Với kết quả trên,bản thân tôi thấy mình cần phải nghiên cứu ,tìm tòi,các tài liệu có liên quan đến các hoạt động tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học đồng thời học hỏi bạn đồng nghiệp ở trường mình cũng như trường bạn .Để từ đó tìm ra cho mình có được các biện pháp giúp trẻ chơi đóng kịch có chất lượng ,bổ ích,để từ đó giúp trẻ phát triển tư duy cũng như vốn hiểu biết của trẻ được thăng hoa một cách tự nhiên ,thoải mái. Nhận thức được tầm quan trọng đó ,bản thân tôi đã đầu tư suy nghĩ để chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ 56 tuổi chơi trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học đạt hiệu quả cao”
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Các tác phẩm văn học được coi là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với trẻ nhỏ nhất là lứa tuổi mầm non.Đem lại cho nhiều hiểu biết đầu tiên về cuộc sống xung quanh.Văn học nuôi dưỡng và phát triển ở trẻ trí tưởng tượng,sáng tạo nghệ thuật,vì thế đem tác phẩm văn học đến cho trẻ là một việc rất quan trọng và cần thiết
Cùng với các loại nghệ thuật khác như:Hội họa,âm nhạc,thì trò chơi đóng kịch cũng là một hoạt động nghệ thuật ở trường mầm non được trẻ em rất yêu thích.Đối với trẻ mẫu giáo quá trình được tiếp xúc với tác phẩm văn học phải từ dễ đến khó,từ đơn giản đến phức tạp Trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học là một nội dung hoạt động vui chơi trong trường mầm non.Nó không chỉ đơn thuần là trò chơi
mà còn là hoạt động mang tính nghệ thuật và ngược lại nó không chỉ là hoạt động nghệ thuật mà con là trò chơi.Hai yếu tố này được kết hợp chặt chẽ trong cùng một nội dungtrong quá trình tổ chức vui chơi
Trò chơi đóng kịch hay còn gọi là trò chơi đóng vai theo tác phẩm văn học ,là hình thức giúp trẻ nhập vai thành các nhân vật có trong tác phẩm văn học.Loại trò chơi này là một trong những con đường giúp trẻ tiếp nhận tác phẩm văn học một cách tích cực và có hiệu quả nhất.Trò chơi đóng kịch theo cốt chuyện được xây dựng trên cơ sở của tác phẩm văn học,tức là cốt truyện và vai chơi đã được định sẵn theo tác phẩm văn học
Để đóng được vai này trẻ phải trải qua một quá trình lao động nghệ thuật gần giống như người nghệ sĩ Kết quả của trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học có một ý nghĩa rất quan trọng nó giúp trẻ tích lũy được kinh nghiệm sống qua các nhân vật trong tác phẩm,nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển ngôn ngữ và sự phát triển xúc cảm,tình cảm thẩm mĩ ở trẻ
Qua trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học trẻ lĩnh hội được ngôn ngữ giàu hình ảnh,học được giọng nói diễn cảm rõ ràng và hoàn thiện mình hơn về đạo đức,trẻ sẽ học được ở đó lòng dũng cảm ,tính trung thực,tình yêu quê hương đất nước,yêu những điều thiện biết giúp đỡ và thương người khó khăn ,nghèo khổ.biết lên án những cái xấu,cái ác…Đặc biệt trò chơi đóng kịch đã phát triển ở trẻ tính tích cực cá nhân,tính độc lập sáng tạo.Qua đó làm cho tâm hồn trẻ trở nên nhạy cảm,phong phú và sâu sắc hơn.Trò chơi đem lại cho trẻ niềm hạnh phúc được vui chơi cùng bạn bè và được thể hiện mình
Chính vì thế,việc hướng dẫn dạy cho trẻ 5-6 tuổi chơi trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học là điều vô cùng quan trọng và cần thiết.Hầu hết hiện nay ở các
Trang 2trường mầm non cũng đã tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học nhưng do điều kiện kinh tế của từng địa phương,cách tổ chức trò chơi còn rất đơn giản thụ động,chưa đầu tư ,chưa có những phương pháp ,biện pháp tạo hứng thú cho trẻ trong khi chơi nên chưa phát huy được khả năng sáng tạo của trẻ trong khi chơi,trẻ chưa thể hiện được vai chơi đúng theo tính cách của từng nhân vật
Là một giáo viên trực tiếp dạy lớp 5-6 tuổi bản thân tôi cảm nhận rằng:Lớp của mình đang trực tiếp dạy các cháu chơi trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học cũng chơi đạt hiệu quả chưa cao Đang còn nhút nhát chưa mạnh dạn ,tự tin và còn nhiều hạn chế khác nữa.Kết quả trên trẻ chỉ đạt :50-60%
Với kết quả trên,bản thân tôi thấy mình cần phải nghiên cứu ,tìm tòi,các tài liệu có liên quan đến các hoạt động tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học đồng thời học hỏi bạn đồng nghiệp ở trường mình cũng như trường bạn Để từ đó tìm ra cho mình có được các biện pháp giúp trẻ chơi đóng kịch có chất lượng ,bổ ích,để từ đó giúp trẻ phát triển tư duy cũng như vốn hiểu biết của trẻ được thăng hoa một cách tự nhiên ,thoải mái
Nhận thức được tầm quan trọng đó ,bản thân tôi đã đầu tư suy nghĩ để chọn đề tài:
“Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi chơi trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học đạt hiệu quả cao”
B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lí luận:
Trò chơi đóng kịch với trẻ mầm non nói chung và với trẻ 5-6 tuổi nói riêng không chỉ là một trò chơi mà còn là một hoạt động mang tính nghệ thuật Yếu tố trò chơi
và yếu tố nghệ thuật được kết hợp chặt chẽ trong quá trình trò chơi đóng kịch được diễn ra
Yếu tố nghệ thuật của trò chơi được thể hiện ở kịch bản ,trẻ được thể hiện theo vai diễn ,trang phục đồ dùng thể hiệntheo vai diễn,trang phục,đò dùng để thể hiện đóng kịch lẫn câu chuyện trong chương trình theo độ tuổi Tuy nhiên những yếu tố này không tuân thủ bài bản khắt khe ,quy mô hoàng tráng như các sân khấu chuyên nghiệp.Trong kịch bản của trò chơi đóng kịch ở trường mầm non cần thể hiện vai trò của người dẫn chuyện Đây là điểm khác biệt so với kịch bản của các vở diễn chuyên nghiệp
Yếu tố chơi được thể hiện ở chỗ trẻ đến với trò chơi một cách tự nguyện ,trẻ được
tự do lựa chọn cách thể hiện vai mà mình đóng Trong suốt cuộc chơi trẻ sẽ cảm thấy thích thú ,thoải mái không bị ngò bó
Trang 3Tổ chức trò chơi đóng kịch cho trẻ mầm non sẽ góp phần rèn luyện và phát huy được tính tích cực,chủ động ,sáng tạo,khả năng ngôn ngữ mạch lạc cũng như
sự tự tin của trẻ khi đứng trước tập thể Tính tích cực được thể hiện ở chỗ trẻ tự nguyện nhập vai nhân vật mà mình ưa thích và say mê luyện tập từ ngữ bằng cách nghe kể chuyện bằng cách kể chuyện và diễn đạt lời nói,hành động của mình thông qua trò chơi đóng kịch là rất cần thiết
II.Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
*Thực trạng chung :
Nga Liên là một xã vùng giáo điều kiện kinh tế ổn định,số lượng các đến trường mỗi năm một đông hơn Hàng năm tôi được nhà trường phân công nhiệm vụ đảm bảo phù hợp theo từng độ tuổi, sức khỏe Ban giám hiệu thường xuyên mở các lớp chuyên đề tại trường để bản thân được tiếp thu vào đầu năm học Được dự chuyên đề do phòng mở, được tạo điều kiện học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp thường xuyên
Trường mầm non Nga Liên đạt chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất trong thiết bị dạy học tương đối đầy đủ khang trang sạch sẽ Nhà trường có đội ngũ cán bộ giáo viên năng động sáng tạo ,có trình độ chuyên môn vững vàng và có tinh thần trách nhiệm cao trong mọi công việc
Việc đổi mới hình thức dạy học cũng được Ban giám hiệu nhà trường rất quan tâm cùng với sự phối hợp của các bậc phụ huynh nên việc học tập vui chơi của trẻ đã đáp ứng đầy đủ hơn về đồ dùng đồ chơi phong phú, đa dạng nên thu hút trẻ đến trường ngày một nhiều hơn so với các năm vừa qua
*Thực trạng đối với giáo viên :
Là một giáo viên trẻ tuy mới có 10 năm trong nghành nhưng qua việc học hỏi bạn bè ,đồng nghiệp ,được tham gia các lớp chuyên đề ,dự các tiết dạy mẫu nên bản thân tôi cũng đã tích lũy được những kinh nghiệm về hoạt động này.Bản thân luôn có tinh thần đi sâu nghiên cứu qua tạp chí ,sách báo,trên mạng về hoạt động văn học để giúp các cháu học tốt về văn học ,để trẻ cảm thụ sâu sắc về tác phẩm văn học Bởi tác phẩm văn học là một chỉnh thể nghệ thuật, giúp trẻ nhận biết các mối quan hệ biểu hiện giữa hoàn cảnh, trạng thái, tình huống và nhân vật; giữa lời
kể, lời thuật, lời bạch trữ tình và ngôn ngữ nhân vật; giữa không khí, âm sắc, giọng điệu chung của tác phẩm văn học và hành động văn học
Khi cho trẻ làm quen với tác phẩn văn học góp phần mở rộng nhận thức, phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ, phát triển ngôn ngữ, phát triển ở
Trang 4trẻ hứng thú “đọc sách” kỹ năng đọc và kể tác phẩm.Đó là nền tảng để giúp trẻ chơi tốt trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học
Ngay từ ngày đầu của năm học mới tôi đã mua nhiều sách, tranh truyện minh họa theo chủ đề,tự trang trí các góc, đặc biệt là góc xem tranh và ở lớp tôi cũng đã thiết kế xây dựng cho các cháu có một sân khấu để các cháu tập đóng kịch(chơi trò chơi đóng kịch), mỗi khi học xong tác phẩm văn học
*.Thực trạng đối với học sinh:
Năm học 2014-2015 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 5-6 tuổi Với số học sinh là
31 cháu,trong đó có 16 bạn nam và 15 bạn nữ,với độ tuổi đồng đều ,100% các cháu ngoan ngoãn, hồn nhiên Tuy nhiên sự phát triển khả năng văn học của trẻ tuy cùng lứa tuổi nhưng nhận thức của các cháu ở mức độ khác đang còn nhút nhát ,chưa thuộc chuyện, khả năng diễn xuất chưa đạt Có một số cháu cảm nhận tác phẩm văn học rất tốt có năng khiếu như nghe,thuộc chuyện rất nhanh ,từ đó các cháu nhập vai tốt.Tuy nhiên, cũng còn một số cháu đang còn nhút nhát,chưa mạnh dạn khi nhập vai chơi Do các cháu ở khu xóm ngoài đa số là con gia đình đi bể (đi đánh bắt cá),làm nông nghiệp ,cho nên sự quan tâm đến con cũng đang còn một số hạn chế
Bên cạnh đó không tránh khỏi khả năng hạn chế cần khắc phục đối với đồ dùng,đồ chơi phục vụ cho trò chơi đóng kịch nên chưa tạo được hứng thú cho trẻ
và chưa phát huy được tính tích cực,độc lập sáng tạo của trẻ.Một số trẻ nhút nhát ,chưa tự tin trong giao tiếp với cô giáo và bạn bè.Vì thế,cô giáo phải là người tạo cho trẻ niềm tin và yên tâm để trẻ khi ở bên cô giáo để giúp trẻ ngày một mạnh dạn hơn trong các hoạt động trong ngày Đặc biệt là trong trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học
Xác định được như vậy nên trong quá trình cho trẻ học và trẻ chơi các trò chơi tôi thường trăn trở, phải làm gì? làm thế nào ?để trẻ có kĩ năng đóng kịch và hiểu tính cách của nhân vật trong tác phẩm văn học một cách có hiệu quả
Để làm được điều đó đầu năm học:2014 -2015 tôi bắt đầu đi vào khảo sát chất lượng đầu năm trên trẻ như sau:
Bảng khảo sát đầu năm
Stt
Nội Dung
khảo
sát
Số Trẻ
Kết quả khảo sát Đạt
Chưa đạt
Số trẻ
Tỷ lệ
%
Số trẻ
Tỷ lệ
%
Số trẻ
Tỷ lệ
%
Số trẻ
Tỷ lệ
%
Trang 51 Kĩ năng đóng
2
Trẻ hiểu nội
3
Biết nhập vai
chơi và hiêu
tính cách của
nhân vật trong
tác phẩm
Từ kết quả khảo sát trên,tôi đã suy nghĩ và tìm ra những biện pháp tốt nhất để tổ chức cho trẻ chơi trò chơi đóng kịch theo tác phẩm văn học đạt hiệu quả cao
III.Các giải pháp để tổ chức thực hiện:
1.Lựa chọn tác phẩm văn học để xây dựng kịch bản.
Để tổ chức có hiệu quả trò chơi đóng kịch cho trẻ mẫu giáo lớn thì công việc lựa chọn tác phẩm văn học phù hợp với đặc điểm tâm lí của trẻ là rất quan trọng Kết quả của trò chơi đóng kịch phụ thuộc vào việc lựa chọn tác phẩm văn học.Tác phẩm văn học lựa chọn để tổ chức trò chơi đóng kịch thì phải là tác phẩm có ý nghĩa giáo dục nhân cách trẻ, có nhiều tình tiết hấp dẫn đối với trẻ và hình thức đối thoại là chủ yếu
Ví dụ: Với truyện ”Cây khế” khi cho trẻ học xong, trẻ tự kể và hiểu nội dung
truyện như thế nào?Tôi sẽ đặt câu hỏi đối với trẻ như sau: Theo con tính cách của người anh như thế nào?với người anh như thế,còn người em thì ra sao?các con nên học tập người anh hay người em.Từ những câu hỏi đơn giản như thế sẽ giúp trẻ hiểu được kịch bản của câu chuyện mà cô xây dựng nên trong tác phẩm.Khi tôi xây dựng một kịch bản của câu chuyện nào đó,tôi cũng không nhất thiết phải bắt các cháu học theo đúng khuôn khổ kịch bản ,mà cũng có thể trẻ tự thêm bớt vào câu đối thoại đó sao cho hợp lí Bởi cũng có nhiều cháu rất sáng tạo ,khi diễn cháu còn thêm vào những từ ngữ mà gây hài ước cho khán giả ,làm những tiếng vỗ tay lại vang to dành cho diễn viên miễn sao nội dung không thay đổi.Tôi ví dụ như: Trong kịch bản là : Ôi ! Nóng quá ! bạn Quỳnh Anh có thể nói “ Ôi chà ! Nóng quá
đi mất” với giọng nhanh, mạnh bạn Ngọc Linh có thể nói “ Ôi …ôi ! Nóng quá !”
Ví dụ : Trong vở kịch : “ Cáo, Thỏ và Gà Trống” Bức tranh thể hiện đoạn Gà
trống đuổi cáo ra khỏi nhà của Thỏ, tôi giúp trẻ thấy được rằng trong tình huống
Trang 6đó, Cáo ta rất sợ hãi, nó lao mình qua cửa sổ nhanh đến nỗi áo chưa kịp mặc hết, đuôi nó bay tung trong gió, hai tai cụp sát vào đầu Nó còn lo bị gà Trống đuổi theo nên mắt vẫn nhìn đầy vẻ hoảng hốt Trong quá trình trẻ tập kịch, sự tham gia của cô giáo là rất cần thiết Cô giáo có thể làm mẫu cho trẻ bắt trước, mô phỏng, hoặc cô
có thể mời một vài trẻ khá lên thể hiện trước Sau mỗi lần trẻ diễn cô giáo và cả lớp cùng nhận xét cô chú ý hướng cho trẻ cách phối hợp giữa hành động với lời nói Khi chọn tác phẩm để xây dựng kịch bản ,tôi luôn chú ý đến những câu chuyện có nội dung hấp dẫn ,có sức lôi cuốn và tạo được nhiều xúc cảm ở trẻ Đó là những truyện có cả nhân vật chính và nhân vật phụ.Các nhân vật đó luôn tham gia tích cực vào tất cả các tình tiết của truyện
Ví dụ: Như trong câu chuyện cô tích ”Tấm cám” Tôi phải giúp trẻ hiểu rõ nội
dung cốt truyện và đồng thời trẻ cũng biết được nhân vật chính là ai? và nhân vật phụ là ai? Tính cách của từng nhân vật thế nào? Với tác phẩm này thì rất gần gũi và thân thiết với trẻ ,bởi trẻ biết yêu cô tấm ngoan hiền, thật thà, còn biết ghét mẹ con nhà cám tham lam độc ác Bởi thế làm cho trẻ thêm yêu quí tác phẩm mình chuẩn
bị nhập vai hơn.Và khi trẻ đã hiểu rõ bản chất của từng nhân vật thì khi dựng nên kịch bản trẻ sẽ làm tốt hơn và thành công hơn
Đối với tác phẩm thơ thì phải có cốt truyện ,để trẻ cũng hiểu bài thơ và hình dung ra nhân vật.Ví dụ như bài thơ “Mèo đi câu cá” trẻ biết được mèo anh có tính cách như thế nào và mèo em thì tính cách ra sao.?Và cuối cùng thì cả Mèo anh và Mèo em đều phải khóc hu hu vì không bắt được con cá nào.Vì sao cả hai anh em lại không bắt được cá?Bởi anh thì ngủ ,còn em thì ham chơi.Trẻ hiểu được điều đó thì khi cô nói là trẻ sẽ làm tốt điều mà cô yêu cầu
Truyện đồng thoại là thể loại được sử dụng nhiều trong chương trình giáo dục mầm non nói chung và trò chơi đóng kịch nói riêng.Có thể kể đến hàng loạt tác phẩm quen thuộc như :Bác gấu đen và hai chú thỏ,Đôi bạn tốt, Ba cô gái,Tấm cám ,Tích chu.Truyện đồng thoại đem lại cho trẻ niềm vui khi được hóa thân vào các nhân vật ưa thích trong các vai kịch.Thông qua đó ,trẻ được làm giàu về thế giới động vật ,thực vật xung quanh mình.Trẻ cảm nhận được mối quan hệ giữa con người với con người trong gia đình và trong xã hội,đặc biệt là giúp trẻ phát triển về ngôn ngữ
Bởi vậy,khi cho trẻ tiếp nhận truyện đồng thoại theo cách tổ chức trò chơi đóng kịch là cách thức tốt nhất cho trẻ cảm thụ câu chuyện một cách hào hứng mà sâu sắc bởi tính trực quan sinh động của nó Hơn nữa,qua việc nhập vai vào nhân
Trang 7vật trẻ được trải nghiệm những tình cảm tốt đẹp ,những kiểu xử lí khôn ngoan để
mà học làm người
Kết quả sau khi thực hiện:Từ biện pháp lựa chọn tác phẩm văn học để xây
dựng kịch bản.Tôi đã xây dựng kịch bản của một số tác phẩm hay như:Tấm cám,Cây khế, Ba cô gái, Tích chu,Mèo đi câu cá…và đến 80- 90%các cháu hiểu được bản chất cả các nhân vật trong tác phẩm
2 Giúp trẻ hiểu nội dung tác phẩm văn học để trẻ đóng kịch.
Trò chơi đóng kịch:Là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể Qua hoạt động đóng kịch trẻ truyền đạt lại nội dung câu truyện, làm sống lại tâm trạng, hành động ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện, đồng thời trẻ biết thể hiện tình cảm và đánh giá các nhân vật trong truyện Khi đóng kịch trẻ dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa của tác phẩm, nắm được tính liên tục của câu truyện, điều này góp phần đẩy mạnh sự phát triển tư duy, cảm thụ tác phẩm một cách sâu sắc ở trẻ Để đạt được điều đó thì trước khi cho trẻ đóng kịch tôi phải cho trẻ ôn lại nội dung câu truyện và đàm thoại với trẻ về nội dung Giúp trẻ hiểu sâu hơn về nội dung truyện và lời thoại của các nhân vật trong truyện
Để từ đó trẻ biết thể hiện những sắc thái khác nhau về ngữ điệu, tính cách tâm trạng của các nhân vật trong truyện Nhằm giúp trẻ phân biệt được giọng điệu lời nói của các nhân vật Qua đó trẻ khắc hoạ được tính cách nhân vật.Để trẻ nhớ được ngôn ngữ, lời thoại của các nhân vật trong truyện để đóng kịch thì trước hết cho trẻ nhắc lại lời thoại của nhân vật sau đó cho trẻ đóng vai theo tổ hoặc nhóm.Và cô hướng dẫn làm mẫu cho trẻ bắt chước theo
Đối với những tác phẩm mới sau khi trẻ được học tôi luôn kể diễn cảm cho trẻ nghe nhiều lần ở mọi lúc mọi nơi để trẻ hiểu và ghi nhớ rõ về nội dung.Trẻ càng hiểu và trải nghiệm sâu sắc tác phẩm bao nhiêu thì càng phản ánh đúng đắn chính xác vào trong trò chơi của mình bấy nhiêu Trong khi lắng nghe tác phẩm văn học ,trẻ có những cảm xúc tình cảm,trạng thái nhất định và thể hiện chúng một cách công khai.Những xúc cảm tình cảm này sẽ là cơ sở để trẻ hiểu tác phẩm và thể hiện
thái độ đối với những sự kiện và nhân vật trong truyện và hình dung trẻ phải làm gì
trong tình huống ấy
Ví dụ :Khi nghe truyện “Quả bầu tiên” trẻ có thể hình dung được cậu bé
là ngoan ngoãn, biết thương dân nghèo ở trong làng làng Còn lão địa chủ thì tham lam độc ác.Vậy tất nhiên là trẻ hiểu được mình sẽ học tập ai?và đương nhiên đó là cậu bé tốt bụng,hiền lành
Trang 8Với tác phẩm trẻ đã được làm quen,cô nên tóm tắt lại nội dung truyện hoặc đọc lại kịch bản hay chỉ kể về các sự kiện xảy ra với các nhân vật cho trẻ nghe
Trò chơi đóng kịch: Là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể Qua hoạt động đóng kịch trẻ truyền đạt lại nội dung câu truyện, làm sống lại tâm trạng, hành động ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện, đồng thời trẻ biết thể hiện tình cảm và đánh giá các nhân vật trong truyện Khi đóng kịch trẻ dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa của tác phẩm, nắm được tính liên tục của câu truyện, điều này góp phần đẩy mạnh sự phát triển tư duy, cảm thụ tác phẩm một cách sâu sắc ở trẻ Để đạt được điều đó thì trước khi cho trẻ đóng kịch tôi phải cho trẻ ôn lại nội dung câu truyện và đàm thoại với trẻ về nội dung Giúp trẻ hiểu sâu hơn về nội dung truyện và lời thoại của các nhân vật trong truyện
Để từ đó trẻ biết thể hiện những sắc thái khác nhau về ngữ điệu, tính cách tâm trạng của các nhân vật trong truyện Nhằm giúp trẻ phân biệt được giọng điệu lời nói của các nhân vật Qua đó trẻ khắc hoạ được tính cách nhân vật.Để trẻ nhớ được ngôn ngữ, lời thoại của các nhân vật trong truyện để đóng kịch thì trước hết cho trẻ nhắc lại lời thoại của nhân vật sau đó cho trẻ đóng vai theo tổ hoặc nhóm.Và cô hướng dẫn làm mẫu cho trẻ bắt chước theo
Ngoài việc kể diễn cảm , để hình thành và khắc sâu những biểu tượng của trẻ tôi cho trẻ xem tranh minh hoạ và cho trẻ mô tả lại các nhân vật của tác phẩm, nhận xét những đặc trưng, tính cách của nhân vật như màu sắc, quần áo … và tư thế của từng nhân vật.Đối với việc tổ chức đóng kịch theo tác phẩm văn học thì việc xem chi tiết tranh minh hoạ và đàm thoại về tác phẩm văn học sau khi nghe đọc kể có một ý nghĩa đặc biệt Nếu việc xem tranh minh hoạ trước khi đọc và kể
có tính chất tổng quát ( là quen với hình thức các nhân vật) thì việc xem minh hoạ sau khi đọc có những nhiệm vụ sâu sắc hơn Lúc này việc xem tranh là một trong những yếu tố làm hình thành ở trẻ những biểu tượng chính xác hơn về các nhân vật trong truyện Hình dáng, tính cách quan hệ của các nhân vật được phản ánh trong
tư thế, nét mặt, hành động trong từng hoàn cảnh cụ thể
Ví dụ : Khi cho trẻ xem tranh minh hoạ câu truyện sẽ đóng kịch “ Chú Dê Đen”.
Tôi chuẩn bị một bộ tranh minh hoạ gồm có 3 tranh :
Tranh 1: Chú dê Trắng đang ăn lá non trên một cánh rừng có dòng suối chảy qua
và một con chó Sói nấp sau bụi cây
Tranh 2 : Chú dê Đen đang ăn lá non trên một cánh rừng có dòng suối chảy qua
và một con chó Sói nấp sau bụi cây
Trang 9Tranh 3 : Cảnh núi rừng, có suối chảy, cây cối tốt tươi và có các chú dê đang ăn lá
non
Lần lượt cho trẻ xem tranh và đàm thoại theo nội dung trong tranh minh hoạ, nhấn mạnh các chi tiết cần cho việc đóng kịch như : Bản chất của dê Trắng là yếu đuối nhút nhát nên khi lên núi ăn lá non chưa gặp chó Sói thì nhí nhảnh hồn nhiên, vô
tư, thế nhưng khi gặp chó Sói thì run rẩy sợ hãi, giọng nói, nét mặt, tư thế đều thể hiện vẻ lo sợ Còn bản chất của dê Đen là mạnh mẽ dũng cảm nên khi lên núi tìm
lá non những bước đi mạnh mẽ.Và khi gặp Sói, dê Đen vẫn yên tâm và bình tĩnh để đáp lại chó Sói : Giọng nói rắn rỏi, rất khoát,với những bước đi mạnh mẽ tỏ vẻ là oai phong không sợ ai cả
Trong khi cho trẻ xem tranh minh hoạ tôi đặt ra những câu hỏi để giúp trẻ hiểu thấu đáo những cá tính và sự kiện và tác giả dựng nên, tạo điều kiện cho trẻ hình dung được bối cảnh phát triển tình tiết tôi đã đặt ra những câu hỏi như: Cô có bức tranh vẽ ai các con ? Các chú dê Trắng và dê Đen đang làm gì ? Bản chất của dê Trắng như thế nào ? Khác với chú dê Trắng ,dê Đen có bản chất như thế nào ? Vì sao ? Chú dê Đen và dê Trắng đã gặp chó Sói ở đâu ? Thái độ của chó sói khi gặp
dê trắng thì thế nào ? vì sao ? Thái độ của chó sói khi gặp dê Đen thì thế nào ? vì sao ? Hệ thống câu hỏi này sẽ giúp trẻ hiểu chính xác và đúng đắn tính cách của các nhân vật trong tác phẩm và tạo ra được mối quan hệ giữa biểu tượng và nội dung Cô đồng thời cũng phải trò chuyện để trẻ nảy sinh các hành động của các nhân vật như:
Tại sao mà chó sói lại có thể to tiếng, quát nạt với dê Trắng như thế ? Thái độ của
dê Đen trước con Sói hung ác ấy có giống dê Trắng không ? Tại sao ? …Vở kịch này đã gợi nên cho chúng ta điều gì ? Trong khi phân tích các hành động của kịch
cô phải phân tích cho trẻ hiểu được ngôn ngữ của các nhân vật trong kịch vì ngôn ngữ nhân vật là một phương tiện quan trọng để phát triển hình thành ở trong kịch Tóm lại việc đọc diễn cảm một tác phẩm văn học kèm theo việc xem chi tiết các bức tranh minh hoạ cần đóng kịch sẽ giúp trẻ hình thành được những biểu tượng cụ thể về tính cách nhân vật, về hành động và quan hệ giữa chúng để khi đóng kịch trẻ
sẽ tự xây dựng được hình tượng phù hợp với nội dung văn học Việc trẻ bắt chước máy móc cách đọc của cô giáo sẽ không đem lại những kết quả mong muốn Việc giúp đỡ hướng dẫn trẻ làm quen với nội dung tác phẩm sẽ gây được ở trẻ những xúc cảm tương ứng, làm cho việc biểu diễn của trẻ được chân thực, giọng nói có sức diễn cảm, hấp dẫn và những tình cảm ấy sẽ giúp trẻ biểu lộ trong những động tác khéo léo khi lên sân khấu đẻ thể hiện vai diễn của mình
Trang 10Kết quả sau khi thực hiện:Sau khi tôi sử dụng biện pháp này,qua thực tế lớp tôi
kết quả trên học sinh tiến bộ rõ rệt,trẻ nắm được các kiến thức,nội dung tác phẩm
mà tôi truyền thụ các cháu đã rất hứng thú,biết thể hiện tính cách tâm trạng của nhân vật,phân biệt được giọng điệu lời nói của các nhân vật trong tác phẩm
3 Dựng cảnh, phân vai và luyện tập cho trẻ
Đối với trò chơi đóng địch ,dựng cảnh ,trang trí góp phần quan trọng ,cho sự thành công của vở kịch Trang trí giúp cho trẻ tạo ra một ấn tượng về một vở kịch thật sự Vì vậy, tôi luôn chuẩn bị phông cảnh vẽ phù hợp với nội dung vở kịch,tạo luôn một sân khấu ngay trong góc lớp học Tôi đã sử dụng những cái sẵn có ở trong lớp để trang trí sân khấu cho các cháu diễn như :tranh phông,nhân vật ,cây cảnh ,bàn ghế,vật liệu góc xây dựng,góc nghệ thuật , những lùm cây,hàng rào ,bìa cứng…Khi dựng cảnh tôi luôn chú ý bài trí hài hòa , thực tế như:Con thỏ không thể
to hơn con gấu ,ngôi nhà không thể nhỏ hơn những nhân vật sống trong đó
Với những tác phẩm dài tôi thường lược bỏ những gì không cần thiết hoặc chỉ chọn những trích đoạn có ý nghĩa nhất để dựng thành những cảnh chính cho trẻ đóng, còn chi tiết phụ tôi sẽ là người dẫn truyện để thể hiện được đúng theo nội dung cốt truyện đã có trong tác phẩm.Khác với nghệ thuật kịch, trong trò chơi đóng kịch của trẻ mẫu giáo ,ngoài các nhân vật được chuyển từ tác phẩm văn học ra còn cỏ cả nhân vật người dẫn chuyện
Người dẫn truyện có chức năng sâu chuỗi các sự kiện trong câu truyện kịch làm cho câu truyện có kịch vốn có thể bị lược bớt các chi tiết phụ vẫn có đầu, có cuối, diễn biến mạch lạc và trở nên dễ hiểu đối với trẻ Ngôn ngữ của nhân vật người dẫn truyện vừa dẫn dắt nhân vật xuất hiện vừa có tác dụng định hướng quá trình tiếp xúc và cảm thụ tác phẩm của trẻ
Ví dụ:Tôi với chủ đề :”Gia đình” tôi dựng cảnh câu chuyện “Tích Chu”.
- Với sự tham gia của các cháu và Cô giáo :Mai Hương trong vai người dẫn truyện + Cháu Phương Thảo trong vai Bà của Tích Chu(giọng run run,dứt khoát.)Bà đi đây,bà không về nữa đâu
+Cháu Minh Quân trong vai Tích Chu (lúc đầu ham chơi,thái độ không vâng lời.),sau biết lỗi (tỏ thái độ nhận lỗi,giọng trầm):Bà ơi bà ở đâu?Bà ở lại với cháu.Cháu sẽ đem nước cho bà,bà ơi!
+Cháu Ngọc Linh trong vai con chim nói giọng bà run run:Bà đi đây
+Cháu Lan Anh trong vai Bà Tiên (tính cách hay giúp đỡ mọi người,giọng nói dịu dàng,nhỏ nhẹ):Nếu cháu muốn bà cháu trở lại thì cháu phải đi lấy nước suối tiên cho bà cháu uống,đường lên suối xa lắm cháu có đi được không?
