BÀI CA THỨ NHẤT Công cha/ như núi/ ngất trời, Nghĩa mẹ/ như nước/ ở ngoài/ biển Đông.. Giọng thiết tha, nhắn nhủ, tâm tình Với nét đặc trưng thể loại như đã nêu trên, theo em, nên đọc di
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN NAM TỪ LIÊM
TRƯỜNG THCS NAM TỪ LIÊM
Trang 3Bài 3 - Tiết 9
Trang 4Ca dao, dân ca : thể loại trữ tình dân gian, kết hợp lời và nhạc,
diễn tả đời sống nội tâm của con người.
TRèNG C¥M
Trèng c¬m khÐo vç nªn v«ng,
Mét bÇy con sÝt léi s«ng ®i t×m.
Th ¬ng ai con m¾t lim dim,
Mét bÇy con nhÖn ®i t×m gi¨ng t¬.
Th ¬ng ai duyªn nî tang bång
- Là lời thơ của dân ca;
- Chỉ một thể thơ dân gian: ca
dao.
- Là những sáng tác kết hợp lời và nhạc – những câu hát dân gian trong diễn xướng (thêm tiếng láy, tiếng đệm ).
Trang 5BÀI CA THỨ NHẤT Công cha/ như núi/ ngất trời,
Nghĩa mẹ/ như nước/ ở ngoài/ biển Đông.
Núi cao/ biển rộng/ mênh mông,
Cù lao/ chín chữ/ ghi lòng/ con ơi!
Nhịp chẵn 2/2/2 hoặc 4/4 Giọng thiết tha, nhắn nhủ, tâm tình
Với nét đặc trưng thể loại như đã nêu trên, theo em, nên đọc diễn cảm “Những câu hát về tình cảm gia đình” như thế nào?
Trang 6SINH CÚC PHỦ
CÙ LAO CHÍN CHỮ(công lao cha mẹ nuôi con vất vả nhiều bề)
Những hình ảnh trên đây gợi cho em liên tưởng đến từ ngữ nào trong bài ca thứ nhất? Hãy giải nghĩa từ ngữ đó?
Trang 7Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Anh em nào phải người xa, Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân, Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
Chủ đề : Tình cảm gia đình
Tại sao hai bài ca dao vốn tồn tại độc lập lại được xếp chung vào một bài học?
Trang 8Bài ca là lời của ai nói với ai? Nói về điều gì?
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
* Nội dung:Bài ca là lời mẹ ru con , nói về
công lao trời biển của cha mẹ và bổn phận
làm con trước công lao to lớn ấy
Trang 92:00 1:34 1:33 1:03 1:02 Hết giờ 59 32 30 9 1
Thảo luận nhóm
(Thời gian: 2 phút)
Cảm nhận về bài thứ nhất, có ý kiến cho rằng:
“Cái hay của bài ca dao là ở cách nói: Nói về công lao cha mẹ, bổn phận làm con nhưng không giáo huấn khô khan mà gợi cảm, thấm thía vô cùng”
Em có đồng ý với nhận định trên không? Vì sao?
( Chú ý: ngôn ngữ, âm điệu, hình ảnh … của bài ca dao)
Trang 10Công cha núi ngất trời Nghĩa mẹ nước ở ngoài biển Đông + Lối nói ví von với những hình ảnh giàu tính biểu tượng:
+ Thể lục bát, lời ru, âm điệu tâm tình, thành kính, lắng sâu;
+ Biện pháp lặp,
* Nghệ thuật:
cái vô tận, to lớn, vĩnh hằng
của thiên nhiên
cái vô cùng lớn lao, sâu nặng
của ơn nghĩa mẹ cha
Công cha như núi ngất trời, Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Công cha Nghĩa mẹ
núi ngất trời nước ở ngoài biển Đông
cao Núi biển rộng
+ Mạch cảm xúc tự nhiên, giàu sức truyền cảm;
mênh mông
hình ảnh trùng điệp …
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Trang 11Câu “Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!” khuyên con cái điều gì?
Cha mẹ nuôi con
vất vả nhiều bề.
Con kính yêu, biết ơn cha mẹ.
Trang 12Công cha như núi ngất trời, Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông,
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Lời ru dịu dàng, tha thiết của bài ca thứ nhất
gợi nhắc đến những câu hát dân gian nào?
Trang 13- Yêu thương, kính trọng cha mẹ, học cách làm cha mẹ vui lòng.
- Quan tâm, chia sẻ cùng cha mẹ.
- Không được hỗn láo, cãi lại cha mẹ
- Đừng làm điều gì để cha mẹ lo lắng, phiền lòng.
Thấm thía lời nhắn nhủ của người xưa, em có suy nghĩ
gì về đạo làm con của mình trong cuộc sống hôm nay?
Trang 14Bài ca là lời của ai nói với ai? Nói về tình cảm gì trong gia đình?
Lời của ông bà, cô bác, cha
mẹ nói với con cháu, lời của anh chị em nói với nhau về tình cảm anh em ruột thịt.
Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
Trang 15Anh em nào phải người xa, Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân, Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
Tình anh em ruột thịt được diễn tả ra sao? Hãy chỉ rõ cái hay của cách diễn tả ấy?
* Nghệ thuật so sánh:
Nhắc nhở anh em yêu thương, gắn bó, thuận hòa.
Yêu nhau như thể tay chân
ý niệm trừu tượng:
sự gắn bó bền chặt
không thể cắt chia
hình ảnh cụ thể, gần gũi, bình dị,
dễ cảm nhận
Anh em
Trang 161:00 Hết giờ 59 32 30 9 1
Thảo luận nhóm
(Thời gian: 1 phút)
Hãy theo dõi đoạn clip sau và cho biết
em rút ra được bài học gì về cách giao tiếp,
ứng xử với anh, chị, em trong gia đình?
Trang 17- Yêu thương,
đùm bọc, nhường
nhịn lẫn nhau.
- Tôn trọng, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.
Trang 18Những câu hát về tình cảm gia đình
- Thể thơ lục bát, âm điệu
tâm tình, thiết tha;
- Thể thơ lục bát, âm điệu
tâm tình, thiết tha;
- Công lao to lớn của cha mẹ;
- Bổn phận của đạo làm con;
-Tình cảm anh em trong gia
đình.
Lời nhắn nhủ của ông bà, cha mẹ, anh em về:
- Công lao to lớn của cha mẹ;
- Bổn phận của đạo làm con;
-Tình cảm anh em trong gia
đình.
Con cái hiếu thảo với cha mẹ.
Anh em yêu thương, hòa thuận.
Con cái hiếu thảo với cha mẹ.
Anh em yêu thương, hòa thuận.
NÕp sèng thanh lÞch, v¨n minh
Em hãy nêu nét đặc sắc nghệ thuật của hai bài ca dao?
Em cảm nhận được tình cảm và bài học thấm thía nào từ những câu hát về tình cảm gia đình ấy?
Trang 20Bức ảnh sau gợi cho em liên tưởng đến câu ca nào ca ngợi nét đẹp phong cách rất đặc trưng của người Hà Nội ?
Một điểm 10!
Chẳng thơm cũng thể hoa nhài, Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An
Trang 21Em hãy đọc diễn cảm một bài ca dao về tình
cảm gia đình.
1 cái bắt tay thân
thiện của bạn
ngồi bên!
Trang 22Hãy hát (biểu diễn) một làn điệu
dân ca mà em biết.
Một tấm bưu thiếp!
Trang 23mẹ
Con chỏu
Anh em
Gia đình
Trang 24Cùng đọc và suy
ngẫm
* Điểm tựa vững chắc
nhất của con trong
