Sự thiếu hiểu biết của con người là một trong những nguyên nhân cơ bản gây nên sự ô nhiễm và suy thoái môi trường. Vì vậy giáo dục bảo vệ môi trường là một vấn đề cấp bách mang tính toàn cầu và là vấn đề cần thiết, liên tục có tính xã hội sâu sắc cần được giáo dục cho con ngươi ngay từ tuổi ấu thơ. Để bảo vệ môi trường con người cần thực hiện hàng loạt các biện pháp khác nhau.Trong đó có biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường được xem là một trong những biện pháp có hiệu quả. Các nhà khoa học đều cho rằng, giáo dục bảo vệ môi trường cần được quan tâm đúng mức ngay từ lứa tuổi mầm non, bởi vì ở lứa tuổi này dễ hình thành các nề nếp thói quen, những giá trị tốt đẹp, tạo cơ sở cho việc hình thành nhân cách con người.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRONG
TRƯỜNG MẦM NON THỊ TRẤN
Người thực hiện: Nguyễn Thị Quyên
Chức vụ : Phó hiệu trưởng
Đơn vị công tác : Trường Mầm non Thị Trấn SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lý
THANH HÓA, NĂM 2015
Trang 2A ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay môi trường trên thế giới và ở Việt Nam đang bị ô nhiễm nặng nề,
do gia tăng dân số và đô thị hoá ở nhiều nơi, khí thải của các công trường nhà máy và lượng rác thải trong sinh hoạt hàng ngày quá nhiều, nhưng chưa được xử
lý tốt
Sự thiếu hiểu biết của con người là một trong những nguyên nhân cơ bản gây nên sự ô nhiễm và suy thoái môi trường Vì vậy giáo dục bảo vệ môi trường
là một vấn đề cấp bách mang tính toàn cầu và là vấn đề cần thiết, liên tục có tính
xã hội sâu sắc cần được giáo dục cho con ngươi ngay từ tuổi ấu thơ
Để bảo vệ môi trường con người cần thực hiện hàng loạt các biện pháp khác nhau.Trong đó có biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường được xem là một trong những biện pháp có hiệu quả Các nhà khoa học đều cho rằng, giáo dục bảo vệ môi trường cần được quan tâm đúng mức ngay từ lứa tuổi mầm non, bởi
vì ở lứa tuổi này dễ hình thành các nề nếp thói quen, những giá trị tốt đẹp, tạo cơ
sở cho việc hình thành nhân cách con người
Tại chỉ thị số 02/2005/BGD và ĐT, ngày 31 tháng 1 năm 2005 của bộ giáo dục và đào tạo, đã đề ra nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non là hình thành cho trẻ những hiểu biết đơn giản về cơ thể, về môi trường sống của bản thân nói riêng và con người nói chung, biết giữ gìn sức khoẻ bản thân, có hành vi ứng xử phù hợp để bảo vệ môi trường Biết sống thân thiện với môi trường nhằm đảm bảo phát triển lành mạnh về cơ thể và trí tuệ
Chính vì những lý do trên mà bộ giáo dục và đào tạo đã đưa chuyên đề
“Giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non” là một chuyên đề trọng tâm trong năm học 2014-2015 Chuyên đề đã làm tôi thật sự tâm đắc và khiến tôi suy nghĩ, trăn trở rất nhiều là làm thế nào để tổ chức thực hiện chuyên đề giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non đạt hiệu quả tốt nhất
Trang 3B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận của vấn đề:
- Trường mầm non Thị Trấn Nga Sơn luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo sát sao của phòng giáo dục & đào tạo, về công tác thực hiện chuyên đề giáo dục
và bảo vệ môi trường cho trẻ trong trường mầm non
- Trường được xây dựng khu trung tâm của Thị Trấn Nga Sơn thoáng mát, thuận lợi về nhiều mặt như giao thông, nguồn nước, nguồn điện sáng có cảnh quan sư phạm đẹp
- Trường có đội ngũ giáo viên nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, 100% giáo viên có trình độ đạt chuẩn và trên chuẩn
- Ban giám hiệu nhà trường đoàn kết, nhất trí cao trong việc lãnh chỉ đạo mọi hoạt động của nhà trường
- Thị Trấn còn làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục, được các cấp các ngành quan tâm tạo điều kiện giúp đỡ về nhiều mặt, giúp nhà trường hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ đã đề ra
Mặt khác Thị Trấn Nga Sơn Vừa được chuyển sang khu trường mới Xong hiện nay nhà trường vẫn còn thiếu vườn cổ tích vườn thiên nhiên, các loại cây xanh tuy đã có nhưng còn hạn chế về chủng loại, một số ít phụ huynh học sinh còn hạn chế về công tác bảo vệ môi trường
- Ở một số gia đình ý thức bảo vệ môi trường của người lớn chưa tốt, do
đó đã ảnh hưởng đến ý thức thực hiện của trẻ về bảo vệ môi trường ở trường mầm non Thị Trấn Nga Sơn cũng chưa được tốt
II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu.
1 Kết quả khảo sát thực trạng:
Trang 4Số trẻ biết chia sẻ và hợp
tác với bạn bè và mọi người
xung quanh, về công tác
bảo vệ môi trường
Trẻ có hành vi bảo vệ môi
trường
Trẻ có phản ứng với các hành vi của con người làm bẩn môi trường và phá hoại môi trường Số
trẻ Tốt K TB
C Đ
Số trẻ Tốt K TB CĐ
Số trẻ Tốt K
T
B CĐ
291
cháu
86
%
105
%
80
%
6,8
%
70
%
112
%
90
%
6,5
%
75
%
100
%
95
%
7,38
%
Qua kết quả khảo sát trên tôi nhận thấy rằng: Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ trong trường mầm non quả thật rất cần thiết, và để công việc giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non đạt hiệu quả tốt hơn tôi đã mạnh dạn đưa ra một số giải pháp phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của đơn vị, theo hướng
đi của riêng mình
III Các giải pháp và tổ chức thực hiện:
Biện pháp 1: Tăng cường về điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị cho công
tác giáo dục bảo vệ môi trường.
Môi trường trong trường mầm non là toàn bộ môi trường tự nhiên, môi trường xã hội và môi trường nhân tạo Đó là môi trường trong phòng, lớp học và môi trường ngoài phòng lớp học bao quanh cuộc sống học tập, vui chơi của đứa trẻ ở trường mầm non
Môi trường trong phòng, lớp học bao gồm: Bàn ghế, giá, tủ, đồ dùng, đồ chơi, hệ thống các biểu bảng phục vụ cho công tác chăm sóc, giáo dục trẻ
Môi trường ngoài lớp học bao gồm: Sân chơi và các thiết bị ngoài trời, khu vui chơi với cát, nước, cổng, biển trưởng, hàng rào, vườn hoa, cây, rau
Trong những năm gần đây, với sự quan tâm của nhà nước, nên việc phát triển hệ thống trường lớp mầm non của Huyện Nga Sơn đang từng bước được khởi sắc, các xã trong Huyện đã xây dựng được khu trường khang trang Trường mầm non Thị Trấn Nga Sơn cũng vừa mới chuyển sang khu mới Có đầy đủ đồ dùng đồ chơi Khuôn viên trường rộng rãi thoáng mát, phụ huynh học sinh rất phấn khởi mỗi khi đến trường
Trang 5Sau khi được tiếp thu chuyên đề tại Huyện, tôi đã mạnh dạn tham mưu với BGH có kế hoạch đầu tư một số trang thiết bị cơ bản phục vụ cho công tác giáo dục chuyên đề tại trường như: Mua một số thùng đựng rác thải cho các nhóm lớp và khu vui chơi, mua các vật liệu cần thiết cho việc trang trí góc tuyên truyền, quy hoạch khuôn viên trường Trong năm qua nhà trường đã tuyên truyền, vận động phụ huynh học sinh đóng góp kinh phí, mua mới 12 xô đựng rác thải trị giá 800.000đ, mua vật liệu phục vụ cho công tác trang trí lớp với trị giá 5.850.000đ, mua, đóng mới bàn ghế, sạp ngủ, tủ đựng đồ dùng đồ chơi, bàn ghế văn phòng với trị giá 45.150.000đ Bên cạnh đó tôi còn vận động phụ huynh học sinh ủng hộ kinh phí mua 5 ghế đá tặng nhà trường với số tiền là 2.500.000đ Trong năm học qua 10/10 nhóm lớp đều xây dựng được góc tuyên truyền về giáo dục bảo vệ môi trường trong lớp, khu vườn của bé đã được các đồng chí đoàn viên trong công đoàn trồng các loại rau xanh, vừa cung cấp rau sạch cho nhà bếp, vừa là góc để trẻ khám phá khoa học, vừa đảm bảo vệ sinh môi trường
Biện pháp 2: Bồi dưỡng nhận thức cho đội ngũ:
Thực hiện nghị quyết 41/ NQ/TW ngày 15 tháng 11 năm 2004 của bộ chính trị đã ra Nghị quyết về “Bảo vệ môi trường trong thời kỳ đẩy mạnh CNH,HĐH đất nước” với phương châm “Lấy phòng ngừa và hạn chế tác động sấu đối với môi trường là chính” Nghị quyết coi tuyên truyền giáo dục nâng cao
Trang 6nhận thức và trách nhiệm bảo vệ môi trường là giải pháp số 1 trong bảy giải pháp bảo vệ môi trường của nước ta
Ngày 21 tháng 4 năm 2006 Bộ giáo dục và đào tạo đã có chỉ thị số 3200/2006/BGD&ĐT Chỉ thị ghi rõ “Tăng cường công tác giáo dục bảo vệ môi trường trong trường mầm non giai đoạn 2005-2010”
Năm học 2014-2015 là năm học tiếp tục đưa nội dung chuyên đề giáo dục bảo vệ môi trường, chính vì thế mà ngay từ đầu năm học nhà trường đã tạo điều kiện để 100% Cán bộ - Giáo viên được tham gia tiếp thu chuyên đề, cung cấp tài liệu cho cán bộ giáo viên tham khảo và áp dụng vào công tác giáo dục trẻ Thông qua việc tiếp thu chuyên đề giúp giáo viên nắm được mục đích, ý nghĩa, yêu cầu của chuyên đề về giáo dục bảo vệ môi trường Bên cạnh nhà trường còn
tổ chức các buổi hội thảo về chuyên đề, đưa ra các tiêu chí để các khối thảo luận, rút kinh nghiệm, đồng thời cho giáo viên đăng ký thực hiện chuyên đề, nôi dung của phiếu đăng ký nêu lên mục tiêu cần đạt, danh hiệu lớp, danh hiệu cá nhân
Bản thân là phó hiệu trưởng, ngay sau khi được tiếp thu chuyên đề, tôi đã xây dựng kế hoạch chỉ đạo chuyên đề phổ biến đến tất cả giáo viên trong trường
Ví d :ụ:
Tháng Nội dung kiểm tra Người được kiểm tra
8+ 9/2014 - Các nhóm lớp xây dựng góc tuyên
truyền về chuyên đề
- Điều kiện thực hiện chuyên đề
Tất cả các nhóm lớp
10/2014 - Kiểm tra nội dung lồng ghép tích
hợp chuyên đề “Bảo vệ môi trường”
vào các hoạt động
GV Mai Thị Thuý : Lớp5 tuổi
GV Mai Thị Thanh Huyền : Lớp
4 tuổi
GV Trịnh Thị Duyên: Lớp 3 tuổi
11/2014 Xây dựng giờ dạy mẫu GV Mai Thị Thúy : Lớp 5 tuổi
Trang 7Tổ chức dạy mẫu
12/2014 Kiểm tra đánh giá việc thực hiện
chuyên đề bảo vệ môi trường học kì I Kiểm tra nội dung lồng ghép chuyên
đề vào các hoạt động
Tất cả các nhóm lớp
Qua việc tổ chức các hoạt động đã giúp cho giáo viên cập nhật được tình hình môi trường của Việt Nam nói chung và của nhà trường và địa phương nói riêng Từ đó có kiến thức, kỹ năng trong việc tổ chức các hoạt động lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các hoạt động trong ngày của trẻ một cách phù hợp
Biện pháp 3 Xây dựng kế hoạch thực hiện chuyên đề:
Muốn chỉ đạo tốt chuyên đề, cần phải xây dựng kế hoạch rõ ràng, cụ thể ngay từ đầu năm học và để kế hoạch đúng với tình hình thực tế, không bị động trong quá trình thực hiện, cần có sự bàn bạc thống nhất của ban giám hiệu và giáo viên
Khi xây dựng kế hoạch, người phụ trách chuyên môn phải có nội dung, biện pháp, thời gian thực hiện cụ thể Căn cứ vào hướng dẫn của cấp trên, vào
Trang 8nhiệm vụ, kế hoạch năm học của nhà trường và nắm vững nội dung trọng tâm của chuyên đề
Ngoài kế hoạch thực hiện chung cho cả năm học, thì từng chủ đề phải được lồng ghép nội dung chuyên đề sao cho phù hợp với nội dung của chủ đề đó
Ví dụ:
Chuyên đề Nội dung
Bảo vệ môi
trường
Chủ đề:
Trường mầm
non
* Mục tiêu của chuyên đề:
- Trẻ hiểu biết về môi trường trong trường mầm non (Phòng, nhóm, lớp, sân, vườn, cống, rãnh, đồ dùng, đồ chơi) Môi trường trong gia đình (Nhà cửa, sân vườn, đồ dùng sinh hoạt trong gia đình)
- Nhận biết môi trường bẩn, môi trường sạch trong gia đình và trong trường mầm non
- Có hành vi phù hợp để bảo vệ môi trường (Không vứt rác bừa bãi trong sân trường, lớp học, trong gia đình, nơi công cộng)
- Biết sắp xếp đồ dùng cá nhân, đồ dùng học tập, đồ chơi, đồ dùng sinh hoạt trong gia đình và trong trường mầm non gọn gàng, ngăn nắp…
- Biết quyết dọn vệ sinh phòng, nhóm, lớp, đồ dùng, đồ chơi sạch sẽ, biết cùng cô lau chùi đồ dùng đồ chơi
* Hình thức tổ chức:
- Giáo dục trẻ ở mọi lúc, mọi nơi
+ Thông qua hoạt động đón, trả trẻ:
Trò chuyện đàm thoại với trẻ về môi trường bẩn, môi trường sạch trong trường mầm non và trong gia đình trẻ, hình thành hành vi đúng đối với môi trường cho trẻ.Biết cất đồ dùng cá nhân, đồ chơi đúng nơi quy định, biết bỏ rác vào thùng rác… biết nhặt lá vàng rơi trong sân trường, dọn vệ sinh lớp học
Trang 9+ Thông qua hoạt động học:
Thông qua các bài hát, bài thơ, câu chuyện Có trong chủ đề, nhằm hình thành cho trẻ hành vi đúng về vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường (VD bài thơ bé ơi.)
+ Thông qua hoạt động vệ sinh ăn trưa, ngủ trưa:
Giáo dục trẻ biết rửa tay chân, mặt mũi sạch sẽ trước và sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi ngủ dậy, biết ăn hết xuất, không làm rơi vãi thức ăn trên sàn nhà
+ Thông qua hoạt động vui chơi:
Cho trẻ dạo chơi tham quan, quan sát, nhận xét về công việc của bác lao công, bảo vệ, quét dọn sân trường Trò chuyện về công việc hàng ngày của bố, mẹ trẻ trong gia đình
Việc lồng ghép kiến thức giáo dục bảo vệ môi trường, thông qua các hoạt động hàng ngày như: Hoạt động góc, hoạt động giáo dục, hoạt động nuôi dưỡng Phải phù hợp và theo hướng tích hợp, do giáo viên tự chọn Vì vậy việc lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các hoạt động không thể tuỳ tiện,
mà phải dựa vào các nguyên tắc khoa học, rõ ràng, phải có hệ thống và phù hợp với trẻ (Với độ tuổi) và tránh trùng lặp Do đó, sau khi có kế hoạch của nhà trường và của chuyên môn, tôi chỉ đạo cho giáo viên các nhóm lớp lên kế hoạch thực hiện chuyên đề cho lớp mình chủ nhiệm (Kế hoạch này được ghi cụ thể vào
kế hoạch nội dung lồng ghép trong tuần của từng chủ đề)
Trang 10Ví dụ: Trong kế hoạch tháng 9 (lớp 5-6 tuổi) Giáo viên chủ nhiệm: Mai Thị
Thúy
* Đối với giáo viên:
- Trang trí lớp nổi bật chủ đề bản thân và chuyên đề bảo vệ môi trường như: + Xây dựng góc “Những điều phụ huynh cần biết” “Bé với môi trường” + Trao đổi cùng phụ huynh hàng ngày trong khi đón, trả trẻ về hành vi của trẻ đối với môi trường
+ Tập trung hình thành và rèn một số kỹ năng về bảo vệ môi trường cho trẻ
* Đối với trẻ:
+ Biết cất đồ dùng cá nhân đúng nơi quy định
+ Biết đi vệ sinh đúng nơi quy định
+ Biết vứt rác vào thùng rác Biết cùng cô lau chùi, sắp xếp đồ dùng, đồ chơi + Biết lau lá cây, chăm sóc cây ở góc thiên nhiên
* Tổ chức giờ dạy mẫu và phân công dự giờ chéo.
Các giờ dạy mẫu phải được đầu tư chặt chẽ về nội dung, hình thức và phương pháp dạy theo hướng mở Phải chọn giáo viên có năng lực chuyên môn vững vàng để cùng ban giám hiệu xây dựng giáo án mẫu, tổ chức tiết dạy mẫu tại trường, để tất cả giáo viên trong trường dự và rút kinh nghiệm tại buổi họp chuyên môn
Trong năm qua hoạt động dạy mẫu (Xé dán vườn cây ăn quả) lớp 5-6 tuổi: Giáo viên: Lê Thị Hương thực hiện, được nhà trường và giáo viên đánh giá cao Ngoài các tiết dạy mẫu do ban giám hiệu đầu tư, tôi còn phân công để giáo viên dự giờ chéo, các giờ có đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường, của đồng nghiệp, theo từng nhóm nhỏ Mỗi giáo viên được dạy và dự giờ đồng nghiệp ít nhất 6 tiết / năm Nhờ vào công tác bồi dưỡng chặt chẽ với nhiều hình thức nên 100% giáo viên trong trường nắm vững được nội dung chuyên đề và thực hiện một cách có hiệu quả
Trang 11Cụ thể có 16/18 giáo viên có giờ dạy đạt loại tốt, các giờ dạy có lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường
* Coi trọng công tác cho trẻ thực hành trải nghiệm:
Để giúp trẻ có những kiến thức và kỹ năng thực hành bảo vệ môi trường phù hợp với khả năng của trẻ, điều quan trọng là giáo viên luôn làm mẫu cho trẻ làm theo, luôn có ý thức hướng dẫn trẻ và nhắc nhở trẻ kiên trì thực hiện những việc làm có ý nghĩa bảo vệ môi trường Trên cơ sở đó giáo dục trẻ biết yêu quý, gần gũi môi trường và biết đánh giá cao hành vi tốt, sấu của con người trong việc chăm sóc, bảo vệ môi trường
Tôi đã thiết kế một số bài tập cho trẻ thực hành ở 3 lớp mẫu giáo lớn, và yêu cầu giáo viên chủ nhiệm các lớp nghiêm túc thực hiện như sau:
* Lập bảng “Bé trực nhật”.
Bảng được làm bằng 1/4 tờ bìa rô ky, trong đó 1/3 miếng bìa dùng làm bảng được dành để gắn ảnh của trẻ, 2/3 còn lại gắn các túi đựng tranh ảnh minh hoạ về công việc bé làm trong phiên trực nhật đó:
Trang 12Giáo viên cần hướng dẫn trẻ, để trẻ biết được nhiệm vụ của mình ngày hôm đó sẽ là gì, nhờ nhìn vào các tranh minh hoạ cô gắn bên cạnh, và mỗi ngày
cô lại thay tên trẻ bằng cách thay ảnh trẻ theo nhóm
* Nhà khoa học nhỏ tuổi:
Với tên gọi này, giáo viên cho trẻ làm những thí nghiệm đơn giản như:
- Dùng 2 chậu nước sạch như nhau, sau đó cho đất cát bẩn vào 1 chậu, để một lúc và cho trẻ so sánh, nhận xét chậu nước nào có thể đem dùng, chậu nước nào không thể dùng được nữa, vì sao?
- Ươm 2 cây vào 2 chậu đất, một cây được tưới nước hàng ngày, còn một cây không được tưới nước, sau ít ngày cho trẻ nhận xét, điều gì sẽ sảy ra với 2 cây đó
Thông qua các thí nghiệm nhỏ đó, giáo viên giải thích để trẻ hiểu biết thêm
về môi trường và trách nhiệm của trẻ đối với môi trường
* Tổ chức buổi lao động của bé: Hàng tuầm vào sáng thứ 2 hoặc chiều thứ 6
(Nếu trời mưa) Sau khi tập thể dục buổi sáng hoặc trước khi bình bé ngoan, giáo viên cho trẻ tham gia lao động trong lớp như:
+ Lau chùi đồ dùng, đồ chơi bằng khăn ẩm
+ Sắp xếp lại đồ dùng, đồ chơi
Tổ chức lao động ngoài lớp học (Nếu trời không mưa) như:
+ Nhặt lá vàng rơi ở sân trường
+ Nhổ cỏ vườn rau của nhà trường
+ Cùng cô tưới rau, tưới hoa
Các buổi lao động được tổ chức thường xuyên, tạo thói quen tốt cho trẻ, và
để công việc đạt như mong muốn yêu cầu giáo viên phải nhẹ nhàng hướng dẫn trẻ cụ thể, tránh nóng vội, quát mắng trẻ