Trường mầm non Nga Văn là một trường chuẩn quốc gia mức độ I. Khuôn viên nhà trường nhiều cây xanh bóng mát, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị tương đối đảm bảo cho công tác giảng dạy của giáo viên, môi trường trong và ngoài lớp tương đối sạch sẽ đáp ứng yêu cầu giáo dục trẻ. Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm tới việc tham mưu phối hợp đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các lớp. Ngoài ra đội ngũ lãnh đạo nhà trường luôn sát sao quan tâm giúp đỡ giáo viên trong trường, tạo được mối đoàn kết thống nhất giúp đỡ nhau hoàn thành tốt công việc được giao.
Trang 1A- ĐẶT VẤN ĐỀ Như chúng ta đã biết hiện nay quá trình đô thị hóa là 1 quá trình không thể thiếu
của mỗi quốc gia trên thế giới, chúng mang lại cho con người 1 cuộc sống vănminh hiện đại và cũng chính sự hiện đại ấy đã vô tình làm cho đời sống chúng tatrở nên khắc nghiệt hơn, môi trường ngày càng bị ô nhiễm từ không khí, nguồnnước, tiếng ồn….Một trong những nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường đóchính là rác thải sinh hoạt Nếu không xử lý chúng 1 cách kịp thời và phù hợp thì
nó sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người nhất là với trẻ em Hơn lúcnào hết vì sự sinh tồn của chính chúng ta đòi hỏi con người phải chung tay góp sức
để ngăn chặn, phòng ngừa những hậu quả của việc ô nhiễm môi trường
Từ năm học 2008-2009, Bộ Giáo dục - Đào tạo đã phát động phong trào “ Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”, với yêu cầu tăng cường sự tham
gia một cách hứng thú, tích cực của học sinh vào các hoạt động giáo dục trong nhàtrường và tại cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo Một trongnhững nội dung thực hiện có chuyên đề giáo dục ý thức:“ Bảo vệ môi trường chotrẻ trong trường mầm non ”
Bởi lẽ trẻ mầm non rất nhạy cảm với những tác động xấu của môi trường xungquanh Cho nên môi trường sống của trẻ hôm nay phụ thuộc nhiều vào người lớn,gia đình, trường lớp và cộng đồng xã hội, môi trường sống của trẻ ngày mai lại phụthuộc vào chính những hành động của trẻ ngày hôm nay Vì vậy việc giáo dục, hìnhthành ý thức, hành vi, thái độ đúng đắn trong bảo vệ môi trường sống phải bắt đầungay từ lứa tuổi mầm non
Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ mầm non là cung cấp cho trẻ những kiếnthức sơ đẳng về môi trường phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ nhằm tạo rathái độ, hành vi đúng của trẻ đối với môi trường xung quanh Do đó để bảo vệ môitrường chúng ta phải thực hiện nhiều biện pháp khác nhau Việc giáo dục ý thứcbảo vệ môi trường là một trong những nhiệm vụ quan trọng được tiến hành có kế
Trang 2hoạch, có chiến lược cụ thể để giúp trẻ có kiến kiến thức, hành vi , thái độ đúng vớiviệc “Bảo vệ môi trường” Tôi cho rằng sự thành công của công tác này không thểthiếu sự phối hợp giáo dục chặt chẽ từ 3 phía: Gia đình - Nhà trường - Xã hội
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ:
Như Điều 3 luật bảo vệ môi trường năm 2015 có ghi: “Môi trường bao gồm cácyếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đờisống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và sinh vật”
Chỉ thị số 36 CT/TƯ ngày 25/06/1998 của Bộ chính trị về tăng cường công tácbảo vệ môi trường trong thời kỳ Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước đưa ranhững giải pháp cơ bản để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường như: “Thườngxuyên giáo dục, tuyên truyền, xây dựng thói quen, nếp sống và phong trào quầnchúng Bảo vệ môi trường và đưa nội dung giáo dục Bảo vệ môi trường vào tất cảcác bậc học trong hệ thống Quốc dân”
Ô nhiễm môi trường là tình trạng môi trường bị ô nhiễm bởi rác thải và các chấthóa học, sinh học…dẫn tới sự phá hủy môi trường, làm biến đổi các thành phần vàlàm bẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, sự an toàn của con người vàsinh vật nói chung của trẻ em nói riêng
Ô nhiễm môi trường gây tác hại trực tiếp lên sức khỏe cong người, nhất là sứckhỏe trẻ em Đặc biệt trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng bị ảnh hưởng nặng nề nhất, bởi cơthể trẻ đang trong giai đoạn tăng trưởng và phát triển nên còn rất non nớt , đồngthời ở lứa tuổi này trẻ hoàn toàn bị thụ động trước các ảnh hưởng có hại của môitrường do người lớn gây ra
Theo số liệu thống kê mỗi năm trên thế giới có hơn 3 triệu trẻ em dưới 5 tuổi tửvong do các nguyên nhân liên quan đến môi trường
Giáo dục bảo vệ môi trường là quá trình hình thành và phát triển ở trẻ ý thức vànhững hiểu biết về môi trường, giúp trẻ có thái độ tích cực đối với môi trường xung
Trang 3quanh, đồng thời bước đầu hình thành những năng lực cần thiết để trẻ tham gia vàocác hoạt động thực tế tìm hiểu và giữ gìn môi trường phù hợp với lứa tuổi Ở tuổinày trẻ đã biết tương đối nhiều về bản thân, biết điều khiển những cảm xúc và hành
vi của mình chính điều đó tạo điều kiện cho sự chủ động của hành vi đó
Xuất phát từ những trăn trở ấy tôi đã xây dựng kế hoạch tổ chức cũng như 1 sốgiải pháp Bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non nhằm mangđến những hiệu quả giáo dục rất cao
- Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm tới việc tham mưu phối hợp đầu tư cơ sởvật chất, trang thiết bị cho các lớp Ngoài ra đội ngũ lãnh đạo nhà trường luôn sátsao quan tâm giúp đỡ giáo viên trong trường, tạo được mối đoàn kết thống nhấtgiúp đỡ nhau hoàn thành tốt công việc được giao
1.3 Đối với giáo viên.
- 100 % CBGV đạt trình độ chuẩn trở lên, yêu nghề, mến trẻ, đoàn kết giúp đỡnhau hoàn thành nhiệm vụ
Trang 4- Một số giáo viên có bề dày kinh nghiệm trong công tác CSGD trẻ đây là điều kiệnthuận lợi để tôi học tập kinh nghiệm trao dồi kiến thức cho bản thân
1.4 Đối với học sinh:
- Đa số trẻ rất ngoan ngoãn và sạch sẽ, đi học chuyên cần
- Các cháu rất mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp
- Nhận thức phụ huynh chưa đồng đều về kiến thức Bảo vệ môi trường
2.3 - Đối với giáo viên.
- Đây không phải là 1 hoạt động học nên việc lồng ghép giáo dục Bảo vệ môitrường không phải là hoạt động thường xuyên như các hoạt động khác, chưa đượcgiáo viên đầu tư thỏa đáng để làm đồ dùng phục vụ hoạt động này
- Một số giáo viên cao tuổi tiếp cận công nghệ thông tin, chương trình mầm nonmới còn hạn chế
2.4- Đối với học sinh:
Trang 5- Ý thức chăm sóc và bảo vệ cây xanh còn kém, còn có các cháu vẫn còn tình trạngngắt lá, bẻ cành, vất rác bừa bãi hoặc có thái độ thờ ơ, vô cảm trước trước môitrường chưa tốt.
- Một số cháu còn chưa có ý thức giữ gìn vệ sinh chung biểu hiện còn vứt các vỏhộp sữa, vỏ bánh kẹo…ra ngoài sân trường.còn có 1 số cháu vặn vòi nước tràn rangoài nhà vệ sinh gây lãng phí nguồn nước
- Một Số cháu kiến thức về môi trường còn hạn chế nên chưa có hành vi đúng vớibảo vệ môi trường
Khảo sát ban đầu : Ngay từ đầu năm học căn cứ vào cơ sở lý luận, thực trạng, kếtquả thực tế năm học trước tôi đã xây dựng kế hoạch đưa ra tiêu chí khảo sát chấtlượng ban đầu cho trẻ như sau:
Trang 6Với kết quả trên tôi mong muốn tích lũy kinh nghiệm cho bản thân, đồng nghiệpcũng như các bậc cha mẹ để tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục bảo vệ môitrường thuận lợi và có hiệu quả, giúp trẻ nhận biết về môi trường xung quanh và
hình thành thói quen tốt bảo vệ môi trường tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ Kinh nghiệm tổ chức các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non”
III GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN :
1 Cô xây dựng lịch vệ sinh cụ thể phù hợp với sức khỏe và khả năng của từng trẻ, cô bao quát, giúp đỡ khuyến khích trẻ hoàn thành nhiệm vụ của mình.
*Mục đích:
- Rèn cho trẻ kỹ năng lao động phù hợp với độ tuổi, làm việc theo nhóm, có ý thứcgiữ gìn vệ sinh chung
- Trẻ có ý thức tự giác, chấp hành nhiệm vụ được phân công
- Động viên, khuyến khích trẻ có hành vi, thái độ bảo vệ môi trường
*Chuẩn bị:
- Lịch vệ sinh các ngày trong tuần bằng các biểu tượng: Thứ 2,3….tương ứng vớiảnh của từng bạn, tương ứng với các công việc ví dụ quét nhà hình tượng chổi rơm,lau bàn hình tượng cái bàn, tưới cây hình tượng cái cây xanh…
*Tổ chức hoạt động:
- Cô cùng trẻ xây dựng lịch vệ sinh lớp:
+ Cô cùng trẻ trao đổi về công việc vệ sinh của lớp sau đó thống nhất công việc
làm vệ sinh của từng ngày trong tuần, từng bạn trong thứ
+ Cô lấy bảng kẻ sẵn từng ngày, trẻ thể hiện công việc phải làm từng ngày bằng
cách dán các ký hiệu tương ứng với công việc từng ngày
Ví dụ : Ảnh bạn Hoa được gắn vào thứ 2 với biểu tượng cái chổi thì nhiệm vụ bạnHoa thứ 2 là quét nhà Bạn Ninh được gắn vào cây xanh nhiệm vụ là tưới cây……
Trang 7+Tổ chức cho trẻ làm vệ sinh theo lịch phù hợp với khả năng từng trẻ dưới sự giám
sát của cô
+ Cuối buổi lao động cùng thảo luận về công việc mình vừa làm:
.+ Các con hãy kể về buổi lao động của mình, lao động để làm gì?
+ Hàng ngày muốn lớp luôn sạch đẹp chúng ta phải làm gì? (Cất đồ chơi đúng nơiqui định, ngăn nắp gọn gàng)
+ Khi cô thấy trẻ có những hành vi tốt như có ý thức tự giác cất đồ dùng đồ chơiđúng nơi qui định, lau đồ dùng cùng cô, sắp xếp bàn ghế gọn gàng… cô phải độngviên khen trẻ kịp thời, khuyến khích trẻ lần sau tiếp tục tham gia
(Hình ảnh cô và trẻ đang quan sát lịch vệ sinh hàng ngày của bé)
* Kết quả: Sau 1 thời gian tôi phân công trẻ vệ sinh theo lịch: Trẻ rất tự giác làm
công việc của mình, lớp tôi gọn gàng sạch sẽ hẳn lên, mà ngược lại các bạn lại có ýthức giữ gìn vệ sinh lớp học
2 Cô dùng phương pháp quan sát, làm các thí nghiệm minh họa, dùng lời giúp trẻ hiểu được tầm quan trọng của 1 số hiện tượng tự nhiên đối với môi trường sống.
Trang 8Ví dục 1: Cô cho trẻ quan sát hiện tượng thời tiết :“gió”, “nắng”, “mưa”…
* Mục đích:
- Giúp trẻ quan sát hiện tượng tự nhiên, vật thật, tranh vẽ, hoạt động của con người
để trẻ có thái độ, hành vi phù hợp trong việc bảo vệ môi trường, bảo vệ các con vật,cây cối
- Trẻ được tham gia trải nghiệm, qua đó có thể cung cấp hoặc củng cố kiến thức vềmôi trường và bảo vệ môi trường
* Thực hiện:
+ Hỏi trẻ thời tiết hôm nay thế nào?
+ Có gió hay không ?
+ Gió trời tự nhiên cho bạn cảm giác gì?( Dễ chịu)
+ Ai biết về tác dụng của gió( thả diều, chong chóng, quạt gió, thuyền buồm điđánh cá…)
+ Cho trẻ quan sát chong chóng đang quay
+ Hỏi trẻ vì sao chong chóng quay được? (nhờ gió)
+ Giáo dục trẻ: Gió có rất nhiều tác dụng như làm mát dịu không khí, nhờ gióchúng ta tiết kiệm được quạt điện, săng , giàu cho thuyền buồm ra khơi….vì nguồnnăng lượng nhân tạo này ảnh hưởng rất lớn đến môi trường Chúng ta dùng nănglượng gió thay cho năng lượng nhân tạo cũng góp phần bảo vệ môi trường đấy
* Kết quả: Sau lần làm các thí nghiệm và giáo dục này lớp tôi trẻ có ý thức hơn
mỗi lần dùng điện như trời mát trẻ chủ động mở hết các cửa sổ để lấy gió tự nhiênkhông cần bặt quạt, trời năng lên trẻ mở của để lấy ánh sáng tự nhiên tắt các thiết bịđèn
Trang 9( H/A cô và trẻ đang làm thí nghiệm tác dụng của gió vơi chong chóng)
Ví dụ 2: Làm thí nghiệm về tác dụng của cây cần nước, ánh sáng và không khí.
Thí nghiệm 1: Cây xanh cần nước:
- Mục đích:
+ Thông qua thí nghiệm trẻ biết cây sống được nhờ có nước, ánh sáng, không khí.+ Giáo dục trẻ biết cây xanh có tác dụng rất lớn với môi trường sống của conngười
+ khuyến khích trẻ trồng cây xanh, quí bảo vệ cây xanh Bỏa vệ nguồn nước
- Chuẩn bị: Hai chậu cây , nước…
- Thực hiện:
+ Cô lấy 2 chậu cây xanh 1 chậu cho trẻ tưới nước hàng ngày, 1 chậu 5 ngày khôngđược tưới nước
+ Sau 5 ngày mang 2 chậu cây cho trẻ nhận xét, phán đoán:
+ Vì sao 1 chậu cây xanh tốt?( Vì cây được tưới nước)
+ Vì sao 1 chậu cây bị khô héo( Vì cây không được tưới nước)
+ Cây sống được nhờ cái gì?( Nhờ nước)
Trang 10+ Muốn cho cây được xanh tốt thì chúng ta phải làm gì? ( Tưới, chăm sóc cây)
(Hình ảnh cô và trẻ làm thí nghiệm tác dụng của nước đối với cây xanh )
Thí nghiệm 2: Làm thí nghiệm về nước sạch, nước bẩn :
- Mục đích:
+ Giúp trẻ nhận biết được lợi ích của nước và có ý thức và có ý thức, hành vi bảo
vệ môi trường nước
- Chuẩn bị:
+ Một chậu nước mưa sạch Một chậu nước bẩn,
+ Hai con cá đang sống được và bơi trong chậu nước
+ Nếu không có nước thì con người sẽ như thế nào? Cây trồng, vật nuôi sẽ ra sao?+ Vậy chúng ta làm gì để bảo vệ nguồn nước? ( không vứt rác thải xuống ao, hồ…)
Trang 11+ Cô giáo dục: Chúng ta không được vứt rác thải và xác chết động vật xuống
ao ,hồ…sẽ làm ô nhiễm nguồn nước động vật dưới nước chết, nước sinh hoạt bịnhiễm khuẩn sẽ gây bệnh cho con người Các con nhớ bỏ rác thải vào đúng nơi quiđịnh
* Kết quả:
Qua các thí nghiệm này tôi thu được 1 số kết quả sau: Lớp tôi đa số trẻ đã biết
được tầm quan trọng của nước đối với môi trường sống, từ đó có các hành vi đúnghơn với môi trường nước, không vứt rác bừa bãi xuống ao, hồ
3 Phân loại rác thải và bỏ rác đúng nơi qui định:
- Chơi phân loại rác
+ Yêu cầu trẻ tạo nhóm phân loại rác: 1 thùng rác phân hủy được đựơc như: Lácây rụng, vỏ chuối, giay lộn… 1 loại rác không phân hủy được như: Túi bóng, vỏchai nhựa, cao su, mảnh vỡ thủy tinh…
+ Giới thiệu 1 số đồ dùng cần thiết khi thực hiện phân loại rác: bao tay, khẩutrang, gấp rác,sọt túi rác, tấm bạt đổ rác ra phân lọa
Trang 12+ Trẻ tiến hành thực hiện ( cô quan sát và kịp thời giúp đỡ trẻ)
- Nhận xét sản phẩm của trẻ sau khi phân loại Giao nhiệm vụ ngày mai cô và các
bé sẽ sử dụng những đồ dùng thải bỏ để làm đồ chơi đồ dùng cho lớp
- Cô hướng dẫn trẻ nhận biết loại rác thải phân hủy được như: Lá cây rụng, vỏchuối, giay lộn…
- Cô hướng dẫn trẻ nhận biết loại rác không phân hủy được như: Túi bóng, vỏ chainhựa, cao su, mảnh vỡ thủy tinh…
- Cô cùng trẻ thống nhất qui định phế thải bỏ vào 2 thùng: Màu xanh bỏ rác thảiphân hủy được, màu vàng bỏ rác thải không phân hủy được
- Sau đó cô cùng tổ chức cho 2 đội chơi mỗi đội nhặt 1 loại rác thải bỏ vào thùngđung nơi qui định
- Thời gian chơi là 1 bài hát nói về môi trường như: Em yêu cây xanh, Hoa trường
em Kết thúc bài hát dừng chơi cả lớp cùng cô đi kiểm tra xem đội nào bỏ đúngthùng qui định , đội nào không bỏ đúng nơi qui định
* Kết quả: Qua hoạt động phân loại rác thải và bỏ rác đúng nơi qui định lớp tôi trẻ
đã biết phân biệt rất tốt 2 loại rác thải (loại phân hủy được và loại không phân hủyđược) từ đó hàng ngày sau giờ tập thể dục sáng, hoặc sau giờ hoạt động ngoài trờilớp tôi thường dành khoảng 3-5 phút cho hoạt động nhặt các phế thải bỏ vào 2thùng rác theo qui định, các cháu rất sôi nổi và hào hứng với hoạt động này
Trang 13( Hình ảnh cô và cháu đang nhặt rác thải và phân loại rác thải )
4 Thu gom và tận dụng nguyên vật liệu phế thải cùng trẻ làm đồ dùng đồ chơi:
* Mục đích:
Tạo sự hứng thú cho trẻ khi được khám phá các loại nguyên vật liệu từ phế thải như vỏ chai, lọ xà phòng, vỏ trứng, lá cây….và tự tay mình làm những món đồ chơimình thích Tôi cho rằng làm tốt công tác này thì hiệu quả giờ học được tăng
cao.giảm lượng phế thải ra môi trường mà lại tốn ít kinh phí nguyên liệu
Muốn có được những nguồn nguyên vật liệu dồi dào để làm đồ dùng đồ chơi
trước hết tôi đã xây dựng kế hoạch chuẩn bị sưu tầm, thu gom nguyên vật liệu
* Tổ chức:
Để tạo hứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt động này một cách tích cực tôi đã tổchức dưới dạng các trò chơi như sau:
Trò chơi 1 : “ Nói nhanh – nói đúng” tôi chia lớp ra thành 2 đội.
Cách chơi: Cô nói nhóm nguyên liệu cần sưu tầm sau đó nhiệm vụ của các đội
là phải nói lên được một nguyên liệu có thể sử dụng làm đồ dùng đồ chơi
Luật chơi: Đội nào kể được nhiều nguyên vật liệu hơn là đội đó thắng cuộc
Trang 14Xác định mức độ tham gia của trẻ cụ thể ( trẻ tham gia công đoạn nào trong quátrình chuẩn bị nguyên vật liệu )
Trò chơi 2: “ Nhận dạng nguyên vật liệu qua mẫu”
Để chơi được trò chơi này tôi phải chuẩn bị sẵn 1 mẫu đồ chơi sau đó cho trẻchuyền tay nhau khi có hiệu lệnh dừng ở bạn nào thì bạn đó phải nói được mộtnguyên vật liệu có trong đồ dùng, đồ chơi đó Luật chơi là không được nhắc lạinguyên vật liệu mà bạn đã nói trước
Trước khi hướng dẫn trẻ làm một số đồ dùng, đồ chơi nào đó chúng ta cần:Xác định nguyên vật liệu cần dùng cho một hoạt động hướng dẫn trẻ làm ĐDĐC
để có kế hoạch chuẩn bị đầy đủ nguyên vật liệu, đảm bảo sạch sẽ an toàn và sửdụng dễ dàng
Ví dụ: Để chuẩn bị nguyên liệu để hướng dẫn trẻ làm “ Con công” trẻ phải
kể được các nguyên vật liệu đó là: xốp màu, vỏ hộp sữa chua, thìa sữa chua, keonến, hột vòng; Hay để làm con “Gà mái” cần có: rơm, keo nến, hạt na, chỉ buộc;Làm con “Hươu cao cổ” cần có: cói khô, xốp màu, que kem; Làm con bướm, con
cá cần có: vỏ ngao, vỏ trai, hạt vòng, xốp màu ; Làm “Thuyền buồm” cần có: Vỏcan nước rửa bát, xốp màu, que kem; Làm con trâu cần có lá mít, lá đa; Làm chiếcđồng hồ đeo tay cần có lá dừa
- Trong quá trình chuẩn bị nguyên vật liệu để làm đồ chơi tôi cho trẻ quan sátmàu sắc ( xanh, đỏ, vàng ) hình dáng ( tròn, dài, nhọn, bẹt ) tính chất (cứng,mềm, xốp, ráp ) tạo điều kiện để trẻ tiếp xúc trực tiếp để nhận biết nguyên vậtliệu cần tìm kiếm và thu gom Để làm được việc này tôi đã phối hợp chặt chẽ vớiphụ huynh để giúp trẻ tìm kiếm Khi trẻ đã tìm kiếm, sưu tầm nguyên vật liệu sẵn
có ở địa phương mà trẻ có thể tìm kiếm đươc như: vỏ ngao, vỏ hến, hộp giấy, vỏhộp sữa, viên sỏi các loại hột, hạt… Tôi tiến hành xử lý (rửa sạch, phơi khô loại bỏnhững nguyên vật liệu không đảm bảo yêu cầu) Sau đó cô cùng trẻ phân loại theo