LUẬN án TIẾN sĩ PHÁT HUY VAI TRÒ của QUÂN đội TRONG xây DỰNG hệ THỐNG CHÍNH TRỊ ở cơ sở TRÊN địa bản tây NGUYÊN HIỆN NAY

Tây Nguyên là địa bàn chiến lược quan trọng, thường xuyên được sự quan tâm chăm lo của Đảng và Nhà nước. Trong những năm đấu tranh giải phóng đất nước, Tây Nguyên là một căn cứ địa cách mạng kiên trung, góp công lớn vào thắng lợi của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ. Bước vào kỷ nguyên xây dựng CNXH, đặc biệt là từ khi cùng cả nước tiến hành công cuộc đổi mới, Tây Nguyên cũng đã phát triển về mọi mặt, trong đó có sự chuyển biến tích cực của HTCT. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đáng ghi nhận, nội tình Tây Nguyên còn bộc lộ nhiều hạn chế, xuất hiện những vấn đề nổi cộm đáng lo ngại do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ sự yếu kém, khuyết điểm của HTCT, đặc biệt là ở cơ sở

1 Tính cấp thiết của đề tài

HTCT cơ sở là tổ chức cấp thấp nhất trong 4 cấp HTCT (Trung ương, tỉnh, huyện, xã) ởnước ta Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Namkhoá IX xác định: “HTCT cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dânthực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoàn kếttoàn dân ” [5, tr 89] Vì vậy, xây dựng HTCT cơ sở vững mạnh đáp ứng yêu cầu đẩy mạnhCNH, HĐH là khâu then chốt trong đổi mới chính trị hiện nay ở nước ta

Tây Nguyên là địa bàn chiến lược quan trọng, thường xuyên được sự quan tâmchăm lo của Đảng và Nhà nước Trong những năm đấu tranh giải phóng đất nước, TâyNguyên là một căn cứ địa cách mạng kiên trung, góp công lớn vào thắng lợi của cuộc cáchmạng dân tộc dân chủ Bước vào kỷ nguyên xây dựng CNXH, đặc biệt là từ khi cùng cảnước tiến hành công cuộc đổi mới, Tây Nguyên cũng đã phát triển về mọi mặt, trong đó có

sự chuyển biến tích cực của HTCT Tuy nhiên, bên cạnh những thành công đáng ghi nhận,nội tình Tây Nguyên còn bộc lộ nhiều hạn chế, xuất hiện những vấn đề nổi cộm đáng lo ngại

do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân từ sự yếu kém, khuyết điểm của HTCT, đặcbiệt là ở cơ sở Ở một số vùng, HTCT cơ sở yếu, một bộ phận bị quan liêu hoá, hành chínhhoá, không thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ Trong khi đó, CNĐQ và các thế lực thù địchluôn tìm cách lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo và những yếu kém, sơ hở của HTCT cơ sở,đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hoà bình”, nhen nhóm phục hồi tổ chức FULRO phản động,gây bạo loạn chính trị, đòi thành lập cái gọi là “Nhà nước Đê - Ga tự trị”… làm cho TâyNguyên trở thành “điểm nóng” cần tập trung giải quyết

Quân đội nhân dân Việt Nam là quân đội cách mạng do Đảng Cộng sản Việt Nam sánglập và lãnh đạo, công tác vận động quần chúng, tham gia xây dựng HTCT là một nhiệm vụ chính

trị thuộc chức năng công tác của quân đội ta Thực tiễn đã khẳng định vai trò không thể thiếu củaquân đội ta trong công tác vận động quần chúng nhân dân theo Đảng làm cách mạng Theo thờigian, đã có nhiều cuộc tổng kết về công tác dân vận của quân đội; song hầu như mới chỉ tậptrung làm rõ các hoạt động tuyên truyền, vận động; các đóng góp về mặt cơ sở vật chất, văn hoánhằm nâng cao đời sống nhân dân; các đóng góp về xây dựng lực lượng quân sự ở địa phương.Vấn đề quân đội tham gia xây dựng HTCT chưa được chú ý nghiên cứu đúng mức Vì lẽ đó, tácgiả chọn đề tài “Phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn TâyNguyên hiện nay” nhằm luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn đang nảy sinh liên quan đếnvai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở và việc phát huy vai trò đó trong giai đoạn hiệnnay đối với Tây Nguyên đang là một vấn đề cấp bách và mang tính thời sự nóng hổi.

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Vấn đề đổi mới, xây dựng HTCT, HTCT cơ sở đã được triển khai nghiên cứu khá sâurộng với nhiều công trình cho các hướng nghiên cứu, các vùng, miền khác nhau, làm luận cứkhoa học cho sự hình thành đường lối đổi mới HTCT nước ta Tiêu biểu có thể kể đến cáccuốn sách “Đổi mới và tăng cường HTCT nước ta trong giai đoạn mới” do GS Nguyễn ĐứcBình cùng tập thể tác giả biên soạn [ 7 ]; “HTCT cơ sở - đặc điểm, xu hướng và giải pháp”của TS Vũ Hoàng Công [ 12 ]; “Thực hiện quy chế dân chủ và xây dựng chính quyền cấp xã

ở nước ta hiện nay” do TS Nguyễn Văn Sáu và GS Hồ Văn Thông đồng chủ biên [ 38 ]; “Giảipháp đổi mới hoạt động của HTCT ở các tỉnh miền núi nước ta hiện nay” của các PGS,

TS Tô Huy Rứa, Nguyễn Cúc, Trần Khắc Việt đồng chủ biên [ 15 ]; nhiều bài viết của cácđồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu xung quanh vấn đềnày, trong đó có đề cập tới tình hình xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên

Vấn đề vai trò của quân đội trong công tác vận động quần chúng nói chung và ở địa bànTây Nguyên nói riêng đã được các đơn vị trong toàn quân cùng với Cục Dân vận và Tuyêntruyền đặc biệt, Tổng cục Chính trị tổng kết hàng năm và toàn diện nhất là cuộc tổng kết về côngtác dân vận của quân đội trong những năm đổi mới (1990-1999), qua đó đã khẳng định vai tròcực kỳ quan trọng của quân đội ta trong công tác vận động quần chúng; trong xây dựng, củng cố

cơ sở chính trị ở các địa phương Tuy nhiên, cho đến nay chưa có một công trình khoa học nào

đề cập đến phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên.

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

* Mục đích: Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn vấn đề phát huy vai trò của quân đội

trong xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên, từ đó đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm pháthuy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên hiện nay

* Nhiệm vụ:

- Nghiên cứu chỉ ra những đặc điểm xây dựng HTCT cơ sở và những vấn đề có tính quyluật phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên

- Làm rõ thực trạng phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địabàn Tây Nguyên.

- Đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò của quân đội trong xây dựngHTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp luận nghiên cứu

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; cácquan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng chính quyền nhà nước, vềchuyên chính vô sản, về HTCT, về bản chất, vai trò, chức năng của Quân đội nhân dân ViệtNam; các chỉ thị, nghị quyết của Đảng uỷ Quân sự Trung ương và Bộ Quốc phòng về các vấn đềliên quan đến đề tài

Luận văn sử dụng tổng hợp phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử,các phương pháp tổng kết, thống kê, lôgíc - lịch sử, điều tra xã hội học, phân tích - tổng hợp trên

cơ sở hoạt động nghiên cứu thực tế của bản thân tác giả và các nguồn tư liệu có liên quan, đồngthời có kế thừa những nghiên cứu và kết luận của các công trình khoa học đã được công bố

5 Ý nghĩa của luận văn

Với các kết quả nghiên cứu đã đạt được, luận văn góp phần làm sáng tỏ mối liên hệ giữahoạt động của quân đội với xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên hiện nay Thông qua

đó định hướng hoạt động cho quân đội thời gian tới đóng góp tích cực vào việc ổn định và pháttriển của HTCT cơ sở và đời sống đồng bào các dân tộc Tây Nguyên

Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu giảng dạy ở các nhàtrường quân đội

6 Kết cấu của luận văn

Gồm mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

HTCT cơ sở là khái niệm bộ phận thuộc khái niệm HTCT, được sử dụng phổ biến ở nước ta

từ những năm 90 của thế kỷ XX Đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu từ những góc độ tiếpcận khác nhau nêu ra quan niệm về HTCT, tựu trung đều thống nhất hai vấn đề cơ bản:

Thứ nhất, thừa nhận HTCT có cấu trúc bao gồm các tổ chức thành viên và mối quan hệ

giữa các tổ chức đó

Thứ hai, khẳng định quyền lực chính trị của giai cấp thống trị là bản chất, cốt lõi, là mục

đích của việc tổ chức và vận hành của HTCT Đúng như tư tưởng của C Mác, Ph Ăngghen:

“Quyền lực chính trị (…) là bạo lực có tổ chức của một giai cấp để trấn áp một giai cấp khác” [29,

tr 628]

Đó là hai điểm mấu chốt nhất trong nội hàm khái niệm HTCT đã được các nhà khoa học

giải đáp Khái quát lại, HTCT là tổng thể các tổ chức, các thiết chế chính trị - xã hội và mối quan

hệ giữa chúng hợp thành cơ chế chính trị của một chế độ xã hội nhằm bảo đảm việc thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp thống trị đối với toàn xã hội.

Khi sử dụng thuật ngữ HTCT, các nhà nghiên cứu đã nhấn mạnh tính hệ thống, tính chỉnh thể trong cấu trúc của nó Nó không chỉ đơn giản là sự liệt kê các tổ chức thành viên mà còn xác định

vị trí, vai trò, mối quan hệ giữa các tổ chức đó, đồng thời chỉ ra hình thức tổ chức, cơ chế hoạt động,nhiệm vụ, chức năng, quyền hạn và phương thức phối hợp giữa các tổ chức (tức là nói tới các thiếtchế chính trị - xã hội) Tính chỉnh thể của HTCT còn biểu hiện ở chỗ một mặt nó luôn tự biến đổi, tựđiều chỉnh để phù hợp với môi trường xã hội mà nó đang tồn tại; mặt khác, quan hệ giữa các tổ chứctrong quá trình hoạt động, tuỳ theo yêu cầu, có thể xuất hiện một số tổ chức phái sinh, không ổn định,nhằm giải quyết về một nhiệm vụ nhất thời nào đó, sau đó thì giải thể (ví dụ: các ban chỉ đạo, các tiểuban, hội đồng, tổ công tác liên hợp… do một hoặc nhiều tổ chức phối hợp lập ra để thực hiện mộtnhiệm vụ chung nào đó) Tính chỉnh thể của HTCT không những chỉ nói đến các tổ chức và mối quan

hệ giữa các tổ chức mà còn bao hàm trong đó cả ý thức chính trị mà cốt lõi là hệ tư tưởng chính trị.Chính điều này giúp cho HTCT vận hành thống nhất hướng vào thực hiện một mục đích nhất định,

dựa trên những nguyên tắc hoạt động nhất định, từ đó hình thành nên cơ chế chính trị của một chế

độ xã hội.

Như vậy, cấu trúc HTCT - với tính cách là một chỉnh thể - bao gồm cả trật tự theo chiềungang, cả trật tự theo chiều dọc và ngoài ra còn kể tới những sự lồng ghép, đan xen, sự xuấthiện những yếu tố phái sinh.

Ở nước ta hiện nay, mô hình tổng thể HTCT được xác định là: xét theo chiều ngang gồm có

Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hoà XHCN Việt Nam, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và cácđoàn thể nhân dân là Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn Thanh niênCộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và Hội Cựu chiến binh Việt Nam Trong đóĐảng Cộng sản Việt Nam vừa là một bộ phận, một thành viên, vừa là hạt nhân lãnh đạo HTCT; Nhànước Cộng hoà XHCN Việt Nam là tổ chức cao nhất “thể hiện và thực hiện ý chí, quyền lực của nhândân”; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam “là liên minh chính trị của các đoàn thể nhân dân và cá nhân tiêubiểu của các giai cấp và tầng lớp xã hội, các dân tộc, các tôn giáo, là cơ sở chính trị của chính quyềnnhân dân”; các đoàn thể nhân dân là các tổ chức chính trị - xã hội đại diện cho quyền lợi, ý chí củacác giới quần chúng, tham gia xây dựng và giám sát hoạt động của Đảng, Nhà nước, tham gia vào

quản lý nhà nước, quản lý xã hội [16, tr 19-21] Xét theo chiều dọc, mô hình HTCT nước ta được tổ

chức với 4 cấp tương ứng với phân cấp hành chính - lãnh thổ hiện nay: Trung ương, tỉnh (và thànhphố trực thuộc Trung ương), huyện (quận, thị xã và thành phố trực thuộc tỉnh), xã (phường và thịtrấn) Theo đó, mỗi tổ chức trong HTCT cũng là một hệ thống dọc từ Trung ương xuống cơ sở, songcăn cứ vào chức năng và tính chất hoạt động của mình từng tổ chức xác định mô hình tổ chức riêngcho phù hợp (chẳng hạn: Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho đến nay về cơ bản chưa có tổchức ở cấp xã, phường, thị trấn)

HTCT nước ta là HTCT XHCN, với đặc điểm nói lên bản chất của nó là việc thực hiệnquyền lực chính trị của giai cấp công nhân Việt Nam đối với toàn xã hội mà Nhà nước là biểuhiện tập trung nhất của quyền lực ấy Vì vậy, trong HTCT, gắn với vai trò Đảng lãnh đạo xãhội là vai trò quản lý, điều hành của Nhà nước Đây là hai tổ chức quan trọng nhất, thườngkhông mâu thuẫn mà thống nhất với nhau về mục tiêu, phương hướng chính trị và giữ vai trò

quyết định bản chất HTCT Cho nên có thể khẳng định bản chất của HTCT nước ta là chuyên chính vô sản, nói cách khác, giai cấp công nhân Việt Nam thực hiện quyền lãnh đạo, quyền

chuyên chính của mình trong toàn xã hội, cụ thể là “xây dựng Nhà nước XHCN, Nhà nướccủa nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, lấy liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nôngdân và tầng lớp trí thức làm nền tảng, do Đảng Cộng sản lãnh đạo Thực hiện đầy đủ quyềndân chủ của nhân dân, giữ nghiêm kỷ cương xã hội, chuyên chính với mọi hành động xâmphạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân”[16, tr 9].

Với tư cách là một giai cấp cách mạng, tiên tiến nhất, khác về chất so với tất cả các giaicấp khác trong lịch sử nên lợi ích của giai cấp công nhân Việt Nam ngay từ trong bản chất đã có

sự thống nhất với lợi ích của nhân dân lao động và của toàn dân tộc, vì thế quyền lực chính trịcủa giai cấp công nhân Việt Nam, của HTCT XHCN suy đến cùng thuộc về quần chúng nhân dânlao động, cội nguồn sức mạnh của HTCT nước ta chính là sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộcdưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Về khái niệm HTCT cơ sở (hay HTCT ở cơ sở), hiện nay phần lớn các nghiên cứu đềutheo xu hướng gắn khái niệm HTCT với từng cấp hành chính - lãnh thổ, theo sự phân cấp ấy,HTCT cấp cao nhất là Trung ương, các cấp trung gian là tỉnh và huyện, cấp thấp nhất là xã Cấpcàng cao thẩm quyền càng lớn và ngược lại Do là cấp thấp nhất nên cấp xã (phường, thị trấn)được gọi là cấp cơ sở Vì thế dễ thấy nhiều ý kiến đồng tình với quan niệm cho rằng “HTCT ở cơ

sở là HTCT được tổ chức ở cơ sở bao gồm xã, phường, thị trấn” [24, tr 421] Tuy vậy, vẫn có ýkiến băn khoăn: “khái niệm “HTCT ở cơ sở” vẫn chưa được nhận thức đúng và chưa thống

nhất” Bởi “cơ sở” (theo nghĩa là một tổ chức) gồm xã, phường, thị trấn; các doanh nghiệp nhà

nước, các cơ quan hành chính, sự nghiệp Trong ba loại hình cơ sở ấy, HTCT ở mỗi loại hình lại

có những nét riêng biệt” [25, tr 7] Điều băn khoăn này là có cơ sở Thực tế hiện nay, ngoài hệthống dọc được tổ chức theo hệ thống hành chính - lãnh thổ, HTCT còn được tổ chức ở nhữngngành, đơn vị hành chính - sự nghiệp, doanh nghiệp nhà nước với những kiểu tổ chức đặc thùtuỳ theo tính chất, đặc điểm hoạt động của từng đơn vị Song xuất phát từ tinh thần của Nghịquyết Trung ương 5 (khoá IX) “Đổi mới và nâng cao chất lượng HTCT ở cơ sở xã, phường, thịtrấn”, tác giả cho rằng khái niệm HTCT cơ sở đã xác định và có giới hạn Cấp cơ sở được đềcập đến để nghiên cứu về HTCT trong luận văn này không thuộc loại hình cơ sở doanh nghiệp

nhà nước hay đơn vị hành chính - sự nghiệp mà là xã, phường, thị trấn, cấp cuối cùng trong

phân cấp hành chính - lãnh thổ 4 cấp hiện nay ở nước ta Theo tinh thần đó, HTCT cơ sở là HTCT được tổ chức ở cơ sở, tương ứng với cấp hành chính - lãnh thổ hiện nay là xã, phường, thị

trấn Đây cũng chính là cấp đang nảy sinh và tồn tại nhiều vấn đề nhạy cảm, được xác định là

khâu then chốt trong đổi mới HTCT ở nước ta

HTCT cơ sở ở nước ta hiện nay gồm có các thành tố: tổ chức đảng (đảng bộ hoặc chi bộxã), chính quyền (Hội đồng nhân dân xã, Uỷ ban nhân dân xã), Mặt trận Tổ quốc xã và các đoànthể nhân dân cấp xã (là các tổ chức chính trị - xã hội: Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Nôngdân, Hội Cựu chiến binh)

Cần lưu ý rằng, dưới cấp xã (phường, thị trấn) còn có các thôn, làng (khu phố, bản,buôn…) với các tổ chức thuộc HTCT như: Chi bộ đảng, Chi đoàn Thanh niên, Chi hội Phụ nữ,Chi hội Cựu chiến binh… có vị trí, vai trò quan trọng, không thể thiếu trong tổ chức xã hội hiệnnay ở nước ta

Nghiên cứu khái niệm HTCT, HTCT cơ sở như trên cho phép chúng ta hình dungđược tính chất đa dạng, phức tạp về mặt tổ chức và cơ chế vận hành trong quan hệ giữa các

tổ chức, trên cơ sở đó lường trước những khó khăn, chủ động dự kiến trước các tình huốngkhi đi vào tìm hiểu, xây dựng các tổ chức này Trong đó HTCT cơ sở sẽ là nơi tập trung đầy

đủ và rõ nét sự đa dạng và phức tạp đó

HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên chính là HTCT cơ sở xã, phường, thị trấn thuộc địa bàn Tây Nguyên (hiện nay gồm 5 tỉnh miền núi là Gia Lai, Kon Tum, Đắc Lắc, Đắc Nông và Lâm

Đồng) Một mặt nó cũng được tổ chức theo mô hình HTCT cơ sở chung trên cả nước, mặt khác

tự thân nó cũng hàm chứa những đặc trưng riêng, điển hình là: phân bố trên địa bàn hiểm trở vàrộng lớn với những cộng đồng dân cư đa dân tộc, nổi bật là các dân tộc thiểu số Cùng tồn tại vàgắn bó chặt chẽ với hệ thống thiết chế xã hội cổ truyền (buôn làng - dòng họ - gia đình), trong đóbuôn làng là cộng đồng bền vững nhất Đối với đội ngũ cán bộ của HTCT cơ sở Tây Nguyên, uytín cá nhân sẽ là yếu tố đầu tiên quyết định hiệu quả công việc của họ, chứ không phải là trình độnăng lực Điều này thể hiện rõ ở các già làng, trưởng bản, v.v

Xét với tư cách là một hệ thống, HTCT cơ sở ở Tây Nguyên vừa bị khuyết thiếu, khôngđầy đủ, vừa có sự “rập khuôn máy móc” về phương thức và mô hình tổ chức, chưa sát với đặcđiểm tình hình cụ thể của Tây Nguyên.

Năm tỉnh thuộc địa bàn Tây Nguyên, theo quy định của Chính phủ, đều là “các tỉnh miềnnúi” - đây là một khái niệm mang tính ước lệ Ở cấp cơ sở vẫn có đủ các các mô hình tổ chức là

xã, phường và thị trấn, trong đó đơn vị hành chính cấp xã là phổ biến nhất, nhiều nhất Do đó,luận văn xác định tập trung nghiên cứu vào HTCT cơ sở xã - đặc biệt là các xã nông thôn miềnnúi thuộc địa bàn các tỉnh Tây Nguyên Phù hợp với sự giới hạn này, các đơn vị quân đội được

đề cập đến trong luận văn (với tư cách đại diện cho quân đội, là chủ thể trực tiếp tham gia xâydựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên) chủ yếu là các đơn vị thuộc Quân đoàn 3, Binh đoàn 15, Bộđội Biên phòng, Bộ đội địa phương của các tỉnh Tây Nguyên (thuộc Quân khu 5 và Quân khu 7)đang làm nhiệm vụ ở các địa bàn nông thôn miền núi cùng với các số liệu khảo sát thực tế trongkhoảng 10 năm - đặc biệt từ năm 2001 - trở lại đây

* Khái niệm xây dựng hệ thống cbính trị cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên:

Xây dựng HTCT cơ sở được hiểu đồng thời trên hai khía cạnh:

Thứ nhất, xây dựng các thành tố trong HTCT cơ sở (tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận

Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân) từ tổ chức bộ máy, con người đến xác định chức năng,nhiệm vụ… đảm bảo phát huy vai trò và nâng cao hiệu quả hoạt động của từng tổ chức

Thứ hai, trên cơ sở đó xác định rõ mối quan hệ giữa các tổ chức thành viên, đảm

bảo HTCT cơ sở như một bộ máy vận hành thông suốt, hiệu quả cao; tạo nên sự đồng bộ,thống nhất chặt chẽ trong lãnh đạo, tổ chức quản lý xã hội ở địa phương cơ sở Bao gồmxác định mối quan hệ giữa các tổ chức trong HTCT cơ sở, giữa HTCT cơ sở với HTCT cấptrên, giữa toàn bộ HTCT cơ sở (cũng như từng thành viên trong hệ thống ấy) với quầnchúng nhân dân

Từ khi nước ta được hoàn toàn giải phóng, đi lên CNXH, HTCT XHCN được thiết lậpthống nhất, bao trùm trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam HTCT trên địa bàn Tây Nguyên gồm 3 cấp

tỉnh, huyện, xã, thuộc 5 tỉnh, nằm trong HTCT chung cả nước; không có HTCT riêng của địa bàn

Tây Nguyên Do vậy, để định nghĩa khái niệm “xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên”,

trước hết cần nhận thức thống nhất mấy điểm sau:

- HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên với các tổ chức, thiết chế theo quy định chung đã

và đang tồn tại, vận hành trong bộ máy HTCT chung cả nước Tuy nhiên ở nơi này nơi khác, dođặc điểm dân cư và địa bàn (hoặc một lý do nào đó khác) mà một vài tổ chức chưa hình thànhđược; lực lượng mỏng, yếu; HTCT cơ sở hoạt động hiệu quả chưa cao… Vì thế, đặt vấn đề “xâydựng” ở đây cần hiểu là có những nội dung phải xây dựng mới, có những nội dung lại là chấnchỉnh, sửa chữa, khắc phục những mặt hạn chế, yếu kém, v.v “Xây dựng” - trong trường hợpnày - là một khái niệm mở, có tính biến thiên, mang các hàm ý: xây dựng, củng cố, kiện toàn,hoàn thiện… nhằm làm cho HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên ngày càng vững mạnh, hoạtđộng có hiệu quả Với ý nghĩa đó, “xây dựng” là một việc làm thường xuyên đối với HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên

- Cơ sở tạo nên hiệu lực của HTCT cơ sở xét đến cùng xuất phát từ sức mạnh của quầnchúng nhân dân Hoạt động của HTCT cơ sở chỉ có ý nghĩa và đem lại hiệu quả khi nó hướng vàophục vụ lợi ích chân chính của quần chúng nhân dân, dựa vào và phát huy sức mạnh đại đoàn kết củacác tầng lớp nhân dân, các dân tộc Thực chất đó chính là định hướng XHCN trong xây dựng HTCT cơ

sở hiện nay

- Xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên, về bản chất là loại hình hoạt động xãhội, do đó vừa mang tính cụ thể, vừa mang tính trừu tượng; kết quả hoạt động có chỗ đánh giáđược ngay, có chỗ cần phải qua thời gian và thực tiễn kiểm nghiệm mới có thể đánh giá được;

có việc mang lại tác dụng ngay trước mắt, có việc tác dụng lâu dài - như một sự tích luỹ, chuẩn

bị cho cả một quá trình Nói chung đó là hoạt động mang tính cách mạng, đòi hỏi một tinh thầnlàm việc công phu, tỉ mỉ, không nóng vội, thận trọng trong từng khâu, từng bước

Quán triệt tinh thần trên, có thể định nghĩa rằng xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên là hoạt động tự giác, có kế hoạch của chủ thể (con người, các tổ chức) với những hình thức và phương pháp thích hợp nhằm củng cố, hoàn thiện tổ chức bộ máy và cơ chế vận hành,

nâng cao hiệu quả hoạt động của HTCT ở cơ sở, đảm bảo phát huy hiệu lực của HTCT XHCN,

góp phần trực tiếp giữ vững sự ổn định và phát triển xã hội ở Tây Nguyên

Chăm lo, xây dựng HTCT là nghĩa vụ, trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toànquân, của mọi cấp, mọi ngành trong cả nước Đối với cấp cơ sở, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉrõ: “Cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm được việc thì mọicông việc đều xong xuôi” [34, tr 371] Xuất phát từ vị trí, vai trò của cơ sở và nhiệm vụ xâydựng, hoàn thiện HTCT, hiện nay Đảng và Nhà nước ta đang chủ trương tập trung dồn sứccho xây dựng cơ sở, “hướng mạnh tới cơ sở, tới thôn, xóm, ấp, bản; tăng cường đi sát, làmviệc trực tiếp với cơ sở, với dân, thấu hiểu nguyện vọng của dân, cùng với cơ sở giải quyếtvướng mắc cho dân” [5, tr 105] Đặc biệt đối với Tây Nguyên hiện nay, xây dựng HTCT cơ

sở vững mạnh đang là một nhiệm vụ cấp bách, cần thiết, thu hút sự quan tâm của toàn xãhội, đòi hỏi sự tham gia và phát huy trách nhiệm của mọi tổ chức, mọi cấp, mọi ngành, mọiđối tượng Trong đó với ưu thế về mặt tổ chức và hoạt động, Quân đội nhân dân Việt Nam làmột trong những chủ thể xây dựng có khả năng, vai trò, tác dụng rất lớn - rõ nét nhất là ởnhững địa phương cơ sở miền núi hiện nay Tuy nhiên, đó hoàn toàn không phải là sự hoạtđộng đơn phương mà luôn trong sự phối hợp hiệp đồng, cộng đồng trách nhiệm với các lựclượng khác (như công an, dân - chính - đảng, …); sự ủng hộ, giúp đỡ của quần chúng nhân dân,của cấp uỷ, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân cả trong và ngoài HTCTtại địa phương; sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam Có thể nói

đó là một tập hợp các chủ thể tác động vào đối tượng xây dựng là toàn bộ HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên và từng tổ chức thành viên trong HTCT cơ sở đó Như vậy, chủ thể xây

dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên bao gồm những lực lượng bên ngoài HTCT cơ sở tác độngvào và cả những lực lượng nằm ngay trong từng tổ chức của HTCT cơ sở Với sự phân tích

đó, xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên hiện nay là một quá trình bao gồm sự kết hợp giữa xây dựng và tự xây dựng, tự hoàn thiện mà vai trò của cái nội tại, cái bên trong

bao giờ cũng là quyết định Toàn bộ quá trình nói trên nhằm tới mục tiêu xây dựng các địaphương cơ sở xã, phường, thị trấn ở Tây Nguyên hiện nay có bộ máy HTCT ngày càng

được củng cố, kiện toàn; xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, phối hợp nhịp nhàng các tổchức; vận hành thông suốt, phát huy hiệu quả hoạt động, hiệu lực của HTCT XHCN tại

cơ sở địa phương, giữ vai trò quyết định sự ổn định và phát triển các địa phương cơ sởTây Nguyên, theo tinh thần: “Toàn bộ tổ chức và hoạt động của HTCT nước ta trong giai

đoạn mới là nhằm xây dựng và từng bước hoàn thiện nền dân chủ XHCN, bảo đảm

quyền lực thuộc về nhân dân” [16, tr 19] đã được xác định trong Cương lĩnh xây dựngđất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH của Đảng Cộng sản Việt Nam

Nội dung xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên gồm:

- Xây dựng tổ chức bộ máy của HTCT cơ sở

Đây là quá trình dựng lên một “bộ khung” của HTCT cơ sở, duy trì sự tồn tại và đảmbảo cho hoạt động của nó “Bộ khung” này gồm các thành tố cơ bản là: tổ chức cơ sở đảng,chính quyền cơ sở, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở Mỗi tổ chức làmột bộ máy nhỏ cấu thành bộ máy lớn là HTCT cơ sở, do vậy những tổ chức đó cũng có cấutrúc riêng với các chức danh nhân sự và cách thức hoạt động riêng theo phạm vi, lĩnh vực

mà nó đảm nhiệm Ngoài ra, dưới cấp xã, phường, thị trấn còn có những hình thức tổ chứccộng đồng dân cư thấp hơn là khu phố, tổ dân phố, thôn, làng, bản, buôn (Plây, Plơi, Bon như cách gọi của các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên) - dưới đây gọi chung là buôn làng Đâychính là tổ chức tế bào cơ bản của xã hội Việt Nam (nói chung) và Tây Nguyên (nói riêng)trước đây, hiện nay nó vẫn tồn tại như một nhu cầu tất yếu của đời sống cộng đồng dân cư,của sự cố kết cộng đồng, đồng thời nó cũng là một thiết chế cần thiết cho sự quản lý xã hộicủa HTCT, được xem là các “chân rết”, là “cánh tay nối dài” của HTCT cơ sở Ở đó cũnghình thành đủ các tổ chức với tư cách như là những “tổ chức nhánh” của HTCT cơ sở (gọi làchi đoàn, chi hội ) và cũng đã chứng tỏ được vai trò của mình, nhất là ở địa bàn nông thônmiền núi Chính vì vậy mà đội ngũ trưởng thôn, bản được Nhà nước ta thừa nhận và có vaitrò nhất định trong xã hội, đặc biệt ở địa phương miền núi Tây Nguyên là các trưởng thôn,buôn, bản; già làng

- Xây dựng nội dung, phương thức và cơ chế hoạt động của từng tổ chức và của toàn bộ HTCT cơ sở:

Đây chính là yếu tố đảm bảo phát huy hiệu lực và hiệu quả hoạt động của HTCT cơ sở,đảm bảo cho HTCT cơ sở và từng tổ chức thành viên hoàn thành chức năng, nhiệm vụ đã đượcxác định Xây dựng nội dung này gồm: xác định tính chất, vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ,trách nhiệm, phạm vi, quyền hạn, quy chế làm việc của các tổ chức; xây dựng cơ chế phối hợphoạt động giữa các tổ chức; từ đó hình thành nên các mối quan hệ, tính chất các mối quan hệ vàphương thức giải quyết các mối quan hệ giữa các tổ chức trong HTCT cơ sở, giữa HTCT cơ sởvới HTCT cấp trên và với HTCT nói chung, giữa HTCT cơ sở cũng như từng tổ chức thành viênvới các tổ chức không thuộc HTCT và với quần chúng nhân dân.

Ở chế độ ta hiện nay, tổ chức đảng vừa là thành viên vừa là hạt nhân lãnh đạo HTCT,chính quyền là tổ chức quản lý, điều hành mọi hoạt động xã hội trong phạm vi địa bàn được đảmnhiệm; Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội là đại diện cho quyền lợi, ý chí củanhững bộ phận nhân dân, đại diện cho họ trong tham gia xây dựng và giám sát HTCT, tuyêntruyền vận động nhân dân thực hiện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, ngoài ra còn

có thể trực tiếp tổ chức nhân dân xây dựng các công trình dân sinh do nhân dân tự nguyện đónggóp kinh phí, đúng như ý tưởng của Bác Hồ rằng đó là những “Tổ chức của dân, phấn đấu chodân, bệnh vực quyền của dân, liên lạc mật thiết nhân dân với Chính phủ” [33, tr 66] Đó chính là

cơ chế: Đảng lãnh đạo; chính quyền quản lý, điều hành; Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân kiểm tra, giám sát, kiến nghị.

Mối quan hệ này được biểu hiện thông qua các văn bản pháp luật, xác định rõ mối quan hệnày sẽ tránh được sự chồng chéo, “lấn sân” trong công việc giữa các tổ chức, là điều kiện cơbản tạo ra sự thống nhất, đồng bộ, làm cho HTCT cơ sở đủ sức mạnh để làm tròn chức trách,nhiệm vụ của mình Đây cũng chính là trọng điểm, là khâu then chốt của đổi mới HTCT hiện nay

ở nước ta

- Xây dựng đội ngũ cán bộ của HTCT cơ sở:

Đây là khâu cơ bản, then chốt và hơn nữa là nội dung trọng yếu trong xây dựng HTCT cơ

sở ở Tây Nguyên Bởi lẽ cấu thành tổ chức bộ máy HTCT là từ con người và chất lượng, hiệu

quả hoạt động của bộ máy đó cũng là do con người Con người - trước hết và chủ yếu là đội ngũcán bộ giữ vai trò quyết định trong xây dựng HTCT cơ sở.

Xây dựng đội ngũ cán bộ của HTCT cơ sở ở Tây Nguyên bao gồm từ việc phát hiện, tuyểnchọn, bồi dưỡng, đào tạo, sử dụng cán bộ theo các chức danh và theo yêu cầu, đặc điểm củatừng loại cán bộ đến việc quy hoạch, định hướng phát triển cán bộ; thực hiện chính sách cánbộ Đó là một quá trình liên thông nhằm tạo ra một đội ngũ cán bộ có cơ cấu hợp lý, đủ phẩmchất, trình độ, năng lực, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao

Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX về “Đổi mới và nângcao chất lượng HTCT ở cơ sở xã, phường, thị trấn” xác định: “Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở có nănglực tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm,thạo việc, tận tụy với dân, biết phát huy sức dân, không tham nhũng, không ức hiếp dân; trẻ hoá độingũ ” [5, tr 91] là một trong ba vấn đề “cơ bản và bức xúc” của xây dựng HTCT cơ sở mà Trung ươngxác định từ nay đến năm 2005 cần tập trung giải quyết, đồng thời cũng là yêu cầu về xây dựng đội ngũcán bộ cơ sở nói chung Đối với địa phương cơ sở Tây Nguyên, do có những đặc thù riêng của địa bànmiền núi, trong khi quán triệt yêu cầu trên cần chú ý nhấn mạnh những tiêu chuẩn nhất thiết phải có, nổitrội hiện nay là: có sức khoẻ dẻo dai; có khả năng giải quyết công việc một cách độc lập; sống hoà hợpvới dân, được dân tin cậy, tín nhiệm Chỉ như vậy mới có thể đảm bảo cho đội ngũ cán bộ cơ sở ở TâyNguyên hoàn thành chức trách, nhiệm vụ của mình

Tóm lại, ba nội dung trên mỗi nội dung có vị trí, vai trò riêng nhưng có mối liên hệ, gắn bó chặtchẽ với nhau, xây dựng một nội dung nào đó đều tất yếu có liên quan đến xây dựng các nội dung cònlại Các nội dung đều được tiến hành xây dựng đồng thời, khi kết thúc chu trình xây dựng ở nội dungnày thì đồng thời cũng hoàn tất chu trình ở các nội dung khác Cứ như thế, kết quả sẽ là HTCT cơ sởngày càng được hoàn thiện, vận hành có hiệu lực và hiệuquả cao

1.1.2 Đặc điểm xây dựng hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên

Tây Nguyên hiện nay có 638 xã, phường, thị trấn; 5985 buôn làng, phần lớn là miền núi

Là địa bàn cư trú của 45 dân tộc anh em, trong đó có 13 dân tộc bản địa cùng với sự tồn tại của

nhiều tôn giáo lớn và kéo theo là sự đan bện đa dạng các sắc thái và cơ tầng văn hoá Đâykhông chỉ là địa bàn có tiềm năng phát triển kinh tế mà còn có tầm quan trọng chiến lược về anninh - quốc phòng, không chỉ phong phú về tài nguyên thiên nhiên mà còn là vùng đất giàu truyềnthống cách mạng Xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên cần chú ý những đặc điểmsau:

Một là, xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên phải nghiên cứu kỹ và tính đến sự tác động của hệ thống thiết chế xã hội cổ truyền, kế thừa và phát triển những yếu tố tiến bộ trong

“luật tục” của từng dân tộc thiểu số dang còn phù hợp với giai đoạn hiện nay

Xã hội Tây Nguyên trước đây được biết đến là một xã hội khép kín, bó hẹp trong phạm vinhững buôn làng nhỏ “Nếu như ở xã hội người Kinh, làng gắn với nước thành “làng nước”, thì ở TâyNguyên trước đây, buôn làng cũng là nước” [15, tr 142], đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyênhầu như không muốn chịu bất cứ một sự ràng buộc nào ngoài buôn làng mình Với họ, làng là tổchức xã hội cao nhất, tương đối độc lập, tương đối hoàn chỉnh và tách biệt Có thể nói, đó chính làtàn dư của chế độ công xã nông thôn phương Đông điển hình Điều chỉnh mọi hoạt động của làng là

“luật tục” cùng với hệ thống lễ nghi và các chức sắc do làng bầu ra hoặc suy tôn (như già làng, chủlàng, trưởng tộc ) hợp thành thiết chế xã hội truyền thống, thiêng liêng, phù hợp với đặc điểm từngtộc người và điều kiện sống trong buôn làng của họ

Luật tục (còn gọi là tập quán pháp): là một hình thức quy ước tự quản của cộng đồng dântộc thiểu số, được xem như là hình thức pháp luật sơ khai, đề cập đến hầu hết các lĩnh vực, cácmối quan hệ trong cộng đồng nhất định như: quan hệ giữa các cá nhân trong cộng đồng, cộngđồng với thủ lĩnh, con người với thiên nhiên, quan hệ gia đình, quan hệ sở hữu đất đai và tàinguyên, và cả quan hệ giữa con người với thần linh thông qua nghi lễ, tín ngưỡng Phần lớn tồntại dưới thể văn vần, truyền miệng, nội dung rõ ràng, dễ nhớ (như bộ “Bidue” của người Ê đê hay

“Ol” của người Xtiêng ) Ở Tây Nguyên, hầu hết các tộc người bản địa đều có luật tục, trong đó

có nhiều luật tục được phát hiện và công bố từ hơn nửa thế kỷ nay như luật tục Ê đê, M’nông, Ba

na, X tiêng, Mạ, H rê [42, tr 36] Do được xây dựng bởi những tộc người mà trình độ sản xuất

và điều kiện sinh hoạt vật chất của họ còn thấp kém, luật tục tất nhiên không tránh khỏi bao gồm

trong nó những hủ tục, song cũng có khá nhiều nội dung quy ước mang tính tiến bộ, chẳng hạnnhư: những quy định về chuẩn mực đạo đức của con người; những quy định về quyền sở hữu

và sử dụng đất đai, tài nguyên; nội dung luật tục luôn hướng tới việc xây dựng một xã hội hàihoà, bảo tồn các thuần phong mỹ tục mang tính cộng đồng, bảo vệ cộng đồng một cách tối ưunhất, chống lại sự mất đoàn kết Đó là những yếu tố tích cực, còn phù hợp với yêu cầu xâydựng xã hội mới, cần được nghiên cứu sử dụng, kế thừa

Ngày nay, dưới chế độ mới, HTCT XHCN được thiết lập rộng khắp, có tính hệ thống chặt chẽ, là

hệ thống thiết chế xã hội chính thống, giữ vai trò chủ đạo trong quản lý, điều hành mọi hoạt động xã hội,nhưng thiết chế xã hội cổ truyền ở các buôn làng Tây Nguyên vẫn tồn tại và phát huy tác dụng, mặc dù

đã bị thu hẹp ít nhiều Nhìn chung ảnh hưởng của thiết chế xã hội cổ truyền đối với đời sống đồng bàocác dân tộc Tây Nguyên còn khá mạnh Biểu hiện ở chỗ một số yếu tố vẫn được chế độ mới thừa nhận

và sử dụng vào việc điều hành xã hội (như già làng, chủ làng, v.v ) Thực tế chứng minh rằng, các vịchủ làng, già làng, trưởng tộc , thầy xử kiện, thầy cúng cho đến nay vẫn còn là những người có uy tínlớn trong ý thức mỗi người dân tộc thiểu số Tây Nguyên Chính họ là những người am hiểu và giữ gìnluật tục, quản lý và điều hành xã hội cổ truyền, một số người có vai trò dẫn dắt đối với dân làng trội hơncác cán bộ trong HTCT cơ sở của chúng ta Chính vì vậy, khi cần tiến hành những việc liên quan đến

cả cộng đồng làng buôn như vận động định canh định cư, từ bỏ ma tuý, từ bỏ các hủ tục lạc hậu thìđại diện các thiết chế xã hội chính thống đều phải tranh thủ được sự ủng hộ của đại diện các thiết chế

xã hội cổ truyền Chỉ có như vậy công việc mới dễ bề thành công, ngược lại thì sẽ gặp khó khăn, rắc rối

Do đó, phương hướng đúng đắn nhất trong xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên hiện nay là phải tínhtoán để dung nạp được các yếu tố tích cực, đang còn phù hợp của thiết chế xã hội cổ truyền; thực hiệnquá trình lồng ghép và chi phối giữa hệ thống thiết chế xã hội chính thống với thiết chế xã hội cổ truyền,chủ động phát huy mặt tích cực, hạn chế và từng bước tiến tới loại bỏ dần mặt tiêu cực, lạc hậu của nó.Thực chất đây là quá trình xây dựng một kiến trúc thượng tầng phù hợp với cơ sở hạ tầng ở TâyNguyên mang định hướng XHCN Để đạt đến một thiết chế xã hội XHCN thực sự theo đúng nghĩa của

nó, tất yếu chúng ta còn phải trải qua những giai đoạn quá độ với nhiều chặng đường, nhiều thang bậckhác nhau phù hợp với đặc điểm và trình độ phát triển của từng vùng, từng dân tộc Quyết không được

chủ quan nóng vội, áp đặt kể cả trong xây dựng mô hình tổ chức, trong xây dựng nội dung và phươngthức hoạt động, trong bố trí sắp xếp cán bộ.

Hiện nay, xét ở góc độ các tổ chức, thiết chế tác động vào cộng đồng người ở Tây Nguyên

có thể nhận thấy và phân loại ra các thiết chế xãhội sau:

- Thiết chế xã hội chính thống là HTCT XHCN, tồn tại và hoạt động công khai, hợp pháp

theo quy định của Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hoà XHCN Việt Nam Đây là thiết chếgiữ vai trò chi phối, chủ đạo trong sự vận động của đời sống cộng đồng xã hội Hệ thống nàyđược xây dựng và phát triển đầy đủ, hoàn chỉnh hơn cả Đó cũng là những tổ chức hợp pháp đạidiện cho Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Tây Nguyên trong quan hệ với cộngđồng quốc tế, với các quốc gia trên thế giới

- Thiết chế xã hội truyền thống (cổ truyền) được truyền nối lâu đời, gắn với phong tục,

tập quán, tín ngưỡng, tâm lý xã hội vốn là những yếu tố “có tính trội” ở đồng bào thiểu sốTây Nguyên, là yếu tố nảy sinh từ bên trong, gắn chặt với đời sống cộng đồng, do đó có sứcsống khá mạnh mẽ, tác động âm thầm, bền bỉ Thiết chế xã hội cổ truyền được hình thànhtheo đặc điểm và nhu cầu sinh hoạt riêng của từng dân tộc, từng buôn làng Ở những vùngrộng lớn có nhiều buôn làng, đa dân tộc như Tây Nguyên thì thiết chế xã hội cổ truyền tấtyếu mang tính đa dạng, phức tạp, có sự giao thoa, đan xen nhau Thiết chế xã hội cổ truyềnvừa có mặt tích cực, vừa có mặt tiêu cực nhưng không thể đơn giản gạt bỏ một cách võđoán, vì vậy vấn đề đặt ra đối với chúng ta trong xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên là biếtkhai thác, sử dụng mặt tích cực đồng thời hạn chế mặt tiêu cực của thiết chế xã hội cổtruyền Trước mắt cần đấu tranh ngăn chặn các thế lực phản động, thù địch lợi dụng mặt tiêucực của nó để chống phá sự nghiệp xây dựng xã hội mới XHCN của chúng ta

- Thiết chế xã hội bất hợp pháp: là các tổ chức do các lực lượng phản động, thù địch lén lút xây

dựng và duy trì hoạt động; đó cũng có thể là các tổ chức tôn giáo được lập ra và hoạt động trái phápluật; hoặc cũng có thể là một tổ chức chính trị phản động núp bóng, trá hình vào một tổ chức mang tínhtôn giáo, dân tộc nào đó để hoạt động phá hoại an ninh trật tự tại các địa phương Tựu trung đó là thiết

chế xã hội tồn tại và tác động bí mật, có mục đích hoàn toàn trái ngược với hệ thống thiết chế xã hộichính thống Đây đó đã có nơi thiết chế xã hội bất hợp pháp hoạt động mạnh, tỏ ra lấn lướt khi thiết chế

xã hội chính thống có sự sơ hở, tác động yếu Chúng mưu toan lồng ghép thiết chế xã hội bất hợp phápvào thiết chế xã hội cổ truyền, núp bóng nó và lợi dụng nó để phá hoại HTCT của chúng ta, rõ nét nhất

là ở cấp cơ sở Hiện tượng “Tin lành Đê - Ga” mà bọn tàn quân FULRO nhen nhóm trong cộng đồngcác dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên những năm gần đây là một ví dụ điển hình

Ba loại thiết chế xã hội nói trên đang tồn tại, tác động đan xen, chi phối lẫn nhau rất phứctạp Mặc dù là thiết chế xã hội chính thống giữ vai trò chủ đạo nhưng thời gian qua, ở một số nơi

do sự yếu kém của HTCT cơ sở đã vô tình làm thiết chế xã hội bất hợp pháp gia tăng sự pháhoại, gây rối trên địa bàn Tây Nguyên Đối với thiết chế xã hội cổ truyền chúng ta vẫn chưa đối

xử phù hợp và đúng mức, chưa có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa nó với thiết chế xã hội chínhthống, chưa giáo dục cho đồng bào ý thức tôn trọng pháp luật, đặt “phép nước” trên “lệ làng”,cho nên vẫn có những hành vi phạm pháp lại không xử lý bằng pháp luật mà xử theo lệ làng, luậttục [44, tr 10], do đó sức mạnh của HTCT cơ sở ở Tây Nguyên còn nhiều hạn chế Với ý nghĩatrên, xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên chính là phát triển, hoàn thiện thiết chế xã hội chínhthống để nó giữ vững vị trí thống trị, quyết định đường hướng phát triển của xã hội; đồng thờiphát huy những mặt tích cực và loại bỏ dần những mặt tiêu cực, lạc hậu của thiết chế xã hội cổtruyền; đấu tranh ngăn chặn sự phá hoại tiến đến loại trừ thiết chế xã hội bất hợp pháp ra khỏiđời sống xã hội

Hai là, xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên phải chú ý đúng mức và giải quyết tốt những nét đặc thù về vấn đề dân tộc và vấn đề tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục tập quán vốn rất nhạy cảm và phức tạp Đây là những nhân tố có ảnh hưởng rất lớn đối với sự ổn định an ninh chính trị ở địa phương cơ sở Tây Nguyên

Việt Nam vốn là một quốc gia đa dân tộc đồng thời là một quốc gia đa tôn giáo Do vậy,vấn đề dân tộc và vấn đề tôn giáo là những vấn đề lớn của cách mạng Việt Nam Tây Nguyên lànơi điển hình về tập trung dân tộc, tôn giáo và hoạt động của các dân tộc, các tôn giáo Theothống kê của Ban chỉ đạo Tây Nguyên (1/2003), trong tổng số 54 dân tộc anh em ở nước ta thìriêng vùng Tây Nguyên đã có sự hiện diện của 45 dân tộc (trong khi đó dân số Tây Nguyên chỉ

có khoảng 4,54 triệu người, chiếm 5,3% dân số cả nước) Nước ta hiện nay có khoảng 30% sốdân theo 6 tôn giáo chính (Phật giáo, Thiên chúa giáo, Tin lành, Hồi giáo, Cao đài, Hoà hảo) thìtại Tây Nguyên có tới 32% số dân toàn vùng theo 4 tôn giáo chính (Phật giáo, Thiên chúa giáo,Tin lành, Cao đài), trong đó người dân tộc thiểu số chiếm 41% dân số theo đạo [3, tr 1-4].

Vấn đề dân tộc, tôn giáo luôn gắn chặt với các vấn đề tín ngưỡng, phong tục tập quáncủa đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, là vấn đề vốn rất nhạy cảm và phức tạp liên quan đếntâm thức và đời sống thường nhật của mỗi người dân Do cư trú ở vùng núi, hẻo lánh, khôngthường xuyên tiếp xúc với bên ngoài, mức sống thấp, mặt bằng nhận thức hạn chế, lại thườngphải đối mặt với thiên nhiên rộng lớn nhưng cực kỳ khắc nghiệt đã làm cho tín ngưỡng và phongtục tập quán của người dân nơi đây có những đặc trưng riêng Đối với họ, bên cạnh tôn giáo độcthần còn tồn tại cả tôn giáo đa thần Niềm tin và sự ngưỡng mộ của họ đối với các đấng thần linhthật mãnh liệt biểu hiện rõ qua các lễ nghi, phong tục tập quán của những cộng đồng (làng buôn,dân tộc) đến mức mà một chủ trương nào đó của chúng ta ngày nay muốn triển khai thành côngđôi khi có thể phải “khúc xạ” qua những yếu tố đó Cho đến nay, phần lớn đồng bào miền núi TâyNguyên do khả năng làm chủ bản thân, làm chủ xã hội chưa cao nên thường gửi gắm niềm tinvào các bậc siêu nhiên hơn là tin vào khả năng của chính bản thân mình Người dân tộc thiểu sốvẫn chưa xoá được sự tự ti, mặc cảm về thân phận của họ Đồng bào dân tộc thiểu số thường “nhẹ

dạ, cả tin” Thực ra những lời kẻ xấu và bọn phản động dụ dỗ, lừa phỉnh được họ chẳng qua cũngnhờ vào chỗ chúng núp được bóng của đấng thần linh trong các tôn giáo và nơi tín ngưỡng của họ

mà thôi

Tình hình trên một mặt phản ánh đặc thù về điều kiện địa lý, dân số; điều kiện sản xuất,kinh tế - xã hội còn rất thấp kém - yếu tố suy đến cùng quy định sự phát triển mọi mặt của đồngbào các dân tộc Tây Nguyên; mặt khác cũng chính là những điểm kẻ thù dễ lợi dụng, tập trungkhai thác, lôi kéo đồng bào vào những hành động sai trái, phi pháp, mù quáng, kích động hận thù

và gây chia rẽ khối đoàn kết các dân tộc Đặc biệt đối với các vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa,vùng nằm sát biên giới với các nước bạn, là nơi có thể nói vừa nhạy cảm về vấn đề dân tộc, tôngiáo, vừa nhạy cảm về vấn đề an ninh - quốc phòng của đất nước ta

Điều đáng mừng là Việt Nam chúng ta luôn có sự chung sống hoà bình giữa các dântộc, các tôn giáo Ở Tây Nguyên, các dân tộc sống đan xen nhau trong một quần cư, mỗi dântộc có tiếng nói, bản sắc văn hoá riêng, nhưng rất hoà thuận Không có xung đột sắc tộccũng như không có xung đột, tranh giành giữa các tôn giáo Nguyên nhân của thực tế ấy một

phần xuất phát từ dòng trong truyền thống của lịch sử Việt Nam, phần khác là do chính sách

dân tộc và chính sách tôn giáo đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta trong suốt quá trình cáchmạng, như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Chính sách của Đảng và Chính phủ ta đối với miền

núi là rất đúng đắn Trong chính sách đó có hai điều quan trọng nhất là: đoàn kết dân tộc và nâng cao đời sống của đồng bào” [30, tr 608] Chính sách đúng đối với vấn đề dân tộc và

tôn giáo là yếu tố căn bản giúp cho đồng bào các dân tộc Tây Nguyên sống hài hoà giữa đạo

và đời, tự tin phấn đấu vươn lên và có khả năng “miễn dịch” với mọi tác động, ảnh hưởngxấu từ bên ngoài Chính vì vậy, những diễn biến sôi động ở nơi này nơi khác trên thế giớixung quanh vấn đề dân tộc và tôn giáo những năm qua ảnh hưởng không đáng kể với chúngta

Tuy nhiên, so với các vùng khác trong cả nước, Tây Nguyên đang là một “điểm nóng”,nổi trội về sự mất ổn định, nguy cơ đe doạ đến an ninh -quốc phòng của đất nước Vấn đề dântộc và vấn đề tôn giáo cùng với các vấn đề khác (như khó khăn về kinh tế - xã hội, sự yếu kémtrong quản lý của HTCT cơ sở…) đang được các thế lực phản động, thù địch triệt để khai thác,lợi dụng hòng phá hoại sự nghiệp cách mạng, phá hoại công cuộc lao động hoà bình, xây dựngCNXH của chính quyền và nhân dân các dân tộc Tây Nguyên Các cuộc tụ tập gây rối, lôi kéoquần chúng biểu tình, gây bạo loạn chính trị xảy ra trên địa bàn này tháng 2/2001 và tháng4/2004 đã chứng minh rõ dã tâm của kẻ thù đang điên cuồng theo đuổi những mưu đồ chính trịđen tối của chúng Điều đó cũng càng giúp chúng ta nhận thức rõ hơn vị trí, vai trò của vấn đềdân tộc, vấn đề tôn giáo cũng như giá trị của những chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng

và Nhà nước ta về vấn đề này trong mối quan hệ với sự ổn định và phát triển của đất nước hiệnnay Đồng thời với việc thực hiện tốt chính sách dân tộc và chính sách tôn giáo, Đảng ta cũng chỉrõ: “Nghiêm cấm lợi dụng các vấn đề dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo để hoạt động trái pháp luật và

chính sách của Nhà nước, kích động chia rẽ nhân dân, chia rẽ các dân tộc, gây rối, xâm phạm

an ninh quốc gia”[17, tr 128] Từ đó đòi hỏi chúng ta trong quá trình xây dựng HTCT cơ sở trênđịa bàn Tây Nguyên vừa phải luôn đề cao cảnh giác, nắm chắc tình hình, kịp thời đấu tranh ngănchặn kẻ địch lợi dụng vấn đề dân tộc và tôn giáo để phá hoại cách mạng; mặt khác phải quantâm giải quyết thoả đáng, dứt điểm những nhu cầu cũng như những khúc mắc nảy sinh trong nội

bộ nhân dân - đặc biệt là các vấn đề liên quan đến dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, phong tục tậpquán… của đồng bào, giữ cho “trong ấm ngoài êm” Chỉ có như vậy chúng ta mới giữ vững niềmtin và tranh thủ được sự ủng hộ của quần chúng nhân dân góp phần xây dựng HTCT cơ sở ngàycàng vững mạnh Trước mắt cần chú ý và tập trung giải quyết mấy điểm sau:

Những năm gần đây đạo Tin lành ở Tây Nguyên phát triển nhanh đến mức không bìnhthường, nhanh nhất là trong đồng bào các dân tộc thiểu số bản địa Biểu hiện: Năm 1975 chỉ cókhoảng 70.000 tín đồ, năm 2003 đã lên tới 296.478 tín đồ với 12 hệ phái, tăng bình quân 4 lần,riêng tỉnh Đắc Lắc tăng 11,6 lần, tỉnh Gia Lai tăng 9,4 lần [2, tr 1] Cùng với sự gia tăng đó là sựgia tăng các hoạt động sai trái, không phù hợp với đường hướng hành đạo chân chính Đặc biệt

có sự tham gia của bọn phản động FULRO lưu vong liên hệ với bọn phản động trong nội địa TâyNguyên lập nên tổ chức phản động “Tin lành Đê - Ga” làm cơ sở chính trị cho cái gọi là “Nhànước Đê - Ga độc lập”, mưu toan kích động, gây rối, làm mất trật tự xã hội, dần dần tách TâyNguyên thành một “quốc gia độc lập” thân Mỹ

Sau những vụ biểu tình, gây rối ở Tây Nguyên, đoàn kết dân tộc (chủ yếu giữa người Kinh vàngười Thượng) là “có vấn đề” Đã xuất hiện những sự rạn nứt, những tâm lý e ngại, “canh chừng” lẫnnhau, những sơ xuất dù nhỏ trong quan hệ hai bên cũng có thể dẫn tới sự xô sát, kích động kỳ thị dân tộc,nếu không giải quyết kịp thời thì có thể bị đẩy lên cao hơn nữa là xuất hiện “yếu tố chính trị” Ngay trongđồng bào dân tộc thiểu số còn xuất hiện tư tưởng so bì ở một số khía cạnh xã hội; ỷ lại, dựa dẫm vào

yêu sách

Đây là những vấn đề lớn, nhạy cảm và mang tính cấp bách, đòi hỏi phải có sự chỉ đạochiến lược Xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên cũng là một quá trình giải quyết từng bướcnhững vấn đề trên.

Ba là, xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên phải phát huy sức mạnh tổng hợp của mọi cấp, mọi ngành và toàn dân Trong đó lực lượng vũ trang nói chung, Quân đội nhân dân Việt Nam nói riêng – mà trực tiếp là các đơn vị đóng quân trên địa bàn - có vai trò quan trọng nổi bật, nhất là trong tình hình hiện nay

Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng vấn đề chính quyền nhà nước là vấn đề cơ bản của mọicuộc cách mạng xã hội VI.I Lênin nhấn mạnh: “Vấn đề chính quyền nhà nước nhất định là vấn

đề chủ yếu nhất của mọi cuộc cách mạng chính đó là vấn đề cơ bản, vấn đề quyết định tất cả mọi cái trong sự phát triển của cách mạng” [27, tr 268] Luận điểm này đã nêu rõ vị trí và vai trò

của “vấn đề chính quyền nhà nước” đối với các cuộc cách mạng xã hội nói chung, trong đó cócách mạng XHCN Mở rộng và vận dụng luận điểm này ngày nay chúng ta có thể khẳng định:xây dựng HTCT là một nội dung cơ bản, chủ yếu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốcViệt Nam, của sự nghiệp cách mạng XHCN của Đảng ta, nhân dân ta Đó là một công việc lớn,

có tầm quan trọng chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với thành công của công cuộc đổi mớiđất nước theo định hướng XHCN, trong đó xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên hiện nay đang

là một hướng trọng điểm, ưu tiên, đòi hỏi sự tham gia của mọi cấp, mọi ngành và toàn dân theohướng phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội Các cấp, các ngành, mọi người dân, mọi tổchức xã hội với những vị trí, vai trò khác nhau, bằng nghĩa vụ, trách nhiệm và tình cảm của mình,tích cực góp phần vào xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên vững mạnh Đảng Cộng sản ViệtNam vừa là một tổ chức cơ bản của HTCT được chăm lo củng cố, xây dựng, vừa là cơ quanlãnh đạo, điều khiển toàn bộ quá trình xây dựng ấy

Trong xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên một mặt phải tuân thủ những nguyên tắc tổchức và phương hướng hoạt động chung, đảm bảo sự thống nhất về bản chất của HTCT XHCN,mặt khác phải sáng tạo trong xây dựng mô hình tổ chức và xác định nội dung hoạt động cho phùhợp với từng địa phương cơ sở, sao cho HTCT cơ sở được xây dựng đi vào hoạt động đem lại

hiệu quả cao nhất Đó chính là sự kết hợp giữa tính thống nhất (đồng nhất) và tính đa dạng (khácbiệt) trong xây dựng HTCT cơ sở ở địa bàn miền núi Tây Nguyên, thấm nhuần sâu sắc lời dạycủa Bác Hồ: “Miền núi đất rộng người thưa, tình hình vùng này không giống tình hình vùng khác.

Vì vậy áp dụng chủ trương và chính sách phải thật sát với tình hình thực tế của mỗi nơi Tuyệtđối chớ rập khuôn, chớ máy móc, chớ nóng vội” [30, tr 611] Để đáp ứng yêu cầu nói trên, cần

có sự đầu tư tìm hiểu, nghiên cứu, khảo sát kỹ lưỡng về mọi mặt (địa lý, kinh tế, văn hoá, phongtục tập quán, dân trí ), đánh giá đúng đặc điểm và thực lực từng địa phương, từng cộng đồngdân cư; đồng thời cần có những lực lượng thường xuyên bám nắm địa bàn, đi sâu đi sát cơ sở,trực tiếp tiếp xúc với các tầng lớp nhân dân, hiểu rõ tình hình địa phương, vừa đấu tranh chốngcác hoạt động phá hoại của bọn phản động, vừa hướng dẫn, vận động nhân dân, cùng nhân dântham gia xây dựng HTCT cơ sở và là lực lượng nòng cốt, đi đầu trong quá trình xây dựng ấy.Lực lượng đó chính là lực lượng vũ trang nhân dân (với các thành phần tiêu biểu như công an,quân đội ) Trong đó Quân đội nhân dân Việt Nam với bản chất của quân đội cách mạng, vớitruyền thống vẻ vang “Bộ đội Cụ Hồ”, được tổ chức chặt chẽ, hoạt động tập trung, hành độngthống nhất; có bản lĩnh vững vàng; được rèn luyện, thử thách trong môi trường ác liệt, gian khổnhất; có lòng kiên trì chịu đựng, vượt mọi khó khăn; có trí tuệ năng động và sáng tạo; lòng trungthành vô hạn với Đảng, Tổ quốc, nhân dân đã và đang chứng tỏ là lực lượng có đủ điều kiện

và khả năng, xung kích đi đầu trong xây dựng HTCT cơ sở ở địa bàn Tây Nguyên hiện nay Tómlại có thể nói, những đặc điểm riêng về tổ chức và hoạt động đã tạo nên lợi thế của quân đội tatrong nhiệm vụ này Những lực lượng, những đơn vị quân đội đóng quân trên địa bàn TâyNguyên hiện nay là những đại diện của quân đội ta trực tiếp tham gia xây dựng HTCT cơ sở Cụthể có thể kể đến là các Quân khu 5, 7, Quân đoàn 3, Binh đoàn 15, 16; các đơn vị Bộ đội Biênphòng; v.v Tuỳ thuộc vào chức năng, yêu cầu, nhiệm vụ mà mỗi đơn vị có thế mạnh và đặc

điểm hoạt động riêng “Lực lượng vũ trang thuộc các quân khu là lực lượng gần dân nhất, đáp

ứng nhanh nhất yêu cầu tại chỗ, kịp thời làm tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền địa phương, làtrung tâm phối hợp với các đơn vị đứng chân trên địa bàn, ngày đêm lăn lộn xây dựng cơ sở địa

phương Các quân đoàn thể hiện rõ là lực lượng có sức mạnh tập trung để hoàn thành những

công việc lớn, đòi hỏi quân số đông, phương tiện nhiều Bộ đội làm kinh tế đã biết phát huy thế

mạnh trong kết hợp chặt chẽ kinh tế với quốc phòng để giúp dân định canh định cư, ổn định cuộc

sống, xoá đói giảm nghèo ở quy mô lớn Bộ đội Biên phòng đã bám sát biên giới, đưa chủ trương,

chính sách của Đảng, của quân đội đến với đồng bào dân tộc, đến những nơi khó khăn nhất, cùngnhân dân phát huy sức mạnh tại chỗ, bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ”[35, tr 294 - 295]

Trong chủ trương huy động sức mạnh tổng hợp cho xây dựng HTCT cơ sở ở TâyNguyên, mọi cấp, mọi ngành đã tích cực hưởng ứng và phát huy tinh thần trách nhiệm theophạm vi chức năng, nhiệm vụ Nhiều tổ, đội công tác do các ban ngành cấp trên, do công an,quân đội lập ra và cử xuống hoạt động ở cơ sở; nhiều cán bộ được luân phiên cử về tiếp xúc vớiquần chúng nhân dân, xây dựng tổ chức Quân đội ta là một trong những lực lượng bám cơ sởbền bỉ nhất, có nhiều đóng góp thiết thực và hiệu quả nhất trong xây dựng HTCT cơ sở, có uy tínvới nhân dân do đó mà có vai trò rất quan trọng trong xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyênhiện nay

Rồi đây, dưới tác động của sự phát triển khoa học công nghệ, các hình thức tập hợp,vận động quần chúng nhân dân sẽ có sự thay đổi, phát triển nhờ sự hỗ trợ đắc lực của cácphương tiện, công cụ truyền thông hiện đại - trước hết là ở vùng đô thị và đồng bằng, nhưng uytín và tình cảm của quân đội ta đối với quần chúng nhân dân thì không gì có thể thay thế được

Vì thế, ở bất cứ vùng miền nào trên cả nước, vai trò đội quân công tác của Quân đội nhân dânViệt Nam cũng sẽ được khẳng định - đặc biệt là đối với miền núi như Tây Nguyên và với quátrình xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên

Bốn là, xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên cần đặt trọng tâm vào phát triển đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số, cả về số lượng và chất lượng

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”[32, tr 269], “Muônviệc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém” [32, tr 240]

Xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên là quá trình tiến hành xây dựng đồng thời các nội dung,trong đó xây dựng đội ngũ cán bộ là khâu cơ bản - then chốt, là nhân tố quyết định chất lượng và hiệuquả hoạt động của HTCT cơ sở.

Tây Nguyên có 1,47 triệu người thuộc các dân tộc thiểu số (chiếm 32,36% dân số toànvùng) Hiện nay, hầu hết các xã trên địa bàn Tây Nguyên đều có dân tộc thiểu số sinh sống; cóbuôn, làng “thuần” dân tộc thiểu số Vì vậy, vấn đề xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ ngườidân tộc thiểu số để họ có thể tự đảm đương lấy việc quản lý cộng đồng, địa phương mình, đangđặt ra như một tất yếu Một mặt đáp ứng nhu cầu phát triển tự thân từng dân tộc, mặt khác tạo điềukiện cho các dân tộc đều được góp phần mình vào sự phát triển chung của quốc gia - dân tộc ViệtNam Hơn nữa, thực trạng đội ngũ cán bộ của HTCT cơ sở ở Tây Nguyên còn nhiều nhược điểm.Kết quả điều tra xã hội học cho thấy đánh giá về năng lực lãnh đạo, quản lý của đội ngũ cán bộlãnh đạo chủ chốt cấp xã ở mức trung bình và yếu là 61,4%, một chỉ số cao nhất trong 3 cấp HTCT

ở địa phương [22, tr 59] Một hướng điều tra khác cũng cho kết quả tương tự: Nguyên nhân hàng đầu của tình trạng yếu kém trong hoạt động của HTCT cơ sở ở Tây Nguyên không phải là do vấn

đề tổ chức bộ máy, cũng không do cơ chế vận hành, mà do trình độ, năng lực chuyên môn, năng lực lãnh đạo, quản lý của đội ngũ cán bộ cơ sở còn yếu [21, tr 240] Tỷ lệ cán bộ dân tộc thiểu số

còn chưa cân đối với cơ cấu thành phần dân tộc (xét toàn vùng cũng như ở từng địa phương cơsở), cán bộ người Kinh phần lớn không biết tiếng dân tộc thiểu số, còn cán bộ người dân tộc thiểu

số do trình độ còn hạn chế nên chủ yếu giữ cương vị cấp phó Tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khoá IXvừa qua, khi thảo luận về dự thảo “Luật ban hành các văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồngnhân dân và Uỷ ban nhân dân”, đại biểu Quốc hội (người dân tộc thiểu số) của tỉnh Kon Tum – YVêng đề nghị: “Không cần quy định văn bản có thể được dịch ra tiếng các dân tộc thiểu số Bởi vì,

sự hiểu biết tiếng dân tộc thiểu số của cán bộ tư pháp ở cơ sở hiện nay còn quá yếu, không đápứng được yêu cầu Nếu không cẩn thận sẽ gây chia rẽ giữa các dân tộc anh em với nhau” [36, tr.2]

Để khắc phục tình trạng yếu kém nói trên và phát triển đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu sốtrong HTCT cơ sở ở Tây Nguyên đòi hỏi chúng ta phải xác định được kế hoạch (cao hơn là chiến

lược) về xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở, bao gồm từ khâu phát hiện, tạo nguồn đến đào tạo và

sử dụng; gắn với nó là các chính sách ưu tiên, khuyến khích học tập, rèn luyện đối với con emcác dân tộc thiểu số; đồng thời đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao mặt bằng dân trí trong tạo nguồn và bồi dưỡng cán bộ cần chú ý những quân nhân đã hoàn thành nghĩa vụ quân

sự trở về địa phương, cần chú trọng phối hợp giữa địa phương với các đơn vị đóng quân trên địabàn để đào tạo đội ngũ cán bộ cơ sở Đây chính là một trong những nguồn cơ bản và tin cậy bổsung vào đội ngũ cán bộ ở cơ sở hiện nay

Làm được như vậy, Tây Nguyên sẽ dần có được một đội ngũ cán bộ cơ sở vững mạnh,tạo điều kiện cơ bản để thu hẹp khoảng cách chênh lệch giữa người Kinh và người dân tộc thiểu

số, tiến tới bình đẳng cộng đồng, khắc phục được tâm lý tự ti, mặc cảm, tạo điều kiện cho mọidân tộc đều được đóng góp vào sự nghiệp chung, thực hiện đại đoàn kết dân tộc để xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

Năm là, xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên bên cạnh khâu then chốt là xây dựng

tổ chức đảng, chính quyền cơ sở, cần chú ý xây dựng đều khắp và phát huy hiệu quả hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức quần chúng - nhất là tại các “điểm nóng”, các địa bàn xung yếu

Bộ máy HTCT cơ sở là một chỉnh thể liên hoàn các tổ chức mà giữa các tổ chức ấy cómối liên hệ nhân quả lẫn nhau Nếu một khâu nào, bộ phận nào yếu kém thì tất yếu ảnh hưởngđến các khâu khác, bộ phận khác dẫn đến cả bộ máy vận hành kém chất lượng, hiệu quả thấp

và ngược lại Nhưng mỗi tổ chức trong bộ máy lại có chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền riêng, do

đó chúng có vị trí, vai trò không ngang bằng nhau Điều đó chỉ dẫn chúng ta trong xây dựngHTCT cơ sở vừa phải đạt được yêu cầu chung vừa phải tính đến chức năng, nhiệm vụ, nét đặcthù của từng tổ chức, đồng thời xác định được những “điểm nhấn” phù hợp với đặc điểm từngđịa phương, từng giai đoạn phát triển của xã hội để có sự tập trung xây dựng thích đáng

Tổ chức đảng và chính quyền ở cơ sở là hai tổ chức quan trọng nhất, giữ vị trí then chốt,

là “linh hồn”, là “cơ quan đầu não” của HTCT cơ sở ở nước ta Trong điều kiện Đảng Cộng sảnViệt Nam là đảng cầm quyền, thực hiện độc tôn quyền lãnh đạo xã hội thì tổ chức đảng (cấp cơ

sở ở Tây Nguyên gồm có đảng bộ cơ sở hoặc chi bộ cơ sở xã, phường, thị trấn) là một thành tốcủa HTCT đồng thời là hạt nhân lãnh đạo toàn bộ hệ thống ấy Đảng ta xác định xây dựng Đảng

là khâu then chốt của quá trình đổi mới đất nước, của toàn bộ sự nghiệp cách mạng, đường lốiđúng đắn của Đảng là nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp đổi mới Cùng với xây dựngĐảng là xây dựng chính quyền nhà nước, đó là tổ chức thể hiện và thực hiện ý chí và quyền lựccủa nhân dân, thay mặt nhân dân, đại diện cho nhân dân trong quan hệ với bên ngoài Với thểchế chính trị như ở nước ta, chính quyền nhà nước chính là sự biểu hiện quyền lực chính trị củaĐảng Cộng sản Việt Nam, của giai cấp công nhân Việt Nam về phương diện chính thể - luậtpháp Lẽ dĩ nhiên hai tổ chức nói trên cùng tồn tại và thống nhất với nhau về bản chất và mụctiêu chính trị, mặc dù mỗi tổ chức có chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền riêng Do đó, xây dựng tổchức đảng và chính quyền nhà nước ở cơ sở vững mạnh là điều kiện cơ bản để xây dựng HTCT

cơ sở vững mạnh Xây dựng tổ chức đảng và chính quyền nhà nước đối với HTCT cơ sở ở TâyNguyên theo tinh thần đổi mới phải đặt ưu tiên hàng đầu vào việc nghiên cứu phân định rõ chứcnăng, nhiệm vụ và mối quan hệ của từng tổ chức, khắc phục cho được sự trùng lắp các côngviệc, sự chồng chéo, “lấn sân” nhau trong các hoạt động Bên cạnh việc xây dựng tổ chức cơ sởđảng và chính quyền cơ sở vững mạnh là một tất yếu, còn đòi hỏi phải hết sức chú trọng đến vaitrò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân (kể cả các tổ chức quần chúng, các tổ chức

xã hội - nghề nghiệp không thuộc HTCT) Đây chính là “tai mắt” của tổ chức đảng và chínhquyền ở trong nhân dân, trong từng lĩnh vực hoạt động; thông qua đó Đảng, chính quyền hiểu rõđược tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, tập hợp được quần chúng đoàn kết phấn đấu vì sự nghiệpchung; cũng qua đó chúng ta thường xuyên nắm vững và chủ động tấn công, kịp thời vô hiệu hoá mọihoạt động phá hoại của các thế lực thù địch ngay từ cơ sở

Chủ trương “xây dựng đều khắp” các tổ chức bao hàm trước hết phải tập trung vào các

tổ chức yếu kém và chưa hoàn chỉnh Ở Tây Nguyên hiện nay, nhìn chung các tổ chức đoàn thểcòn nhiều yếu kém cả về tổ chức và hoạt động - nhất là tổ chức ở cấp cơ sở [phụ lục 1, 2, tr.104

- 105] Đây đang là một vấn đề thực sự bức xúc Do mối liên hệ tất yếu giữa các thành tố trongHTCT cơ sở nên có thể nói sự yếu kém của các đoàn thể là nguyên nhân trực tiếp hạn chế hiệuquả hoạt động của tổ chức đảng, chính quyền cả trước mắt và lâu dài, khi mà các tổ chức chính

trị - xã hội luôn là nguồn cung cấp chủ yếu đội ngũ cán bộ cho tổ chức đảng, chính quyền cơ sở.Qua thực tế tình hình cho thấy hiện nay ở Tây Nguyên các thế lực phản động đang tập trung lôikéo ba đối tượng chính: người già (già làng, cựu chiến binh ), phụ nữ (do vai trò của phụ nữmột số dân tộc thiểu số trong chế độ mẫu hệ) và thanh niên (gồm cả sinh viên, học sinh) Do đócần phải tích cực xây dựng các tổ chức trong HTCT cơ sở vững mạnh, nhất là tại các “điểmnóng”, các địa bàn xung yếu; đồng thời nghiên cứu sáng tạo, mở rộng thêm các hình thức tậphợp quần chúng theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 khoá IX Chủ trương này không mâuthuẫn với chủ trương tinh giảm biên chế bộ máy HTCT mà trái lại còn giúp cho HTCT đi sát quầnchúng, nắm chắc hơn các hoạt động của quần chúng, với yêu cầu: thành viên các tổ chức trongMặt trận Tổ quốc và các đoàn thể phải làm nòng cốt trong các tổ chức đó.

Trên đây là những đặc điểm của xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên, khu biệt xâydựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên với xây dựng HTCT cơ sở ở các nơi khác, địa bàn khác, đồngthời cũng là những yêu cầu trong quá trình xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên tất yếu phải tínhtoán kỹ lưỡng đến sự chi phối của những đặc điểm trên Mỗi đặc điểm phản ánh một mặt, mộtkhía cạnh nhất định cần chú ý trong xây dựng HTCT cơ sở Bỏ qua hoặc xem nhẹ một đặc điểmnào cũng rất có thể dẫn đến những kiểu xem xét phiến diện, không đầy đủ và kéo theo đó sẽ lànhững phương pháp và hành động không phù hợp, làm cho HTCT cơ sở ở Tây Nguyên nói chung vàcác thành tố của nó nói riêng trở thành cứng nhắc, kém năng động và hiệu quả hoạt động không cao

1.2 Phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên - khái niệm và những vấn đề có tính quy luật

1.2.1 Khái niệm phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng hệ thống chính trị

cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên

Xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên là một việc làm lớn, thường xuyên, lâudài, có tầm quan trọng chiến lược, đòi hỏi có sự tham gia và phát huy trách nhiệm của toànĐảng, toàn dân, toàn quân, của cả HTCT; trong đó Quân đội nhân dân Việt Nam - với tư cách làmột bộ phận của kiến trúc thượng tầng, của HTCT XHCN, là một lực lượng chính trị đặc biệt – cóvai trò rất quan trọng Vai trò đó biểu hiện thông qua một số mặt và lĩnh vực hoạt động như: tham

gia xây dựng và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các tổ chức trong HTCT cơ sở (từxây dựng tổ chức bộ máy đến nội dung, phương thức và cơ chế hoạt động); đào tạo, bồi dưỡng,xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở của địa phương (gồm cả trực tiếp đào tạo, tạo nguồn từ trongquân đội; cả việc phối hợp với lãnh đạo, chính quyền địa phương bồi dưỡng, xây dựng đội ngũcán bộ đương nhiệm trong HTCT cơ sở; bảo vệ và tạo điều kiện cho đội ngũ cán bộ làm trònchức trách, nhiệm vụ; giúp đỡ địa phương tổ chức thực hiện chính sách cán bộ ); là cầu nốităng cường quan hệ giữa các tổ chức của HTCT cơ sở với quần chúng nhân dân; tuyên truyền,vận động nhân dân đoàn kết xây dựng HTCT cơ sở, thực hiện đúng đường lối, chính sách củaĐảng và Nhà nước, đấu tranh với những hiện tượng sai trái, vạch trần âm mưu, thủ đoạn chốngphá của CNĐQ và các thế lực thù địch; là lực lượng nòng cốt, trực tiếp bảo vệ HTCT cơ sở, bảo

vệ nhân dân; v.v Đó chủ yếu là những hoạt động thuộc chức năng công tác, bên cạnh đó quânđội ta cũng sẵn sàng thực hiện các chức năng khác để xây dựng, bảo vệ HTCT cơ sở khi cầnthiết Để quân đội làm tốt các việc trên tất yếu phải có những sự đảm bảo nhất định Do vậy,

phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên là tổng thể các nguyên tắc, phương hướng và cách thức tổ chức hoạt động dựa trên chức năng được xác định đảm bảo cho quân đội có đầy đủ cơ sở và điều kiện tác động một cách tích cực và hiệu quả nhất vào quá trình xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên trong sạch, vững mạnh, đáp ứng phù hợp với yêu cầu về lãnh đạo và quản lý xã hội.

Theo quan niệm cổ truyền, quân đội là một tổ chức quân sự chuyên nghiệp có đặctrưng chủ yếu là hoạt động đấu tranh vũ trang, nó mang bản chất và bảo vệ lợi ích của giai cấp,nhà nước đã sản sinh ra và nuôi dưỡng nó Ph Ăngghen viết: “Quân đội là một tập đoàn có tổchức gồm những người được vũ trang, được nhà nước đài thọ để thực hiện chiến tranh tấn cônghoặc phòng ngự” [1, tr 11]; còn V I Lênin thì cũng cho rằng: “Cần có quân đội cách mạng đểđấu tranh bằng quân sự và lãnh đạo quần chúng về mặt quân sự cần có quân đội cách mạng

vì những vấn đề lịch sử vĩ đại chỉ có thể được giải quyết bằng vũ lực mà trong cuộc đấu tranhhiện đại thì tổ chức vũ lực có nghĩa là tổ chức quân sự” [28, tr 376] Nhìn chung, các nhà kinhđiển của chủ nghĩa Mác-Lênin đều chưa bàn đến việc quân đội trực tiếp tham gia xây dựng chính

quyền nhà nước, xây dựng tổ chức chính trị - xã hội, mà chỉ nói tới chức năng, vai trò quân độiđối với sự phát triển kinh tế, phát triển xã hội, là công cụ bạo lực vũ trang bảo vệ kiến trúcthượng tầng Mặc dù đã nêu ra tư tưởng “nhân dân vũ trang”, “vũ trang toàn dân”, xây dựng “tổchức dân cảnh” trong điều kiện của chế độ XHCN; song có lẽ do yêu cầu cụ thể của lịch sửđương thời nên cả C Mác, Ph Ăngghen và V I Lênin đều chỉ nhấn mạnh chức năng là công cụbạo lực, chức năng chiến đấu của quân đội; còn các chức năng khác được hình thành từ bảnchất quân đội kiểu mới của giai cấp vô sản lại chưa được chú ý đề cập thích đáng.

Quân đội nhân dân Việt Nam là quân đội cách mạng, từ nhân dân mà ra, vì nhândân mà chiến đấu, chiến đấu bảo vệ hạnh phúc nhân dân, là quân đội mang bản chất giaicấp công nhân Việt Nam đồng thời mang tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc Do vậy,quân đội ta không chỉ thuần tuý có chức năng chiến đấu mà còn có chức năng sản xuất vàchức năng công tác Đó là ba chức năng cơ bản được bắt nguồn từ bản chất chính trị xã hộicủa quân đội ta, là tư tưởng sáng tạo và nhất quán được xác định rõ trong “Chỉ thị thành lậpĐội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân” (tổ chức tiền thân của Quân đội nhân dân ViệtNam) của Chủ tịch Hồ Chí Minh Theo đó, Quân đội nhân dân Việt Nam trước hết là một độiquân chính trị, một lực lượng chính trị đặc biệt tin cậy và trung thành của Đảng, có sứ mệnhthực hiện các nhiệm vụ chính trị và quân sự mà Đảng giao phó chứ không đơn thuần là công

cụ bạo lực chỉ biết đấu tranh vũ trang và tiến hành chiến tranh Đó cũng chính là nét độc đáo,

là điểm khác biệt giữa quân đội kiểu mới của giai cấp công nhân với quân đội của các giaicấp bóc lột Ba chức năng đó quyết định toàn bộ phương hướng, tính chất, nội dung xâydựng và sức mạnh chiến đấu của quân đội ta; quy định những nhiệm vụ của quân đội tanhằm tới mục tiêu: tất cả vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì sự toàn vẹn của chế độ XHCN, vìhạnh phúc của nhân dân

Ngày nay, nhân dân ta đang thực hiện sự nghiệp CNH, HĐH trong bối cảnh quốc tế đầyphức tạp và biến động Hoà bình, hợp tác vẫn là xu thế chủ đạo trong quan hệ giữa các quốc gia,nhưng còn tiềm ẩn những nhân tố gây mất ổn định, khó dự báo trước CNĐQ và các thế lực thùđịch vẫn ráo riết đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hoà bình” chống phá cách mạng nước ta, mưu

toan kích động gây bạo loạn lật đổ, đồng thời tìm cớ can thiệp vào nội bộ ta dưới các hình thức

và mức độ khác nhau hòng xoá bỏ chế độ XHCN, trong đó Tây Nguyên đang là một trọng điểm

Tư duy mới về nhiệm vụ, nội dung xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, về mối quan hệ giữa xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc cùng thực tiễn tình hình đất nước hiện nay đang đặt ra những yêu cầu mớicho phép quân đội ta mở rộng và phát triển chức năng công tác nhằm phát huy cao độ vai trò,khả năng, thế mạnh của quân đội nhân dân trong thời bình Hoạt động công tác của quân đội tahiện nay không chỉ là tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân trong thực hiện các mục tiêu,nhiệm vụ chính trị của cách mạng mà với tư cách là một bộ phận của kiến trúc thượng tầngXHCN, Quân đội nhân dân Việt Nam còn có nghĩa vụ và trách nhiệm tham gia xây dựng đồngthời bảo vệ HTCT, làm cho các tổ chức trong HTCT ngày càng được kiện toàn, hoàn thiện vàvững mạnh, thực sự trở thành hạt nhân lãnh đạo, quản lý, là trung tâm đoàn kết mọi giai cấp,tầng lớp nhân dân trong xã hội, phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân dưới sự lãnhđạo của Đảng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT, trong đó có xây dựng HTCT cơ sở ởTây Nguyên hiện nay chẳng những là sự vận dụng sáng tạo những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩaMác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng xã hội, về chính quyền nhà nước, về xây dựngquân đội cách mạng mà còn là sự kế thừa và phát triển tinh hoa tư tưởng truyền thống của dân tộc ta

về tổ chức quân đội và xác định chức năng của quân đội: khi đất nước có giặc xâm lăng thì tổ chức,động viên toàn dân đánh giặc, trăm họ đều là lính (“dĩ dân vi binh”); khi thời bình lại đưa binh lính trở

về với công việc lao động sản xuất, xây dựng đất nước, thể hiện ở chính sách “ngụ binh ư nông”

Trên một khía cạnh nhất định, có thể hiểu đó là sự chuyển hoá chức năng xã hội của con người đáp

ứng phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh, thời cuộc

Dựa trên ba chức năng cơ bản của quân đội, để phát huy vai trò của quân đội trong xâydựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên, đòi hỏi phải xác lập được hệ thống các nguyên tắc, phươnghướng và cách thức tổ chức hoạt động hợp thành một chỉnh thể, chỉnh thể đó tồn tại với tưcách như là yếu tố kích thích làm gia tăng tác dụng, ảnh hưởng của các đơn vị quân đội đối vớiquá trình xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên Bao gồm các nguyên tắc, phươnghướng, cách thức tổ chức hoạt động như: Đảng thống nhất lãnh đạo toàn diện đối với quân đội

và HTCT; tôn trọng và phát huy vai trò của quần chúng nhân dân trong xây dựng HTCT; phốihợp chặt chẽ giữa quân đội với cấp uỷ, chính quyền các cấp để tăng cường trách nhiệm lẫnnhau trong xây dựng HTCT cơ sở; mở rộng hành lang pháp lý tạo điều kiện thuận lợi cho quânđội tham gia trực tiếp và rộng rãi vào hoạt động xây dựng HTCT cơ sở; v.v Như vậy, xét theo

phạm vi nghiên cứu của đề tài luận văn, ta có thể thấy: chủ thể tham gia xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên là Quân đội nhân dân Việt Nam mà trực tiếp là các đơn vị quân đội đóng quân trên địa bàn Tây Nguyên, nhưng chủ thể thực hiện phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên là tất cả các cấp, các ngành từ Trung ương đến

địa phương có liên quan tới việc định hướng, chăm lo, đảm bảo cho quân đội trong hoạt động

đó Là sự cộng đồng trách nhiệm của toàn bộ HTCT tạo ra những cơ sở và những điều kiện cầnthiết cho quân đội tác động vào quá trình xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên một cách tích cực

và hiệu quả nhất nhằm đạt đến mục tiêu là: củng cố, xây dựng HTCT cơ sở trong sạch, vững

mạnh, đáp ứng phù hợp với yêu cầu về lãnh đạo và quản lý xã hội của HTCT cơ sở cũng nhưtừng tổ chức trong HTCT cơ sở đó

Nội dung phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây

Nguyên gồm:

- Phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng đội ngũ cán bộ của HTCT cơ sở; phối hợp cùng địa phương xây dựng các tổ chức và nội dung, phương thức hoạt động của các tổ chức trong HTCT cơ sở.

Đây là nội dung trọng tâm, là biểu hiện nổi bật nhất hoạt động xây dựng HTCT cơ sởcủa quân đội ta Đối với HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên, nội dung này đang trở thành mộtđòi hỏi cấp thiết chủ yếu do những yếu kém, bất cập của HTCT cơ sở trên địa bàn này

Xây dựng đội ngũ cán bộ là khâu then chốt, cơ bản, cốt lõi trong xây dựng HTCT cơ sở

ở Tây Nguyên Tham gia thực hiện nhiệm vụ này, quân đội ta có khả năng đảm nhiệm các côngviệc như: đào tạo, bồi dưỡng, tạo nguồn cán bộ cho HTCT cơ sở; phối hợp cùng lãnh đạo vàchính quyền địa phương bồi dưỡng, rèn luyện, xây dựng đội ngũ cán bộ đương nhiệm trongHTCT cơ sở; bảo vệ và tạo điều kiện cho các cán bộ cơ sở yên tâm công tác, bám sát dân, gắn

bó với dân, mạnh dạn và kiên quyết tổ chức thực hiện đường lối chính sách của Đảng và Nhànước, đấu tranh có hiệu quả với các lực lượng thù địch, hoàn thành nhiệm vụ được giao theocương vị chức trách của mình; củng cố uy tín của cán bộ trước nhân dân, đồng thời ngăn ngừanhững biểu hiện suy thoái tiêu cực xuất hiện do những nguyên nhân khách quan (như hoạt độnglôi kéo của kẻ thù, tác động của mặt trái cơ chế thị trường, v.v.).

Cùng với xây dựng đội ngũ cán bộ của HTCT cơ sở, quân đội ta còn phát huy vaitrò của mình trong xây dựng các tổ chức của HTCT cơ sở - đặc biệt là tổ chức Đảng, chínhquyền cơ sở; kiện toàn nội dung, phương thức hoạt động của các tổ chức đó Việc kiện toànnội dung và phương thức hoạt động của các tổ chức bao gồm: xác định vai trò, vị trí, nộidung, phạm vi công việc của từng tổ chức, xây dựng quy chế phối hợp hoạt động giữa các tổchức; nhằm đảm bảo cho mỗi tổ chức hoạt động đúng hướng, đúng chức năng, nhiệm vụ,tránh được sự chồng chéo, “lấn sân” nhau Đó là cách tốt nhất để tăng cường sức mạnh chotừng tổ chức và cho cả HTCT cơ sở Đây đang là điểm hạn chế cơ bản của HTCT cơ sở nóichung (trong đó có HTCT cơ sở ở Tây Nguyên) rất cần quân đội ta với môi trường hoạt độngtốt cùng thực lực của mình tham gia đắc lực vào xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên ngàythêm vững mạnh

- Phát huy khả năng quân đội tham gia xây dựng địa phương trên các lĩnh vực (kinh tế, chính trị, văn hoá, quân sự), qua đó tạo sự phối hợp và nâng cao hiệu quả hoạt động của HTCT

cơ sở.

Với tư cách là lực lượng quân sự chuyên nghiệp đồng thời là lực lượng chính trị đặcbiệt, quân đội ta có khả năng tham gia hoạt động trên các lĩnh vực, thiết thực góp phần xây dựngHTCT cơ sở ở Tây Nguyên Cụ thể là:

Trong lĩnh vực chính trị, bên cạnh việc trực tiếp tham gia xây dựng tổ chức bộ máy, xáclập nội dung, phương thức hoạt động, xây dựng đội ngũ cán bộ của HTCT cơ sở, quân đội ta cònđóng vai trò nòng cốt trong đấu tranh trên lĩnh vực chính trị - tư tưởng, chống chiến lược “diễn biếnhoà bình” của CNĐQ và các thế lực thù địch, bảo vệ chế độ XHCN, trực tiếp góp phần củng cốvững chắc trận địa tư tưởng ở địa phương, tạo thuận lợi cho củng cố, kiện toàn tổ chức, tăng thêm

tính hiệu quả cho hoạt động của HTCT cơ sở Quân đội ta cũng tích cực tuyên truyền, vận độngnhân dân thực hiện đúng đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, giúp củng cốvững chắc mối quan hệ giữa tổ chức đảng, chính quyền, các đoàn thể ở cơ sở địa phương vớiquần chúng nhân dân, với đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.

Trong lĩnh vực kinh tế, quân đội ta có thể tham gia lao động sản xuất đóng góp cơ

sở vật chất giúp địa phương xây dựng kết cấu hạ tầng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế phù hợpvới đặc điểm từng địa phương, vận động nhân dân định canh, định cư, biết ứng dụng khoahọc kỹ thuật vào quá trình sản xuất

Trong lĩnh vực văn hoá, quân đội ta có khả năng tham gia trên mặt trận xoá mù chữ,phổ cập giáo dục cho con em đồng bào dân tộc thiểu số, vận động nhân dân từ bỏ những phongtục tập quán lạc hậu, bảo vệ những giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của các dân tộc TâyNguyên, tiến lên xây dựng đời sống văn hoá mới trong sáng, lành mạnh

Trong lĩnh vực quân sự, quân đội ta có thể giúp địa phương quản lý lực lượng dự bịđộng viên; tổ chức, huấn luyện dân quân tự vệ; xây dựng kế hoạch phòng thủ cho từng địaphương, các kế hoạch phối hợp tác chiến giữa các lực lượng trên từng địa bàn; đồng thời pháthuy khả năng của đội quân chiến đấu, tham gia trấn áp các lực lượng phản động thù địch, bảo vệ

và đảm bảo hoạt động cho HTCT cơ sở ở Tây Nguyên luôn vững vàng trong mọi hoàn cảnh, kể

cả khi tình huống bạo loạn hoặc chiến tranh xâm lược xảy ra

Thông qua hoạt động của quân đội trên các lĩnh vực để xây dựng nên cơ chế phốihợp giữa đơn vị quân đội với các tổ chức trong HTCT cơ sở, trên cơ sở đó không ngừngnâng cao hiệu quả hoạt động của HTCT cơ sở và của quân đội ta

Các nội dung trên cho thấy phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sởtrên địa bàn Tây Nguyên là phát huy toàn diện vai trò của quân đội trên các mặt hoạt động dẫnđến tác dụng trực tiếp hoặc gián tiếp đối với xây dựng, củng cố, kiện toàn HTCT cơ sở ở TâyNguyên; đó không chỉ thuần tuý là phát huy chức năng công tác mà còn có cả phát huy chứcnăng chiến đấu, chức năng sản xuất, tuỳ theo tình hình và yêu cầu xây dựng HTCT cơ sở ở Tây

Nguyên trong từng thời gian nhất định Nhưng nhìn tổng thể, phát huy chức năng của đội quâncông tác là hoạt động chủ đạo trong xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên.

Phát huy tốt vai trò quân đội trong thực hiện các nội dung trên, sẽ góp phần củng cố,kiện toàn HTCT cơ sở ở Tây Nguyên trong sạch, vững mạnh, bắt kịp với nhịp độ phát triển chungcủa đất nước, đáp ứng phù hợp với yêu cầu về lãnh đạo và quản lý xã hội mang tính đặc thù của

địa phương cơ sở Tây Nguyên Từ đó, chúng ta có thể xác định những tiêu chí đánh giá phát

huy vai trò quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên là:

- Các đơn vị quân đội và HTCT cơ sở các địa phương luôn đồng thời được xây dựng, củng cố vững mạnh toàn diện.

Thông qua hoạt động xây dựng HTCT cơ sở, bản thân các đơn vị quân đội ngày càngvững mạnh, hoạt động của quân đội ngày càng được kiện toàn; khả năng sẵn sàng chiến đấu vàchiến đấu qua đó cũng được nâng cao Với Tây Nguyên hiện nay, kẻ địch đang gia tăng các hoạtđộng phá hoại từ bên trong, từ cơ sở, việc các đơn vị quân đội bám dân bám địa bàn, tham giaxây dựng HTCT cơ sở cũng là quá trình nắm dân, nắm địch, nắm tình hình, chủ động đối phóhữu hiệu với mọi âm mưu, thủ đoạn của địch Do đó có thể nói, tham gia xây dựng HTCT cơ sở

là yêu cầu khách quan, là một nội dung, trong xây dựng quân đội nhân dân vững mạnh, nó vừa

có tác dụng đối với củng cố, kiện toàn HTCT cơ sở, vừa có tác dụng đối với sự vững mạnh củachính bản thân quân đội, với các đơn vị quân đội khi thực hiện nhiệm vụ Sự vững mạnh ấy, đếnlượt nó, lại tạo điều kiện thuận lợi phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở ởTây Nguyên Cho nên, đó là việc không thể không làm Hoạt động dân vận, hoạt động xây dựngHTCT cơ sở phải là một bộ phận quan trọng cấu thành kế hoạch công tác của các đơn vị quânđội đóng quân trên địa bàn Tây Nguyên, hơn nữa đó còn phải được xem là nhiệm vụ công táchàng đầu đối với các đơn vị quân đội ở địa bàn Tây Nguyên thời điểm hiện nay

- Hoạt động của quân đội và của HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên phát huy được tối đa sức mạnh đại đoàn kết cộng đồng các dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Đoàn kết vốn là truyền thống cực kỳ quý báu, là tài sản tinh thần vô giá, là tiềm năng to lớncủa dân tộc ta trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước Nó được khơi dậy, trở thành sức mạnh vậtchất khi hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam, của cả HTCT nước ta hướng vào phục vụ và đápứng được lợi ích chân chính của toàn dân tộc Vì vậy, tham gia xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyênquân đội ta cũng phải hướng hoạt động của mình tới mục tiêu ấy Ở đây, quân đội ta vừa với tư cách

là chủ thể tham gia xây dựng HTCT cơ sở, vừa với tư cách là một lực lượng, một bộ phận của HTCT,

sẽ xuất hiện lôgíc tất yếu là: hoạt động công tác của quân đội ta càng có hiệu quả càng làm cho bản thânquân đội vững mạnh và HTCT cơ sở ở Tây Nguyên càng được củng cố, kiện toàn vững mạnh, do đócàng phát huy được sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân Nói cách khác, phát huy được tối

đa sức mạnh đại đoàn kết của cộng đồng các dân tộc Tây Nguyên trong sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc là một tiêu chí đánh giá phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ

sở ở Tây Nguyên Đó là điều mang tính chất thời sự nóng hổi khi mà hiện nay CNĐQ và các lực lượngphản động đang tìm mọi cách chia rẽ các dân tộc Tây Nguyên, chia rẽ người Kinh với người Thượng,còn hoạt động của quân đội ta lại nhằm mục tiêu vô hiệu hoá những âm mưu, thủ đoạn ấy Đó cũng làđiều mang ý nghĩa chiến lược sâu xa khi mà chúng ta xác định chủ động phát huy nội lực bằng sứcmạnh của khối đại đoàn kết toàn dân là con đường, cách thức hội nhập và phát triển tốt nhất, đúng đắnnhất đối với nước ta trong công cuộc đổi mới tiến lên CNXH

- Mối quan hệ giữa quân đội với các tổ chức của HTCT cơ sở, giữa quân đội với quần chúng nhân dân ngày càng gắn bó chặt chẽ, sâu sắc, hiệu quả.

Tiêu chí này mang tính nhạy cảm vì nó phụ thuộc nhiều vào tình cảm của các chủ thể cấuthành các mối quan hệ, nghĩa là bị chi phối nhiều bởi nhân tố chủ quan của con người - chủ thể quan

hệ, do đó dễ biến động Song mọi nhân tố chủ quan suy đến cùng bao giờ cũng nảy sinh trên cơ sởnhững điều kiện khách quan, chịu sự quy định của cái khách quan; trong sự biến động, không ổnđịnh bao giờ cũng hàm chứa cái ổn định; nhờ đó ta có thể nắm bắt được bản chất sự vật, hiện tượng.Theo tinh thần đó, mức độ gắn bó trong mối quan hệ giữa quân đội với các tổ chức của HTCT cơ sở

và với quần chúng nhân dân có thể xác định trên một số biểu hiện như: các tổ chức của HTCT cơ sở

và quần chúng nhân dân tin tưởng, ủng hộ các hoạt động của quân đội; thiết lập được cơ chế cho sự

phối hợp hoạt động giữa quân đội và các tổ chức trong HTCT cơ sở (trên cơ sở pháp luật và các quyđịnh, điều lệnh, điều lệ của các tổ chức); có nhiều chương trình phối hợp công tác giữa quân đội vàHTCT cơ sở đạt hiệu quả thiết thực; tính tích cực của quân đội, của HTCT cơ sở được nâng cao,năng động, nhạy bén, kịp thời trong nhận định, xử trí các tình huống

Các yếu tố trên càng biểu hiện rõ nét thì các mối quan hệ càng đi vào chiều sâu vàcàng chứng tỏ hiệu quả phát huy vai trò quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn TâyNguyên

Trên đây là 3 tiêu chí cơ bản giúp chúng ta đánh giá phát huy vai trò của quân đội trong xâydựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên, chúng có mối liên hệ, bổ sung lẫn nhau, tạo thành mộttập hợp các tiêu chí cho ta nhận biết toàn diện về vai trò quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở ở TâyNguyên Vì đây thuộc lĩnh vực hoạt động của con người trong xã hội, nên các tiêu chí đánh giá thiên

về định tính và trừu tượng, nhưng hiệu quả lại rất cụ thể Các tiêu chí trên là cơ sở lý luận để chúng

ta đối chiếu, đánh giá hoạt động thực tiễn phát huy vai trò quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trênđịa bàn Tây Nguyên hiện nay và cũng là cái đích cuối cùng khi nghiên cứu khái niệm phát huy vai tròcủa quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên cần đạt tới

1.2.2 Những vấn đề có tính quy luật phát huy vai trò của quân đội trong xây dựng

hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên

* Vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên được phát huy khi nó thường xuyên giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc; thực sự là một tổ chức trong sạch, vững mạnh, có uy tín

Sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân và tính dân tộc là yếu

tố căn bản, cội rễ tạo ra sức mạnh to lớn, vô tận phát huy vai trò quân đội trong thực hiện chứcnăng đội quân công tác, trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên hiện nay Đó làmột vấn đề có tính nguyên tắc bất di bất dịch cho phép quân đội ta có đủ điều kiện, khả năngtham gia và phát huy vai trò của mình trong xây dựng chính quyền nhân dân, xây dựng HTCTXHCN Đó cũng là yếu tố tạo ra ưu thế tuyệt đối về chính trị - tinh thần của quân đội ta; là cơ sởcủa sự đoàn kết, thống nhất chặt chẽ giữa quân đội nhân dân với Đảng, với Nhà nước XHCN,

với nhân dân Sự đoàn kết thống nhất đó là vũ khí truyền thống rất lợi hại của quân đội ta có tácdụng răn đe đối với mọi lực lượng thù địch, phản động đang mưu toan phá hoại sự nghiệp đổimới, xây dựng CNXH của Đảng ta, nhân dân ta Đó còn là sự khác biệt căn bản giữa quân độicủa giai cấp công nhân với quân đội của các giai cấp bóc lột; nó cho phép quân đội ta tham giamột cách tự giác, phát huy cao độ tinh thần trách nhiệm trong xây dựng Đảng, Nhà nước và các

tổ chức của HTCT như là sự đòi hỏi tất yếu hoàn thiện và tăng cường sức mạnh cho chính bảnthân mình Đây là điều mà các đội quân đánh thuê tư bản, quân đội của các giai cấp bóc lộtkhông thể có

Tây Nguyên hiện nay đang là tiêu điểm chống phá của các thế lực phản động thù địchvới nhiều thủ đoạn: chia rẽ dân tộc, giành dân, vô hiệu hoá hoạt động của các tổ chức trongHTCT - trực tiếp nhất là ở cơ sở, cô lập và làm suy giảm khả năng hoạt động của quân đội nhằm làm mất ổn định chính trị - xã hội, biến Tây Nguyên thành một vùng tự trị của bọn phảnđộng FULRO dưới sự điều khiển của Mỹ với cái gọi là “Nhà nước Đê - Ga độc lập” Vì vậy, hơnlúc nào hết đòi hỏi chúng ta phải ra sức củng cố, xây dựng HTCT trên địa bàn Tây Nguyên vữngmạnh - đặc biệt là HTCT cơ sở; đồng thời phải tăng cường sức mạnh toàn diện cho quân đội -trực tiếp là các đơn vị đóng quân và làm nhiệm vụ trên địa bàn Tây Nguyên, tạo ra khối đoàn kếtthống nhất, mối liên kết quân - dân vững chắc đủ sức hoá giải mọi thủ đoạn tiến công, làm thấtbại mọi âm mưu và hành động phá hoại của CNĐQ và các thế lực thù địch, góp phần xây dựngTây Nguyên giàu mạnh, đổi mới, hoà nhịp phát triển cùng cả nước Thông qua khối đoàn kếtthống nhất quân - dân ấy, có thể nói, xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên vững mạnh là điềukiện để quân đội củng cố và tăng cường bản chất chính trị - xã hội của mình, nâng cao sức mạnhchiến đấu; sự tăng cường bản chất ấy đến lượt nó, lại tạo điều kiện phát huy vai trò quân độitrong xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên Đó là mối liên hệ biện chứng, nhân quả bắt nguồn từnhững mối liên hệ bên trong, do chính yêu cầu tồn tại và phát triển của bản thân các tổ chức củaHTCT cơ sở và của các đơn vị quân đội, cao hơn nữa là do nhu cầu ổn định và phát triển củaTây Nguyên và cả nước

Hiện nay, CNĐQ và các thế lực phản động, thù địch vẫn tiếp tục luận điệu cơ hội xét lại,dựa trên chiêu bài dân chủ đa nguyên, hô hào đòi chúng ta “phi chính trị hoá quân đội”, thực chất

là nhằm tách quân đội khỏi sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, làm mai một bản chất giaicấp công nhân (do đó mai một bản chất chính trị - xã hội) của quân đội, tiến tới vô hiệu hoá công

cụ bạo lực vũ trang của Đảng và Nhà nước, từ đó xoá bỏ chế độ XHCN ở nước ta Chúng ta biếtrằng quân đội được sinh ra trong xã hội có phân chia giai cấp và từ yêu cầu của đấu tranh giaicấp Do đó, không có “quân đội phi chính trị”, “quân đội trung lập” hay “quân đội là của chung mọigiai cấp trong xã hội” Suy đến cùng đó chỉ là thủ đoạn lôi kéo quân đội từ chính trị này sangchính trị khác mà thôi V I Lênin đã từng tuyên bố: “Hiện nay, cũng như trước kia và sau này,quân đội không bao giờ có thể trung lập được” [26, tr 69] Tuy nhiên, trước luận điệu giả dối của

kẻ thù cùng với những thủ đoạn thâm độc trong chiến lược “diễn biến hoà bình” của chúng đòihỏi chúng ta phải thường xuyên cảnh giác, một mặt tích cực đấu tranh bác bỏ luận điệu tuyêntruyền phản khoa học của kẻ thù, mặt khác ra sức củng cố, tăng cường bản chất giai cấp côngnhân, tính nhân dân và tính dân tộc cho quân đội Trên thế giới đã có những bài học sâu sắc, cónước đã phạm sai lầm lơi lỏng sự nghiệp xây dựng quân đội cách mạng, không chú ý đúng mứcviệc trau dồi bản chất giai cấp công nhân, làm quân đội dần dần biến chất, mất mục tiêu, phươnghướng chiến đấu, bất lực trước những biến động của tình hình và hậu quả khôn lường! Đối vớichúng ta hiện nay, coi trọng xây dựng quân đội, giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp côngnhân, tính nhân dân, tính dân tộc, không ngừng nâng cao sức mạnh chiến đấu cho quân độichính là một đảm bảo cho sự nghiệp đổi mới đất nước thắng lợi, không bị bất ngờ về chiến lượctrong tình hình quốc tế rất phức tạp; đủ sức làm tròn chức năng, nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ Tổquốc XHCN khi có kẻ thù xâm lược; làm tròn chức năng nhiệm vụ lao động sản xuất, công táctrong điều kiện đất nước hoà bình, trong đó có nhiệm vụ xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn TâyNguyên

Để làm được điều đó, điều kiện căn bản và tiên quyết là phải thường xuyên giữ vững sựlãnh đạo tuyết đối, trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với Quân đội nhân dân Việt Nam;phát huy truyền thống quân đội nhân dân anh hùng, phẩm chất cao quý của người quân nhân

cách mạng; đảm bảo cho môi trường xã hội – quân sự trong từng đơn vị và trong toàn quân luônlành mạnh, xứng đáng là trường học lớn đào tạo và rèn luyện con người, xứng đáng với niềm tinyêu của Đảng và nhân dân Tóm lại là phải xây dựng quân đội cũng như từng đơn vị thực sự là

tổ chức trong sạch, vững mạnh, có uy tín thường xuyên giữ vững và tăng cường bản chất giaicấp công nhân, tính nhân dân và tính dân tộc cho quân đội, xây dựng đơn vị quân đội vữngmạnh toàn diện là điều kiện phát huy vai trò quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bànTây Nguyên hiện nay

*Vai trò của quân đội trong xây dựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên được phát huy khi hoạt động của nó được đảm bảo bởi một hệ thống pháp lý đầy đủ và toàn diện

Nghị quyết Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam(khoá VIII) đã xác định: “Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, theo pháp luật Đó là cơ sởchủ yếu điều chỉnh các quan hệ cơ bản trong xã hội , làm cho mọi người hiểu và làm theo phápluật” [19, tr 25-26] Quân đội nhân dân Việt Nam là một tổ chức, một bộ phận của HTCT, mặc dù

có chức năng, nhiệm vụ đặc biệt nhưng nó không phải là lực lượng xã hội đứng ngoài hay đứngtrên pháp luật mà như bao tổ chức xã hội khác, tổ chức và hoạt động của quân đội phải tuân theo quy định của pháp luật (trong đó có quy định chung và quy định mang tính riêng biệt, đặcthù theo chức năng, nhiệm vụ) và có quyền bình đẳng trước pháp luật Do vậy, muốn làm trònnhiệm vụ của một quân đội cách mạng trước yêu cầu của sự nghiệp cách mạng phát triển theotừng thời kỳ, giai đoạn thì quân đội phải có những căn cứ pháp lý cần thiết đảm bảo cho hoạtđộng của mình, dù đó là hoạt động thuộc bất kỳ lĩnh vực nào, chiến đấu, công tác hay sản xuất.Ngày nay, trước yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, chức năng công tácQuân đội nhân dân Việt Nam đang được chú trọng thực hiện, nổi lên như một trong những nhiệm vụchính trị chủ yếu – hàng đầu của nhiều đơn vị

Những năm gần đây, trên địa bàn Tây Nguyên và một số địa bàn xung yếu khác, quân đội ta đã

mở rộng thêm các hình thức hoạt động, hướng trực tiếp vào tham gia xây dựng củng cố các tổ chức, đổimới, nâng cao chất lượng hoạt động của HTCT cơ sở tại các địa phương, vận động nhân dân đấu tranhchống các lực lượng phản động, thù địch Một số sĩ quan được cử đến tăng cường trực tiếp cho HTCT cơ

sở, đảm nhiệm các cương vị quan trọng như bí thư, phó bí thư đảng uỷ xã; chủ tịch, phó chủ tịch Uỷ bannhân dân xã, v.v Các tổ, đội công tác được thành lập đưa vào hoạt động trực tiếp tại các xã, thôn, buôn Tuy còn những vấn đề cần phải rút kinh nghiệm, bổ sung vì đây là một hình thức hoạt động mới nhưngbước đầu đã có tác dụng giúp địa phương ổn định các tổ chức và đi vào hoạt động có nề nếp, hiệu quảhơn, bám sát dân hơn Tại Hội nghị sơ kết một năm thực hiện Chỉ thị 123/CT-BQP của Bộ trưởng BộQuốc phòng về “Tổ chức và hoạt động của các tổ, đội công tác tăng cường cho cơ sở trên địa bàn TâyNguyên, Tây Bắc, Tây Nam Bộ” (tháng 3/2004), đồng chí Tòng Thị Phóng thay mặt Ban Bí thư Trungương Đảng đã khẳng định: “Việc Bộ Quốc phòng đề xuất và tiến hành chỉ đạo thành lập tổ, đội công táctăng cường cho cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên và các địa bàn xung yếu khác là một chủ trương đúng,trúng, phù hợp, hiệu quả Thành tích đó được Trung ương, các cấp, các ngành và nhân dân ghi nhận” [39,

tr 2]; đồng thời đồng chí cũng “đề nghị các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương, các ngành hữu quancần rà soát, bổ sung, xây dựng hoàn thiện quy chế phối hợp hoạt động giữa địa phương với các tổ, độicông tác để sự phối hợp thực hiện nhiệm vụ được nề nếp, hiệu quả” [40, tr 2] Điều đó chứng tỏ rằngnhững hoạt động nói trên chưa có được sự phối hợp nhịp nhàng, cùng gánh vác trách nhiệm cả từ phía tổchức các cấp ở địa phương, cả từ phía quân đội và các đơn vị quân đội Thực chất đó chính là thiếu một

cơ sở pháp lý đầy đủ và toàn diện đảm bảo phát huy tốt vai trò của quân đội thông qua các hình thức hoạtđộng nói trên

Thực tiễn tình hình chắc chắn sẽ còn gợi mở và thôi thúc chúng ta phát triển sáng tạo nhiềuhình thức hoạt động mới để phát huy tối đa chức năng của đội quân công tác trong nhiệm vụ xâydựng HTCT cơ sở trên địa bàn Tây Nguyên cũng như nhiều vùng quan trọng khác trên cả nước Tất

yếu chúng ta cần đến một hệ thống pháp lý đầy đủ và toàn diện đảm bảo cho các hoạt động này Bởi

hoạt động công tác nói chung và tham gia xây dựng HTCT cơ sở ở Tây Nguyên nói riêng không phảichỉ là việc riêng của bản thân quân đội mà liên quan tới nhiều tổ chức dân sự và đông đảo quầnchúng nhân dân Do đó hoạt động của quân đội không chỉ được đảm bảo bởi những chỉ thị, mệnhmệnh của Bộ Quốc phòng; những nghị quyết, thông tư liên tịch, những chương trình phối hợp hànhđộng của các bộ, ngành mà cao hơn, nó cần có thêm những “bộ luật” bao quát toàn bộ mọi hoạtđộng, trong đó quy định rõ nghĩa vụ, trách nhiệm, quyền lợi, chức năng, nhiệm vụ, phạm vi của các tổ