Tuy vậy, nhưng thực trạng trong trường mầm non Ba Đình hiện nay, việc giáo viên quan tâm đến tạo đồ chơi, hay hướng dẫn trẻ làm đồ chơi từ nguyên liệu thiên nhiên là rất hạn chế. Vì vậy trong công tác chỉ đạo chuyên môn tôi đã trăn trở về vấn đề này. Tôi suy nghĩ cần phải có giải pháp để chỉ đạo giáo viên trong trường thực hiện tích cực việc tạo đồ dùng đồ chơi từ nguyên liệu thiên nhiên, làm phong phú đồ dùng đồ chơi nhóm lớp, đồng thời khai thác ý nghĩa của hoạt động tạo đồ dùng đồ chơi, hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên liệu thiên nhiên trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. Với lý do đó, trong năm học 2014 – 2015, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu sáng kiến kinh nghiệm là: “ Một số giải pháp chỉ đạo làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên nhằm nâng cao chất lượng giáo dục” tại trường Mầm non Ba Đình.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Đồ dùng, đồ chơi (ĐDĐC) - Một cụm từ không thể thiếu đối với nhu cầu của trẻ Mầm non Việc sử dụng ĐDĐC góp phần rất quan trọng trong quá trình chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ tại trường Mầm non ĐDĐC cùng với trò chơi là nhu cầu cần thiết không thể thiếu được đối với trẻ, là phương tiện để trẻ hoạt động vui chơi Trẻ tới trường với hình thức “Vừa học, vừa chơi”, mà hình thức vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ và đồ chơi vừa người bạn, vừa là phương tiện chủ yếu để trẻ sử dụng trong quá trình học tập của mình Góp phần hình thành và phát triển ngôn ngữ, nhân cách, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ cho trẻ
Trong giáo dục trẻ mầm non hiện nay, việc tạo ra ĐDĐC cho trẻ vui chơi học tập là yêu cầu quan trọng và cần thiết trong các trường Mầm non
Như vậy, việc làm phong phú đa dạng đồ chùng đồ chơi trong mỗi nhóm lớp, để thực hiện hiệu quả chăm sóc giáo dục trẻ, là trách nhiệm của giáo viên mầm non và ban giám hiệu mỗi nhà trường
Việc làm phong phú đồ dùng đồ chơi cho trẻ có nhiều hình thức, cách làm Từ mua sắm đồ chơi, tự làm đồ chơi từ các nguyên vật liệu phế thải, từ làm
đồ dùng đồ chơi bằng nguyên liệu thiên nhiên sắn có… Mỗi hình thức đều có hiệu quả làm phong phú đồ dùng đồ chơi cho trẻ
Con người ngày nay có xu hướng trở về với thiên nhiên Một trong những điều kì diệu, thú vị mà thiên nhiên mang đến cho chúng ta là hoa, lá, hột hạt, vỏ cây, sỏi đá, mo cau, vỏ trứng…Với sự khéo léo của đôi bàn tay và trí tưởng tượng phong phú, chúng ta sẽ tạo ra nhiều ý tưởng tạo hình hấp dẫn và thú vị từ những vật liệu thiên nhiên này Từ những nguyên vật liệu thiên nhiên dễ kiếm,
dễ tìm, dễ làm sẽ giúp chúng ta tạo ra những đồ dùng, đồ chơi đơn giản, đẹp mắt, phù hợp với các hoạt động giáo dục trong trường học, đặc biệt đối với lứa tuổi Mầm non
Trong những năm gần đây, chuyên đề làm ĐDDC từ nguyên vật liệu thiên nhiên đã được triển khai và chỉ đạo thực hiện Ý nghĩa của việc tạo đồ dùng đồ chơi cũng như hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên liệu thiên nhiên là một hình thức tạo nên những loại đồ dùng đồ chơi sáng tạo cho trẻ Là hình thức đưa trẻ đến gần hơn với thiên nhiên
Tuy vậy, nhưng thực trạng trong trường mầm non Ba Đình hiện nay, việc giáo viên quan tâm đến tạo đồ chơi, hay hướng dẫn trẻ làm đồ chơi từ nguyên
Trang 2liệu thiên nhiên là rất hạn chế Vì vậy trong công tác chỉ đạo chuyên môn tôi đã trăn trở về vấn đề này Tôi suy nghĩ cần phải có giải pháp để chỉ đạo giáo viên trong trường thực hiện tích cực việc tạo đồ dùng đồ chơi từ nguyên liệu thiên nhiên, làm phong phú đồ dùng đồ chơi nhóm lớp, đồng thời khai thác ý nghĩa của hoạt động tạo đồ dùng đồ chơi, hướng dẫn trẻ làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên liệu thiên nhiên trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ Với lý do đó, trong năm học 2014 – 2015, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu sáng
kiến kinh nghiệm là: “ Một số giải pháp chỉ đạo làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên nhằm nâng cao chất lượng giáo dục” tại trường Mầm non Ba Đình.
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận của vấn đề
Từ ý nghĩa của ĐDĐC là một nhu cầu tự nhiên, không thể thiếu đối với cuộc sống của trẻ, đặc biệt là trong các hoạt động của trẻ ở trường Mầm non, nó cần cho trẻ như “thức ăn, nước uống” hàng ngày, có thể hiểu “sách giáo khoa” của trẻ chính là ĐDĐC Vì vậy, đối với lớp học Mầm non không thể thiếu đồ chơi cũng như giáo viên Mầm non không thể không có đồ dùng dạy học
Đối với trẻ mầm non “ Trẻ học mà chơi, chơi mà học” Như vậy để đạt hiệu quả trong hoạt động vui chơi của trẻ, nhất thiết đồ dùng đồ chơi cho trẻ phải được phong phú, đa dạng và sáng tạo Để kích thích sự tích cực tìm tòi khám phá của trẻ
Làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ mầm non đã được ngành học tổ chức chuyên
đề và chỉ đạo thực hiện trong nhiều năm nay
Theo thông tư 02/2010/TT-BGDĐT ngày 11 tháng 02 năm 2010, yêu cầu các danh mục ĐDĐC, thiết bị dạy học tối thiểu đối chiếu với danh mục trên thì trường Mầm non Ba Đình đang còn gặp nhiều khó khăn trong công tác mua sắm ĐDĐC để đảm bảo yêu cầu đạt được của thông tư Vì vậy, việc sử dụng ĐDĐC
tự tạo sẽ góp phần vào vốn đồ dùng dạy học của nhà trường cũng như giúp giáo viên sáng tạo trong công việc của mình
II Thực trạng của vấn đề
1 Thực trạng chung
a, Thực trạng điều kiện cơ sở vật chất nhà trường
Trường Mầm non xã Ba Đình đã đạt trường chuẩn quốc gia, vì vậy điều
Trang 3kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị đồ dùng đồ chơi đã cơ bản đảm bảo yêu cầu chăm sóc giáo dục trẻ
Mặt hạn chế về cơ sở vật chất đó là: môi trường ngoài lớp chưa có nhiều
đồ chơi cho trẻ được vui chơi vận động Đặc biệt là việc sưu tầm các nguyên vật liệu từ thiên nhiên cho trẻ trải nghiệm cũng như đồ dùng đồ chơi tự làm từ nguyên liệu thiên nhiên còn hạn chế
b, Điều kiện về giáo viên:
Đội ngũ giáo viên của trường nhiệt tình, chịu khó, có tâm huyết với nghề,
có năng lực chuyên môn, ý thức trách nhiệm cao trong công việc và đặc biệt có
kỹ năng làm ĐDĐC sáng tạo theo yêu cầu
Tuy nhiên điểm hạn chế của đội ngũ là: Chưa quan tâm nhiều đến tự làm
đồ dùng đồ chơi để phục vụ công tác tổ chức các hoạt động vui chơi học tập cho trẻ Việc giáo viên chưa chú trọng đến việc sưu tầm nguyên vật liệu thiên nhiên
để làm phong phú đồ dùng, đồ chơi các nhóm lớp
c, Điều kiện về phụ huynh:
Nhận thức của các bậc phụ huynh về vai trò ý nghĩa của việc chăm sóc giáo dục trẻ ngày càng nâng cao Đa số phụ huynh nhiệt tình ủng hộ cho các hoạt động và phong trào của nhà trường Ban Chấp hành phụ huynh luôn duy trì hoạt động tạo những điều kiện thuận lợi mỗi khi kêu gọi tham gia trong các hoạt động ủng hộ nhà trường Trong các gia đình có tiềm năng về các nguồn nguyên vật liệu thiên nhiên, để sẵn sàng ủng hộ cho giáo viên làm đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên cho trẻ như: cây đay khô, rơm khô, cói, tre, trúc, lá khô…
Tuy vậy, bên cạnh đó còn một số chưa thật sự quan tâm phối hợp với giáo viên thường xuyên để thực hiện việc chăm sóc giáo dục trẻ
2 Thực trạng về vấn đề chỉ đạo và làm đồ dùng đồ chơi ở trường
Nhà trường cũng đã có trách nhiệm trong việc bổ xung đồ dùng đồ chơi các năm học; Cơ bản đảm bảo đồ dùng đồ chơi theo quyết định 02/QĐ/-BGD&ĐT
Nhà trường cũng đã chỉ đạo cán bộ giáo viên tích cực làm đồ dùng đồ chơi tự tạo để phụ vụ dạy và học trong trường
Giáo viên cũng đã nhận thức về ý nghĩa của đồ dùng đồ chơi với việc nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động vui chơi và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho trẻ
Trang 4Những hạn chế cơ bản về vấn đề chỉ đạo và thực hiện công tác làm phòng phú đồ dùng đồ chơi trong trường đó là:
Nhà trường chưa thật sự quan tâm đến chỉ đạo việc làm đồ dùng đồ chơi sáng tạo; Đặc biệt là chỉ đạo giáo viên làm đồ đồ dùng đồ chơi sáng tạo từ nguyên vật liệu thiên nhiên
Giáo viên chưa nhận thức tốt về việc tạo đồ dùng đồ chơi bằng nguyên liệu tiên nhiên; Vì vậy, thường ít sưu tầm nguyên liệu thiên nhiên để làm đồ dùng đồ chơi và hướng dẫn cho trẻ làm đồ chơi từ nguyên liệu thiên nhiên
* Kết quả thực trạng: Từ những phân tích về thực trạng trên; Với mục tiêu chỉ
đạo giáo viên thực hiện tốt việc làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên liệu thiên nhiên trong năm học Tôi đã tiến hành khảo sát về nhận thức và khả năng của đội ngũ giáo viên trong việc làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên liệu thiên nhiên; kết quả cho thấy:
Thực tế đầu năm học cho thấy, tổng số cán bộ giáo viên 22, trong đó:
Số CBGV có ý thức tốt
sưu tầm NVLTN để
làm ĐDĐC
Số CBGV có tính sáng tạo và linh hoạt trong việc làm ĐDĐC từ NVLTN
Số CBGV thực hành hiệu quả thông qua việc sử dụng ĐDĐC từ NVLTN vào các hoạt động của trẻ.
III Giải pháp và tổ chức thực hiện
ĐDĐC làm từ nguyên vật liệu thiên nhiên tuy đơn giản nhưng cần sự cẩn thận, sáng tạo, nghiêm túc thực hiện thì mới tạo ra được sản phẩm đạt yêu cầu,
có tính thẩm mỹ, sử dụng đạt chất lượng lâu dài Từ thực tế của nhà trường, trong những năm nghiên cứu, ngoài những ĐDĐC mua, những ĐDĐC làm từ nguyên vật liệu phế thải, sẵn có thì những ĐDĐC làm từ nguyên vật liệu thiên nhiên cũng rất quan trọng, đạt yêu cầu về chất lượng nhất định, giúp giáo viên tiết kiệm thời gian làm, học sinh dễ làm và tiếp thu kiến thức tốt hơn Qua việc làm ĐDĐC từ nguyên vật liệu thiên nhiên tôi đã rút ra một số giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế còn tồn tại như sau:
1 Xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo viên làm ĐDĐC từ nguyên vật liệu thiên nhiên
Trang 5Trong những năm học vừa qua, bậc học Mầm non nói chung cũng như trường Mầm non Ba Đình nói riêng đã và đang thực hiện tốt phong trào làm ĐDĐC tự tạo Mỗi năm nhà trường đã xây dựng kế hoạch chỉ đạo giáo viên làm
đồ chơi theo nhiều ý tưởng: ý tưởng phục vụ các chủ đề, ý tưởng về đồ chơi dân gian, ý tưởng về đồ chơi con rối…đều đạt kết quả cao
Trong năm học này, ngay từ đầu tháng 8 tôi đã thống nhất với Ban giám hiệu – BCH Công đoàn – TTCM của các nhóm lớp về kế hoạch làm đồ chơi trong năm học và triển khai kế hoạch đó trong hội nghị cán bộ giáo viên từ tháng 8 Yêu cầu các đồng chí trong BGH, TTCM, các đồng chí giáo viên bám sát vào kế hoạch chung của nhà trường để xây dụng kế hoạch của tổ, của cá nhân sao cho sát thực với nhóm lớp của mình và có hiệu quả cao Sau đó, tôi phối kết hợp với các đồng chí trong BGH trực tiếp duyệt kế hoạch của các tổ, của cá nhân giáo viên ngay từ đầu năm học
Từ kế hoạch này, tôi tiếp tục phát động phong trào làm đồ chơi tự tạo từ nguyên vật liệu thiên nhiên, tổ chức hội thi ĐDĐC làm từ nguyên vật liệu thiên nhiên Việc tổ chức hội thi cho toàn thể giáo viên trong trường là cơ hội để giáo viên tiếp tục đi sâu nghiên cứu, học hỏi cách làm, nâng cao khả năng vận dụng sáng tạo cách làm để tạo nhiều đồ chơi hấp dẫn; Đồng thời, học tập được nhiều kinh nghiệm, nảy sinh ra nhiều ý tưởng và sáng kiến hay khi làm ĐDĐC Qua hội thi, giáo viên có điều kiện rút kinh nghiệm cho bản thân, vận dụng và phát huy kỹ năng, khả năng làm đồ chơi của mình trước đồng nghiệp, từ đó có hướng phấn đấu để đạt kết quả cao hơn
Theo kế hoạch, nhà trường đã tổ chức hội thi làm đồ chơi thành hai đợt:
- Đợt 1: Tổ chức vào chiều ngày 19/8/2014 Nhằm phát động phong trào thi đua
“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
- Đợt 2: Tổ chức vào sáng ngày 07/3/2015 Nhằm kỷ niệm ngày Quốc tế phụ nữ 8/3
Khi tham gia hội thi, giáo viên phải tự thuyết minh về ý tưởng sản phẩm của mình về nguyên liệu, cách làm, cách sử dụng, hiệu quả sử dụng…
Trong mỗi hội thi để thật sự có thêm ý nghĩa và kết quả tốt nhà trường mời BCH phụ huynh của trường và nhóm lớp đến dự cổ vũ cho phong trào làm
đồ chơi của nhà trường Kết hợp với nhà tường, BCH phụ huynh đã có những phần quà nhỏ động viên các cô
Trang 6Sau mỗi đợt thi, nhà trường đều có tổng kết, đánh giá, động viên khen thưởng cho giáo viên có những đồ chơi tự làm đạt hiệu quả, góp ý cho những giáo viên chưa thực sự cố gắng trong việc tự làm ĐDĐC Tiêu biểu trong mỗi đợt triển lãm là các đồng chí giáo viên như cô Nguyễn Thị Thêm, cô Hoàng Thu Huyền, cô Nguyễn Thị Thịnh, cô Mai Thị Thịnh, cô Trịnh Thị Thủy, cô
Mai Thị Quyên
* Kết quả: Trong năm học, nhà trường đã có kế hoạch tổng thể, tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch, mỗi giáo viên đã xây dựng kế hoạch riêng về làm đồ dùng đồ chơi bằng nguyên liệu thiên nhiên trong năm học Các kế hoạch của tổ, của giáo viên đều đặt ra các mục tiêu về làm đồ chơi phù hợp với điều kiện của trương, nhóm lớp, năng lực giáp viên và có tính hiệu quả cao
2 Chỉ đạo giáo viên tìm kiếm nguồn nguyên vật liêụ thiên nhiên đảm bảo yêu cầu.
Để làm được ĐDĐC thì phải có nguyên vật liệu, đặc biệt là nguyên vật liệu thiên nhiên Đây là những nguồn nguyên liệu giáo viên dễ kiếm, dễ tìm, dễ
sử dụng
Để có được nguồn nguyên vật liệu thiên nhiên phong phú, tôi đã chỉ đạo giáo viên làm công tác tuyên truyền, phối kết hợp, vận động phụ huynh cùng với giáo viên sưu tầm, đóng góp nguyên vật liệu
Để có nguồn nguyên vật liệu thiên nhiên đảm bảo an toàn, dễ sử dụng Tôi chỉ đạo việc tìm kiếm nguyên vật liệu, giáo viên cần nhận rõ những nguyên liệu thiên nhiên nào có thể sử dụng để làm như: các nguồn nguyên vật liệu từ động vật (vỏ trứng, vỏ sò, vỏ hến…), từ thực vật ( các loại lá, quả, củ, hoa, hạt, rơm…), từ chất vô cơ ( đất, cát, đá, sỏi…) Khi đem vào sử dụng cần đảm bảo
vệ sinh, an toàn, thẩm mỹ, phù hợp với khả năng sử dụng của trẻ:
- Việc sử dụng nguyên vật liệu thiên nhiên cần đảm bảo thẩm mỹ: Màu sắc lựa chọn phải tươi đẹp, hình dáng mang tính đặc trưng
- Yêu cầu đảm bảo vệ sinh, an toàn cho trẻ: Các nguyên vật liệu cần được làm vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng; cần phải tươi, không độc hại, không có gai nhọn, không sử dụng những loại cây có nhựa độc ( như lá cây hoa anh đào,
lá vạn liên thanh, cây xương rồng )
- Các nguyên vật liệu phải phù hợp với khả năng sử dụng của trẻ: Kích thước vừa tay trẻ, không qúa to, không quá nhỏ, khi cho trẻ chơi bằng các hột
Trang 7hạt cô phải bao quát tốt; Kỹ thuật khi tạo sản phẩm cần đơn giản, phù hợp để khi hướng dẫn trẻ làm cũng đạt kết quả
Khi sử dụng nguyên vật liệu bằng thiên nhiên để làm cần chú ý tới thời hạn sử dụng, thời hạn sử dụng ngắn hay dài tùy thuộc vào nguyên vật liệu:
- Nếu sử dụng nguyên vật liệu là hoa tươi, lá tươi thì thời hạn sử dụng ngắn, chỉ trong vài tiếng hay trong ngày Không nên để trẻ chơi dài ngày vì dễ phân hủy, hôi, thối, không đảm bảo vệ sinh
Ví dụ: Vòng hoa đeo cổ, vòng tay, vòng cổ làm từ thân lá sắn, làm con cá
bằng bèo tây…
- Nếu sử dụng các nguyên vật liệu là các loại củ, quả (khoai, cà rốt, bưởi, dứa, củ cải trắng, quả cà…) có thể sử dụng trong vài ngày
Ví dụ: Làm chú cún bằng múi bưởi, con thiên nga bằng củ cải trắng, con
ếch bằng quả su su, búp bê bằng cà pháo…
- Nếu sử dụng nguyên vật liệu khô như cành cây, vỏ cây, rơm khô, vỏ trứng, vỏ hến, vỏ ốc… thì thời hạn sử dụng lâu hơn
Ví dụ: vòng tay, vòng cổ bằng vỏ ốc biển, búp bê, ngôi nhà, con gà, con
vịt…từ rơm hay cuống cói…
Với nguồn nguyên vật liệu thiên nhiên vô cùng phong phú này người giáo viên khi tìm kiếm, tạo ra sản phẩm đòi hỏi cần có kỹ năng, biết cách bảo quản để nâng cao thời hạn sử dụng của ĐDĐC
* Kết quả: Qua việc chỉ đạo giáo viên tìm kiếm nguyên vật liệu, kết quả
của việc tìm kiếm là khá tốt Giáo viên đã tự tìm kiếm cũng như tuyên truyền vận động phụ huynh ủng hộ về nguyên vật liệu thiên nhiên Mỗi nhóm lớp đều sưu tầm được nhiều và đa dạng nguồn nguyên vật liệu thiên nhiên như:
- Nguồn nguyên vật liệu thiên nhiên để làm đồ chơi có tính hiệu quả lâu dài, bao gồm: ống tre nưa khô, rơm khô, cây đay khô, cói lõi khô, cây bèo tây khô… Các nguyên vật liệu này để làm ra: làn cói, chổi rơm, cây cầu bằng cây đay, đàn tre, hoa bằng bèo tây…
- Nguồn nguyên vật liệu sử dụng trong thời gian ngắn để phục vụ hoạt động hàng ngày như lá cây tươi, lá cây khô, các loại quả tươi, các loại quả khô, hoa tươi, hoa khô… Các nguyên vật liệu này làm ra các sản phẩm phục vụ hoạt động học như mô hình Thế giới động vật có chú ếch từ quả su su, con cá từ bèo tây, con rùa từ quả bưởi, con nghé từ lá đa, con sâu từ quả cà pháo, quả cà
Trang 8chua… Trong hoạt động ngoài trời, trẻ chơi xếp con cá từ các loại lá, chơi trò chơi từ các hột hạt, viên sỏi…
3 Hướng dẫn cho giáo viên làm ĐDĐC từ nguyên vật liệu thiên nhiên ở các thời điểm phù hợp với các hoạt động trong những chủ đề giáo dục của trẻ.
Việc tận dụng các thời điểm phù hợp sẽ giúp cho giáo viên có nhiều thuận lợi khi làm đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên Từ yêu cầu thực tế của việc tìm kiếm, sử dụng, bảo quản nguyên vật liệu, giáo viên có thể lựa chọn nguyên vật liệu để làm để đạt kết quả cao qua các thời điểm Việc tiến hành làm đồ chơi bằng nguyên vật liệu thiên nhiên khi có nguồn nguyên vật liệu phong phú
Ví dụ 1: Giáo viên muốn sử dụng rơm để làm đồ chơi thì giáo viên có thể
tiến hành khi mùa gặt kết thúc Lúc đó rơm thường mới, thơm mùi gạo và đảm bảo vệ sinh Còn những rơm để lâu thì không nên sử dụng sẽ không đảm bảo vệ sinh
Ví dụ 2: Khi làm chong chóng bằng nhụy hoa sen thì giáo viên có thể tiến
hành vào thời gian của mùa hè, khi sen nở mới có nhị hoa để làm chong chóng
Tiến hành làm đồ chơi bằng nguyên vật liệu thiên nhiên khi tiến hành chủ
đề phù hợp
Ví dụ: Tháng 5 lớp hay tiến hành chủ đề Quê hương, đất nước, Bác Hồ
khi đó giáo viên sẽ làm chong chóng bằng nhụy hoa sen Từ đây, giáo viên có thể giới thiệu cho trẻ một trò chơi dân gian của dân tộc và nói về hoa sen của mùa hè – một loài hoa tượng trưng của quê hương Bác Hồ Nhưng cũng tiến hành làm chong chóng sử dụng chất liệu là những bông hoa dại (hoa râm bụt, hoa rau muống, hoa bìm bìm…) thì giáo viên có thể tiến hành trong chủ đề Thế giới thực vật
Tiến hành làm đồ chơi bằng nguyên vật liệu thiên nhiên trong tình huống đột xuất, không được dự kiến trước
Ví dụ: Khi cho trẻ đi dạo thấy có nhiều lá vàng rụng trên sân trường, giáo
viên cho trẻ nhặt cùng cô về lớp, giáo viên cùng trẻ gắn đàn cá bơi, làm các con vật dựa vào hình thù của lá…mặc dù trong kế hoạch soạn bài không có hoạt động này Giáo viên có thể linh hoạt tổ chức để trẻ sử dụng làm trò chơi trong hoạt động chơi tự do, đi dạo
Việc giáo viên vận dụng các thời điểm để làm đồ chơi cần phù hợp với các hoạt động của trẻ Có thể hướng dẫn trẻ làm cùng cô tiến hành ở mọi lúc,
Trang 9mọi nơi: đón trẻ, hoạt động học, hoạt động vui chơi (góc nghệ thuật, góc thiên nhiên), hoạt động chiều, hoạt động dạo chơi, hoạt động chuyển tiếp giữa các hoạt động…Tùy vào nội dung hướng dẫn, giáo viên cần lựa chọn thời điểm thích hợp Lưu ý không kéo dài thời gian hay cắt xén các hoạt động khác để thực hiện, cần phù hợp với chủ đề đang thực hiện
4 Chỉ đạo giáo viên tổ chức hướng dẫn trẻ làm đồ chơi bằng nguyên vật liệu thiên nhiên cùng cô theo quy trình.
Dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi là một yêu cầu trong chương trình giáo dục Mầm non hiện nay Hướng dẫn trẻ làm đồ dùng, đồ chơi chủ yếu là đối với trẻ mẫu giáo, đặc biệt là trẻ mẫu giáo 5 tuổi
Chỉ đạo giáo viên dạy trẻ cùng làm ĐDĐC bằng nguyên vật liệu thiên nhiên nhằm mục đích góp phần tạo nên những năng lực cần thiết cho trẻ như chú
ý có chủ định, quan sát, phát huy khả năng sáng tạo và rèn luyện vận động tinh khéo léo của đôi tay… Ngoài ra, khi tham gia làm đồ chơi từ nguyên vật liệu thiên nhiên, trẻ biết chia sẻ, hợp tác với bạn, cũng như biết nâng niu, quý trọng sản phẩm do mình hay bạn làm ra Làm đồ chơi còn góp phần giao lưu tình cảm giữa cô và học sinh Nó thể hiện tình cảm giữa giáo viên với trẻ với nghề
Chỉ đạo giáo viên cùng trẻ thực hiện làm ĐDĐC hướng tới mục đích giúp trẻ được trải nghiệm những kiến thức, kỹ năng đã học cũng như giáo dục các kỹ năng sống cho trẻ Từ việc giáo viên cùng trẻ làm ĐDĐC giúp trẻ hứng thú tham gia hoạt động, từ đó phát huy khả năng tư duy sáng tạo thông qua hoạt động; Dạy cho trẻ biết yêu quý sức lao động ngay khi còn bé, giúp người giáo viên có nhiều kỹ năng và sáng tạo trong việc làm và sử dụng ĐDĐC Đồng thời, góp phần vào bảo vệ môi trường cho gia đình và xã hội, tiết kiệm chi phí mua đồ dùng mới, đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ, đặc biệt là những trường Mầm non thuộc vùng khó khăn
Trước hết, chỉ đạo giáo viên học tập, nắm vững kiến thức, kỹ năng làm ĐDĐC từ nguyên liệu thiên nhiên Giáo viên có thể học tập qua nhiều hình thức Nhưng hình thức cơ bản học qua chuyên đề hè 2013 về làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên liệu thiên nhiên
Để giúp giáo viên có kiến thức, kỹ năng làm ĐDĐC tốt, tôi đã tổ chức chuyên đề tại trường cho 100% giáo viên tham gia để nắm kiến thức và được thảo luận, chia sẻ những cách làm ĐDĐC sáng tạo
Trang 10Để chỉ đạo giáo viên tiến hành việc dạy trẻ làm đồ dùng đồ chơi đạt hiệu quả, tôi đã tiến hành chỉ đạo giáo viên thực hiện các bước sau:
Bước 1: Chuẩn bị nguyên vật liệu
Đối với những nguyên vật liệu sẵn có ở sân trường hay gần nơi đi dạo ở lớp thì giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị Ở đây, giáo viên cần xác định mức
độ tham gia của trẻ, trẻ có thể chuẩn bị nguyên vật liệu cùng với giáo viên ở công đoạn nào Giáo viên xác định nguyên vật liệu cần dùng cho một hoạt động hướng dẫn trẻ làm đồ chơi, để có kế hoạch chuẩn bị đầy đủ, đảm bảo nguyên vật liệu thiên nhiên sạch sẽ, an toàn và dễ sử dụng Cô giáo có thể cho trẻ quan sát nguyên vật liệu trong những lần đi dạo, tham quan hay trong các chủ đề thích hợp (Thế giới thực vật, Thế giới động vật…)
Ví dụ 1: Chuẩn bị sỏi để cho trẻ chơi “Xếp hình các con vật” Giáo viên
hướng dẫn trẻ tìm kiếm các hòn sỏi có các hình tương tự các con vật mà mình định làm, đem rửa sạch, cho trẻ lau khô, tạo màu (sơn màu vẽ ô tạo thân con rùa,
vẽ vẩy tạo thân con cá…) Sau khi chuẩn bị xong, giáo viên cất vào hộp để trẻ
sử dụng
Ví dụ 2: Chuẩn bị lá chuối để gấp con mèo: Giáo viên đi cắt lá chuối đem
về rửa sạch sau đõ cho trẻ lấy khăn lau khô Cắt bỏ phần lá úa, cắt nhỏ từng đoạn để chuẩn bị cho hoạt động “Hướng dẫn trẻ gấp con mèo bằng lá chuối” Trong quá trình chuẩn bị nguyên liệu để làm đồ chơi giáo viên cho trẻ quan sát màu sắc, hình dáng, tính chất Giáo viên trò chuyện và tạo điều kiện để trẻ tiếp xúc trực tiếp để nhận biết và nói lên suy nghĩ, ý tưởng của mình
Ví dụ 3: Cô cho trẻ sờ vào lá chuối và hỏi: “Đây là lá cây gì? Sờ vào lá
chối con có cảm giác gì? Con hãy uốn lá chuối xem lá chuối có bị gãy không?
Cứ như vậy trẻ được tăng cường vốn từ và học cách diễn đạt suy nghĩ của mình,
có thêm hiểu biết về nguyên vật liệu thiên nhiên đó
Bước 2: Tổ chức thực hiện
Khi tiến hành một hoạt động tổ chức hướng dẫn trẻ làm đồ chơi bằng nguyên vật liệu thiên nhiên là một cách thức tổ chức tiến hành hoạt động tạo hình (Hướng dẫn theo mẫu, theo đề tài, theo ý thích) Ngào ra, tôi còn khuyến khích giáo viên lựa chọn cách thức làm đồ chơi tùy thuộc vào khả năng của trẻ
Ví dụ: Đối với trẻ 3-4 tuổi, giáo viên tổ chức cho trẻ làm đồ chơi theo
những mẫu đơn giản như làm con nghé ọ, con sâu, thuyền buồm bằng cuống cây
