Phân tích tình hình sử dụng các yếu tố sản xuất

Tổng số ngày người làm việc thực tế Ví dụ: Tình hình tại doanh nghiệp A như sau: Yêu cầu: Phân tích biến động giá trị sản xuất do ảnh hưởng bởi các nhân tố cụ thể... – Có biện pháp sử dụ

Trương Thu Hường

-QTKD-EPU

1

Chương III Phân tích tình hình sử dụng

Trương Thu Hường

-QTKD-EPU

2

I Ý nghĩa, nhiệm vụ

• Ý nghĩa

- Nhằm bổ sung, cân đối và nâng cao năng lực SX

- Cho phép đánh giá khả năng, trình độ tổ chức quản lý SXKD

- Giúp thấy được mối quan hệ giữa yếu tố SX với KQ hoạt động KD

- Có thể tìm ra được những nguyên nhân ảnh hưởng tích cực, tiêu cực tới từng yếu tố sản xuất, từ đó đề xuất các giải pháp để khai thác khả năng tiềm tàng của các yếu tố SX

Trương Thu Hường

-QTKD-EPU

3

II Phân tích tình hình sử dụng lao động

1 Phân tích tình hình sử dụng số lượng lao động

1.1 Phân tích biến động lao động

1.2 Phân tích cơ cấu lao động

2 Phân tích tình hình năng suất lao động

Trương Thu Hường

Trương Thu Hường

-QTKD-EPU

5

∆T = T1 - TK× Q1

QK

- Mức tiết kiệm (lãng phí) số lượng lao động:

- Tỷ lệ tiết kiệm (lãng phí) số lượng lao động:

1 1

Q T

Q

* Phương pháp so sánh có liên hệ kết quả sản xuất.

Trương Thu Hường

-QTKD-EPU

6

1.2 Phân tích cơ cấu lao động

- Bước 1: Lập bảng phân loại lao động:có thể phân loại theo các chỉ tiêu như:

- Bước 2: Thống kê số lượng lao động theo từng loại ở các kỳ

- Bước 3: Tính tỷ trọng lao động các kỳ theo từng loại lao động

Loại lao

động Số lượngKỳ gốcTỷ trọng Số lượngKỳ nghiên cứutỷ trọng Tăng (g) tỷ trọng

Trương Thu Hường

-QTKD-EPU

7

-Bước 4: So sánh tỷ trọng qua các kỳ để đánh giá biến động kết

cấu và tìm nguyên nhân

Việc đánh giá phải căn cứ vào điều kiện cụ thể của doanh nghiệp Một

số hướng đánh giá phổ biến trong thực tế như sau:

+ Nếu chia lao động thành gián tiếp và trực tiếp thì tỷ trọng lao động trực tiếp tăng lên tức là tỷ trọng lao động gián tiếp giảm biểu hiện xu hướng thay đổi cơ cấu hợp lý.

+ Nếu chia lao động theo chức năng cơ cấu được coi là hợp lý khi lao động thuộc ngành sản xuất chính chiếm tỷ trọng cao và có xu hướng tăng lên, lao động ở các ngành sản xuất phụ, bổ sung có tỷ trọng nhỏ

Trương Thu Hường

Yêu cầu: Phân tích tình hình sử dụng số lượng lao động

Trương Thu Hường

W

=

Q T

Trương Thu Hường

- Năng suất lao động bình quân ngày

- NSLĐ bình quân tháng (quý,năm) là NSLĐ bình quân 1 người

trong tháng (q,n)

- Năng suất lao động bình quân giờ

Trương Thu Hường

S là số ngày làm việc bình quân 1 lao động trong kỳ

Đ là số giờ làm việc bình quân 1 ngày

Từ các phương trình, dùng phương pháp thay thế liên hoàn

để xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố

3 Phân tích tổng hợp tình hình sử dụng lao động ảnh hưởng đến kết quả sản xuất

Trương Thu Hường

-QTKD-EPU

12

3 Tổng số ngày người làm việc thực tế

Ví dụ: Tình hình tại doanh nghiệp A như sau:

Yêu cầu: Phân tích biến động giá trị sản xuất do ảnh

hưởng bởi các nhân tố cụ thể

3.2 Phân tích tình hình sử dụng TSCĐ

• Ý nghĩa của việc phân tích tình hình sử dụng TSCĐ:

– Xác định hướng đầu tư TSCĐ của doanh nghiệp một cách hợp lý.

– Có biện pháp sử dụng triệt để về số lượng, thời gian, công suất của máy móc thiết bị sản xuất và các tài sản khác

• Các bước phân tích:

– Phân tích chung tài sản cố định.

– Phân tích tình hình trang bị tài sản cố định

• Phân tích cơ cấu TSCĐ,

Giá trị TSCĐ tăng (giảm) trong kỳ Giá trị TSCĐ bq dùng vào SXKD trong kỳ

Ý nghĩa: chỉ tiêu này phản ánh chung sự thay đổi về qui mô TSCĐ.

Hệ số đổi mới TSCĐ =

Giá trị TSCĐ mới tăng trong kỳ Giá trị TSCĐ có ở cuối kỳ

Hệ số loại

bỏ TSCĐ =

Giá trị TSCĐ cũ giảm trong kỳ Giá trị TSCĐ có ở đầu kỳ

Ý nghĩa: hai chỉ tiêu này phản ánh tình hình đổi mới, trình độ tiến bộ về

TSCĐ của doanh nghiệp.

Phương pháp phân tích: so sánh.

Có thể so sánh các chỉ tiêu giữa năm nay với năm trước hoặc thực tế với

Phân tích tình hình trang bị TSCĐ

• Phân tích cơ cấu TSCĐ.

– Là xem xét sự biến động về tỷ trọng và tốc độ tăng (giảm) của từng loại TSCĐ, qua đó thấy được tính hợp lý trong định hướng đầu tư

TSCĐ của doanh nghiệp

– Xu hướng biến động chung là tỷ trọng và tốc độ tăng của TSCĐ dùng trong SXKD (đặc biệt là máy móc thiết bị sản xuất) bao giờ cũng lớn hơn các loại tài sản khác Đối với TSCĐ dùng ngoài sản xuất thì chiếm

tỷ trọng nhỏ và có xu hướng giảm về tỷ trọng.

– Phân loại TSCĐ:

• TSCĐ đang dùng trong sản xuất gồm:

– Nhà cửa, vật kiến trúc, – Thiết bị sản xuất,

– Thiết bị động lực, – Hệ thống truyền dẫn, – Dụng cụ đo lường và dụng cụ làm việc, – Phương tiện vận tải, …

• TSCĐ đang dùng ngoài sản xuất (bán hàng, quản lý, đầu tư, cho thuê)

– Phương pháp phân tích:

• So sánh giữa TT với KH hoặc giữa cuối năm với đầu năm về mức và tỷ lệ tăng (giảm) của mỗi loại TSCĐ,

• xem xét sự biến động về tỷ trọng của từng loại chiếm trong tổng số,

• So sánh với đối chiếu với xu hướng trên để đánh giá.

15

• Phân tích tình hình trang bị TSCĐ.

– Là xem xét việc trang bị TSCĐ có đảm bảo phục vụ tốt cho quá

trình SXKD hay không, trên cơ sở đó đề ra kế hoạch trang bị TSCĐ để đạt hiệu quả SXKD tăng.

thuật cho công nhân =

Nguyên giá các phương tiện kỹ thuật

Số công nhân trong ca lớn nhất

Phương tiện kỹ thuật gồm: máy móc thiết bị sản xuất, thiết bị động lực, truyền dẫn, dụng cụ làm việc, đo lường.

Ý nghĩa: hai chỉ tiêu trên biểu hiện mỗi công nhân trong doanh nghiệp được trang bị bao nhiêu đồng TSCĐ, bao nhiêu đồng phương tiện kỹ thuật Hai chỉ tiêu trên càng cao càng tốt, chứng tỏ dây chuyền sản xuất được hiện đại hóa

- Phương pháp phân tích: so sánh hai chỉ tiêu trên giữa TT với KH hoặc giữa cuối năm so với đầu năm Xu hướng chung là tốc độ tăng của của chỉ tiêu 2 phải lớn hơn 1 để đảm bảo tăng qui mô, tăng năng suất. 16

• Phân tích tình trạng kỹ thuật của TSCĐ.

– Là đánh giá hệ số hao mòn của TSCĐ để thấy được tình trạng sử dụng TSCĐ là mới hay cũ, thấy được doanh nghiệp có chú trọng đến việc đổi mới TSCĐ hay không, trên cơ sở đó có biện pháp

-Nếu hệ số trên càng gần 1 chứng tỏ TSCĐ của doanh nghiệp đã cũ

và doanh nghiệp phải chú trọng đến việc đổi mới TSCĐ.

-Nếu hệ số trên gần 0, chứng tỏ TSCĐ của doanh nghiệp được đổi mới.

-Thông qua hệ số hao mòn ta có thể đánh giá được tình trạng kỹ

thuật của TSCĐ, tuy nhiên để đánh giá chính xác cần kết hợp với tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và phòng kỹ thuật để xem xét hồ sơ từng loại máy.

17

Ý nghĩa: chỉ tiêu phản ánh một đồng nguyên giá TSCĐ dùng vào

SXKD mang lại bao nhiêu đồng giá trị sản xuất.

Chỉ tiêu KH TT Chênh lệch

1 Giá trị sx.

2 Nguyên giá bq toàn bộ TSCĐ.

3 Nguyên giá bq TSCĐ dùng trong sx.

4 Nguyên giá bq của những phương tiện kỹ

1.35 1.5 2.25

77,760 64,800 54,800 37,800

1.2 1.41 2.05

-3,240 4,800 800 1,800

-0.15 -0.09 -0.2

Ví dụ: Căn cứ vào tài liệu sau, đánh giá chung tình hình sử dụng TSCĐ

Nhận xét:

-Hiệu suất sử dụng cả 3 loại TSCĐ của doanh nghiệp giảm, cho thấy tình hình

sử dụng TSCĐ của doanh nghiệp chưa tốt.

-Nguyên nhân có thể do việc đầu tư vốn chưa hợp lý, tình trạng kỹ thuật của

• Phân tích tình hình sử dụng máy móc thiết bị.

– Phân tích tình hình sử dụng số lượng máy móc thiết bị

• Là xem xét mức độ huy động máy móc thiết bị vào sản xuất, sau đó tìm nguyên nhân để có biện pháp huy động, nhanh chóng đưa máy móc thiết bị vào hoạt động càng sớm càng tốt.

• Phân loại máy móc thiệt bị:

– Máy móc thiết bị hiện có là tất cả những máy móc thiết bị được ghi vào danh mục tài sản cố định của xí nghiệp, không kể tình trang của thiết bị đó.

– Máy móc thiết bị đã lắp là những thiết bị đã lắp tại nơi làm việc

và có thể sử dụng bất cứ lúc nào, kể cả máy móc thiết bị tháo ra sửa chữa lớn.

– Máy móc thiết bị sử dụng là những máy móc thiết bị đã lắp và đã đưa vào sử dụng không kể thời gian dài hay ngắn.

• Phương pháp phân tích: so sánh

• Chỉ tiêu phân tích:

20

Tỷ lệ lắp đặt thiết bị =

Số máy đã lắp bq

x 100%

Số máy hiện có bq

Tỷ lệ sử dụng thiết bị đã lắp =

Số máy đang sử dụng bq

x 100%

Số máy đã lắp bq

Tỷ lệ sử dụng thiết bị hiện có =

Ý nghĩa: chỉ tiêu này cho thấy số lượng thiết bị đã lắp đặt rồi nhưng

chưa được sử dụng, qua đó giúp đánh giá mức độ huy động máy móc thiết bị đã lắp đặt vào sản xuất.

Ý nghĩa: chỉ tiêu này phản ánh một cách khái quát tình hình sử dụng số lượng máy móc thiết bị hiện có của doanh nghiệp.

21

– Phân tích tình hình sử dụng máy móc thiết bị về thời gian làm việc.

• Phân loại:

– Tổng số giờ máy theo lịch (TL) là thời gian tính theo dương lịch.

Ví dụ: đối với một máy số gờ máy theo lịch trong năm báo cáo bằng 365 ngày hay (366 ngày nếu là năm nhuận) x 24 giờ = 8,760 giờ.

– Tổng số giờ máy nghỉ theo chế độ (TNCĐ) là số giờ máy nghỉ vào ngày lễ, chủ nhật, nghỉ ngoài ca theo qui định.

– Tổng số giờ máy theo chế độ (TCĐ) là số giờ mà chế độ qui định cho từng loại máy móc thiết bị phải làm việc (theo điều kiện tổ chức sản xuất và chế độ làm việc của máy) Số giờ máy chế độ bằng số giờ máy theo lịch trừ đi số giờ máy nghỉ theo chế độ (TCĐ = TL - TNCĐ)

Ví dụ: nếu kế hoạch sản xuất qui định các máy móc làm việc theo chế độ

có nghỉ ngày chủ nhật và ngày lễ, làm việc 1 ca/ngày thì số giờ máy chế

độ theo kế hoạch trong năm báo cáo sẽ bằng: 305,5 x 01 ca x 8 giờ = 2,444 giờ.

– Tổng số giờ máy nghỉ theo kế hoạch (T ON ) là số giờ máy nghỉ để sửa chữa theo kế hoạch và thời gian ngừng việc có nghi trong kế hoạch.

– Tổng số giờ máy làm việc theo kế hoạch (T O ) = TCĐ - TON– Tổng số giờ máy nghỉ thực tế (T1N) là tổng số giờ máy nghỉ để SCL thực

tế, nghỉ vì lý do cúp điện, thếu nước, thiếu NVL

– Tổng số giờ máy làm thêm (T LT ) là số giờ máy làm thêm vào ngày lễ, ngày chủ nhật, làm thêm ngoài ra theo qui định

– Tổng số giờ máy làm việc thực tế (T1) = TCĐ + TLT – T1N. 22

Số gờ máy làm việc KH của số máy có hoạt động s.x To

•Phương pháp phân tích: so sánh các chỉ tiêu trên giữa thực tế với kế hoạch hoặc giữa năm nay so với năm trước để đánh giá tình hình sử dụng thời gian làm việc của máy móc thiết bị.

23

– Phân tích tình hình sử dụng công suất của máy móc

thiết bị

• Công suất của máy móc thiết bị phản ánh sản lượng sản

phẩm bình quân sản xuất được trong một đơn vị thời gian

(giờ, ca, ngày, đêm …) của máy móc thiết bị Chỉ tiêu này nói

• Phương pháp phân tích:

• So sánh chỉ tiêu trên giữa thực tế so với kế hoạch hoặc giữa

TT năm nay so với năm trước,

• Xác định nguyên nhân và đề xuất biện pháp để nâng cao trình độ sử dụng công suất của máy móc thiết bị nhằm nâng cao sản lượng, hạ giá thành sản phẩm

24

Trương Thu Hường

S là số ngày làm việc bình quân 1 máy trong kỳ

C là số ca làm việc bình quân 1 ngày của một máy

G là số giờ làm việc bình quân 1 ca của một máy

Ug là công suất bình quân 1 giờ của một máy

Từ phương trình kinh tế trên, dùng phương pháp thay thế

liên hoàn để xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố

tới biến động KQSX

Trương Thu Hường

Yêu cầu: Phân tích tổng hợp tình hình sử dụng các

yếu tố về MMTB đến giá trị sản xuất

Trương Thu Hường

Phân tích tình hình cung ứng NVL

về mặt đồng bộ

Phân tích tính kịp thời của việc cung ứng NVL

Phân tích tình hình cung ứng NVL về mặt chất lượng

Phân tích khối lượng NVL

Phân tích mức tiêu hao NVL Cho đơn vị sp

Phân tích Chi phí NVL

Trương Thu Hường

= Số lượng vật tư loại i thực tế nhập trong kỳ

Số lượng vật tư loại i cần mua

-Do tình hình tài chính, do khó khăn vận chuyển bảo quản…

-Do sử dụng tiết kiệm ………

-Do thay đổi nhu cầu sản xuất……

Trương Thu Hường

Số lượng vật tư thực tế nhập trong

giới hạn KH

Số lượng vật tư cần mua theo KH

Khi phân tích vần phân biệt: vật liệu có thể thay thế và vật liệu không thể thay thế

Trương Thu Hường

Tỷ lệ ht KH cung ứng (3)=(2)/(1)

sử dụng được

hệ số sử dụng đồng bộ (4) (5)=(4)*(1)Số lượng

Min(3) Min(3) Min(3)

Hệ số sử dụng đồng bộ cũng là tỷ lệ hoàn thành KH sản xuất chung

Trương Thu Hường

M1 là tổng khối lượng NVL từng loại thực tế

MK là tổng khối lượng NVL từng loại kế hoạch

sK là đơn giá NVL từng loại theo kế hoạch

1

K CL

s I

s

1

1 1

K

M s s

M

K K K

M s s

M



Ví dụ

Trương Thu Hường

-QTKD-EPU

32

Phân tích tính chất kịp thời của việc cung ứng NVL

Một doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu A với lượng dùng 1 ngày là 8tạ, SX trong tháng không có ngày nghỉ, phân tích tính kịp thời của việc nhập như sau

Ví dụ

Ngày nhập lượng Số

nhập

Số ngày dùng được

SX bình thường ngày

Lượng dùng thực tế

Ngày ngừng SX Tồn đầu

Nhập lần 1 10/6 88 11 10 20 88 2124 Nhập lần 2 25/6 96 12 2530 48

Đánh giá chung: mặc dù lượng nhập còn dư 248-200=48 nhưng do

nhập không kịp thời nên sản xuất vẫn bị gián đoạn

Trương Thu Hường

Dự trữ bảo hiểm: dùng đảm bảo vật tư cho sản xuất của DN khi:

-Lượng vật tư nhập kho ít hơn kế hoạch

-Lượng vật tư xuất kho cho mỗi ngày nhiều hơn kế hoạch

-Chu kỳ cung ứng thực tế dài hơn so với kế hoạch

Dự trữ mùa vụ với những vật tư chỉ mua được theo mùa nhưng

lại sử dụng cho SX cả năm

Phương pháp phân tích:

Xác định, so sánh lượng vật tư dự trữ thực tế với kế hoạch

+ Nếu thừa: ứ đọng vốn, có thể giảm chất lượng vật tư khi bảo quản + Nếu thiếu: sản xuất có thể không liên tục

Trương Thu Hường

+Lượng NVL cần dùng trong kỳ

M

K

M I

1

M

M Q

Q K

Trương Thu Hường

k là trọng lượng tinh, phần NVL tạo nên thực thể sp

f là mức phế liệu tính bình quân cho 1 sp hoàn thành

h là mức NVL trong sp hỏng tính bình quân cho 1 sp hoàn thành

 Mức tiết kiệm NVL cho SX đơn vị sp

1 K ( 1 K ) ( 1 K ) ( 1 K )

        

Trương Thu Hường

-QTKD-EPU

36

Phương trình kinh tế M = Σ(q.m.s)

Dùng phương pháp phù hợp viết công thức nêu lên mức độ

biến động của M do ảnh hưởng bởi các nhân tố

Ví dụ

SP

Số SP

Loại NVL

Đơn giá NVL (nđ) Mức hao phí NVL cho đvsp

Phân tích mối quan hệ giữa cung ứng, dự trữ và sử dụng NVL với kết quả sản xuất

Lượng vật liệu

tồn kho đầu kỳ +

Lượng vật liệu nhập trong kỳ

-Lượng vật liệu tồn kho cuối kỳ

Số lượng sản

phẩm sản xuất =

Mức tiêu hao vật liệu cho một đơn vị sản phẩm

Công thức thể hiện mối quan hệ giữa tình hình cung cấp, dự trữ và

sử dụng vật liệu đến kết quả sản xuất:

Phương pháp phân tích: sử dụng phương pháp thay thế liên hoàn để

xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến sự biến động của

khối lượng sp sản xuất giữa thực tế so với kế hoạch

37

4,100 0.04 164 166 16 18

Ví dụ: phân tích tình hình cung cấp và sử dụng vật liệu A cho sản xuất sản phẩm B căn cứ vào tài liệu sau.

38