tích hợp liên môn vật lý 8 bài Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên

Xảy ra đối với chất rắn, chất lỏng, chất khí, chỉ xảy ra khuếch tán khi các chất đổ vào nhau không phản ứng hoá học với nhau.. Đồng thời vận dụng kiến thức liên môn Sinh học, Hoá học để

PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

1 Tên hồ sơ dạy học:

HỒ SƠ DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

2 Mục tiêu dạy học:

* Tên bài học: Tiết 23: Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên

- thuộc chương trình vật lý 8

* Mục tiêu sẽ đạt được qua bài học này như sau:

a Về kiến thức:

- Học sinh mô tả được thí nghiệm Bơ - rao và giải thích được thí nghiệm Bơ - rao

- Phát biểu được các nguyên tử, phân tử chuyển động hỗn độn không ngừng

- Phát biểu được mối quan hệ giữa chuyển động phân tử và nhiệt độ

- Nhận biết được hiện tượng khuếch tán, hiểu hiện tượng khuếch tán

là gì? Xảy ra đối với chất rắn, chất lỏng, chất khí, chỉ xảy ra khuếch tán khi các chất đổ vào nhau không phản ứng hoá học với nhau

- Vận dụng kiến thức vật lý cơ bản của bài học để giải thích hiện tượng liên quan Đồng thời vận dụng kiến thức liên môn (Sinh học, Hoá học) để giải thích các hiện tượng thực tế

b Về kỹ năng:

- Quan sát hiện tượng, xử lý thông tin để rút ra được nhận xét

c Về thái độ:

- Tích cực, tự lực tư duy tiếp thu bài học

- Có ý thức bảo vệ môi trường và tuyên truyền vệ sinh an toàn thực phẩm

* Trong bài học, ngoài yêu cầu căn bản về kiến thức vật lý, còn yêu cầu học sinh có năng lực vận dụng kiến thức liên môn sinh học, hoá học, giáo dục công dân, công nghệ để giải quyết các vấn đề bài học đặt ra

Cụ thể :

- Để biết khi cho hai chất tiếp xúc với nhau có xảy ra hiện tượng khuếch tán hay không, học sinh cần vận dụng kiến thức môn hoá học để xét hai chất đó có phản ứng hoá học được với nhau không Nếu có thì sẽ xảy ra phản ứng hoá học, tạo ra chất mới Nếu không thì xảy ra hiện tượng khuếch

tán.(minh họa video 1 và video2)

- Trong thực tế cuộc sống không hiếm gặp hiện tượng người dân sử dụng thùng sơn, sau khi rửa sạch làm thùng chứa thực phẩm Học sinh sẽ dùng kiến thức bài học để giải thích các chất độc trong sơn thẩm thấu vào vỏ thùng đựng và các chất độc trong vỏ thùng khuếch tán vào thực phẩm Từ đó giáo dục ý thức đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và mỗi học sinh trở thành tuyên truyền viên về điều này Đây thuộc một nội dung thuộc môn

công nghệ 6 – phần môn nấu ăn.(minh họa video 3)

Nhận biết phản ứng hoá học hay hiện tượng khuếch tán

Sử dụng thùng sơn để chứa thực phẩm

- Trước sự cố tràn dầu xảy ra nhiều ở các vùng biển cả trong nước và ngoài nước, học sinh thấy được tác hại; Giải thích được ảnh hưởng của sự cố trên đối với môi trường Vận dụng kiến thức sinh học, học sinh giải thích được ảnh hưởng của sự cố tràn dầu tới hô hấp của động vật dưới nước, tới quá

trình quang hợp của thực vật dưới nước.(minh họa video4, video5, video6)

3 Đối tượng dạy học của bài học:

- Học sinh khối 8 - lớp 8 A5 Trường THCS Phú Diễn

- Số lượng 43 học sinh

- Yêu cầu học sinh đã nắm được kiến thức cơ bản của bài học trước

“Các chất cấu tạo như thế nào”

Đó là:

+ Các chất được cấu tạo từ các hạt nhỏ riêng biệt gọi là nguyên tử, phân tử

+ Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách

4 Ý nghĩa của bài học:

- Vận dụng kiến thức bài học, học sinh giải thích được nhiều hiện tượng xảy ra trong cuộc sống

- Biết vận dụng kiến thức liên môn : Sinh, Hoá để giải quyết vấn đề bài học đặt ra

Hậu quả của sự cố tràn dầu

- Giáo dục học sinh có ý thức vệ sinh an toàn thực phẩm Chắc chắn sau bài học mỗi em sẽ là một tuyên truyền viên về vệ sinh an toàn thực phẩm cho gia đình các em, mọi người xung quanh và cho toàn xã hội

- Trước vấn đề của xã hội (sự cố tràn dầu) tuy chưa làm được gì song các em cũng thấy phải có ý thức trách nhiệm đối với môi trường sống, với xã hội

5 Thiết bị dạy học, học liệu:

- Sử dụng phần mềm POWERPOINT để thiết kế bài giảng điện tử

- Sưu tầm một số hình ảnh minh hoạ trên mạng INTERNET

- Sử dụng phương tiện máy chiếu PROJECTER để hỗ trợ giảng dạy

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:

Tiết 23: Nguyên tử, phân tử chuyển động hay đứng yên

(Vật lý 8)

Người soạn: Nguyễn Thị Thuần Gáo viên: Vật lý

Trường THCS Phú Diễn Ngày soạn: 20/12/2014 Ngày dạy: 31/12/2014

I Mục tiêu

1 Kiến thức

- Mô tả được thí nghiệm Bơ - rao và giải thích được

- Phát biểu được các nguyên tử, phân tử chuyển động hỗn độn không ngừng

- Phát hiện mối quan hệ giữa chuyển động phân tử và nhiệt độ

- Nhận biết được hiện tượng khuếch tán

- Giải thích được một số hiện tượng liên quan

- Vận dụng kiến thức liên môn: Sinh học, hóa học để giải thích các hiện

tượng thực tế

2 Kỹ năng

- Quan sát hiện tượng, xử lý thông tin để rút ra được nhận xét

3 Thái độ

- Tích cực, tự lực tư duy

- Có ý thức bảo vệ môi trường và tuyên truyền vệ sinh thực phẩm

II Chuẩn bị

- Máy chiếu, lọ nước hoa

III Các hoạt động dạy học

Thời

5 + Kiểm tra bài cũ Học sinh đứng tại chỗ

phút 1 Các chất được cấu tạo

như thế nào?

2 Giải thích: Quả bóng cao

su được bơm căng, dù có

buộc thật chặt vẫn cứ ngày

một xẹp dần

trả lời miệng

- Các chất được cấu tạo từ các hạt nhỏ riêng biệt gọi là nguyên tử, phân tử

- Giữa các nguyên tử, phân tử có khoảng cách

- Giữa các phân tử cao

su có khoảng cách, nên các phân tử không khi xen vào giữa khoảng cách đó thoát ra ngoài

vì vậy quả bóng cứ ngày một xẹp dần 2

phút

Hoạt động 1: Nêu vấn đề cần nghiên cứu Tiết 23: Nguyên tử,

phân tử chuyển động hay đứng yên

- Trong phần giải thích của

các em, các phân tử không

khí xen vào giữa khoảng

cách các phân tử cao su

Vậy các phân tử không khí

chuyển động hay đứng yên?

- Chúng ta sẽ có câu trả lời

sau bài học

- ?????

Chuyển động

5

phút

Hoạt động 2: Tìm hiểu thí nghiệm Bơ - rao

- Năm 1827 Nhà Bác học

Bỏ - rao gười Anh đã tến

hành 1 thí nghiệm: thả các

hạt phấn hoa vào trong

nước rồi quan sát các hạt

phấn hoa bằng kính hiển vi

Mời các em quan sát TN ảo

mô tả lại TN Bơ - rao

- Chiếu TN ảo

- Trong các giờ thực hành

môn sinh học các em có

thể tranh thủ làm lại TN

và quan sát hiện tượng

bằng kính hiển vi.

- Chiếu quỹ đạo chuyển

- Quan sát màn hình

TN ảo

- Quan sát

I Thí nghiệm Bơ - rao

- Hiện tượng: Hạt phấn hoa trong nước chuyển động không ngừng về mọi phía

- Hạt phấn hoa trong nước

chuyển động như thế nào?

- Chuyển động không ngừng về mọi phía

8

phút

Hoạt động 3: Phát hiện các nguyên tử, phân tử

chuyển động hỗn độn không ngừng và giải thích

được TN Bơ - rao

- Vì sao hạt phấn hoa trong

nước chuyển động không

ngừng về mọi phía?

- Nhà bác học Bơ - rao

không thể giải thích được vì

chưa có thuyết cấu tạo chất

Năm 1905, nhà bác học An

– Be Anh x Tanh ( người

Đức) mới giải thích được

đầy đủ Nội dung tiếp của

thuyết cấu tạo chất là gì?

- Chiếu Slide quả bóng và

mô tả

- Lần lượt nêu câu hỏi C1,

C2

- Vì sao các phân tử có thể

làm cho các hạt phấn hoa

chuyển động?

- Giáo viên mời 2,3 HS

hoàn thiện câu trả lời

- Chiếu đáp áp

-??????

- HS phán đoán:

Nguyên tử, phân tử chuyển động

- HS tưởng tượng

- C1: Hạt phấn hoa C2: Phân tử nước

- HS giải thích theo ý hiểu của mình

- HS tự trả lời vào vở

II Các nguyên tử, phân tử chuyển động hỗn độn không ngừng

- Các nguyên tử, phân tử chuyển động hỗn độn không ngừng

- Giải thích chuyển động của hạt phấn hoa

5

phút

Hoạt động 4: Tìm hiểu mối quan hệ giữa chuyển

động phân tử và nhiệt độ

III Chuyển động phân tử và nhiệt độ

- Nhiệt độ càng cao, các nguyên tử, phân

tử chuyển động càng nhanh

- Chuyển động nhanh hay

chậm của nguyên tử có phụ

thuộc vào nhiệt độ không?

- Chiếu Slide TN nước

nóng, nước lạnh

- Nếu tăng nhiệt độ của

nước thì các hạt phấn hoa

chuyển động như thế nào?

- Chứng tỏ các phân tử

- Có

- Chuyển động nhanh hơn

- Các phân tử nước

nước chuyển động và va

chạm và các hạt phấn hoa

như thế nào?

chuyển động càng nhanh và va chạm vào các hạt phấn hoa càng mạnh

20

phút

Hoạt động 5: Vận dụng kiến thức tích hợp liên

môn để giải quyết các vấn đề.

III Vận dụng

- Hiện tượng các chất tự hòa lẫn vào nhau gọi là hiện tượng khuếch tán

- Yêu cầu HS mô tả hiện

tưởng H20.4

- Hãy giải thích hiện tượng

khuếch tán?

- Hiện tượng khuếch tán là

gì?

- Đặt thỏi đồng lên trên thỏi

trì Sau 5 năm hình thành

lớp hợp kim đồng – chì

Giải thích?

- GV xịt nước hoa và nêu

câu hỏi

+ Hiện tượng khuếch tán có

xảy ra với chất lỏng, chất

rắn và chất khí không?

+ Hiện tượng đó xảy ra với

chất nào nhanh nhất, chậm

- Giữa các phân tử nước và phân tử đồng sunfat có khoảng cách

Chúng chuyển động hỗn độn không ngừng

Có 1 số phân tủ đồng sunfat chuyển động xuống dưới, xen vào khoảng cách giữa các phân tử nước và có 1

số phân tử nước chuyển động lên trên, xen vào khoảng cách giữa các phân tử đồng sunfat Kết quả là mặt phân cách mờ dần và 2 chất hòa lẫn vào nhau

- Các chất khuếch tán vào nhau

- Giải thích tương tự

- Xảy ra với chất rắn, chất lỏng, chất khí

- Các phân tử chất rắn chuyển động chậm hơn

nhất Từ đó so sánh tốc độ

chuyển động của các phân

tử rắn, lỏng, khí?

+ Giải thích tại sao em ngửi

thấy mùi thơm khi cô xịt

nước hoa

- Chiếu vi deo thí nghiệm

hóa học.

- Hiện tượng đó có phải là

hiện tượng khuếch tán

không?

- Vậy khi đổ 2 chất bất kỳ

vào nhau sẽ xảy ra những

khả năng nào?

- Các nguyên tử, phân tử

chuyển động hay đứng yên?

- Chuyển động của phân tử,

nguyên tử phụ thuộc như

thế nào vào nhiệt độ?

- Vận dụng để trả lời C5, C6

- Điều đó giải thích có

và các chất lỏng, các phân tử chất lỏng chuyển động chậm hơn phân tử chất khí

- Xịt nước hoa: Về nhà

- HS quan sát hiện tượng

- Không Vì có dấu hiệu đổi màu các chất nên đây là phản ứng hóa học.

- Xảy ra 2 khả năng Nếu 2 chất có thể phản ứng hóa học với nhau thì sẽ xảy ra phản ứng hóa học Còn nếu không sẽ xảy

ra hiện tượng khuếch tán.

- Chuyển động hỗn độn không ngừng

- Nhiêt đọ càng cao, nguyên tử, phân tử chuyển động càng nhanh

- 1 HS đọc đề bài C5: Do các phân tử không khí chuyển động không ngừng về mọi phía nên 1 số phân

tử không chuyển động xuống phía dưới xen vào khoang cách giữa các phân tử nước Vì vậy trong nước hồ, ao, sông, biển có không khí

nhiều loài cá, tôm cua…

sinh vật khác có thể sống

được dưới nước

- Hãy nêu câu hỏi liên

quan tới vấn đề này?

( Nếu HS không nêu câu

hỏi thì GV hỏi tiếp)

+ Cá có thể sống

được dưới nước vì trong

nước có ô xi Tại sao con

người không thể hô hấp

được khi ở dưới nước.

- Tiếp tục hãy trả lời C6

- Chiếu Slide tràn dầu

nguyên nhân do bị rò rỉ từ

các tầu chở dầu, do va

chạm, do chìm tàu

- Nơi xảy ra thường ở biển

miền Trung và miền Nam,

nơi giao thông đường thủy

phát triển

- Tại sao ở vùng xảy ra sự

cố tràn dầu, cá và sinh vật

biển lại chết?

Gợi ý:

+ Các sinh vật biển cần

khí nào để sống?

+ Khí đó vì sao lại có.

- Cá có thể sống được dưới nước vì trong nước có ô xi Tại sao con người không thể

hô hấp được khi ở dưới nước.

- Do mỗi loài có đặc điểm sinh học riêng

có thể thích nghi với môi trường sống Cá

hô hấp bằng mang có thể tách lấy được ô xi

từ nước Con người thì không.

- C6: Có Vì các phân

tử chuyển động nhanh hơn

- HS quan sát

- HS quan sat slide cá chết

- HS 1: Vì nguồn nước bị ô nhiễm.

- HS2: Khi mặt nước

bị phủ một lớp dầu thì không khí trong

đó có ô xi khuếch tán vào nước là ít.

Nên các sinh vật dưới nước bị thiếu ô xi và chết.

- Sự cố tràn dầu có ảnh

hưởng gì tới các thực vật

sống dưới biển?

- Chiếu Slide muối dưa cà

bằng thùng sơn

- Giải thích tại sao việc sử

dụng thùng sơn đựng thực

phẩm lại có thể dẫn đến bị

ung thư.

- Vậy mỗi em hãy là 1

tuyên truyền viên về an

toàn thực phẩm Các em

hãy khuyên mọi người

xung quang chứa đồ thực

phẩm bằng thủy tinh,

sành, sứ hay đồ nhựa

chuyên dùng cho chứa

thực phẩm.

- Hướng dẫn học bài ở nhà

+ Làm thí nghiệm để trả lời

câu C7

+ Học ghi nhớ và làm bài

tập trong sách bài tập

- Ánh sáng lọt xuống đáy biển ít hoặc không có làm cho các thực vật không quang hợp được và chết Đồng thời làm mất đi nguồn thức ăn của một số động vật dưới nước.

- Quan sát

- Chất độc từ sơn, hóa chất khác ngấm vào thùng đựng (đây

là hiện tượng khuếch tán) Mặc dù rửa sạch bề mặt thùng nhưng khi chứa thực phẩm thì các chất độc

đó lại khuếch tán vào thực phẩm Con người ăn thực phẩm

đó lâu ngày lượng độc tố nhiều lên và dẫn đến hậu quả xấu cho sức khỏe.

- HS ghi vào vở

+ Đọc mục có thể em chưa

biết

+ Quan sát các hiện tượng

xảy ra trong cuộc sống có

liên quan tới bài học và tìm

cách giải thích

Bạn nào có câu hỏi hay cô

sẽ cho điểm

- Nêu các bài học rút ra

được từ tiết học hôm nay?

(Nếu còn thời gian)

- HS trả lời theo ý hiểu

7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập:

Đánh giá kết quả học tập của học sinh qua tiết dạy về:

- Thái độ học tập : Tập trung chú ý nghe giảng, ghi chép bài đầy đủ, đúng tiến độ của bài giảng

- Tích cực, chủ động trong tư duy, hăng hái phát biểu

- Hứng thú với các vấn đề mà bài học đặt ra

- Trả lời được các câu hỏi của giáo viên trong tiết dạy

- Biết đặt câu hỏi mở rộng ngoài cho giáo viên và vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết

- Về kiến thức có thể đánh giá cụ thể học sinh qua bài kiểm tra 15 phút

Kiểm tra 15 phút Môn: Vật lý 8

I Khoanh vào đáp án đúng (3 điểm)

1) Nguyên tử, phân tử không có tính chất nào sau đây?

A Chuyển động không ngừng

B Giữa chúng có khoảng cách

C Nở ra khi nhiệt độ tăng, co lại khi nhiệt độ giảm

D Chuyển động càng nhanh khi nhiệt độ càng cao

2) Trong thí nghiệm của Bơ-rao các hạt phấn hoa chuyển động hỗn độn không ngừng vì:

A Giữa chúng có khoảng cách

B Chúng là các phân tử

C Các phân tử nước chuyển động không ngừng, va chạm vào chúng từ mọi phía

D Chúng là các thực thể sống

3) Hiện tượng khuếch tán giữa hai chất lỏng xác định xảy ra nhanh hay chậm phụ thuộc vào

A Nhiệt độ chất lỏng C Trọng lượng chất lỏng

B Khối lượng chất lỏng D Thể tích chất lỏng

4) Khi các nguyên tử, phân tử cấu tạo nên vật chuyển động nhanh lên thì đại lượng nào sau đây tăng lên ?

A Khối lượng của vật

B Trọng lượng của vật

C Cả khối lượng lẫn trọng lượng của vật

D Nhiệt độ của vật

5) Phát biểu nào sau đây đúng ?

A Hiện tượng khuếch tán chỉ xảy ra đối với chất rắn

B Hiện tượng khuếch tán chỉ xảy ra đối với chất lỏng

C Hiện tượng khuếch tán chỉ xảy ra đối với chất khí

D Hiện tượng khuếch tán xảy ra đối với cả chất rắn, chất lỏng và chất khí 6) Hiện tượng nào sau đây là hiện tượng khuếch tán ?

A Cho BaCl2 vào H2SO4 thì xuất hiện chất kết tủa

B Cho Fe vào HCl thì thấy có khí bay lên

C Thổi vào mặt nước vôi trong thấy xuất hiện lớp váng màu trắng

D Cho H2O vào HCl thì không thấy có hiện tượng gì mới

II Điền từ vào chỗ trống ( 2 điểm)

Các chất được cấu tạo từ các hạt nhỏ riêng biệt gọi là , Giữa chúng có Các nguyên tử, phân tử không ngừng Khi nhiệt độ của vật càng cao thì các nguyên tử, phân tử cấu tạo nên vật III Trả lời câu hỏi (5 điểm)

Khi mua xăng ở các trạm bán xăng, em thường ngửi thấy mùi xăng

1. Đó có phải là hiện tượng khuếch tán không? Giải thích hiện tượng đó (3 điểm)

2. Hiện tượng trên ảnh hưởng như thế nào đến môi trường? Em nêu biện pháp khắc phục đơn giản có thể làm (2 điểm)

Biểu điểm

I Mỗi ý đúng được 0,5 điểm

II Mỗi chỗ điền đúng được 0,5 điểm

III Khẳng định là hiện tượng khuếch tán được 1 điểm

Giải thích đúng được 2 điểm

Ô nhiễm môi trường Con người hít xăng lâu dài, thường xuyên sẽ ảnh hưởng xấu tới sức khỏe 1 điểm

Đậy nắp xăng 1 điểm