Trong nền kinh tế thị trường hội nhập và phát triển của nước ta hiện nay khoa học và công nghệ, được coi trọng, nó là một phương tiện để ứng dụng xử lý và làm việc hiện đại nhất, nhanh nhất, hiệu quả nhất. Năm học 20142015 nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện là ứng dụng khoa học và công nghệ, trong trường học, việc áp dụng khoa học và công nghệ, trong hoạt động dạy và học đã đem lại nhiều ưu điểm nổi bật. Đối với bậc học mầm non việc xây dựng các trò chơi, các câu chuyện sinh động hấp dẫn đầy màu sắc theo các chủ đề sẽ giúp trẻ được chơi, được khám phá và phát triển nhận thức phát triển thẩm mỹ và toàn diện.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGA SƠN
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ỨNG DỤNG NHỮNG THÍ NGHIỆM KHOA HỌC VUI VÀO CÔNG TÁC GIÁO DỤC TRẺ 5 – 6 TUỔI Ở
TRƯỜNG MẦM NON THỊ TRẤN NGA SƠN
Người thực hiện: Mai Thu Hương Chức vụ : Giáo Viên
Đơn vị công tác : Trường Mầm non Thị Trấn SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn
Trang 2THANH HểA, NĂM 2015
A ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong nền kinh tế thị trường hội nhập và phỏt triển của nước ta hiện naykhoa học và cụng nghệ, được coi trọng, nú là một phương tiện để ứng dụng xử
lý và làm việc hiện đại nhất, nhanh nhất, hiệu quả nhất
Năm học 2014-2015 nhiệm vụ trọng tõm cần thực hiện là ứng dụng khoahọc và cụng nghệ, trong trường học, việc ỏp dụng khoa học và cụng nghệ, tronghoạt động dạy và học đó đem lại nhiều ưu điểm nổi bật Đối với bậc học mầmnon việc xõy dựng cỏc trũ chơi, cỏc cõu chuyện sinh động hấp dẫn đầy màu sắctheo cỏc chủ đề sẽ giỳp trẻ được chơi, được khỏm phỏ và phỏt triển nhận thứcphỏt triển thẩm mỹ và toàn diện
Với chủ trương của ngành, đưa khoa học và cụng nghệ, vào việc giảng dạy,PGD& Đào tạo đó tạo điều kiện mở lớp tin học hướng dẫn khoa học và cụngnghệ Tụi và một số giỏo viờn trong trường mầm non Thị Trấn Nga Sơn đó thamgia, qua khúa học, chỳng tụi đó nắm bắt được một số kỹ năng cơ bản về khoahọc và cụng nghệ, để phục vụ cho các hoạt động dạy trờn lớp Từ đú tụi cựngđồng nghiệp trong trường chuyờn tõm học hỏi, rốn luyện thờm, đồng thời thamkhảo thờm cỏc thớ nghiệm, khoa học và cụng nghệ, để bổ sung cho những khiếmkhuyết của mỡnh
Cho đến nay, dự thời gian thớ nghiệm những khoa học và cụng nghệ, chưađược lõu, nhưng bản thõn tụi cũng đó rỳt ra được một số kinh nghiệm nhỏ, mongđược trao đổi cựng với đồng nghiệp để cú thờm cơ hội học tập đồng thời nhậnđược nhiều sự gúp ý bổ sung để chỳng ta cựng nhau tiến bộ, cựng cú thờm nhiềuđiều kiện nõng cao chuyờn mụn, gúp phần nhỏ vào sự nghiệp giỏo dục chung
của ngành Vỡ thế tụi chọn đề tài: “Ứng dụng những thớ nghiệm khoa học vui vào cụng tỏc giỏo dục trẻ 5- 6 tuổi ở trường mầm nonThị Trấn Nga Sơn” Với
mục đớch giỳp trẻ biết thờm một vài kinh nghiờm nhỏ trong quỏ trỡnh ứng dụngkhoa học và cụng nghệ, giỳp cho bản thõn củng cố lại những kiến thức đồngthời giỳp cho cỏc đồng nghiệp cú thờm những tham khảo nhỏ trong quỏ trỡnhgiảng dạy trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non
Trang 3B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
I Cơ sở lý luận của vấn đề:
Trước tốc độ phát triển của khoa học và công nghệ, giáo dục trẻ em nóichung và giáo dục mầm non nói riêng cũng không ngừng nghiên cứu đổi mớiphương pháp, nội dung dạy học để đáp ứng nhu cầu dân trí của thời đại Chươngtrình đổi mới cho phép người giáo viên phát huy hết khả năng linh hoạt và sángtạo của mình trong việc vận dụng những hiểu biết, những tri thức khoa học vàoviệc giáo dục trẻ Từ những tính chất vật lí, hoá học của những sự vật hiện tượngquen thuộc trong tự nhiên mà chúng ta có thể tiến hành những thí nghiệm nhỏ,những trò chơi khoa học vui Qua đó, trẻ mầm non bắt đầu được tìm hiểu nhữngđiều kì thú trong thế giới xung quanh, được tận mắt nhìn thấy những biến hoácủa sự vật hiện tượng mà có lẽ trẻ tưởng chừng chỉ có trong những câu chuyện
cổ tích Hơn thế, nhờ những thí nghiệm có tính minh chứng này, chúng ta có thể
áp dụng vào trong giảng dạy để giải thích cho trẻ một cách rõ ràng và thuyếtphục về đặc tính của sự vật hiện tượng, đáp ứng được nhu cầu khám phá của trẻ,vừa kích thích khả năng tư duy tiềm ẩn trong các bé
Ở lớp tôi chủ nhiệm khả năng nhận thức của trẻ chưa đồng đều, trẻ có tính tò
mò ham hiểu biết nhưng khả năng tư duy chưa tích cực, trong hoạt động trẻ cònthụ động việc tự học tự khám phá phát hiện ra cái mới còn phụ thuộc nhiều vào
sự gợi mở của cô
II Thực trạng của vấn đề nghiên cứu:
Có thể nói việc cho trẻ làm quen với các thí nghiệm trong trường học vớitrẻ mầm non không còn là quá khó khăn mà đó còn là niềm đam mê đối với trẻtrong đó cô giáo là người thổi lên niềm đam mê đó cho trẻ qua các câu chuyệnbài thơ hay các màu sắc đẹp rực rỡ Và những thí nghiệm khoa học đóng gópmột phần quan trọng vào sự thành công của một hoạt động học, nhưng một hoạtđộng học không chỉ là những thí nghiệm khoa học
Trường Mầm Non Thị Trấn Nga Sơn ở là Trường trọng điểm chất lượngcủa huyện, Trường có bề dày thành tích dạy và học đã được Sở, Phòng GiáoDục Nga Sơn đánh giá cao Trong những năm gần đây trường luôn duy trì vàgiữ vững danh hiệu tiến tiến xuất sắc các cấp Được Thủ Tướng chính phủ tặngBằng khen và nhiều phần thưởng khác
Trang 4Nhà trường có một đội ngũ cán bộ giáo viên trẻ nhiệt tình ham học hỏi vàcùng tiến bộ Chính vì lẽ đó giáo viên chúng tôi rất phấn khởi và cùng nhau thiđua học.
Nhà trường quan tâm đến chất lượng tạo điều kiện cho giáo viên đi học và tổchức lớp học bồi dưỡng hướng dẫn những thí nghiệm khoa học - Giáo viên nhiệttình với nghề luôn tâm huyết với nghề, học hỏi nâng cao tình độ về chuyên mônnghiệp vụ cũng như tin học Giáo viên đã được học đạt trên chuẩn về trình độchuyên môn
Giáo viên đã được theo học bồi dưỡng các lớp chuyên đề do Phòng Giáodục - Đào tạo tổ chức Bản thân nghiên cứu học tập tìm tòi những thí nghiệmvui
Công nghệ thông tin đối với phụ huynh chưa động đều còn chưa được phổbiến, khả năng nhận thức của phụ huynh còn hạn chế xem nhẹ việc giáo viên
Qua quá trình công tác, nghiên cứu và thử nghiệm một số thí nghiệm khoahọc, tôi thấy chúng ta có thể ứng dụng một số kiến thức khoa học vào hoạt độngchung (Như cáchoạt động khám phá khoa học: Dùng để gây hứng thú cho trẻtrước khi vào bài mới Ngoài ra có thể thực hiện trong các hoạt động ngoài trời,hoạt động ngoại khoá để mở rộng hiểu biết cho trẻ Trong đó, ta có thể kết hợplàm một số đồ dùng đồ chơi đơn giản
* Kết quả thực trạng
Năm học 2014 – 2015 tôi được phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo 5- 6tuổi tôi nhận thấy hoạt động khám phá về môi trường tự nhiên của trẻ còn hạnchế trẻ chưa thực sự tích cực tham gia hoạt động cùng cô Vì vậy tôi đã tiếnhành khảo sát trẻ ở mọi lúc mọi nơi và có kết quả như sau:
Khả năng so sánh nhận xét giữa các đối tượng
Khả năng phân nhóm phân loại theo dấu hiêu của đối tượng
Khả năng suy luận giả thích
về mối liên hệ giữa các đối tượng
Tỉ lệ
Đ ạt
Tỉ lệ
C Đ
Tỉ lệ
Đ ạt
Tỉ lệ
C Đ
Tỉ lệ
Đ ạt
Tỉ lệ
C Đ
Tỉ lệ
Đ ạt
Tỉ lệ
C Đ Tỉ lệ
Trang 517 48 18 52 20 57 15 43 17 49 19 51 19 54 17 46 14 40 21 60
Qua khảo sát chất lượng trẻ với kết quả như trên trong quá trình giáo dục
trẻ Vì thế tôi chọn đề tài: “Ứng dụng những thí nghiệm khoa học vui vào
công tác giáo dục trẻ 5 - 6 tuổi ở trường mầm nonThị Trấn Nga Sơn” Đạt
được tốt hơn
III Các giải pháp và tổ chức thực hiện:
1 Tạo môi trường cho trẻ ứng dụng thí nghiệm phong phú hấp dẫn cho trẻ.
Muốn cho trẻ Ứng dụng những thí nghiệm khoa học vui vào hoạt độngtrong lớp, là việc làm không thể thiếu được đối với giáo viên Đây là hình thứcgiáo dục phù hợp với tâm lý của trẻ, môi trường có lạ, đẹp thì mới hấp dẫn, khơigợi được tính tò mò ham hiểu biết của trẻ, từ đó trẻ mới khát khao được tìmhiểu, khám phá
Xác định được môi trường rất quan trọng trong quá trình hoạt động của trẻngay từ đầu năm học tôi đã chú trọng trang trí môi trường trong và ngoài lớp đểgây hứng thú cho trẻ Để khích lệ trẻ tham gia vào hoạt động trải nghiệm khámphá khoa học về môi trường tự nhiên tôi đã căn cứ vào chủ đề mình thực hiện đểtrang trí cho góc hoạt động thật hấp dẫn tôi treo các loại tranh về môi trường tựnhiên đồng thời ở dưới góc tôi chuẩn bị các loại đồ dùng như: Ống nhòm, thước
đo, cân để cho trẻ hực hiện
Ví dụ: Khi thực hiện chủ đề “Thế giới động vật” tôi chuẩn bị bộ tranh sưu
tập về các con vật, các loại vỏ ốc, vỏ ngao, vỏ sò, 1 số loại sỏi, cát đá, tôi làm sabàn về các động vật sống dưới nước hay từ các loại lông gà, len, xốp tôi làm sabàn về động vật sống trong gia đình, động vật sống trong rừng Để trẻ được quansát cụ thể
Hay khi thực hiện chủ đề “Nước và các hiện tượng tự nhiên” tôi chuẩn bịcác hình ảnh như: Ông mặt trời, giông bão, lũ lụt, hạn hán, sóng thần Đồng thờitôi còn chuẩn bị một số đồ dùng tạo ra các hiện tượng tự nhiên đơn giản như: Đồdùng tạo ra hiện tượng sạt lỡ đất Cô dùng tờ giấy bỏ đất vào vào tờ giấy dùnghai tay nghiêng nghiêng tờ giấy để cho trẻ quan sát và giải thích đó là hiệntượng sạt lở đất Không những thế trên mảng tường tôi trang trí góc mở cho trẻkhám phá khoa học với tên gọi “Bé làm nhà khoa học”: Ở phía dưới tôi trang bịcác túi đựng lô tô có chứa nội dung mà chủ đề đang thực hiện Chỉ với nội dung
Trang 6đơn giản nhưng dễ hiểu trẻ sẽ dễ dàng thực hiện khám phá các đối tượng theoyêu cầu của cô.
Ví dụ: Thực hiện chủ đề “ Thế giới thực vật” Bé Xuân Minh lên lấy kí hiệu
của mình găm vào cột kí hiệu, lấy hình ảnh cây nhãn làm đề tài nghiên cứu gămvào cột “Bé nghiên cứu gì?”, và khi khám phá ra cây nhãn có thân, cành, lá Vàcháu đã lấy lô tô tương ứng và găm vào cột “Bé khám phá được gì nào?
Như vậy từ thực hiện ở góc mở đã giúp cho trẻ rèn luyện được cách tư duy
và suy luận của mình
Với môi trường ngoài lớp: Tôi xây dựng một góc thiên nhiên ở phía saulớp, ở góc này tôi trang trí một giá gỗ trên giá tôi trưng bày các loại đồ dùng tướihoa, sỏi, lông gà, gỗ chìm nổi,
Ở phía dưới tôi đặt các chậu nhựa nhỏ gieo các hạt lạc, hạt đậu để trẻ theodõi được sự phát triển của cây Một góc nhỏ khác tôi đặt chậu cá và các chậucây cảnh để cho góc thật sự đẹp và sinh động
Ngoài không gian ở lớp thì trường tôi có “Vườn của bé” với các loại câycảnh, các loại rau để trẻ có thể tham quan và khám phá Tôi thường xuyên cho
tổ chức cho trẻ nhặt lá, tưới rau Làm cho trẻ luôn luôn phấn khởi và thích thúkhi tham gia
2 Cho trẻ được ứng dụng trải nghiệm các thí nghiệm vui qua các hoạt động
Khi cho trẻ ứng dụng những thí nghiệm khoa học vui thì hoạt động thử
nghiệm là việc làm hữu ích nó giúp trẻ hiểu đối tượng một cách đơn giản, cụ thể.Với hoạt động này tôi thấy trẻ trải nghiệm rất say sưa và thích thú
Trang 7Ví dụ: Với chủ đề “Thế giới thực vật” tôi cho trẻ hoạt động thử nghiệm là
gieo hạt Cho trẻ gieo hạt giống vào các chậu khác nhau, chậu tưới nước, chậukhông tưới nước, chậu để trong nhà, chậu để ngoài nắng
Cô cùng trẻ theo dõi sự lớn lên của cây (Nảy mầm, ra lá và lớn lên) cô đàmthoại:
- Các hạt giống có mọc cùng lên một lúc không? Vì sao?
- Điều gì xảy ra với chậu không có nước?
- Điều gì xảy ra với chậu không để trong bóng tối?
Sau đó tôi cho trẻ mô phỏng lại quá trình lớn lên của cây bằng các cáchkhác nhau lời nói, hành động, hình vẽ
Hoặc chủ đề “Nước và các hiện tượng tự nhiên” Tôi cho trẻ làm thí nghiệmcác vật nổi, vật chìm trong nước giúp trẻ có khả năng suy đoán và thảo luận Tôichuẩn bị 1 chậu nước một số đồ vật như lông gà, hòn sỏi, li nhựa, li thủy tinh, nútbấc, hạt lúa Tôi cho trẻ cầm sờ và đoán xem vật nào nổi, vật nào sẽ chìm sau đócho trẻ làm thí nghiệm và rút ra kết luận các vật nhẹ như lông gà, đồ làm bằng nhựathì sẽ nổi còn các vật như sỏi đồ làm bằng thủy tinh, bằng gỗ thì sẽ bị chìm
Cũng chủ đề này tôi cho trẻ làm thử nghiệm “Bàn tay trong nước” Tôichuẩn bị các chậu nước cho trẻ vận động bàn tay trong nước vỗ tay đánh tay, vỗnhẹ sau đó hỏi trẻ:
- Điều gì xảy ra khi chuyển động bàn tay về phía sau, phía trước?
- Cho trẻ vốc nước bằng 2 tay khuyến khích trẻ mô tả điều gì xảy ra khichúng thả tay
Cho trẻ quan sát nước chảy qua các kẻ ngón tay khi chúng cố giữ nước
- Có thể giữ nước trong các bàn tay được không?
- Điều gì xảy ra khi cố giữ nước trong bàn tay?
Trang 83 Tổ chức ứng dụng những thí nghiệm khoa học vui trong hoạt động có
chủ định.
Để thu hút trẻ vào hoạt động một cách tự nhiên thoải mái mà vẫn phát huyđược tính tích cực của mình là điều không dễ dàng gì nó đòi hỏi người giáo viênphải thật sự đầu tư tâm huyết của mình khi lên hoạt động cho trẻ thực hiện.Đối với tôi việc cho trẻ vào hoạt động có đạt kết quả hay không thì điềuđầu tiên cần làm là giới thiệu như thế nào cho hay cho lôi cuốn trẻ để trẻ cảmthấy rằng mình đang chơi nhưng trên thực tế là đang học đang nghiên cứu
Để thu hút trẻ vào hoạt động tò mò thích thú tôi luôn tìm và thay đổi cáchình thức giới thiệu bài cho hay cho hấp dẫn
Ví dụ: Chủ đề “Tết và mùa xuân” tôi chuẩn bị các loại quà vào các hộp
quà khác nhau và chia làm 3 tổ cho các tổ lên nhận quà mỗi tổ nhận một phầnquà có loại bao lì xì đang cần khám phá, trẻ đem về tổ của mình khám phá trảinghiệm thảo luận thực tế Như vậy làm cho trẻ rất phấn khởi và tích cực thamgia hoạt động
còn ở chủ đề “Thế giới Động vật” đề tài “Động vật trong gia đình” tôichuẩn bị 3 con vật khác nhau và chia trẻ thành 3 nhóm cho trẻ quan sát Trẻquan sát đến đâu ghi vào nhật kí Khi thực hiện quan sát xong trẻ mang bài vàcon vật của nhóm mình vừa quan sát và vẽ được lên trưng bày Sau đó cô và trẻcùng khám phá Đây là hình thức mà tôi thấy trẻ rất hứng thú
Trang 9Còn đối với chủ đề “Thế giới động vật” với đề tài “Một số con vật sốngdưới nước” để gây cho trẻ sự thích thú tham gia hoạt động tôi cho 4 trẻ đóng vai
4 loại con vật sống dưới nước và trình diễn xung quanh lớp giới thiệu về mình Với chủ đề “Nước và các hiện tượng tự nhiên” với đề tài “Sự kỳ diệu củanước” để gây hứng thú cho trẻ vào hoạt động tôi làm hiệu ứng powerpoint vềcông trình thủy điện, cảnh sinh hoạt của con người khi sử dụng nước, cuộc sốngcủa các sinh vật dưới nước
Ngoài ra việc thay đổi hình thức hoạt động luôn là biện pháp làm cho trẻluôn thích thú và phát huy tính tích cực sáng tạo của mình
Ví dụ: Ở chủ đề “Thế giới động vật” với đề tài “Tìm hiểu một số loại côn
trùng” tôi thay đổi hình thức hoạt động với tên gọi rất ngộ nghĩnh “Ngày hội côntrùng” với các phần hoạt động như sau:
phần 1: Màn trình diễn của các côn trùng
Là phần trình diễn thời trang của các côn trùng đi xung quanh lớp để tất
cả các trẻ được quan sát kỹ, để cho hoạt động này được tốt tôi những bộ trangphục bằng ni lông, các loại giấy bóng hoa Trang trí lên đó là các hoa văn thậtsặc sỡ phù hợp với từng loại côn trùng Khi màn trình diễn bắt đầu trẻ rất hứngthú và tham gia vào hoạt động một cách rất tích cực
Phần 2: Tìm hiểu và khám phá
Trang 10Ở phần này đòi hỏi sự tập trung chú ý và hoạt động tích cực của trẻ Khikhám phá đến loại côn trùng nào tôi cho trẻ đóng vai côn trùng đó ra và tự giớithiệu về mình và yêu cầu trẻ được quan sát phải nhận xét về loại côn trùng đó,tôi để trẻ tự đàm thoại trao đổi với nhau còn cô chỉ là người hướng lái gợi mởcho trẻ.
Phần 3: Cùng nhau thi tài
Ở phần này tôi cho trẻ tham gia vào các trò chơi để cũng cố những gì trẻvừa được quan sát tôi tổ chức 2 trò chơi một trò chơi động một trò chơi tĩnh Vớitrò chơi tĩnh tôi đọc câu đố theo dấu hiệu của côn trùng để trẻ tìm và giơ hìnhảnh lên còn trò chơi động tôi cho trẻ thi đua theo tổ bật qua suối, hay bật quavòng lên tìm và phân loại côn trùng có ích cho con người
Như vậy việc thay đổi hình thức là làm cho hoạt động không bị nhàm chán,đây là điều rất cần thiết đối với giáo viên khi muốn cho trẻ luôn hoạt động tíchcực và đạt hiệu quả
Trong hoạt động có chủ định để cho trẻ dễ hiểu dễ nhận xét về đối tượngđang được nghiên cứu thì việc sử dụng hệ thống câu hỏi của người giáo viên làrất quan trọng Nếu cô đưa ra hệ thống câu hỏi quá dài, rườm rà làm cho trẻ khóhiểu và không nhận xét được đối tượng cần khám phá vì vậy yêu cầu hệ thốngcâu hỏi của cô khi đưa ra cho trẻ phải ngắn gọn, xúc tích, khoa học mà vẫn gầngũi dễ hiểu đối với trẻ Hệ thống câu hỏi phải là câu hỏi mở để từ một câu hỏinhưng trẻ vẫn suy luận và trả lời theo các cách hiểu khác nhau mà vẫn gần gũi
dễ hiểu đối với trẻ
Ví dụ: Ở chú đề “Thế giới Thực vật” đề tài “Một số loại Hoa”
- Tôi là Cẩm nhung xin chào các bạn ! (Chúng em chào chị Cẩm nhung)
- Cẩm nhung các bạn biết gì về tôi?
- Thế Cẩm nhung là lòai Hoa như thế nào?
* Để kích thích trẻ hứng thú tò mò khám phá về đặc điểm, dấu hiệu củađối tượng quan sát mà trẻ chưa biết rõ tôi sử dụng câu hỏi:
Ví dụ: Chủ đề thế giới thực vật với đề tài “Một số loại Quả”
- Các con có nhận xét gì về quả cam?
- Cây quả cam có lợi ích như thế nào đối với chúng ta?
Để trả lời được tốt câu hỏi trên bắt buộc trẻ phải tích cực quan sát và thửnghiệm