Tiết 42. Quá trình hình thành loài mới (Hoàn chỉnh)

Ở loài giao phối loài là một nhóm quần thể có những tính trạng chung về hình thái, sinh lí, có khu phân bố xác định trong đó các cá thể có khả năng giao phối với nhau và được cách li si

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ

ĐẾN DỰ GIỜ LỚP 12A3

KIỂM TRA BÀI CŨ

loài? Lấy ví dụ về các nòi địa lí trong một loài?

Đáp án

• Câu 1 Ở loài giao phối loài là một nhóm

quần thể có những tính trạng chung về hình

thái, sinh lí, có khu phân bố xác định trong đó các cá thể có khả năng giao phối với nhau và được cách li sinh sản nhất định với nhóm quần thể khác

Câu 2 Các cấp độ tổ chức trong loài.

2.2.1 Nòi địa lí:

Là một nhóm quần thể phân bố trong một khu vực địa lí xác định Hai nòi địa lí khác nhau có khu phân bố

không trùng lên nhau.

2.2.2 Nòi sinh thái:

Là một nhóm quần thể thích nghi với những điều kiện

sinh thái xác định Trong cùng một khu vực địa lí có thể có những nòi sinh thái khác nhau Mỗi nòi thích

nghi với điều kiện sinh thái nhất định.

2.2.3 Nòi sinh học:

Là một nhóm quần thể kí sinh trên một loài vật chủ hoặc trên những phần khác nhau của cơ thể vật chủ.

Tiết 42

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH LOÀI MỚI

I Bản chất quá trình hình thành loài mới

II Các con đường hình thành loài mới

1 Hình thành loài bằng con đường địa lí

2 Hình thành loài bằng con đường sinh thái

3 Hình thành loài bằng con đường lai xa và đa bội hóa

QUAN ĐIỂM CỦA S ĐACUYN

Loài mới được hình thành dần dần qua nhiều dạng trung gian dưới tác dụng của chọn lọc tự nhiên theo con đường phân ly tính trạng

QUAN ĐIỂM CỦA LAMAC

Loài mới được hình thành dần dần qua nhiều dạng trung gian tương ứng với sự thay đổi của ngoại cảnh

I BẢN CHẤT QUÁ TRÌNH HÌNH

THÀNH LOÀI MỚI (theo quan

niệm hiện đại)

Hình thành loài mới là một quá trình

lịch sử cải biến thành phần kiểu gen của

quần thể ban đầu theo hướng thích nghi, tạo

ra kiểu gen mới, cách ly sinh sản với quần thể gốc

II CÁC CON ĐƯỜNG HÌNH

THÀNH LOÀI MỚI

Các con đường

hình thành

lồi mới

Hình thành loài mới bằng con đường địa lí

Hình thành loài mới bằng con đường sinh thái Quá trình hình

thành

Đại diện sinh vật

Ví dụ

1 Hình thành lồi bằng con đường địa lí

- Loài mở rộng khu phân bố chiếm những vùng địa lí mới hoặc khu phân bố của loài bị chia nhỏ do các chướng ngại địa lí (sông, núi, dải đất liền) làm cho các quần thể trong loài

bị cách li nhau

- Trong những điều kiện địa lí khác nhau đó CLTN đã tích lũy các đột biến và biến dị tổ hợp theo những hướng khác nhau => dần dần tạo thành nòi địa lí rồi tới các loài mới

- Xảy ra ở thực vật và động vật

VÍ DỤ 1 - SỰ HÌNH THÀNH LOÀI BẰNG CON ĐƯỜNG ĐỊA LÝ

VÍ DỤ 1 - SỰ HÌNH THÀNH LOÀI BẰNG CON ĐƯỜNG ĐỊA LÝ

CÓ DẠNG LAI

CÓ DẠNG LAI

KHÔNG CÓ DẠNG LAI

ĐÂY LÀ DẤU HIỆU

CHO BIẾT ĐÃ CÓ

SỰ CHUYỂN TIẾP

TỪ NÒI ĐỊA LÝ SANG

LOÀI MỚI

• - Điều kiện địa lí không phải là nguyên

nhân trực tiếp gây ra những biến đổi tương

ứng trên cơ thể sinh vật mà là nhân tố chọn

lọc những kiểu gen thích nghi

• - Cách li địa lí là nhân tố tạo điều kiện cho sự phân hóa trong loài

LƯU Ý:

2 Hình thành loài bằng con đường sinh thái

• Trong cùng một khu phân bố địa lí các

quần thể của loài được chọn lọc theo hướng thích nghi với những điều kiện sinh thái khác nhau hình thành lên các nòi sinh thái rồi đến loài mới

Thường gặp ở thực vật và những động vật

ít di động xa

VÍ DỤ 2 - SỰ HÌNH THÀNH LOÀI BẰNG CON ĐƯỜNG SINH THÁI

SÔNG VÔN GA

CỎ BĂNG BỜ SÔNG

CỎ BĂNG

Ra hoa kết quả sớm

Chờ lũ hết mới ST và ra hoa kết quả (muộn hơn)

Nòi sinh thái bờ sông không

3 Hình thành loài bằng con đường lai xa và đa

bội hóa

X

Ngựa (2n = 64)

La

Lừa (2n = 62)

• - Tế bào của cơ thể lai khác loài chứa bộ NST đơn bội của 2 loài bố mẹ

• - Do 2 bộ NST này không tương đồng nên trong kì đầu của giảm phân 1 không xảy ra sự tiếp hợp và trao đổi chéo giữa các cặp NST làm trở ngại cho sự phát sinh giao tử

•  Cơ thể lai xa chỉ có thể sinh sản sinh dưỡng mà không sinh sản hữu tính

- Đa bội hóa từ 2n => 4n thì quá trình giảm phân diễn ra bình thường và cơ thể lai xa có khả năng sinh sản hữu tính.

Lưu ý:

* Tế bào của cơ thể lai xa sau khi đã tứ

bội hóa sẽ chứa 2 bộ NST lưỡng bội của 2 loài bố mẹ nên được gọi là thể song nhị bội

- Lai xa và đa bội hóa gặp phổ biến ở

thực vật, ít gặp ở động vật

Ví dụ sự hình thành thể song nhị bội ngoài tự nhiên

120 NST

Cỏ Spartina

(BẤT THỤ)

KẾT LUẬN

• - Loài mới không xuất hiện với một thể đột biến mà thường là có sự tích lũy một tổ hợp nhiều đột biến

• - Loài mới không xuất hiện với một cá thể duy nhất mà phải là một quần thể hay một nhóm quần thể tồn tại phát triển như là một khâu trong hệ sinh thái, đứng vững qua thời gian dưới tác dụng của chọn lọc tự nhiên

• Câu 1 Hình thành loài bằng con đường địa lí

thường gặp ở:

• A động vật không gặp ở thực vật

• B thực vật và động vật ít di động

• C tất cả các loài sinh vật

• D thực vật không gặp ở động vật

Củng cố bài

• Câu 2 Nhận định nào sau đây là sai khi phát

biểu về quá trình hình thành loài mới bằng con đường địa lí:

• A Gặp ở thực vật và động vật

• B Điều kiện địa lí là nguyên nhân trực tiếp

gây ra những biến đổi tương ứng trên có thể

sinh vật

• C Các quần thể trong loài bị cách li bởi các

chướng ngại địa lí

• D Chọn lọc tự nhiên tích lũy các đột biến và

biến dị tổ hợp theo các hướng khác nhau 

Câu 3 Hình thành loài bằng con đường lai xa và

đa bội hóa thường gặp ở:

A.Thực vật

B Động vật

C Thực vật và động vật

D Động vật kí sinh

• Câu 4 Thể song nhị bội là cơ thể có tế bào

• Câu 5 Trong tự nhiên con đường hình thành

loài nhanh nhất là con đường:

• A Lai xa và đa bội hóa

• B Sinh thái

• C Địa lí

• D Địa lí – Sinh thái

• Câu 6 Hình thành loài mới bằng con đường

sinh thái gặp ở:

• A Thực vật và động vật di động

• B Thực vật và động vật ít di động

• C Động vật giao phối hay di động

• D Thực vật và động vật kí sinh

BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY KẾT THÚC

CHÀO THÂN ÁI