giáo án tích hợp liên môn LỊCH SỬ LỚP 7 BÀI 11- TIẾT 16 CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075-1077). II- GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076- 1077).

Kiến thức : - Yêu cầu học sinh phải nắm được tác dụng của phòng tuyến Như Nguyệt.. - Học sinh nắm được những nét cơ bản về cuộc tấn công xâm lược nước ta của nhà Tống và diễn biến của c

PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI.

-Sở Giáo dục và Đào tạo Đắk Lắk.

-Phòng Giáo dục và Đào tạo CưMgar.

-Trường THCS Nguyễn Huệ.

-Địa chỉ: Thôn 3- Xã EaMang- Huyện CưMgar- Tỉnh Đắk Lắk

- Phone: 05003.531.552

- Email: thcsnguyenhue@gmail.com

- Thông tin về giáo viên:

1 Họ và tên: Nguyễn Sỹ Hợi

- Ngày sinh: 12/ 07/ 1983 Trình độ Chuyên môn: Đại học chuyên ngành

Lịch sử

- Số điện thoại: 0935593111 – phone home: 05003.531.874

- Email: nguyensyhoi1983@gmail.com

2 Lê Thị Ngọc Ánh.

- Ngày sinh: 29/02/1968 Trình độ chuyên môn Đại học chuyên ngành lịch sử

- Số điện thoại: 0942659137 Email: lethingocanh29@gmail.com

EaMang, Ngày 30 tháng 12 năm 2014

Xác nhận của Ban Giám Hiệu

Hiệu trưởng

Nguyễn Hữu Công

PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC CỦA GIÁO VIÊN

I TÊN HỒ SƠ DẠY HỌC: LỊCH SỬ LỚP 7

BÀI 11- TIẾT 16 CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG

(1075-1077).

II- GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076- 1077).

II MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức :

- Yêu cầu học sinh phải nắm được tác dụng của phòng tuyến Như Nguyệt.

- Học sinh nắm được những nét cơ bản về cuộc tấn công xâm lược nước ta

của nhà Tống và diễn biến của cuộc kháng chiến chống Tống của quân dân nhà Lý

- Học sinh thấy được tài năng và công lao của Lý Thường Kiệt trong cuộc

kháng chiến chống Tống

2 Kĩ năng:

- Biết phân tích các sự kiện lịch sử, quan sát, vẽ, biết sử dụng lược đồ trình

bày diễn biến cuộc kháng chiến trên phòng tuyến Như Nguyệt

3 Thái độ :

- Có thái độ nghiêm túc trong học tập và lồng ghép tích hợp liên môn:

+ Môn tin học: Hiểu được vai trò to lớn của môn tin học, cũng như biết vận

dụng kiến thức, kỉ năng bộ môn tin học để truy cập, soạn giảng, sử dụng thông tin phục vụ cho bài học

+ Môn mĩ thuật- Âm nhạc: Biết vận dụng kiến thức, kỉ năng môn âm nhạc,

mĩ thuật để sáng tạo hơn trong cách khai thác và lĩnh hội trí thức mới

+ Môn văn: Biết vận dụng kiến thức môn văn (lồng ghép những câu thơ, đoạn

văn…) để từ đó hiểu them vấn đề mới, cũng như tạo mối liên kết giữa các phần kiến thức thành một chuỗi logic

+ Môn Địa lý: Biết được kiến thức môn địa lí (xác định vị trí ), mối tương

quan kiến thức giữa hai bộ môn Từ đó giúp cho học sinh hình dung được thực

tế và khắc sâu kiến thức bài học hơn

+ Môn công dân: Cần cho các em biết được lòng biết ơn đối với các vị anh

hùng dân tộc Đó là truyền thống quí báu của dân tộc ta tư bao ngàn năm nay

+ Giáo dục về chủ quyền biển đảo: Qua bài học này giáo cần giáo dục cho

các em hiểu được tầm quan trọng trong việc bảo vệ chủ quyền biển đảo của tổ quốc trong tình hình thực tế hiện nay

+ Kỉ năng sống: Kỉ năng đọc, chỉ bản đồ, kỉ năng thể hiện sự tự tin Từ đó

giúp học sinh nắm vững kiến thức, có năng lực vận dụng kiến thức của các môn học trên để giải quyết các vấn đề đặt ra trong bài học, gần liền với thực tiễn

+ Giáo dục bảo vệ môi trường, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh: Qua bài

học giúp các em có thái độ, vai trò, tầm quan trọng trong vấn đề bảo vệ môi trường, di tích lịch sử- danh lam thắng cảnh của đất nước ta hiện nay (tuyên truyền, vận động, nghiêm cấm…)

III ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC CỦA BÀI HỌC:

- Đối tượng thực hiện giảng dạy: Khối học sinh lớp 7 trường THCS Nguyễn Huệ - Cư

Mgar – Đắk Lắk.( lớp 7a1 với sĩ số 32 học sinh )

- Dự án thực hiện là một tiết dạy trong chương trình lịch sử 7 nên các em học sinh thuận lợi tiếp thu kiến thức bài học cũng như liên hệ với kiến thức cơ bản của một số môn khác

IV Ý NGHĨA CỦA BÀI HỌC:

4.1 Ý nghĩa của dự án đối với thực tiễn dạy học:

- Việc vận dụng kiến thức liên môn trong một môn học, một giờ học là một biện pháp hữu ích Nó không những giúp cho người thầy có thêm nhiều kiến thức và phương pháp

khác nhau trong một giờ dạy mà còn giúp cho các em học sinh chủ động trong hoạt động học tập, giải quyết các vấn đề và tích hợp kiến thức các môn học để thực hiện tốt môn học đó và áp dụng giải quyết một vấn đề bất kì có hiệu quả, thông minh với nhiều cách giải quyết khác nhau

- Từ những kiến thức của dự án và cách vận dụng kiến thức của nhiều môn học khác nhau để giải quyết vấn đề mà học sinh có thể vận dụng đối với các tình huống khác

- Dự án dạy học này có thể ứng dụng trong dạy học bộ môn lịch sử ở các khối 6; 7; 8 và

9, với các dạng bài tường thuật lại diễn biến của một trận đánh trong lịch sử dân tộc (chiến thắng Bạch Đằng năm 938; phong trào Tây Sơn…)

4.2 Ý nghĩa của dự án đối với thực tiễn đời sống:

- Học sinh có được những kiến thức để vận dụng vào cuộc sống hàng ngày Đó là nâng cao khả năng rèn luyện của bản thân và cộng đồng

- Có kỉ năng sống, có nhận thức, đánh giá đúng đắn từ đó rút ra những bài học cần thiết cho bản thân

V THIẾT BỊ DẠY HỌC, HỌC LIỆU:

1 Chuẩn bị của GV:

a Thiết bị, đồ dùng dạy học

- Đồ dùng, bảng, phấn trắng

- Tranh ảnh về đền thờ và lăng Lý Thường Kiệt, băng hình…

- Kiến thức từ các nguồn tư liệu SGK; STK, sách chuẩn kiến thức kỉ năng

- Một số tư liệu tham khảo khác có liên quan, tranh ảnh, phim tư liệu…

b Học liệu sử dụng trong dạy học:

- Lịch sử 7 ( SGK, SGV) Nhà xuất bản Giáo dục, Phan Ngọc Liên - Tổng Chủ biên kiêm Chủ biên

- Thiết kế bài giảng Lịch sử 7, Nhà xuất bản Hà Nội

- Sổ tay kiến thức Lịch Sử 7 THCS, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Tp Hồ Chí Minh –

2008 TS Văn Ngọc Thành

c Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học của dự án:

- Sử dụng máy quay phim

- Máy tính và máy chiếu

- Các phần mềm để biên tập và dựng phim.

- Mạng internet

2 Chuẩn bị của HS:

- Soạn bài và tìm hiểu bài trước khi đến lớp.

- Sưu tầm tranh ảnh, tư liệu theo yêu cầu của giáo viên (tranh ảnh về bài thơ thần; Tranh ảnh về đền thờ và lăng Lý Thường Kiệt )

VI HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Kiểm tra bài cũ :

Câu hỏi: Âm mưu xâm lược nước ta của nhà Tống là gì? Nhà Lý đã chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống quân Tống như thế nào?

Gợi ý trả lời:

- Nhằm giải quyết những khó khăn trong nước

+ Nhà Lý cử Lý Thường Kiệt làm tổng chỉ huy cuộc kháng chiến; quân đội được mộ thêm quân và tăng cường canh phòng, luyện tập

+ Lý Thánh Tông cùng Lý Thường Kiệt đem quân đánh Chăm-pa

+ Thực hiện chủ trương táo bạo, sáng tạo ” tiến công trước để tự vệ”

2 Giới thiệu bài mới:

Ở tiết trước chúng ta đã tìm hiểu việc tổ chức kháng chiến của nhà Lý và chủ trương tấn công trước để tự vệ của Lý Thường Kiệt Sau thất bại đó quân Tống đã làm gì? Quân ta chủ động đối phó ra sao? Đó là nội dung bài học hôm nay thầy và các em sẽ tìm hiểu

3 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu cuộc

kháng chiến ở giai đoạn hai

(1076-1077) bùng nổ như thế nào ?

- Hs: đọc phần 1SGK trang 40; 41

1/ Kháng chiến bùng nổ:

a/ Chuẩn bị của ta:

? Sau khi rút quân khỏi Ung Châu Lý

Thường Kiệt đã làm gì?

Hs: Hạ lệnh cho các địa phương chuẩn bị

bố phòng

Gv: Dự đoán địch kéo vào nước ta theo

hai đường Lý Thường Kiệt đã bố trí:

+ Một đạo quân chặn giặc ở vùng biển

Quảng Ninh do tướng Lý Kế Nguyên chỉ

huy không cho quân thủy vượt qua, phá

kế hoạch phối hợp thủy bộ của địch

+ Bộ binh được bố trí dọc chiến tuyến

sông Như Nguyệt do Lý Thường Kiệt chỉ

huy và xây dựng phòng tuyến như Nguyệt

không cho giặc vào sâu

+ Các tù trưởng dân tộc ít người gần biên

giới đã cho quân mai phục các vị trí chiến

lược quan trọng

? Em có nhận xét gì về sự chuẩn bị

kháng chiến của quân dân ta?

- Hs: Có sự chuẩn bị chu đáo, sẵn sàng

đánh giặc

- GV: Tinh thần chủ động, quyết tâm

kháng chiến của dân tộc và nghệ thuật lợi

dụng địa hình cũng như tài quân sự thao

lược của Lý Thường Kiệt

? Tại sao Lý Thường Kiệt lại chọn khúc

sông Cầu làm phòng tuyến chống quân

Tống?

Hs: dựa vào SGK trả lời

Gv: chiếu hình ảnh phòng tuyến sông

- Lý Thường Kiệt hạ lệnh cho các địa

phương ráo riết chuẩn bị bố phòng

- Bố trí lực lượng và mai phục ở

những vị trí chiến lược quan trọng

- Xây dựng phòng tuyến trên sông

Như Nguyệt.

Gv: Vì đây là vị trí quan trọng án ngữ

mọi con đường phía Bắc chạy về Thăng

Long (nơi cắt ngang hướng tấn công của

địch từ Quảng Tây đến Thăng Long)

Được ví như tuyến hào tự nhiên khó vượt

qua

? Phòng tuyến Như Nguyệt được xây

dựng như thế nào?

Hs: Được xây dựng kiên cố: được đắp

bằng đất cao vững chắc, có nhiều lớp giậu

tre dày đặc, dọc theo khúc sông từ Đa

Khúc đến Phả Lại, dài khoảng 100km

=> Sông sâu, thành cao, giậu dày, kết hợp

với nhau tạo thành một cánh cửa vững

chắc bảo vệ cho vùng bờ Nam sông Cầu

khỏi sự tấn công của quân Tống

? Sau thất bại ở Ung Châu nhà Tống có

từ bỏ âm mưu xâm lược Đại Việt

không? Chúng sẽ làm gì? Trong quá

trình tấn công Đại Việt chúng gặp phải

khó khăn gì?

- Hs: Chúng sẽ cho quân xâm lược Đại

Việt

- Gv: Chiếu lược đồ thể hiện hướng tấn

công của quân giặc

Giáo viên sử dụng lược đồ kết hợp tường

thuật.

- Cuối năm 1076, 10 vạn bộ binh, 1 vạn

ngực chiến, 20 vạn dân phu do Quách

Như Nguyệt để chặn giặc

b/ Diễn biến:

- Cuối năm 1076 nhàTống cử một đạo

Quỳ, Triệu tiết chỉ huy tiến vào nước ta.

Một đạo quân do Hòa Mâu tiếp ứng theo

đường biển

- 01/1077 quân dân Đại Việt đã đánh

những trận nhỏ để cản bước tiến của

chúng Khi đến phòng tuyến Như Nguyệt,

quân Tống phải đóng quân ở bờ bắc, chờ

thủy quân đến Trước mặt là sông bên kia

là chiến lũy kiên cố

- Thủy quân của chúng bị Lý Kế Nguyên

đánh 10 trận liên tiếp ở Quảng Ninh nên

không tiến vào hỗ trợ được

? Em thấy tình thế của giặc lúc này ra

sao?

- Hs: Quân giặc rơi vào tình thế khó khăn,

quân Tống buộc phải đóng quân ở bờ bắc

sông Như Nguyệt

Giáo viên chuyển ý: Trước tình hình

này nhà Lý đã làm gì để giành thắng lợi

trong cuộc kháng chiến chống quân

Tống

HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu diễn biến

trên trận chiến trên phòng tuyến Như

Nguyệt

- Hs: Học sinh đọc phần 2 SGK trang

42;43

?Chờ mãi không thấy quân thủy đến,

Quách Quỳ đã làm gì?

- Hs: trả lời

quân lớn theo hai đường thủy, bộ tiến hành xâm lược Đại Việt

- Tháng 1/1077 10 vạn quân bộ do Quách Quỳ, triệu Tiết chỉ huy vượt biên giới qua Lạng Sơn tiến xuống

- Quân thủy bị chặn đánh quyết liệt không tiến sâu vào nước ta được

c/ Kết quả:

Quân Tống buộc phải đóng quân ở bờ bắc sông Cầu

2/ Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến sông Như Nguyệt.

a/ Diễn biến.

- Quách Quỳ vượt sông đánh phòng tuyến của quân ta nhưng bị phản công quyết liệt

Giáo viên Chiếu lược đồ trận chiến trên

sông Như Nguyệt.

Gv: Dùng lược đồ để tường thuật

- Tại phòng tuyến sông Như Nguyệt nhìn

chung hai bên đều ở thế phòng thủ Quân

Tống không giám vượt sông tấn công vì

chờ biện binh là cánh quân thủy (lúc này

đã bị Lý Kế Nguyên đánh cho đại bại

không tiếp viện được)

? Theo em tình thế quân giặc lúc này ra

sao?

- Quân Tống lâm vào tình thế chờ đợi,

lương thực cạn dần, thời tiết nóng bức,

bệnh tật lan tràn

? Trước tình thế đó Lý Thường Kiệt đã

có kế sách gì?

- Hs: Để khích lệ tinh thần chiến đấu của

quân ta, đồng thời làm khiếp đảm tinh

thần quân Tống Đêm đêm Lý Thường

Kiệt cho người vào Đền Trương Hống,

Trương Hát trên bờ sông Như Nguyệt

ngâm vang bài thơ thần ”Nam Quốc Sơn

Hà”

- GV tích hợp ngữ văn 7: Giáo viên cho

học sinh nghe bài thơ ” Nam Quốc Sơn

Hà”

? Tại sao bài thơ này lại có tác dụng

khích lệ tinh thần quân sĩ, làm khiếp

đảm tinh thần quân Tống?

- Hs: Khẳng định nền độc lập chủ quyền

- Quân Tống mệt mỏi, chán nản, chết dần, chết mòn

của dân tộc, thể hiện ý chí quyết tâm

chiến thắng giặc ngoại xâm bảo vệ đất

nước

=>Cổ vũ tinh thần yêu nước của quân

dân, biến thành sức mạnh chiến đấu tiêu

diệt quân thù

- Gv bổ sung: Với ý nghĩa trên bài ”Nam

quốc sơn hà” được ví là bài thơ thần và

được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu

tiên của dân tộc ta ở thế kỉ XI

- Gv: chiếu hình ảnh bài thơ thần của

Lý Thường Kiệt và địa danh Hoàng Sa,

Trường Sa (tích hợp giáo dục biển đảo).

Gv giải thích: từ xa xưa cho đến ngày

nay cha ông ta đã khẳng định chủ quyền

lãnh thổ của dân tộc từ đất liền cho đến

vùng biển đảo (Quần đảo Hoàng Sa,

Trường Sa )

- Giáo viên tường thuật tiếp:

Trước tình thế tuyệt vọng Quách Quỳ hai

lần liều mạng cho quân vượt sông nhưng

đều bị đánh bật trở lại Thất vọng, tiến

thoái lưỡng nan Quách Quỳ hạ lệnh: ”Ai

bàn đánh sẽ chém quân sĩ chán nãn

- Vào một đêm cuối xuân năm 1077 đại

quân do Lý Thường Kiệt chỉ huy đã lặng

lẽ vượt sông Như Nguyệt bất ngờ tấn

công vào các doanh trại của giặc Quân

Tống thua to, lâm vào tình thế khó khăn

- Cuối xuân năm 1077 quân ta phản công, quân Tống thua to

- Quân ta chủ động kết thúc chiến tranh bằng đề nghị ”giảng hòa” quân Tống chấp thuận ngay, vội đem quân về nước -> Cuộc kháng chiến kết thúc

tuyệt vọng Lý Thường Kiệt cho người

chủ động giảng hòa Quách Quỳ chấp

nhận ngay và rút quân về nước

 Thảo luận nhóm (2 phút).

- Gv chiếu câu hỏi:

Nhóm 1: Tại sao quân ta đang ở thế

thắng mà Lý Thường Kiệt lại chủ động

giảng hòa?

Nhóm 2: Em hãy nêu những nét độc đáo

trong cách đánh giặc của Lý Thường

Kiệt?

- HS trả lời:

Nhóm 1:

+ Vì bảo đảm mối quan hệ bang giao hòa

hiếu giữa hai bên

+ Để không làm tổn thương danh dự của

nước lớn đảm bảo nền hòa bình lâu dài

+ Thể hiện tinh thần nhân đạo của dân

tộc

Nhóm 2:

+ Tấn công trước để phòng thủ

+ Đánh giặc bằng thơ

+ Kết thúc chiến tranh trên thế thắng

GV chốt lại: Như vậy cuộc kháng chiến

chống Tống của nhân dân thời Lý đã kết

thúc thắng lợi Nhà Tống buộc phải từ bỏ

hoàn toàn mộng thôn tính Đại Việt, mặc

dù sau chiến tranh nhà Tống còn tồn tại

mấy trăm năm nữa nhưng không dám

nghĩ đến việc xâm lược nước ta nữa

? Vì sao nhân dân ta chống Tống thắng

lợi?

- Hs: trả lời

? Cuộc kháng chiến chống Tống kết

thúc thắng lợi có ý nghĩa như thế nào?

=> Gv chuyển ý: nói về công lao của Lý

Thường Kiệt

- Sau này Chủ tịch Hồ Chí Minh viết:

”Lý Thường Kiệt là kẻ hiền thần,

Đuổi quân nhà Tống, phá quân xâm thành

Tuổi già phỉ chí công danh,

Mà lòng yêu nước trung thành không

phai”

? Từ những công lao của Lý Thường

Kiệt các em cần có thái độ như thế nào

đối với các vị anh hùng dân tộc (tích

hợp giáo dục công dân 6- bài ” Biết ơn”

).

-Hs: Lòng biết ơn đối với các vị anh hùng

dân tộc

- GV: chiếu hình ảnh đường phố, nhà

b/ Nguyên nhân thắng lợi:

- Quân ta đoàn kết chiến đấu anh dũng, cách đánh độc đáo

- Sự chỉ huy tài tình của Lý Thường Kiệt

c/ Ý nghĩa lịch sử:

- Đánh bại âm mưu xâm lược của nhà Tống

- Là chiến thắng tuyệt vời trong lịch sử chống xâm lược, chứng tỏ tài năng quân sự của Lý Thường Kiệt

- Củng cố nền độc lập tự chủ dân tộc

sách, trường học mang tên anh hùng

dân tộc Lý Thường Kiệt

Để tưởng nhớ công lao của ông, ngày nay

người dân Việt Nam đã đặt tên những con

đường, trường học, nhà sách mang tên

ông

4/ Củng cố:

- Giáo viên củng cố lại bằng bản đồ tư duy.

 Gv chiếu hình ảnh tượng đài và lăng Lý Thường Kiệt ở Hà Nội.

? Là học sinh các em cần làm gì để bảo vệ môi trường, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh trên đất nước ta ( tích hợp bảo vệ môi trường- tích hợp môn GDCD7 bài

”Bảo vệ di sản”).

- Hs: trả lời

+ Tuyên truyền vận động mọi người có ý thức bảo vệ di sản

+ Nghiêm cấm việc làm hư hại, tiêu hủy, chiếm giữ trái phép di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh

+ Thường xuyên tổ chức cho HS tham quan các di tích văn hóa lịch sử để thấy được vai trò và tầm quan trọng của các di sản

 Gv chiếu hình ảnh sông Cầu ngày nay.

- Gv giải thích: Nếu như sông cầu xưa có một vị trí quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Tống Thì ngày nay dòng sông ấy vẫn trường tồn đi vào thơ ca, với những bài hát

về sông Cầu như: Áo tứ thân (nhạc sĩ Hữu Xuân); Làng quan họ quê tôi (Nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo); Tình yêu trên dòng sông quan họ ( Nhạc sĩ Nguyên Nhung);

Những cô gái quan họ ( Nhạc sĩ Phó Đức Phương)…(tích hợp môn Âm nhạc 7- chủ đề

ca ngợi quê hương đất nước)

- Gv: cho học sinh nghe một đoạn trong bài hát: “Tình yêu trên dòng song quan

họ”

- Tóm tắt lại bài bằng bản đồ tư duy và làm một số bài tập để khắc sâu kiến thức cho các em

+ Bài tập 1: Nối các sự kiện với mốc thời gian sao cho chính xác?