN dân VIỆT NAM TRONG bảo vệ tổ QUỐC VIỆT NAM xã hội CHỦ NGHĨA

Chúng ta nhận thức sâu sắc rằng, xây dựng quân đội có trnh thần chiến đấu cao, trung thành tuyệt dối với sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng là một trong những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân và nhân dân lao động do Đảng Cộng sản lãnh đạo. Nguyên lý đó được quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc trong quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của quân đội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Sức mạnh chiến đấu của quân đội ta là sức mạnh tổng hợp của nhiều yếu tố, trong đónhân tố trnh thần giữ vị trí đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa quyết định mọi thắng lợi của

sự nghiệp xây dụng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Ngày nay, cùng với sự phát triển của xã hội và con người, của chiến tranh và quân đội,vai trò nhân tố trnh thần ngày càng tăng lên không ngừng

Chúng ta nhận thức sâu sắc rằng, xây dựng quân đội có trnh thần chiến đấu cao, trungthành tuyệt dối với sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng là một trong những nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng quân đội kiểumới của giai cấp công nhân và nhân dân lao động do Đảng Cộng sản lãnh đạo Nguyên lý

đó được quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm túc trong quá trình xây dựng, chiến đấu

và trưởng thành của quân đội ta

Đất nước ta đang bước vào thời kỳ phát triển mới - thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.Đây là sự nghiệp vĩ đại, cónhững thuận lợi và khó khăn, thời cơ và nguy cơ đan xen nhau Cuộc đấu tranh giai cấp

và đấu tranh dân tộc trếp tục diễn ra gay go, phức tạp, nhất là trên lĩnh vực chính trị, tưtưởng Toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang ra sức phấn đấu nắm chắc thời cơ, đẩylùi nguy cơ, tạo ra thế và lực mới, bảo đảm cho đất nước ổn định và phát triển bền vữngtrong thế kỷ XXI Với tư cách là còng cụ bạo lực sắc bén, là lực lượng vũ trang, lựclượng chính trị trung thành của Đảng và Nhà nước, quân đội ta đã và đang cỏ mặt ởnhững nơi khó khăn, gian khổ, phối hợp củng các cấp uỷ Đảng, chính quyền nhân dân địa

phương bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hộichủ nghĩa Do vậy, việc nâng cao vai trò nhân tốtrnh thần của quân đội là một tất yếu khách quan, là yêu cầu bức thiết trong tình hình hiệnnay, nhằm góp phần giữ vững ổn định chính trị - xã hội, phát triển kinh tế, văn hoá, nhất

là những địa bàn luôn cỏ tình huống phức tạp nảy sinh

Chúng ta đặc biệt coi trọng xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị, tư tưởng, nângcao chất lượng nhân tố trnh thần là nhằm tạo ra sức đề kháng tốt để vô hiệu hoá mọi âmmưu, thủ đoạn "phi chính trị hoá quân đội" của các thế lực phản động, qua đó phát huybản chất, truyền thống tốt đẹp của "Bộ đội Cụ Hồ", bồi dưỡng cho quân nhân có năng lựctrí tuệ để làm chủ khoa học và nghệ thuật quân sự, sử dụng tốt vũ khí trang bị kỹ thuật,hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao

Hiện nay, phần lớn cán bộ, chiến sĩ quân đội ta (nhất là ở các đơn vị cơ sở) được sinh

ra sau chiến tranh và lớn lên trong thời bình, họ có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triểnnhân cách, nhưng còn ít từng trải trong thực trễn đấu tranh cách mạng, trình độ chính trị,

tư tưởng còn hạn chế, nhất là nhận thức về âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lựcphản động còn giản đơn và có biểu hiện mất cảnh giác; một bộ phận tỏ thái độ thờ ơ vềchính trị, về sự phát triển của đất nước, của quân đội Từ những lý do trên đây thôi thúc

tác giả lựa chọn vấn đề: "Vai trò ngày càng tăng của nhân tố tinh thần Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay" làm đề tài luận

án của mình

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Nhân tố trnh thần của quân đội đã và đang được nhiều nhà khoa học trong và ngoàinước quan tâm nghiên cứu Có nhiều công trình khoa học đã đề cập đến vai trò của nhân

tố trnh thần trong chiến tranh, trong xây dựng sức mạnh chiến đấu của quân đội

Ỡ Liên Xô trước đây, nhân tố trnh thần của quân đội được bàn chủ yếu trong các sách,báo, tài liệu triết học về lĩnh vực quân sự Tuy nhiên, các tác giả đều tập trung bàn vềphương pháp luận, vai trò và ý nghĩa nhân tố trnh thần của quân đội trong chiến tranh Vệquốc Xin nêu một số công trình trêu biểu sau: Nhân tố trnh thần trong chiến tranh Vệquốc vĩ đại, Nhà xuất bản Tiến Bộ, Mátxcơva, 1959; Nhân tố chính tri - trnh thần trongchiến tranh hiện đại, Nhà xuất bản Quân đội nhân dãn, 1961 (Sách dịch trọn bộ bốnquyển, tài liệu của Học viện Quân chính Lê nin).

Ở nước ta, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và quân đội và nhiều nhà khoa họcquân sự rất quan tâm nghiên cứu vấn đề trnh thần, nhất là trnh thần chiến đấu của quânđội Nhiều cuộc hội thảo khoa học, nhiều bài nói, bài viết đăng trên các tạp chí, một sốluận án đã đề cập đến vấn đề nhân tố trnh thần của quân đội trong sức mạnh chiến đấu.Nhìn chung, các công trình khoa học của các tác giả đã tập trung tìm hiểu bản chất, vaitrò, thực trạng nhân tố trnh thần của bộ đội và đã nêu ra các giải pháp nhằm nâng cao vaitrò nhân tố trnh thần chiến đấu của bộ đội Xin nêu một số công trình nghiên cứu có giátrị khoa học và ý nghĩa thực trễn như sau: Song Hào ( 1994), "Chính trị trnh thần - mộtnhân tố cơ bản để quân đội ta đánh thắng giặc Mỹ xâm lược (", Tạp chí Quốc phòng toàndân, (số 12); Đoàn Khuê ( 1996), "Trếp thu trnh thần bất diệt của dân tộc để truyền lạimuôn đời sau', Báo Quân đội nhân dàn, 13/12//996; Nguyễn Chí Thanh (1977), "Trếp tụcnâng cao trnh thần chiến đấu của quân đội", Tuyển chọn những bài nói và viết, Nhà xuấtbản Quân đội nhân dân, Hà Nội; Nguyễn Vĩnh Thắng (1991), Vai trò nhân tố trnh thầntrong củng cố sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam, Luận án PhóTiến sĩ khoa học triết học, Mátxcơva; Chiến tranh trong thời dại hiện nay và việc chuẩn

bị trnh thần cho quân đội trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa(Công trình khoa học cấp

Bộ Quốc phòng, Mã số Kxb-98, PGS TS Lê Văn Quang là chủ nhiệm đề tài)

Trong các công trình nêu trên, một số tác giả đã tập trưng phân tích vai trò của yếu tốchính trị - trnh thần trong sức mạnh chiến đấu của quân đội ta; một số khác lại quan tâmphân tích những hạn chế, yếu kém, nêu ra những yêu cầu nâng cao trnh thẩn chiến đấucủa bộ đội; số tác giả khác lại dành sự chú ý của mình cho việc tìm tòi truyền thống vàsức mạnh của trnh thần chiến đấu của dân tộc với mong muốn kết hợp truyền thống vớitrnh thần chiến đấu để dựng nước, giữ nước của dân tộc với việc nâng cao trnh thần chiếnđấu của bộ đội hiện nay Nhìn chung, các tác giả đều trếp cận vấn đề ở góc độ triết học -

xã hội học, do đó, đều tập trung vào giải quyết những vấn đề lý luận chung, những vấn đềmang tính khái quát và phổ biến

Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình khoa học nào tập trung và trực trếp nghiêncứu một cách cơ bản, hệ thống dưới góc độ triết học - xã hội học về vai trò ngày càngtăng của nhân tố linh thần Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủnghĩa hiện nay, trong khi vấn đề này đang đặt ra vừa cơ bản, vừa bức thiết trên cả phươngdiện lý luận và thực trễn, cần được tích cực đầu tư nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận án

* Mục đích của luận án:

Tập trung phân tích, luận chứng dưới góc độ triết học - xã hội học về vai trò ngày càngtăng của nhân tố trnh thần quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, qua đóđánh giá thực trạng, đề xuất các giải pháp cơ bản để xây dựng và phát huy vai trò nhân tố

linh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trước những đòi hỏi mới của nhiệm vụ bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay

* Nhiệm vụ của luận án:

Để thực hiện được mục đích trên, luận án tập trung giải quyết ba nhiệm vu sau:

1 Làm rõ đặc điểm phát triển và tính tất yếu về vai trò ngày càng tăng của nhân tố trnhthần Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay

2 Phân tích thực trạng, chỉ ra mâu thuẫn và dự báo những yêu cầu mời về phát triểnnhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủnghĩa hiện nay

3 Đề xuất các giải pháp cơ bản nhằm xây dựng và phát huy vai trò nhân tố trnh thầncủa Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay

4 C ơ sở lý luận, thực trễn và phương pháp nghiên cứu

Luận án được thực hiện trên cơ sở thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác

- Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhất là những vấn đề lý luận về chiến tranh và quân đội,quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam, kinh nghiệm xây dựng lực lượng vũ trang tronglịch sử của dân tộc và kinh nghiệm rút ra từ quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởngthành của quân đội ta, bám sát những phát triển mới của lý luận và thực trễn quân sự.Luận án kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học trong và ngoài nước,các báo cáo chuyên đề, báo cáo tổng kết công tác hàng năm của các cơ quan, đơn vị và

xử lý số liệu điều tra, khảo sát thực tế của người làm luận án

Luận án vận dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu khoa học như khái quát hoá,

hệ thống, cấu trúc, phân tích, tổng hợp, kết hợp lôgic và lịch sử, các phương pháp điều tra

xã hội học v.v để thực hiện mục đích và nhiệm vụ của luận án

5 Những đóng góp mới về khoa học của luận án

- Góp phần làm rõ đặc điểm phát triển và tính tất yếu về vai trò ngày càng tăng củanhân tố trnh thán quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

- Dự báo những yêu cầu mới và đề xuất một số giải pháp cơ bản, có tính khả thi nhằmxây dựng và phát huy vai trò của nhân tố trnh thần Quân đội nhân dân Việt Nam trongbảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay

6 Ý nghĩa khoa học của luận án

Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho các hoạt độngthực trễn xây đựng và phát huy vai trò của nhân tố trnh thần của quân đội ta, đáp ứngnhững phát triển mới của tình hình và nhiệm vụ xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc xãhội chủ nghĩa Luận án có thể sử dụng làm tài liệu nghiên cứu, tham khảo trong các nhàtrường và các đơn vị quân đội

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phần phụ lục, luận án gồm

có 3 chương, 7 tiết

Chương 1 NHÂN TỐ TINH THẦN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM CÓ VAI TRÒ NGÀY CÀNG TĂNG TRONG BẢO VỆ TỔ QUỐC XÃ HỘI CHỦ NGHĨA HIỆN

NAY

1 1 Khái niệm và đặc điểm phát triển của nhân tố trnh thần Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

1.1 1 Khái niệm nhân tố trnh thần của Quân đói nhân dân Việt Nam

Sức mạnh chiến đấu của quân đội cách mạng là tổng hợp những nhân tố vật chất vàtrnh thần, quyết định trạng thái sẵn sàng chiến đấu và khả năng thực hiện nhiệm vụ tácchiến của quân đội Đó là sự thống nhất biện chứng của các yếu tố cơ bản: quân số; biênchế tổ chức lực lượng; trnh thần chiến đấu; ý thức kỷ luật; trình độ huấn luyện kỹ, chiếnthuật quân sự; trình độ khoa học nghệ thuật quân sự; số lượng và chất lượng vũ khí trang

bị kỹ thuật; năng lực tổ chức chỉ huy, quản lý của đội ngũ cán bộ Các yếu tố cơ bản trênđều cỏ vị trí, vai trò nhất định thường xuyên tác động lẫn nhau tạo nên sức mạnh chiếnđấu của quân đội

Vì vậy, để nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội ta, bảo vệ vững chắc Tổ quốcViệt Nam xã hội chủ nghĩa, không chỉ phải quan tâm nâng cao chất lượng của từng yếu

tố, mà còn phải rất coi trọng nâng cao chất lượng tổng hợp của các yếu tố trong mộtchỉnh thể thống nhất, đặc biệt là sự kết hợp giữa con người và vũ khí, nhất là trong điềukiện chiến tranh sử dụng vũ khí công nghệ cao Trong đó, yếu tố con người với sức mạnhtrnh thần to lớn - sức mạnh đặc trưng bản chất của con người - là yếu tố quan trọng hàngđầu, giữ vai trò chủ động và quyết định trong sức mạnh chiến đấu của quân đội V.I.Lênin nhấn mạnh: "Trong mọi cuộc chiến tranh, rốt cuộc thắng lợi đều tuỳ thuộc vào trnhthần của quẩn chúng đang đổ máu trên chiến trường ”[41,147]

Lịch sử chiến tranh và quân đội đã chứng minh sâu sắc rằng yếu tố: không gian và thờigian quân sự, vũ khí, trang bị và cơ sở vật chất- kỹ thuật quân sự chỉ thể hiện được giá trị

và hiệu quả thực tế thông qua hoạt động sử dụng của con người, tính chất và mức độ thể

hiện giá trị của những yếu tố đó phụ thuộc vào trnh thần chiến đấu của những người cầmsúng Mặt khác, tính năng, tác dụng của những yếu tố vật chất - kỹ thuật quân sự luônđược định lượng, cỏn yếu tố trnh thần chiến đấu, đặc biệt là tư tưởng, niềm trn, ý chí,lòng dũng cảm v.v luôn là những yếu tố năng động, ẩn chứa sức mạnh to lớn.

Trong lịch sử cũng như trong thế giới đương đại, có không ít cuộc chiến tranh mà bênđược trang bị vũ khí kỹ thuật kém hiện đại đã đánh thắng bên được trang bị vũ khí tốthơn Điều đó chứng tỏ con người có trnh thần chiến đấu cao đã phát huy được uy lực của

vũ khí kỹ thuật hiện có, nhờ đó mà đánh thắng kẻ địch được trang bị vũ khí tốt hơnnhưng lại thua kém về trnh thần chiến đấu Hơn nữa, về bản chất, sức mạnh chiến đấucủa quân đội không phải là tổng số của các yếu tố con người, vũ khí, trang bị kỹ thuật vàcác yếu tố tương quan khác, mà là tích số của sự phối hợp chặt chẽ giữa các yếu tố đóChủ thể của sự phối hợp ấy là con người mà phẩm chất trnh thần chiến đấu là yếu tố đặctrưng thể hiện sâu sắc sức mạnh bản chất của con người

Chính vì vậy, trong lịch sử chiến tranh và quân đội, các danh tướng và các nhà lý luậnquân sự kiệt xuất luôn coi trọng nhân tố trnh thần chiến đấu của quân đội Tuy nhiên, do

sự khác nhau về lập trường chính trị, thế giới quan và phương pháp luận cũng như nhữngđiều kiện lịch sử cụ thể quy địnhnên có những quan niệm khác nhau về nhân tố trnh thầntrong sức mạnh chiến đấu của quân đội

Claodơvít (1780-1831) - một nhà lý luận quăn sự nổi Tiếng đã đánh giá rất cao vai trònhân tố trnh thần, cho rằng sức mạnh trnh thần luôn giữ vị trí quan trọng nhất trong chiếntranh, những lực lượng trnh thần đó thấm vào trong tất cả các lực lượng quân sự Ông làmột trong những nhà lý luận quân sự đầu trên thấy được sự thống nhất chặt chẽ giữa nhân

tố trnh thần và nhân tố vật chất trong sức mạnh chiến đấu của quân đội Claodơvít đã so

sánh bằng hình ảnh: Nhân quả vật chất chỉ là cái cán gỗ, còn nhân tố trnh thần mới là vũkhí thực sự, là phần lưỡi sáng loáng và bằng thứ kim loại quý.

Napôlêông (1769-1821) - một danh tướng thời cận đại của Pháp đã đánh giá rất cao vaitrò nhân tố trnh thần trong sức mạnh chiến đấu của quân đội, ông khẳng định: "Lực lượngtrnh thần mạnh gấp ba lần lực lượng vật chất" Khi đọc cuốn "Những suy nghĩ" củaNapôlêông, V.I.Lê nin rất tâm đắc nhận xét sâu sắc của vị tướng này: "Trong mỗi trậnchiến đấu, có một lúc những người lính dũng cảm nhất, sau sự căng thẳng nhất, cảm thấymuốn chạy trốn; cơn hoảng hốt ấy là do thiếu lòng trn vào sự dũng cảm của mình sinh ra;chỉ cần một cơ hội rất nhỏ, một cái cớ nào đó là đủ làm cho họ lấy lại lòng trn ấy: nghệthuật cao là ở chỗ tạo ra những cái ấy" [38,427]

Một số tướng lĩnh và nhà lý luận quân sự tư sản hiện đại cũng đánh giá khá cao vai trònhân tố trnh thần trong sức mạnh chiến đấu của quân đội, coi nhân tố trnh thần là mộttrong những vũ khí mạnh mẽ nhất mà con người biết đến, mạnh hơn cả xe tăng, đại bác

và các thứ bom cỏ sức công phá to lớn Có không ít tác phẩm lý luận quân sự xuất bảntrong và sau chiến tranh thế giới lần thứ II đã truyền bá quan điểm cho rằng, trnh thầnchiến đấu của quân dội là yếu tố quyết định kết quả cuộc chiến đấu và kết cục chiếntranh

Điều đó đòi hỏi các nhà lãnh đạo chính trị - quân sự phải thật sự chú trọng đến sứcmạnh trnh thần chiến đấu của quân đội

Ngày nay, củng với việc tăng cường đãi ngộ vật chất, nâng cao phúc lợi xã hội, quânđội các nước đều coi trọng giáo dục chính trị, tư tưởng nhằm nâng cao tình thần chiếnđấu của quân nhân, đề cao vai trò hướng đạo, động viên và chi phối của công tác chínhtrị, tư tưởng, đồng thời, thông qua công tác này để xác định hành vi quân nhân, tăng

cường quản lý, kiểm soát và nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội trong bảo vệ Tổquốc.

Nhận thức về vai trò đặc biệt quan trọng của nhãn tố trnh thần trong sức mạnh chiếnđấu của quân đội, các chiến lược gia quân sự đề xuất những chủ trương, biện pháp bồidưỡng, nâng cao trnh thần chiến đấu của quân đội mình, đồng thời đẩy mạnh chiến tranhtâm lý, làm suy yếu trnh thần chiến đấu của quân đội đối phương

Tôn Vũ - nhà tư tưởng quân sự lớn của Trung Quốc thời cổ đại, được tôn vinh là

"người thầy của binh gia trăm đời" đã rất coi trọng chiến tranh tâm lý, đánh vào lòngngười ông chủ trương: "Với quân đội địch có thể đánh vào khí thế của nó Với tướnglĩnh địch, có thể lâm lung lay quyết tâm của nó [85]

Trong chiến tranh thế giới lần thứ II, chiến tranh tâm lý đánh vào trnh thần chiến đấucủa quân đội đối phương đã trở thành một phương thức tác chiến quan trọng Từ nhữngnăm 50 của thế kỷ XX đến nay, trên thế giới đã xảy ra hơn 300 cuộc chiến tranh cục bộ

và xung đột vũ trang, trong đó các bên tham chiến đều rất coi trọng công tác chính trị, tưtưởng đối với quân đội mình và tăng cường chiến tranh tâm lý dối với quân đội đốiphương Điều này sẽ ngày càng được thể hiện rõ nét hơn, sâu sắc hơn trong cuộc chiếntranh tri thức hoá nếu xảy ra trong tương ]ai, chiến tranh tâm lý sẽ phát triển từ phươngthức tác chiến chiến thuật thành một phương thức tác chiến chiến lược

Tuy nhiên, các nhà lý luận quân sự tư sản do sự chi phối của lập trường giai cấp, nhữnghạn chế về thế giới quan và phương pháp luận, thiếu quan điềm lịch sử - cụ thể đã giảithích một cách sai lệch nguồn gốc, bản chất của nhân tố tính thần Sai lầm cơ bản của cácnhà lý luận quân sự tư sản là chưa chú ý đúng mức đến mối quan hệ giữa nhân tố trnhthần với đời sống kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội mà thường nhấn mạnh, thậm chí tuyệt

đối hoá những đặc tính về tâm sinh lý, hoặc những đặc điểm về chủng tộc, nòi giống, chorằng, trnh thần của con người chủ yếu ]à bản năng sinh lý, là khát vọng tự bảo vệ Những người theo trường phái tâm lý cho rằng, trnh thần quân đội phản ánh trạng tháitâm lý: sự sợ hãi, tính điên cuồng, tình cảm tầng lớp - chủng tộc, họ ra sức chửng minhtrnh thần của người lính trong chiến đấu là do tính chất tâm lý, chủng tộc của người đóquyết định Một số nhà lý luận quân sự tư sản lại đi từ niềm trn tôn giáo, từ quyền năngtối thượng của Chúa để giải thích bản chất của nhân tố trnh thần.

Trong những năm gần đây, một số nhà lý luận quân sự tư sản hiện đại rất quan tâm đếnảnh hưởng của hệ tư tưởng đối với nhân tố trnh thần Họ cho rằng, cuộc đấu tranh giữacác thế giới quan ngày càng có ý nghĩa quyết định Họ muốn quân đội chịu ảnh hưởngsâu sắc của thế giới quan tư sản, những chuẩn mực giá trị tư sản, trung thành với chế độ

tư bản và sẵn sàng chiến đấu thực hiện đường lối chính trị của giai cấp tư sản

Tuy nhiên, trong thực tế, họ không tạo ra được cơ sở vững bền cho trnh thần của quânđội Dử ra sức tuyên truyền, lừa bịp với những chiêu bài chiến đấu "bảo vệ nhân quyền",

"vì nền dân chủ', bảo vệ "thế giới tự do" v v nhưng tính chất phi nghĩa của các cuộcchiến tranh xâm lược và can thiệp quân sự, sự bất bình đẳng sâu sắc trong đời sống xã hội

và quân đội các nước tư bản chủ nghĩa ngày càng bộc lộ rõ nét, không thể che đậy

Sự thất bại và hậu quả nặng nề của chiến tranh làm suy sụp trnh thần của những độiquân xâm lược Sau chiến tranh Triều Trên (1950 - 1953), số lĩnh Mỹ đào ngũ tăng lên từ35.000 đến 40.000 trong một năm Sự khủng hoảng trnh thần là một nguyên nhân rấtquan trọng dẫn đến sự thất bại của Mỹ ở Việt Nam Hội chứng của cuộc chiến tranh xâmlược Việt Nam còn ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống trnh thần của xã hội và quân đội Mỹ.Theo số liệu được chính thức công bố ở Mỹ cho thấy: 90 % bình sĩ Mỹ qua chiến tranh ở

Triều Trên và Viết Nam cảm thấy sợ hãi khi chiến đấu Họ sử dụng vũ khí kém hiệu quả.

Ở nhiều binh sĩ nảy sinh những hiện tượng tâm lý trêu cực [97 ,3 1 ]

Trong chiến tranh vùng Vịnh và chiến tranh Kôsôvô, Mỹ và đồng minh dã sử dụng mộtkhối lượng lớn vũ khí công nghệ cao cùng bộ máy chiến tranh tâm lý khổng lồ để chốngphá Irắc, Nam Tư hòng áp đặt những quan niệm về giá trị của Mỹ với những quốc giadân tộc có độc lập, chủ quyền, nhưng nhân dân và quân đội Irắc, Nam Tư không chịukhuất phục Trái lại, bộ mặt trnh thần của quân dội và xã hội Mỹ lại mang thêm nhữngvết nhơ nhục nhã, bản chất hiếu chiến và chính sách chính trị cường quyền của Mỹ bịđông đảo dư luận Tiến bộ trên thế giới kịch liệt lên án

Trên cơ sở thế giới quan và phương pháp luận khoa học, chủ nghĩa Mác - Lênin đã luậnchứng đúng đắn về nhân tố trnh thần trong sức mạnh chiến đấu của quân đội, chỉ rõ mốiquan hệ biện chứng giữa nhân tố trnh thần của quân đội với chế độ kinh tế - xã hội, vớitính chất của cuộc chiến tranh và bản chất của quân đội, đồng thời nhấn mạnh việc phântích, đánh giá nhân tố trnh thần của quân đội phải gắn chặt với những điều kiện lịch sử -

cụ thể

Xuất phát từ quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, C.Mác và Ph.Ăng ghen

đã chỉ ra mối quan hệ có tính quy luật giữa sức mạnh chiến đấu của quân đội với điềukiện kinh tế - xã hội, đánh dấu bước ngật quan trọng trong lý luận quân sự Ph.Ăng ghenviết: "Không có gì lại phụ thuộc vào những trền đề kinh tế hơn là chính ngay quân đội vàhạm đội, trang bị, biên chế, tổ chức chiến lược, chiến thuật phụ thuộc trước hết vào trình

độ sản xuất" tr,234-245] Ông còn nhấn mạnh: "Toàn bộ tổ chức và phương thức chiếnđấu của quân đội và do đó, thắng lợi và thất bại đều tỏ ra phụ thuộc vào những điều kiệnvật chất, nghĩa là điều kiện kinh tế, vào chất liệu con người và vũ khí" [ 1 ,234-245]

Không chỉ làm rõ ảnh hưởng của các điều kiện kinh tế đối với các hoạt động quân sự,C.Mác, Ph.Ăng ghen còn chỉ ra nguồn gốc, bản chất của chiến tranh và quân đội, phântích một cách duy vật biện chứng về sức mạnh trnh thần của nhân dân và quân đội, chỉ rõbản chất của nhân tố trnh thần trong hoạt động quân sự.

Phát triển tư tưởng của C.Mác, Ph.Ăng ghen, V.I.Lênin chi rõ sự phụ thuộc của nhân tốtrnh thần vào những điều kiện kinh tế -xã hội Đánh giá những kỳ tích quân sự của ngườiPháp hồi những năm 1792-1793, V.I.Lênin cho rằng, nhờ cỏ những điều kiện vật chất,những điều kiện lịch sử, kinh tế mới có thể có được nhũng kỳ tích đó

Theo V.I.Lênin, không thể đưa quần chúng vào cuộc chiến tranh cướp bóc và hy vọng

ở họ có sự phấn khởi nhiệt tình, sự nhiệt tình chỉ có ở chế độ kinh tế Tiến bộ, ở cuộc đấutranh cho chế độ đó mới tạo nên được Không tuyệt đối hoá vai trò của những điều kiệnkinh tế - xã hội, C.Mác, Ph.Ăng ghen và V.l.Lênin cho rằng, nhân tố trnh thần không phụthuộc một cách thụ động vào những điều kiện vật chất Không ít cuộc chiến tranh màchiến thắng thuộc về quốc gia dân tộc tuy yếu kém hơn về trềm lực kinh tế, về phươngtrện vật chất kỹ thuật, nhưng hơn hẳn về yếu tố trnh thần so với kẻ thù xâm lược

Chính nhân tố con người với sự giác ngộ lý tưởng chiến đấu, có ý chí chiến đấu và tính

tổ chức kỷ luật cao, đoàn kết thống nhất là những yếu tố quyết định thắng lợi của cuộcchiến tranh

Để luận giải một cách khoa học bản chất, vai trò và đặc điểm phát triển nhân tố trnhthần của quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, cán phải làm rõ khái niệmnhân tố trnh thần nói chung, nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trongbảo vệ Tổ quốc nói riêng, với các khái niệm có điểm đồng nhất thường dùng như nhân tố

chính trị - trnh thần, nhân tố trnh thần - tư tưởng, phẩm chất chính trị - trnh thần và cáckhái niệm hẹp hơn như trnh thần chiến đấu, trnh thần công tác

Khái niệm nhân tố trnh thần thống nhất với khái niệm ý thức ở phương diện là mộtthuộc tính bản chất của con người, chỉ riêng con người mới có, phản ánh sáng tạo hiệnthực khách quan, là tổng hợp nhận thức, tình cảm, ý chí của con người trong cuộc sống

và hoạt động xã hội Tuy nhiên, hai khái niệm này không đồng nhất Ý thức không chỉ là

sự phản ánh sáng tạo hiện thực khách quan, mà còn đồng thời là sản phẩm của hoạt độngtrnh thần của con người và xã hội Nhân tố trnh thần bao giờ cũng gắn liền vời một chủthể hoạt động là con người, không chỉ nói lên hoạt động cớ ý thức của con người, mà cònđồng thời phản ánh giá trị và sức mạnh của nhận thức, tình cám, ý chí của con ngườiđược thể hiện trong cuộc sống và hoạt động xã hội

Có thể quan niệm trnh thần là cái "thần" của ý thức, là sự kết trnh và thăng hoa" của ýthức, tổng hợp các giá trị và thể hiện sức mạnh của ý thức xã hội và ý thức cá nhân trongđời sống hiện thực Đây là điểm chung, đồng nhất với các khái niệm nhân tố chính trị -trnh thần, nhân tố trnh thần - tư tưởng, trnh thần chiến đấu

Như vậy, có thể quan niệm nhân tố trnh thần là tổng hợp những giá trị và sức mạnh củanhận thức,tình cảm và ý chì của con người được thể hiện trong cuộc sống và hoạt động xãhội

Nhân tố trnh thần là tổng hợp những yếu tố tư tưởng và tâm lý xã hội Những yếu tố tưtưởng giữ vai trò chủ đạo, quyết định và chi phối trong nhân tố trnh thần, đảm bảo chonhân tố tính thần ổn định, bền vững và phát huy tác dụng Tuy nhiên, trong những điềukiện lịch sử - cụ thể nảy sinh những tình huống phức tạp, đặc biệt là trong chiến đấu ác

liệt, khẩn trương, những yếu tố tâm lý thường dễ nổi lên, làm cho con người không kiểmsoát và điều khiển được thái độ, hành vi của mình.

Trong nhân tố trnh thần có sự thống nhất biện chứng của các hình thái ý thức xã hộinhư: chính trị đạo đức, triết học, pháp quyền, thẩm mỹ v.v., trong đó tư tưởng chính trị làhạt nhân chi phối toàn bộ nội dung nhân tố trnh thần, là chuẩn mực cao nhất về tính năngđộng và sự bền vững của nhân tố trnh thần Củng với sự phát triển của con người và xãhội, đạo đức và thẳm mỹ ngày càng có vai trò đặc biệt quan trọng trong nhân tố trnh thần,

vì ở đỏ thể hiện tập trung "năng lực nhân tính" của con người, thề hiện sâu sắc tính tựgiác của chủ thể hành động Tư tưởng triết học có vai trò rất quan trọng trong nhân tốtrnh thần Phải có thế giới quan và phương pháp tư duy khoa học, con người mới có suynghĩ và hành động đúng đắn, sáng tạo và có hiệu quả Ý thức pháp quyền là yếu tố quantrọng không thể thiếu vắng trong nhân tố trnh thần Kỷ luật góp phần điều chỉnh thái độ,hành vi của con người, tạo nên sự phối hợp chặt chẽ của các thành viên trong cuộc sống

và hoạt động xã hội

Quân đội nhân dân Việt Nam được Đảng cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minhtrực trếp tổ chức, lãnh đạo, giáo dục và rèn luyện, được nhân dân hết lòng yêu thương,đùm bọc, đồng thời được kế thừa những truyền thống tốt đẹp của một dân tộc cỏ hàngngàn năm vãn hiến và lịch sử đấu tranh dựng được gắn liền với giữ nước rất oanh liệt Do

đó, ngay từ khi ra đời và trong suốt quá trình phát triển, quân đội ta luôn thực sự là mộtquân đội kiểu mới mang bản chất cách mạng của giai cấp công nhân, đóng thời có tínhnhân dân và tính dân tộc sâu sắc Xuất phát từ lập trường duy vật biện chứng trong giảiquyết mối quan hệ lớn, cơ bản của triết học là mối quan hệ vật chất - ý thức và phân biệt

các khái niệm đồng nhất thường dùng đã nêu trên, có thể quan niệm nhân tố trnh thần

của Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là tổng hợp những giá trị và sức mạnh của nhận thức, tình cám và ý chí của các quân nhân cách mạng được thể hiện tập trung rõ nét trong cuộc sống và quá trình thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của quân đội đáp ứng những yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Những yếu tố cơ bản hợp thành nhân tố trnh thần của quân đội ta là: tri thức khoa học,nhất là tri thức khoa học của chủ nghĩa Mác - Lê nín, tư tưởng Hồ Chí Minh; niềm trncộng sản; bản lĩnh chính trị vững vàng; đạo đức và lối sống quân nhân trong sáng, lànhmạnh; tính kỷ luật tự giác và nghiêm minh; dân chủ và đoàn kết nội bộ tốt; gắn bó máuthịt với nhân dân; có trnh thần quốc tế vô sản cao cả; có năng lực trí tuệ để làm chủ vũkhí trang bị kỹ thuật và khoa học nghệ thuật quân sự; mưu trí, sáng tạo và kiên cường,dũng cảm, luôn sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao trong mọi tìnhhuống

Do bản chất của quân đội kiểu mới và những điều kiện lịch sử - cụ thể quy định, nhân

tố trnh thẩn của quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa có những đặc điểm cơbản sau đây:

Một là, giá trị hạt nhân giữ vai trò chủ đạo trong nhân tố trnh thần, chi phối toàn bộ hoạt động xã hội và quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ quân đội, là lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân Sức mạnh trnh thán của

"Bộ đội Cụ Hồ" được biểu hiện trước hết và tập trung nhất ở sự nhận thức sâu sắc, niềmtrn vững chắc và lỏng trung thành có cơ sở khoa học đối với lý tưởng chiến đấu cao đẹp.Khác hẳn về chất với quân đội của giai cấp bóc lột, người chiến sĩ quân đội cách mạngluôn hiểu rõ vì sao mình chiến đấu! Vì ai mình sẵn sàng chấp nhận mọi gian khổ hy sinh!

Lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội phản ánh quy luật phát triểnkhách quan của xã hội Việt Nam đương đại, phủ hợp với xu thế của thời đại và thực trễnViệt Nam, đồng thời kết trnh khát vọng tự giải phóng, vươn lên làm chủ của các thế hệngười Việt Nam trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Trên cơ sở sự giác ngộ

và lòng trung thành với lý tưởng chiến đấu mà xây dựng trách nhiệm chính trị - đạo đứccủa cán bộ, chiến sĩ quân đội đối với Đảng, với Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và nhân dân,định hướng cho thái độ và hành động, cổ vũ tính tích cực xã hội của quân nhân để họ chủđộng, tự giác rèn luyện, phấn đấu, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm được giaotrong mọi tình huống

Hai là, nền tảng tư tưởng của nhân tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc

xã hội chủ nghĩa là chủ nghĩa Mác - Lê nín, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng cộng sán Việt Nam Sự thống nhất hữu cơ giữa tính cách mạng, tính khoa học

và tính nhân vãn sâu sắc, chủ nghĩa Mác - Lê nín và tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối,quan điểm của Đảng ta là trềm lực trí tuệ - tư tưởng quan trọng hàng đầu của một kiểunhân cách có bản lĩnh và sáng tạo, là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hoạtđộng của quân đội ta, là yếu tố cốt lõi tạo nên sức mạnh trnh thẩn to lớn của "Bộ đội CụHồ" - sức mạnh đặc trưng thể hiện sâu sắc bản chất quân đội kiểu mới của giai cấp côngnhân và nhân dân lao động do Đảng Cộng sản lãnh đạo

Ba là, cơ sớ kinh tế-xã hội của nhân tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ tổ quốc

xã hội chủ nghĩa hiện nay là chế độ kinh tế- xã hội xã hội chủ nghĩa thời kỳ đổi mới - một

chế độ kinh tế - xã hội Tiến bộ và ưu việt đang được xây dựng và bảo vệ trong Tiến trìnhphát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Quá trình đó phản ánh đúng quyluật phát triển khách quan của xã hội Việt Nam đương đại, từ một nước nông nghiệp lạc

hậu, kinh tế chậm phát triển trở thành một nước công nghiệp và chủ động đi vào kinh tếtri thức, đồng thời bỏ qua chế độ tư bản để đi lên chủ nghĩa xã hội Quá trình đó phản ánh

rõ nét sự nỗ lực chủ quan của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta trong xây dựng và tổchức thực hiện thắng lợi chiến lược phát triển kinh tế xã hội, khắc phục nguy cơ bị tụthậu xa hơn, rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển giữa nước ta với nhiều nước trênthế giới , bỏ qua chế độ kinh tế - xã hội đã lỗi thời, lạc hậu để xây dựng chế độ kinh tế -

xã hội mới, đảm bảo cho đất nước phát triển bền vững theo con đường xã hội chủ nghĩa.Quá trình giữ vững và hiện thực hoá định hướng xã hội chủ nghĩa trong những lĩnh vực

cơ bản của đời sống xã hội chính là quá trình tạo lập và hoàn thiện cơ sở kinh tế - xã hộingày càng vững chắc làm cơ sở để nâng cao chất lượng nhân tố trnh thần của quân đội tatrong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Bốn là, sự đoàn kết gắn bó máu thịt giữa nhân dân với quân đội là cơ sở xã hội vững chắc của nhân tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Với

tư duy khoa học về chiến lược con người, chúng ta ngày càng nhận thức sâu sắc giá trịnhân văn và ý nghĩa thực trễn của danh hiệu cao quý "Bộ đội Cụ Hồ" mà nhân dân đã trnyêu giành cho quân đội ta "Bộ đội Cụ Hồ' thực sự là một giá trị vãn hoá cao đẹp, kết trnhnhững phẩm chất trnh thần cách mạng của người chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Namanh hùng Trong tình cảm, nếp nghĩ của nhân dân, "Bộ đội Cụ Hồ" luôn là một tấmgương và bao giờ cũng là một tấm gương trong sáng về nhân cách của con người mới xãhội chủ nghĩa

Năm là, nhân tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa có cội nguồn lịch sử bền vững là những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam anh hùng, được hun đúc qua hàng ngàn năm kiên cường đấu tranh dựng nước gắn liền

với giữ nước Lịch sử dã chứng minh và khẳng định dân tộc Việt Nam có hàng ngàn nămvăn hiến, có bề dày lịch sử đấu tranh rất oanh liệt, đã kết trnh những giá trị truyền thốngtốt đẹp như: chủ nghĩa yêu nước, trnh thần đoàn kết, lòng nhân ái và trọng đạo nghĩa,kiên cường, bất khuất, mưu trí, sáng tạo, trnh thần tự lực, tự cường, ham học hỏi và khátvọng vươn lên mạnh mẽ Những giá trị trnh thần truyền thống tốt đẹp đó được định hình

từ hiện thực lịch sử dân tộc, được sàng lọc, bảo tồn, lưu truyền và phát triển qua các thế

hệ, tạo nên sức mạnh trnh thần to lớn của dân tộc để trường tồn và phát triển bền vững.Thông qua giáo dục và hoạt động thực trễn của bộ đội ta, những giá trị trnh thần vàtruyền thống tốt đẹp của dân tộc được kế thừa và phát triển, chuyển hoả vào nhân tố trnhthần của quân đội ta

Những yếu tố hợp thành nhãn tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc là mộtchỉnh thể thống nhất biện chứng Trong đó bản lĩnh chính trị vững vàng là yếu tố quantrọng hàng đầu, giữ vai trò chủ đạo và quyết định Bản lĩnh chính trị phản ánh sâu sắc vàtập trung thái độ của cán bộ, chiến sĩ đối với các hiện tượng xã hội, đối với chiến tranh vàquân đội, đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong giai đoạnmới Bản lĩnh chính trị của quân đội không phải hình thành một cách tự phát, mà phải trảiqua quá trình xây dựng, giáo dục và rèn luyện Đó là kết quả của quá trình xây dựng quânđội về chính trị Bởi vì, xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị là nguyên lý cơ bảntrong học thuyết Mác - Lê nín, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng quân đội kiểu mới củagiai cấp công nhân và nhân dân lao động do Đảng Cộng sản lãnh đạo Đó cũng là bài họcquý báu mà Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết và phát triển từ kinh nghiệmxây dựng lực lượng vũ trang trong lịch sử dân tộc

Trong quá trình xây dựng quân đội Đảng ta luôn nhấn mạnh chủ trương lấy xây dựng

về chính trị làm cơ sở đề nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu toàn diệncủa quân đội ta Quán triệt sâu sắc và thực hiện tốt chủ trương đó, trải qua hơn nửa thế kỷxây dựng, chiến đấu và trưởng thành, quân đội ta luôn là lực lượng chính trị - lực lượngchiến đấu trung thành và trn cậy của Đảng, của Nhà nước xã hội chủ nghĩa và của nhândân, có sức mạnh trnh thần to lớn để vượt qua mọi gian lao, thử thách, đánh thắng mọi kẻthù, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ của đội quân chiến đấu, đội quân công tác và độiquân sản xuất, lập được nhiều chiến công to lớn, rất đáng trân trọng và tự hào trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Trước những thăng trầm của lịch

sử, cán bộ, chiến sĩ quân đội ta luôn giữ vững và phát huy phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ",kiên định lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc củanhân dân, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao trong mọi tình huống.Yếu tố có vai trò đặc biệt quan trọng trong nhân tố trnh thần của quân đội ta là phẩmchất đạo đức và lối sống quân nhân trong sáng, lành mạnh

Thái độ của cán bộ, chiến sĩ quân đội đối với các hiện tượng xã hội, đối với chiếntranh, đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa còn được biểu hiện sinh độngdưới hình thái đạo đức Những phạm trù cơ bản của đạo đức học quân sự như nghĩa vụquân nhân, trách nhiệm đạo đức quân nhân, chủ nghĩa anh hùng lòng dũng cảm, tìnhđồng chí chiến dấu trnh thần sấn sàng xả thân vì nghĩa vụ phản ánh những thuộc tínhđặc biệt quan trọng của nhân tố trnh thần của quân đội trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủnghĩa Hơn nữa, về bản chất, chính trị của giai cấp công nhân mang tính nhân văn sâusắc, thống nhất với đạo đức Trong chính trị ấy bao hàm những giá trị, những yêu cầu vềđạo đức lý tưởng chiến đấu vì độc lập dân tộc và chú nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân

dân không chi là mục trêu chính tri, mà còn đồng thời là lý tưởng đạo đức, là lẽ sống caođẹp của cán bộ, chiến sĩ quân độị ta.

Đạo đức là một bộ phận đặc biệt quan trọng trong hệ thống các phương thức quản lý,giáo dục, điều chỉnh thái độ hành vi của quân nhân trong các quan hệ xã hội và hoạt động

xã hội, tạo nên sự phối hợp hành động chặt chẽ của cán bộ, chiến sĩ đáp ứng những yêucầu khách quan của cuộc sòng và hoạt động quân sự

Tính kỷ luật tự giác nghiêm minh là một yếu tố cơ bản, có vai trò rất quan trọng trongnhân tố trnh thần của quân đội ta Điều lệnh kỷ luật của Quân đội nhân dân Việt Nam đãxác định: Kỷ luật là sức mạnh của quân đội, Quân đội càng hiện đại, thì kỷ luật càng phảinghiêm minh Mọi biểu hiện buông lỏng về kỷ luật đều ảnh hưởng đến tính chặt chẽ vàthống nhất của tổ chức, đến sức mạnh chiến đấu và các mối quan hệ tốt đẹp của quân đội

Do bản chất của quân đội kiểu mới quy định, kỷ luật của quân đội ta không chỉ là sựcưỡng chế từ bên ngoài, mà còn đồng thời mang tính tự giác ngày càng cao của chủ thềhành động, đòi hỏi mỗi cán bộ, chiến sĩ phải coi trọng việc chấp hành nghiêm kỷ luật làtrách nhiệm chính trị, là chuẩn mực đạo đức của mình Tính kỷ luật tự giác và nghiêmminh là sự kết trnh nhận thức, tình cảm, trách nhiệm và ý chí của mỗi quân nhân và tậpthể quân nhân, thể hiện và phát huy ở mức độ cao giá trị và sức mạnh trnh thần của cán

bộ, chiến sĩ quân đội ta trong quá trình thực hiện nghĩa vụ quân nhân và các chức năng,nhiệm vụ của quân đội

Quân đội ta là một quân đội cách mạng, cán bộ, chiến sĩ đều là con em của nhân dân,cùng chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội và hạnh phúc của nhândân nên trong quân đội luôn phát huy dân chủ cán bộ chiến sĩ thương yêu giúp đỡ lẫnnhau đoàn kết thống nhất trên dưới một lòng Đây là một yếu tố cơ bản trong bản chất và

truyền thống tốt đẹp của quân đội ta, tạo nên giá trị và sức mạnh trnh thần to lớn trongsuốt quả trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của quân đội.

Quân đội ta mang tính chất nhân dân sâu sắc, thực sự là một quân đội của dân, do dân

và vì dân quân với dân như cá với nước, gắn bó máu thịt Cán bộ, chiến sĩ quân đội luôn

đồng cam, cộng khổ với nhân dân, kiên cường chiến đấu để giải phóng và bảo vệ nhândân, dũng cảm xả thân để cứu tính mạng và tài sản của nhân dân trong những lúc hiểmnguy nên được nhân dân hết lòng trn yêu, đùm bọc, nuôi dưỡng và giáo dục như đối vớicon em mình

Có thể tự hào khẳng định rằng, chưa có một quân đội nào có mối quan hệ gắn bó máuthịt với nhân dân như Quân đội nhân dân Việt Nam Điều này cũng thể hiện ngời sángphẩm chất trnh thẩn cao đẹp của "Bộ đội Cụ Hồ"

Nhân tố trnh thần của quân đội ta được thể hiện rõ nét ở năng lực trí tuệ của cán bộ, chiến sĩ, luôn làm chủ được vũ khí trang bị kỹ thuật và khoa học, nghệ thuật quân sự, mưu trí sáng tạo và kiên cường dũng cảm trong chiến đấu, trong thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của quân đội Cán bộ, chiến sĩ quân đội ta không những quản lý, sử dụng

có hiệu quá cao các loại vũ khí trang bị kỹ thuật có trong biên chế, mà còn không ngừngcải Tiến nâng cao tính năng, tác dụng của các loại trang bị, vũ khí kỹ thuật, đồng thời biếtkhai thác, sử dụng tốt các loại phương trện từ các nguồn, kể cả lấy của địch để đánh địch

Bộ đội ta làm chủ nghệ thuật quân sự, vận dụng linh hoạt, sáng tạo và đạt hiệu quả caotrong chiến đấu và chiến tranh, đặc biệt là phát huy cao độ nghệ thuật "lấy nhỏ thắnglớn", "lấy ít địch nhiều', "lấy chất lượng cao thắng số lượng đông" để giành chiến thắngtrước những kẻ thù hung bạo đông hơn ta về số lượng, mạnh hơn ta về vũ khí, trang bị

kỹ thuật và trềm lực kinh tế - quân sự

Biểu hiện cao nhất, tập trung nhất của nhân tố trnh thần của quân đội ta là luôn sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao trong mọi tình huống Vượt qua mọi

hy sinh gian khổ, cán bộ, chiến sĩ quân đội luôn là lực lượng trung kiên, vững vàng ởtuyến đầu của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủnghĩa, bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ hạnh phúc của nhân dân, góp phần đặc biệtquan trọng trong giữ vững ổn định chính trị - xã hội của đất nước, bảo đảm cho đất nướcluôn chủ động vê chiến lược trong mọi tình huống

Quan đội ta là lực lượng nòng cốt và xung kích trong giúp dân chống bão lụt, khắcphục hậu quả thiên tai Cán bộ, chiến sĩ quân đội thưởng xuyên làm tốt nhiệm vụ xâydựng kinh tế - quốc phòng trên các địa bàn chiến lược, đồng thời tích cực vận động nhândân, giúp dân xoá mù chữ và xoá đói giảm nghèo, phát triển sản xuất và nâng cao đờisống, tham gia xây dựng cơ sở chính trị - xã hội, nhất là ở biên giới, hải đảo, vùng sâu,vùng xa còn nhiều khó khăn, gian khổ và ở những địa bàn có những tình huống phức tạpnảy sinh, đúng như nhiều cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể quần chúng và nhân dân ởnhiều địa phương luôn trn tưởng và ca ngợi: việc gì khó có "Bộ đội Cụ Hồ"! , nơi nàogian khổ có "Bộ đội Cụ Hổ"!

Chúng ta có thể tự hào mà khẳng định rằng, hơn nửa thế kỷ chiến đấu dưới ngọn cờ độclập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, với sức mạnh trnh thần to lớn, quân đội ta liên tục vượtqua mọi gian lao thử thách trong các cuộc chiến tranh điển hình về tính chất gay go ácliệt, về sự gian khổ hy sinh và giành chiến thắng rất vẻ vang trước những kẻ thù xâm lượcđiển hình về tính hiếu chiến và hung bạo

Quan đội ta không chỉ lập được nhiều chiến công oanh liệt trong chiến đấu, mà cònhoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao trong thực hiện chức năng là dội quân công

tác và đội quân lao động sản xuất, xứng đáng với lời khen ngợi của Chủ tịch Hồ ChíMinh: Quân đội ta trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự

do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũngvượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng Cán bộ, chiến sĩ thương yêu nhau như ruột thịt,chia ngọt, sẻ bùi Quân và dãn như cá với nước, đoàn kết một lòng, học hỏi giúp đỡ lẫnnhau cùng Tiến bộ Quân đội ta có trnh thần yêu nước chân chính lại có trnh thần quốc tế

vô sản cao cả Lời khen ngợi đó đã đúc kết, khái quát rất sâu sắc về bản chất cách mạng,truyền thống tốt dẹp của quân đội ta đồng thời khẳng định những giá trị và sức mạnh tolớn của nhân tố trnh thần quân đội ta- yếu tố quan trọng hàng đầu, thể hiện sâu sắc bảnchất của quân đội và góp phần quyết định sức mạnh chiến đấu của quân đội trong bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

1 1 2 Đặc điểm phát triển nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Để xây dựng và phát huy vai trò của nhân tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ Tổquốc xã hội chủ nghĩa, một nhiệm vụ quan trọng được đặt ra là nghiên cứu những đặcđiềm phát triển của nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân việt Nam trong bảo vệ Tổquốc xã hội chú nghĩa

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lê nin, sự phát triển nhân tố trnh thần của quânđội xét đến cùng chịu sự quy định bởi các điều kiện kinh tế của xã hội, nhưng đó khôngphải là yếu tố quyết định duy nhất Sự phát triển nhăn tố trnh thần của quân đội còn chịu

sự tác động mạnh mẽ và trực trếp của các yếu tố thuộc kiến trúc thượng tầng của xã hội,nhất là chính trị, môi trường văn hoá quân sự và hoạt động cụ thể của các quân nhân,đồng thời kế thừa và phát triển những giá trị trnh thần truyền thống của dân tộc

Xuất phát từ lập trường duy vật biện chứng trong giải quyết mối quan hệ vật chất - ýthức, khách quan - chủ quan trong sự phát triển của nhân tố trnh thần, có thể bước đầukhái quát một số đặc điểm cơ bản của sự phát triển nhân tố trnh thần của Quân đội nhândân Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa như sau:

Một là , sự phát triển nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là kết quả của quá trình đặc biệt chăm lo lãnh đạo, tổ chức, giáo dục và rèn luyện quân đội của Đảng cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong suốt quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của quân đội ta, Đảng cộngsản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn giành sự chăm lo đặc biệt đối với quân đội.điều này thể hiện rõ nét trong cơ chế lãnh đạo tuyệt đối, trực trếp về mọi mặt của Đảngđối với quân đội, trong thực hiện chế độ công tác đảng, công tác chính trị cũng như trongtoàn bộ hoạt động thực trễn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh nhằm lãnh đạo, tổ chức,giáo dục và rèn luyện quân đội trên nền tảng của chủ nghĩa Mác - Lê nín, tư tưởng Hôf

Chí Minh, đường lối quan điểm của Đảng Đây là vấn đề quan trọng nhất, quyết định sự trưởng thành của quân đội quyết định sự phát triển nhân tố trnh thần của quân đội trong báo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Nhờ đó, Quân đội nhân dân Việt Nam trở thành một

quân đội kiểu mới mang bản chất cách mạng của giai cấp công nhân, đồng thời có tínhnhân dân và tính dân tộc sâu sắc.Những thuộc tính bản chất đó được tôi luyện trong đấutranh cách mạng, trở thành những giá trị trnh thần cao đẹp và phát huy sức mạnh trnhthần to lớn trong thực hiện các chức năng nhiệm vụ của quân đội

Với tư duy về chiến lược con người, chúng ta cảm nhận sâu sắc về thành tựu to lớntrong xây dựng quân đội của Đảng ta là đào tạo nên những thế hệ "Bộ đội Cụ Hồ" - mộtmẫu hình của con người mới xã hội chủ nghĩa trong quân đội kiểu mới, đồng thời là một

trong những giá trị văn hoá trnh thần cao đẹp của dân tộc Việt Nam đương đại Phấn đấu

để xứng danh "Bộ đội Cụ Hồ" trở thành phong trào sâu rộng trong toàn quân, thànhphương châm sống, chiến đấu, lao động và học tập của cán bộ, chiến sĩ quân đội ta, thànhđộng lực trnh thần to lớn để động viên cán bộ, chiến sĩ luôn sẵn sàng nhận và hoàn thànhmọi nhiệm vụ được giao trong mọi tình huống, đồng thời chủ động vươn lên đáp ứngnhững phát triển mới của tình hình, nhiệm vụ

Hai là, sự phát triển nhân tố trnh thần của Quân đột nhân dân Việt Nam trong báo hệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là sản phẩm của mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa quân đội với nhân dân, của sự thương yêu, đùm bọc nuôi dưỡng và giáo dục của nhân dân đối với quân đội.

Quân đội ta sinh thành và phát triển từ phong trào cách mạng của quần chúng nhân dân

do Đảng cộng sản lãnh đạo Sức mạnh trnh thần của quân đội trong bảo vệ Tổ quốc xãhội chủ nghĩa dựa chắc trên cơ sở sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân, của nềnquốc phòng toàn dân Bản chất và truyền thống tốt đẹp của quân đội ta là kế tục trungthành, phát triển sáng tạo những giá trị trnh thần tốt đẹp của dân tộc trong quá trình dựngnước và giữ nước của dân tộc Việt Nam

Từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu, quân đội ta đã tập hợp những người con

ưu tú là con em của các tầng lớp nhân dân lao động Thực hiện nghiêm túc lời dạy củaChủ tịch Hồ Chí Minh: "Phải dựa vào dân", “ bám lấy dân ,làm sao được lòng dân, dântrn, dân mến, dân yêu', cán bộ, chiến sĩ quân đội ta đã thực sự là con em của nhân dân,sống trong lòng dân, gắn bó mật thiết với nhân dân như cá với nước Nhân dân hết lòngcưu mang, đùm bọc, nuôi dưỡng và giáo dục cán bộ, chiến sĩ quân đội, chịu đựng nhiều

hy sinh to lớn để "nuôi quân, đánh thắng" Nhân dân ta không ngừng giúp đỡ bộ đội, kề

vai sát cánh cùng bộ đội đánh giặc, cung cấp sức người, sức của cho quân đội, nuôidưỡng trnh thần chiến đấu của quân đội.

Nhân dân là nguồn sức mạnh vô tận, là chỗ dựa vững chắc cả về vật chất và trnh thần

để bộ đội ta vượt qua mọi hy sinh gian khổ, quyết đánh và quyết thắng mọi kẻ thù, hoànthành mọi nhiệm vụ được giao

Ba là, sự phát triển nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa gắn liền với quá trình đấu tranh cho thắng lợi của chế độ kinh tế- xã hội mới đang hình thành và phát triển trên đất nước ta.

Sự hình thành, phát triển của chế độ kinh tế - xã hội mới theo định hướng xã hội chủnghĩa ở nước ta là cơ sở vật chất để xây dựng và phát triển đời sống trnh thần của xã hộinói chung, nhân tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc nói riêng Chế độ kinh

tế - xã hội mới thiết lập mối quan hệ mới giữa người với người trong sản xuất và trongmọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội, tạo điều kiện cho nhân dân lao động pháttriển trở thành những con người làm chủ tự nhiên, làm chủ xã hội và làm chủ bản thánmình Với bản chất ưu việt và Tiến bộ, chế độ kinh tế - xã hội mới mang tính nhân vănsâu sắc, là nền tảng vật chất để xây dựng và phát triển những phẩm chất trnh thẩn tốt đẹpcủa con người và xã hội

Sự phát triển nhân tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩagắn liền với những đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và quá trình đổi mớiđất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa

Những kết quả mà nhân dân ta đạt được trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội vàbảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là cơ sở, nguồn động lực to lớn để phát triển nhân tốtrnh thần của quân đội ta hiện nay

Tuy nhiên, những tác động trêu cực của cơ chế thị trường, của quá trình đất nước mởcửa hội nhập, giao lưu với các nước cũng thường xuyên tác động rất phức tạp đến quảtrình phát triển nhân tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc Do vậy, đòi hỏichúng ta phải nhận thức đầy đủ và sâu sắc hơn sự tác động của môi trường kháchquan ,của các yếu tố vật chất khách quan đến sự phát triển nhân tố trnh thần của quân đội

ta hiện nay, nhất là chủ động, tích cực đấu tranh nhằm hạn chế và khắc phục những tácđộng trêu cực

Bốn là, sự phát triển nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ

tổ quốc xã hội chủ nghĩa là quá trình kê' thừa và phát triển những giá tri trnh thần truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta qua hàng ngàn năm lịch sử

đã xây đắp, kết trnh nên những giá trị trnh thần tốt đẹp.Những giá trị trnh thần đó nhưlòng yêu nước - một phẩm chất chính trị - đạo đức cơ bản, vừa thể hiện tập trung tìnhcảm và trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ quân đội dối với Tổ quốc, vừa thể hiện sự giácngộ lý tưởng chiến dấu vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội và vừa thể hiện tình cảmcộng đồng dân tộc được giữ gìn, kế thừa và phát triển từ thế hệ này qua thế hệ khác Đây

là sự kế thừa và phát triển lên tầm cao mới chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trong thời đại

Hồ Chí Minh: yêu nước gắn liền với yêu chủ nghĩa xã hội và thống nhất với chủ nghĩaquốc tế trong sáng của giai cấp công nhân

Cũng giống như vậy, các giá trị trnh thần trong truyền thống tốt đẹp của dân tộc ViệtNam như lao động sáng tạo, kiên cường và dũng cảm trong đấu tranh, đoàn kết, thuỷchung cũng trải qua quá trình kế thửa và phát triển để chuyển hoá vào những phẩm chất

nhân cách của "Bộ đội Cụ Hồ", vào nhân tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ Tổquốc, được phát huy tác dụng tích cực trong hiện tại và cả trong tương lai.

Năm là sự phát triển nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là quá trình được tôi luyện và kiểm nghiệm rất nghiêm ngặt trong thực trễn cách mạng trải qua những thử thách rất gay go và phức tạp đặc biệt là trong chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

C Mác Ph.Ăng ghen đã nhiều lần luận chứng về quan hệ biện chứng giữa sự phát triểncủa con người và xã hội với thực trễn cách mạng Các ông đã nhấn mạnh: "Sự phủ họpgiữa sự thay đổi của hoàn cảnh với hoạt động của con người, tức là với sự tự biến đổi, chỉ

có thể được quan niệm và được hiểu một cách hợp lý khi coi đó là thực trễn cách mạng"[50,9-12] Quá trình phát triển nhân tố trnh thần của quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xãhội chủ nghĩa cũng diễn ra theo quy luật đó

Quân đội là một tổ chức những người được vũ trang để thực hiện các nhiệm vụ quân

sự Do đỏ, phẩm chất trnh thần của quân nhân cũng được phát triển thông qua quá trìnhgiáo dục và rèn luyện trong thực trễn quân sự

Một đặc điểm nổi bật trong hơn nửa thế kỷ là quá trình xây dựng, chiếu đấu và trưởngthành của Quân đội nhân dân Việt Nam luôn gắn với các cuộc chiến tranh giải phóng dântộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Các cuộc chiến tranh đỏ là những thửthách rất nghiêm khắc để tôi luyện và kiểm nghiệm người lính về nhiều mặt, trong đó cóphẩm chất trnh thẩn Lịch sử hiếm có đất nước nào mà chiến tranh lại diễn ra liên tục, kẻodài suốt mấy thế hệ liền như đất nước Việt Nam ! Hiếm có quân đội nào mà những ngườitrực trếp chiến đấu, trải qua những thử thách của chiến tranh lại chiếm tỷ lệ cao như Quânđội nhân dân Việt Nam!

Những cuộc chiến tranh mà chúng ta đã trải qua thuộc loại điển hình về tính chất giankhổ, ác liệt và sự hy sinh Chỉ tính riêng trong cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở ViệtNam, kẻ thù đã ném xuống đất nước ta gần 13 vạn tấn chất độc hoá học, 14 triệu tấn bom,tương đương với sức nổ của 700 quả bom nguyên từ như đã ném xuống Hiròsima [62].Trong cuộc chiến tranh này, chúng ta phải vượt qua những thử thách nặng nề với những

hy sinh vô cùng lớn: 2 triệu người chết, 5 triệu người bị thương và tàn tật, 1 triệu ngườiphụ nữ goá bụa, 1 triệu trẻ em mồ côi [74,66-70] và còn biết bao những xáo trộn mấtmát cả về vật chất, trnh thần trong cuộc sống xã hội, trong mỗi gia đình và mỗi cuộc đời Chiến tranh có những ảnh hưởng trực trếp và gián trếp, cả tích cực và trêu cực đến đờisống trnh thần của mỗi quân nhân Chính trong những bước thăng trầm của chiến tranh,những thử thách nặng nề với những hy sinh vô cùng lớn, những tình huống chiến đấu ácliệt và hiểm nghèo v.v mà phẩm chất trnh thần của bộ đội ta được rèn luyện một cáchnghiêm ngặt nhất được kiểm nghiệm một cách rạch ròi nhất và được phát triển lên nhữngđỉnh cao Chẳng hạn như chủ nghĩa anh hùng trong hoạt động quân sự, biểu hiện ở nhữngchiến công của người lính, được thể hiện cao nhất, rõ nét nhất trong chiến tranh - bốicảnh lịch sử thường xuất hiện những mâu thuẫn gay gắt mà nếu sức mạnh trnh thần củangười lính chỉ được huy động ở mức bình thường thì không thể giải quyết được

Chiến tranh là một hiện tượng chính trị ~ xã hội có tác động mạnh mẽ đến sự hìnhthành và phát triển nhân tố trnh thần của quân đội Cần nhận thức sâu sắc những mặt tíchcực và trêu cực trong sự tác động của chiến tranh để chủ động, tự giác xây dựng nhữngphẩm chất trnh thần chiến đấu của quân nhân

Sáu là, sự phát triển nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong báo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa diễn ra trong môi trường xã hội đặc thù - môi trường quân đội

và nhiệm vụ của quân dội, đặc biệt trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc hiện nay, nhiệm vụcủa quân đội không chỉ chăm lo bảo vệ độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệĐảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ cuộc sống yên bình củanhân dân, bảo vệ thành quả cách mạng, mà còn là lực lượng nòng cốt và xung kích tronggiúp dân chống bão lụt, khắc phục hậu quả thiên tai v.v tham gia xây dựng cơ sở chínhtrị - xã hội, nhất là ở biên giới, hải đảo, vùng sâu vùng xa còn nhiều khó khăn và nhữngđịa bàn có những tình huống phức tạp nảy sinh Hiệu quả và chất lượng thực hiện cácnhiệm vụ đó ảnh hưởng rất lớn và trực trếp đến toàn bộ đời sống xã hội, đến hoạt độngcủa quân đội nói chung và đến sự phát triển nhân tố trnh thần của quân đội nói riêng

Sự chuyển hoá giữa "cái bình thường" với ‘cái không bình thường" trong cuộc sống vàhoạt động quân sự đòi hỏi rất cao về trách nhiệm và phẩm chất trnh thần của mỗi quânnhân

Cuộc sống và hoạt động trong lĩnh vực quân sự có nhiều đặc điểm không bình thường,

có thể khái quát những nét cơ bản là: Hoạt động quân sự là loại hoạt động điển hình vềtính chất gian khổ, ác liệt, thưởng xuyên diễn ra sự căng thẳng cao độ đối với tính thần vàthể chất con người, sự nguy hiểm và hy sinh đối với tính mạng của con người; Hoạt độngquân sự là hoạt động điển hình về tính tổ chức và tính kỷ luật của quân nhân dựa trên cơ

sở của điều lệnh quân đội; hoạt động quân sự còn là hoạt động điển hình về tính chấtngẫu nhiên đầy biến động của các tình huống, đòi hỏi rất cao bản lĩnh vững vâng, sự mưutrí sáng tạo, tính quyết đoán và trách nhiệm cá nhân của người lính

Bước vào cuộc sống và hoạt động quân sự người quân nhân phải thay đổi nhiều ]ề thói,suy nghĩ và hành động, nhiều tăm ]ý và thỏi quen "đời thường" của cuộc sống dân sự,phải chấp nhận và thích nghi với cuộc sống không bình thường Nhưng không phải là một

sự thích nghi thụ động mà là sự thích nghi tích cực, chủ động để bình thường hoá cuộcsống không bình thường đó, hình thành nếp sống mới, tâm lý và thói quen mới, phù hợpvới cuộc sống và hoạt động trong lĩnh vực quân sự Quá trình chuyển hoá này đòi hỏi rấtcao, đồng thời thể hiện rất rõ nét những phẩm chất trnh thần của người quân nhân

Tập thể quân nhân với tính chất tổ chức và hoạt động đặc thù cũng là một môi trườngtốt đối với việc giáo dục rèn luyện những phẩm chất trnh thần của con người mới xã hộichủ nghĩa Những chuẩn mực, quy tắc về hành vi của quân nhân trong cuộc sống và hoạtđộng quân sự được xác định thành chế độ, thành những quy định rất chi trết và chặt chẽtrong điều lệnh quân đội, trong chức trách quân nhân, trong các quy định của đơn vị,được duy trì và kiểm tra thường xuyên, rất nghiêm ngặt Điều này vừa đảm bảo tínhthống nhất cao của tổ chức quân sự và hoạt động quân sự, đồng thời tác động tích cựcđến sự hình thành, phát triển những phẩm chất trnh thần của quân nhân Cuộc sống và

hoạt động trong lĩnh vực quân sự mang tính tập thể rắt cao, đòi hỏi mỗi quân nhân khôngnhững phải có trách nhiệm cao về hành vi của mình, mà còn có trách nhiệm cao đối vớiđồng đội, hết lòng giúp đỡ nhau lúc thường cũng như khi ra trận Tính tập thể là nền tảngcủa bầu không khí trnh thần lành mạnh, tác động tích cực đến quá trình phát triển nhân tốtrnh thần của quân đội ta.

Với những ưu thế nói trên, quân đội không chỉ là trường học rèn luyện bản lĩnh quân sự

mà đồng thời còn là môi trường tốt để rèn luyện những phẩm chất trnh thần của conngười Những phẩm chất dược rèn luyện trong "trường học lớn quân đội" đã, đang và sẽphát huy tác dụng tích cực trong các môi trường sống, trong các lĩnh vực hoạt động của

xã hội

Tóm lại, quá trình phát triển nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam khôngchỉ tuân theo những quy luật chung của sự phát triển nhân tố trnh thần của quân đội xãhội chủ nghĩa, mà còn chịu sự tác động rất mạnh mẽ và trực trếp của điều kiện kinh tế,chính trị, văn hoá, xã hội của đất nước và con người Việt Nam trong thời kỳ đổi mới,công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, trong đó vấn đề có ý nghĩa quyết định là sự đặcbiệt chăm lo lãnh đạo, giáo dục rèn luyện quân đội của Đảng cộng sản Việt Nam và Chủtịch Hồ Chí Minh

1.2 Tính tất yếu về vai trò ngày càng tăng của nhân tố trnh thần Quân đội nhân dán Việt Nam trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay

Trong bối cảnh thế giới hiện nay, nhất là sự tác động của xu thế thời đại của mâu thuẫn

và đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc; sự tác động của khoa học kỹ thuật, công nghệ vàtoàn cầu hoá, những thời cơ và thách thức, cũng như thế giới sau sự kiện 1 1-9-2001, đặcbiệt là sự phát triền mạnh mẽ của quân dội ta, sự trưởng thành của cán bộ, chiến sĩ đã làm

cho vai trò nhân tố trnh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam ngày càng tăng lên trongbảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Đó là một tất yếu khách quan, phủ hợp với sự phát triểncủa tình hình, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay Vai tròngày càng tăng của nhân tố trnh thẩn quân đội ta trong bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

có thể lý giải ở các khía cạnh sau đây:

Thứ nhất sự phát triền nhân tố trnh thần là một vấn đề có tính quy luật trong sự Tiến

bộ xã hội thể hiện không chỉ ở sự phát triển những nội dung chuẩn mực giá trị trnh thần mà còn ở vai trò ngày càng tăng của nhân tố 'trnh thần trong cuộc sống và hoạt động xã hội hiện nay.

Nhân tố trnh thần là "năng lực nhân tính" thuộc về con người,là sức mạnh đặc trưngbản chất con người Giá trị trnh thần chính là những động lực bên trong hướng con ngườitới sự phát triển và hoàn thiện những năng lực sáng tạo của mình Suy cho cùng, sự pháttriền nhân tố trnh thần chính là sự phát triển của con người, nhờ đó, con người thể hiệnngày càng rõ nét và mạnh mẽ với tư cách là chủ thể của mọi hoạt động cải tạo xã hội, chủthể sáng tạo lịch sử và là giá trị cao quý nhất của cuộc sống

Sự phát triển của nhân tố tình thần không chỉ đơn thuần phản ánh những Tiến bộ củasản xuất vật chất và đời sống vật chất, trnh thần của xã hội, mà còn biểu hiện quá trìnhsản xuất rất đặc thù của xã hội - quá trình sản xuất ra chính bản thân con người với tưcách là con người xã hội trong sự phong phú của các mối liên hệ và các quá trình xã hội,trong tính tổng thể của tồn tại xã hội

Lịch sử nhân loại đã chứng minh và khẳng định rằng, mỗi bước Tiến bộ của nền vănmình nhân loại đồng thời là một bước phát triển mới về chất của nhân tố con người trướchết và chủ yếu là những phẩm chất trnh thần với tư cách là "năng lực nhân tính" thuộc về

con người Trong quá trình biến đổi và phát triển xã hội, con người đồng thời làm thayđổi bản tính và cuộc sống của mình Con người phát triển những trềm lực "đang ngáingủ” trong bản tính đó và bắt sự hoạt động của những trềm lực ấy phải phục tùng quyềnlực của mình Quá trình giải phóng và phát triển những trềm lực ấy chính là quá trình xâydựng nâng cao những giá trị trnh thần, phát huy ngày càng cao sức mạnh của nhân tốtrnh thần trong cuộc sống và hoạt động xã hội Đó là một vấn đề có tính quy luật trongTiến trình phát triển của xã hội và con người.

Xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa trong quân đội là việc làm có mục đích và tựgiác của quân đội ta nhằm đào tạo những con người có ý thức làm chủ, ý thức về tráchnhiệm người công dân, có tri thức, sức khoẻ, sống có văn hoá và tình nghĩa, giàu lòngyêu nước và trnh thần quốc tế chân chính, đó là những chủ thể của quá trình xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay

Cùng với những thành tựu của 15 năm đổi mới đất nước theo định hướng xã hội chủnghĩa, nhân tố trnh thần của quân dội ta cũng dược nâng cao một bước cơ bản, toàn diện

và vững chắc Quân đội ta thực sự là "trường học lớn" của cách mạng, đã và đang gópphần đào luyện nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ trở thành những người con ưu tú đi đầutrong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, với năng lực vàphẩm chất trnh thần chiến đấu ngày càng cao, ngày càng phát huy vai trò tích cực củaquân đội từng thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủnghĩa hiện nay

Thử hai, vai trò ngày càng tăng lên của nhân tố trnh thần quân đội ta nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao đối với việc thực hiện nhiệm vụ xây dựng và báo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa hiện nay.

Trong "Hệ tư tưởng Đức", C.Mác, Ph.Ăng ghen đã từng chỉ ra: Con người tạo ra hoàncảnh đến mức nào thì hoàn cảnh cũng tạo ra con người đến mức ấy Trung thành và pháttriển sáng tạo luận điểm có ý nghĩa phương pháp luận đó Chủ tịch Hồ Chí Minh dà nhấnmạnh: Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cẩn phải có những con người mới xãhội chủ nghĩa Đó là những con người có ý thức làm chủ, ý thức về trách nhiệm công dân,

có tri thức, sức khoẻ và lao động giỏi, sống có văn hoá và tình nghĩa, giàu lòng yêu nước

và trnh thần quốc tế chân chính, chủ động phấn đấu vươn lên đáp ứng những yêu cầungày càng cao do sự phát triển của tình hình và nhiệm vụ đặt ra

Yêu cầu phát triển con người Việt Nam đương đại cũng được phản ánh sâu sắc trongđường lối, quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam: Mục trêu và động lực chính của sựphát triển là vì con người, do con người Chiến lược kính tế xã hội đặt con người vào vịtrí trung tâm, giải phóng sức sản xuất, khơi dậy mọi trềm năng của mỗi cá nhân, mỗi tậpthể lao động và của cả cộng đồng dân tộc Chính trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổquốc xã hội chủ nghĩa, những phẩm chất của nhân cách con người ngày càng được pháttriển và phát huy vai trò ngày càng cao trong cuộc sống

Đất nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội từ một nước nông nghiệp lạc hậu, sản xuất nhỏ

là phổ biến, lại chưa trải qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa, những hậu quả củachiến tranh không dễ khắc phục một sớm, một chiều Để xây dựng thành công chủ nghĩa

xã hội thì nhất thiết phải xây dựng nền kinh tế - xã hội chủ nghĩa

Tuy nhiên, trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, chúng ta chủ trương xây dựngnền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tạo dựng cho được cơ sờ vật chất kỹthuật của chủ nghĩa xã hội Đây là nhiệm vụ rất khó khăn và phức tạp, là nhiệm vụ trungtâm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Trong khi đó, kẻ thủ ra sức lợi dụng những khó khăn và yếu kém về kinh tế của đấtnước ta, thực hiện chiến lược "chi phối đầu tư" để đẩy mạnh chiến lược "diễn biến hoàbình", bạo loạn lật đổ, chống phá độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội ở nước ta Chúngkhuyến khích và hỗ trợ sự phát triển kinh tế tư bản tư nhân, làm cho kinh tế tư bản tưnhân phát triển mạnh mẽ, lấn át kinh tế xã hội chủ nghĩa Do đó, trong phát triển nềnkinh tế nhiều thành phần, vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước,theo định hướng xã hội chả nghĩa ở nước ta hiện nay thì việc đảm bảo đúng định hướng

xã hội chủ nghĩa là vấn đề có ý nghĩa rất quan trọng

Việc giữ vững định hường xã hội chủ nghĩa của sự phát triển nền kinh tế nước ta không

có nghĩa là dẹp bỏ kình tế tư nhân và kinh tế tư bản chủ nghĩa, mà là huy động mọi khảnăng, trềm tàng trong xã hội để phát triển sản xuất, giải quyết công ăn việc làm, nâng caohiệu quả lao động, tạo ra nhiều sản phẩm cho xã hội Chúng ta cần động viên một nguồnnhân lực, mọi thành phần kinh tế vào việc đầu tư, phát triển sản xuất, khuyến khích họ sửdụng kinh nghiệm, vốn, công nghệ, kỹ thuật để mở rộng sản xuất, tạo nên sự tăng trưởngkinh tế vững chắc, ổn định

Vấn đề độc lập, tự chủ trong phát triển kinh tế đang đặt ra gay gắt, là một nội dung cầnđược bảo vệ Chúng ta cần chủ động hội nhập kinh tế với các nước trong khu vực và trênthế giới, nhưng phải giữ vững nguyên tắc độc lập tự chủ, không để ta bị lệ thuộc vào kinh

tế của họ Bởi lẽ, sự phụ thuộc vào kinh tế tất yếu sẽ dẫn tới sự phụ thuộc về chính trị.Chủ nghĩa đế quốc khi hợp tác kinh tế với các nước phát triển thường sử dụng vốn, côngnghệ, chuyên gia để lôi kéo và o ép các nước này về chính trị, buộc họ phải lệ thuộcvào chủ nghĩa đế quốc và đi theo con đường tư bản chủ nghĩa

Điều này đòi hỏi sự vững vàng về bản lĩnh chính trị, những phẩm chất trnh thần ngàycàng cao của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta Trong mọi hoàn cảnh, chúng ta phảiluôn kiên định chủ nghĩa Mác - Lê nín, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý tưởng chiến đấu vì độclập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, những quan điểm có tính nguyên tắc mà Đảng

và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định

Nếu như trước đây, trong chiến tranh, nhân tố trnh thần của quân đội và nhân dân ta đãđược động viên và phát huy cao độ để đánh thắng quân xâm lược thì hiện nay, nhân tốtrnh thần phải được kế thừa, khơi dậy và phát huy cao độ trong xây dựng và bảo vệ Tổquốc xã hội chủ nghĩa; làm cho quân nhân có bản lĩnh chính trị vững vàng, chủ động vàkiên quyết đấu tranh, vô hiệu hoá âm mưu, thủ đoạn chống phá độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội mà các thế lực phản động đang ráo riết Tiến hành

Mục trêu cơ bản hàng đầu của chiến lược “diễn biến hoà bình", bạo loạn lật đồ với tất

cả các thủ đoạn thâm độc của kẻ thù là hướng tới giành lấy chính quyền, trọng điểm Tiếncông của chúng là xuyên tạc, vu khống, bài xích Đảng cộng sản, chia rẽ nội bộ Đảng vàchia rẽ Đảng với nhân dân, nhằm xoá bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản, làm thayđổi hệ tư tưởng, đường lối chính trị của Đảng, sự phát triển của đất nước Trong cuộc đấutranh giai cấp và đấu tranh dân tộc đang diễn ra rất gay go, quyết liệt và phức tạp hiệnnay, thì lĩnh vực chính trị, tư tưởng đang thực sự là mặt trận nóng bỏng hàng đầu và phứctạp nhất

Vai trò nhân tố trnh thần của quân đội ta ngày càng tăng lên thể hiện trong việc quânđội góp phần xây dựng và bảo vệ lĩnh vực chính trì, tư tưởng của Đảng là rất to lớn, nógóp phần làm hạn chế tối đa những kẽ hở mà kẻ thù có thể lợi dụng để phá hoại Chúng tacần trếp tục thực hiện cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng, sinh hoạt tự phê bình

và phê bình, giữ vững sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, sự trong sạch vững mạnh củađội ngũ cán bộ, đảng viên, bình tĩnh và tự trn, không hoang mang, dao động trước cácluận điểm xuyên tạc của kẻ thừ như yêu cầu đa nguyên, đòi thành lập các đảng chính trịđối lập với Đảng cộng sản, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng cộng sản

Kẻ thù đang thực hiện âm mưu "phi chính trị hoá quân đội", làm cho quân dội ta mấtphương hướng, mất sức chiến đấu Do đó, củng cố và tăng cường hơn nữa vai trò lãnhđạo của Đảng đối với quân đội là một vấn đề cực kỳ quan trọng hiện nay, đồng thời cầnchủ động, tích cực nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác tư tưởng - văn hoá trongquân đội ngang tầm với sự phát triển của trnh hình, nhiệm vụ

Xây dựng và nâng cao đời sống văn hoá - trnh thần của nhân dãn và quân đội là mộtyêu cấu khách quan của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã bội và bảo vệ Tổ quốc xã hộichủ nghĩa, đồng thời là một nhiệm vụ cơ bản và cấp thiết để góp phần đánh bại chiếnlược "diễn biến hoà bình" của các thế lực phản động, xây dựng nền văn hoá trên Tiến,dậm đà bản sắc dân tộc Nhờ đó mà chúng ta có đủ sức mạnh đề củng cố nền độc lập dântộc, đủ sức trụ vững trong một thế giới đầy biến động phức tạp như hiện nay

Lịch sử phát triển văn hoá dân tộc đã chứng minh rằng, trải qua bao thăng trầm lịch sử,ngay cả thời Bắc thuộc, hơn 1000 năm kẻ thù phương Bắc âm mưu đồng hoá dân tộc ta,biến dân tộc ta thành người của họ, với phong tục tập quán của họ, thậm chí họ muốnbiến nước ta thành một quận, huyện của họ Nhưng với truyền thống vãn hoá dân tộc,người Việt Nam, các thế hệ nối trếp nhau đứng lên đấu tranh để khẳng định quyền độclập dân tộc, dù có lúc lực lượng của ta quá ít và yếu hơn nhiều trong tương quan lựclượng với họ

Nhưng ta đã chiến thắng, người Việt Nam không thể bị đồng hoá Văn hoá Việt Namkhông vì thế mà bị mai một, mất bản sắc của mình.

Trong thời Pháp thuộc, mặc dù bị chủ nghĩa thực dân cũ áp đặt, văn hoá phương Tâybằng nhiều con đường thậm chí ồ ạt thâm nhập vào nước ta, nhưng với ý chí độc lập dântộc, tự lực tự cường, lòng yêu nước, thương nòi, dân tộc ta đã đứng lên quyết chiến chống

kẻ thù xâm lược Nhiều cuộc đàn áp đẫm máu của quân xâm lược không thể làm nhụt ýchí giành độc lập, tự do của dân tộc ta Và cuối củng, chúng ta đã chiến thắng kẻ thù Đócũng chính là sự thắng lợi của vãn hoá, tư tưởng Việt Nam, của chủ nghĩa yêu nước ViệtNam, của chủ nghĩa nhân văn cao đẹp và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam

Để chống lại các cuộc tấn công của kẻ thù vào mặt trận vãn hoá, tư tưởng xã hội chủnghĩa chúng ta cần phải khơi dậy trnh thần dân tộc, chủ nghĩa yêu nước Việt Nam, làmcho văn hoá dân tộc Việt Nam, văn hoá xã hội chủ nghĩa không ngừng được củng cố,phát triển Nghĩa là làm cho nhân tố dân tộc, giai cấp nhân loại hoà quyện vào nhau, tạonên một nền văn hoá có đầy sức sống, chủ động thích nghi và phát triển Nhờ đó màchúng ta có đủ sức không chỉ chống chọi với những nhân tố trêu cực phản văn hoá từnước ngoài tràn vào, mà còn biết gạn lọc trếp thu, kế thừa những giá trị văn hoá từ cácnền văn hoá thế giới để làm giàu cho nền văn hoá xã hội chủ nghĩa Việt Nam Đó là nềnvăn hoá trên Tiến, đậm đà bản sắc dân tộc với những nét đặc sắc, độc đáo của trnh hoatruyền thống, những chuẩn mực giá trị cao đẹp của văn hoá dân tộc Việt Nam xưa và nay.Ngày nay, phát huy vai trò nhân tố trnh thần của quân đội ta trong xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa phải gắn liền với việc khẳng định lại nội dung xã hội chủ nghĩacủa nền văn hoá mới Việt Nam, trên cơ sở sự phát triển mới về chất của nền văn hoá dântộc và cách mạng Nếu không làm cho nhân tố tình thần của quân và dân ta phát triển thì