PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ LÚA GẠO CỦA THÀNH PHỐ CẦN THƠ TỪ 2012 2014

Tuynhiên, hệ thống thương lái cho từng vùng lúa cũng thực hiện thu mua ổn định theo tiêu chuẩnchất lượng giống... Việc tuân thủhợp đồng của nông dân cũng như công ty

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Nước ta là một nước nông nghiệp với truyền thống là trồng lúa nước.Lúa là cây lương thực quan trọng nhất của nước ta và đặc biệt là vùng ĐồngBằng Sông Cửu Long Với kinh nghiệm được hình thành và tích lũy qua baođời nay của dân tộc ta, cùng với những tiến bộ khoa học – kỹ thuật trong nướcvà trên thế về lĩnh vực về nghiên cứu và sản xuất lúa đã thúc đẩy mạnh mẽngành trồng lúa nước ta vươn lên bắt kịp trình độ phát triển của Thế Giới.Những năm gần đây, Việt Nam đã tham gia vào thị trường lúa gạo quốctế với sản lượng gạo xuất khẩu hàng năm đứng thứ 2 – 4 trên Thế Giới Đốivới người việt chúng ta thì cây lúa không chỉ là cây lương thực hay đại diệncho nền văn hóa mà còn là nguồn tài chính của người nông dân Từ một nướcthiếu hụt nguồn lương thực thực phẩm trầm trọng trong những năm thời kỳ

“Bao Cấp” nhưng hiện nay, nền nông nghiệp của nước ta không chỉ sản xuất

ra để đáp ứng nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu sang nhiều thị trường lớntrên Thế Giới Ngành trồng lúa nước ở nước ta đã phát triển và là một trongnhững ngành sản xuất lương thực vô cùng quang trọng và đạt được nhữngthành tựu vô cùng đáng kể, đưa Việt Nam trở thành nước xuất khẩu gạo lớnthư 2 trên Thế Giới (2013).Trước đây cây lúa, hạt gạo chỉ mang lại sự no đủcho con người thi ngày nay, nó còn có thể làm giàu cho người nông dân vàcho cả đất nước nếu chúng ta biết biến nó thành thứ hàng hóa có giá trị ViệtNam là cái nôi của nền văn minh lúa nước, hạt gạo gắn liền với sự phát triểncủa dân tộc cho đến nay nó vẫn là nền kinh tế của cả nước

Cần Thơ là trung tâm của Đồng Bằng Sông Cửu Long và củng là mộttrong những tỉnh trọng điểm sản xuất nông nghiệp của vùng và cả nước, cótiềm năng lớn, đa dạng với nhiều lợi thế để phát triển nông nghiệp Cần Thơnằm ở vùng trung tâm Đồng Bằng Sông Cửu Long nên địa thế rất thuận lợi, cónhiều sông ngòi nhưng lại không có hiện tượng ngập lũ vào các mùa lũ nên rấtthuận lợi cho việc trồng lúa và người dân có thể canh tác ba vụ trên một năm

Do là trung tâm nên có trình độ khoa học kỹ thuật phát triển, có nhiều giốnglúa mới được cần thơ nghiên cứu và đưa vào canh tác thu được năng suất rấtcao, có thể kháng được bệnh Hiện nay, cây lúa có giá trị kinh tế rất cao đápứng nhu cầu lương thực trong nước mà còn xuất khẩu sang các nước khác Vìvậy để nâng cao giá trị kinh tế của cây lúa ta cần phải chú trọng cả khâu sảnxuất và tiêu thụ, làm cho cây lúa ở cần thơ mang lại lợi nhuận lớn cho thànhphố và nâng cao đời sống cho người dân Sản xuất như thế nào đem lại lợi

nhuận, trúng mùa cho nông dân mà còn phải quan tâm đến khâu tiêu thụ, quátrình tiêu thụ tốt sẽ giúp cho nông dân bán được lúa, gạo và giá thành đượcnâng lên Vì vậy sản xuất và tiêu thụ phải đi song song nhau làm cho nền kinhtế Cần Thơ ngày càng đi lên Tuy nhiên nếu đánh giá tổng quan về thực trạngsản xuất và tiêu thụ ở thành phố Cần Thơ thì còn rất nhiều khó khăn, tháchthức Một số khó khăn thách thức điển hình như:

- Thứ nhất, chi phí nguyên liệu đầu vào ngày càng tăng, gây khókhăn không chỉ cho quá trình sản xuất của nông dân mà còn cho quá trình tiêuthụ vận chuyển của thương lái

- Thứ hai, sự biến động về giá trên thị trường, khiến giá cả bấpbênh, không ổn định

- Thứ ba, kênh tiêu thụ chưa hiệu quả, còn mang tính tự phát, các tácnhân tham gia vào kênh phân phối thường tự tìm kiếm đầu vào, đầu ra, thiếusự hổ trợ, phối hợp của các cơ quan chức năng

- Thứ tư, khâu bảo quản sau thu hoạch chưa hiệu quả, gây trở ngại chothương lái trong quá trình vận chuyển, trao đổi mua bán, và còn nhiều khókhăn,trở ngại khác chưa được đề cập đến

Trước những thách thức trên, việc nghiên cứu thực trạng, nguyên nhânvề tình hình sản xuất và tiêu thụ là vấn đề hết sức cần thiết; nhằm đưa ra biệnpháp để tối thiểu về chi phí, tối đa lợi nhuận của các tác nhân trong hệ thốngphân phối và tiêu thụ lúa của Cần Thơ

Vì vậy, đề tài: “PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ LÚA, GẠO CỦA THÀNH PHỐ CẦN THƠ TỪ 2012 - 2014” được thực

hiện

1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1.2.1 Mục tiêu chung

Phân tích tình hình sản xuất và thực trạng tiêu thụ lúa gạo ở Cần Thơ,từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và tiêu thụ lúaở Cần Thơ vào thời gian tới

1.2.2 Mục tiêu cụ thể

Phân tích tổng quan về tình hình sản xuất, thực trạng tiêu thụ, đề xuấtgiải pháp

Phân tích những thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức trong quá trìnhsản xuất và tiêu thụ lúa ở Cần Thơ

Đề xuất một số kiến nghị giải pháp nâng cao hơn nữa hiệu quả sản xuấtvà tiêu thụ lúa gạo ở Cần Thơ trong thời gian sắp tới.

1.3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1.3.1 Thời gian nghiên cứu

Đề tài được sử dụng nguồn thông tin, số liệu thứ cấp trong thời gian 03năm 2012 - 2013 -2014 Nguồn thông tin, số liệu thứ cấp được thu thập từcổng thông tin điện tử báo Cần Thơ, phòng nông nghiệp đài phát thanh truyềnhình thành phố Cần Thơ và một số trang thông tin điện tử khác Thời giannghiên cứu và thực hiện đề tài 21.9.2015

1.3.2 Không gian nghiên cứu

Địa bàn nghiên cứu là tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trên địa bànthành phố Cần Thơ

Sơ lược về Cần Thơ: Thành phố Cần Thơ nằm trong vùng trung – hạ

lưu và ở vị trí trung tâm châu thổ đồng bằng sông Cửu Long, trải dài trên55km dọc bờ Tây sông Hậu, tổng diện tích tự nhiên 1.401,61 km2 , chiếm3,49% diện tích toàn vùng Phía Bắc giáp tỉnh An Giang; phía Đông giáp tỉnhĐồng Tháp và tỉnh Vĩnh Long; phía Tây giáp tỉnh Kiên Giang; phía Nam giáptỉnh Hậu Giang Đơn vị hành chính của thành phố Cần Thơ gồm 5 quận (NinhKiều, Cái Răng, Bình Thủy, Ô Môn, Thốt Nốt) và 4 huyện (Phong Điền, Cờ

Đỏ, Vĩnh Thạnh, Thới Lai) với 85 đơn vị hành chính cấp xã, phường, thị trấn(5 thị trấn, 36 xã, 44 phường) Đất ở đây có hai nhóm đất chính là nhóm đấtphù sa (chiếm 84% diện tích tự nhiên, bao gồm 5 loại đất) và nhóm đất phèn(chiếm 16% diện tích tự nhiên, bao gồm 3 loại đất).(Nguồn: canthopromotion)

1.3.3 Đối tượng nghiên cứu

Các hộ nông dân tham gia sản xuất và các đối tượng thu mua trên địabàn thành phố Cần Thơ

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.4.1 Phương pháp thu thập số liệu

Số liệu thứ cấp

Các số liệu về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội, tình hìnhsản

xuất nông nghiệp nói chung, sản xuất lúa nói riêng và các số liệu về năng suất,

sản lượng, diện tích sản xuất lúa qua các năm 2012 – 2013 được thu thập từcổng thông tin điện tử báo Cần thơ và một số trang web về tình hình sản xuấtvà tiêu thụ lúa, gạo của Cần Thơ

1.4.2 Phân tích dữ liệu

1.4.2.1 So sánh tuyệt đối

Dựa vào các số liệu trong khoản thời gian phân tích là giai đoạn 2012 –

2014 ta chọn năm 2012 làm năm gốc rồi từ đó ta so sánh các năm sau với nămgốc Mục đích nhằm thấy rõ sự biến động về quy mô của chỉ tiêu nghiên cứugiữa điểm nghiên cứu với điểm gốc

1.4.2.2 so sánh tương đối

nắm được kết cấu, mối quan hệ, tốc độ phát triển, mức độ phổ biến và

xu hướng biến động của các chỉ tiêu kinh tế Trong phân tích tài chính, các nhàphân tích thường sử dụng các loại số tương đối sau:

- Số tương đối động thái: Dùng để phản ánh nhịp độ biến động hay tốc

độ tăng trưởng của chỉ tiêu và thường dùng dưới dạng số tương đối định gốc[cố định kỳ gốc: yi/y0 (i = 1, n)] và số tương đối liên hoàn [thay đổi kỳ gốc: y(i + 1)/yi (i = 1, n)]

- Số tương đối kế hoạch: Số tương đối kế hoạch phản ánh mức độ, nhiệm

vụ mà doanh nghiệp cần phải thực hiện trong kỳ trên một số chỉ tiêu nhất định

- Số tương đối phản ánh mức độ thực hiện: Dùng để đánh giá mức độ

thực hiện trong kỳ của doanh nghiệp đạt bao nhiêu phần so với gốc Số tươngđối phản ánh mức độ thực hiện có thể sử dụng dưới chỉ số hay tỷ lệ và đượctính như sau:

1.4.2.3 Phân tích SWOT

Phân tích để thấy được những cơ hội, thách thức, đe doạ, những điểmmạnh và điểm yếu trong sản xuất và tiêu thụ để từ đó ta có thể có những kếtluận và đưa ra những giải pháp cho phù hợp

CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ LÚA Ở

CẦN THƠ 2.1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH SẢN XUẤT

2.1.1 Sơ lược về Cần Thơ và những chính sách lúa, gạo

Thành phố Cần Thơ với tổng diện tích đất tự nhiên hiện nay là 140.096

ha trong đó khoảng 110.000 ha là đất nông nghiệp (70%) Có 9 đơn vị hànhchánh giữa 5 quận và 4 huyện Dân số khoảng 1,2 triệu người, trong đó khuvực nông thôn chiếm 40% Mặc dù tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa đangđược đẩy mạnh và tăng nhanh trong những năm qua theo mục tiêu xây dựngCần Thơ trở thành đô thị loại I, đô thị trọng tâm, cửa ngõ của vùng ĐBSCL

Cơ cấu kinh tế đặc trưng được đảy mạnh phát triển là công nghiệp,thương mại,dịch vụ xây dựng và nông nghiệp công nghệ cao Đến năm 2010 tỉ lệ cơ cấuGDP của ngành nông nghiệp chỉ còn trên 10% GDP của thành phố, tuy nhiêndiện tích đất canh tác và dân số lao động sống lệ thuộc vào lĩnh vực nôngnghiệp còn khá cao Như vậy xét về nhiều mặt phát triển nông nghiệp, nôngthôn thành phố Cần Thơ vẫn còn giữ vai trò rất lớn trong việc an sinh, pháttriển ổn định xã hội

Trong những năm qua, dù phải tập trung nguồn lực xã hội tối đa đầu tưcho xây dựng hạ tầng đô thị cũng như đẩy mạnh tái cấu trúc cơ cấu kinh tế xãhội; thành phố Cần Thơ vẫn quan tâm, thực hiện tốt việc phát triển sản xuấtnông nghiệp; dù nguồn lực đầu tư không được dồi dào, nhưng đã được đầu tưcó hệ thống; nhất quán theo mục tiêu định hướng là “ chất lượng và hiệu quả”trong mục tiêu chung, mang tính chiến lược lâu dài là xây dựng nền nôngnghiệp hàng hóa kỹ thuật cao ( nền nông nghiệp công nghệ cao), dựa trên cơsở ứng dụng các thành tựu công nghệ sinh học hiện đại

Riêng cây lúa, hiện nay vẫn là một ngành sản xuất hàng hóa chính củathành phố, có liên quan đến hầu hết cư dân và lao đông nông thôn; chiếm 80%diện tích đất sản xuất nông nghiệp Với gần 90.000 ha đất trồng lúa, hàng nămcanh tác trên 200.000 ha ( quay vòng 2,3 – 2,6 lần/năm), sản lượng bình quântrên 1 ha đất hàng năm 14 tấn/ha/năm giữ vững được đà tăng trưởng về năngxuất, sản lượng trong những năm qua Tuy nhiên, mục tiêu được tập trung củangành trồng lúa thành phố trong năm qua vẫn là mục tiêu chất lượng toàn diện

nghĩa là phải làm thế nào để hạt gạo Cần Thơ “trắng”, phải làm thế nào để môi trường của vùng trồng lúa phải là “nước trong lành”; phải làm thế nào để

thu nhập và cuộc sống của người trồng lúa được cải thiện Để vun bồi, trau

chuốt vẻ đẹp của câu ca dao hữu ý hữu tình “ Cần Thơ gạo trắng nước trong…” Trong những năm qua, ngành Nông nghiệp thành phố đã được thực

hiện và đạt các kết quả như sau:

1) Chọn tạo, từng bộ giống lúa theo tiêu chuẩn chất lượng cho từng vùngsản xuất cụ thể với yêu cầu chất lượng tập trung là các giống lúa có các đặcđiểm:

- Ngắn ngày (95 – 100 ngày) phù hợp cho việc quay vòng sản xuất, phùhợp môi trường của địa bàn và chống chịu sâu bệnh tốt.

- Phẩm chất hạt gạo: trắng, trong ( ít bạc bụng) dẽo, dài, thơm…

- Có tiềm năng năng suất cao, phù hợp với điều kiện cơ giới hóa

Trong những năm qua, ngành nông nghiệp thực hiện chủ trương liên kếthợp tác chặt chẽ với Viện nghiên cứu lúa ĐBSCL, Trường Đại học Cần Thơgiúp nông dân chọn tuyển được bộ giống lúa tốt theo yêu cầu Hiện có 80%diện tích canh tác các giống lúa hạt dài, trắng, dẻo như Jasmine 85, OM4900,OM4218, VD 20, OM2517, … Đặc biệt, từ 2007 thành phố đã hợp đồng vớiViện nghiên cứu Lúa ĐBSCL để lai tạo chọn lọc bổ sung giống lúa cho thànhphố với đặc điểm yêu cầu “gạo trắng” đến nay đã có kết quả khả quan (Cầnthơ 1, Cần thơ 2, Cần thơ 3, Caafnthow 4…) sẽ sớm đưa vào sản xuất

2) Đẩy mạnh công tác giống và nâng cao chất lượng giống trong sảnxuất

Với mục tiêu xã hội hóa công tác giống đã tạo điều kiện ổn định nângcao chất lượng giống lúa trong sản xuất Vì đây là một yếu tố để bảo đảm mụctiêu sản xuất chất lượng và hiệu quả bền vững

Hàng năm thành phố đã hỗ trợ kinh phí 500 – 600 triệu để hỗ trợ tổchức sản xuất giống trong dân theo hệ thống giống 3 cấp do các hộ tiên tiến,tổ, nhóm, câu lạc bộ, Hợp tác xã, trại giống tham gia thực hiện

Hiện nay, hệ thống này đang vận hành tốt, đáp ứng được mục tiêu nângcao phẩm chất giống trong sản xuất

3) Tổ chức lại sản xuất theo quy mô cánh đồng liền thửa, vùng hànghóa tập trung Với nổ lực của nhiều cấp, nhiều ngành trong thời gian qua, bêncạnh việc phát triển các hợp tác xã nông nghiệp, ngành nông nghiệp đã xâydựng những cánh đồng liên kết, cánh đồng một loại giống….đây là cơ sở tiềnđề thu hút đầu tư của nông dân và xã hội để cơ giới hóa, hiện đại hóa và kếhoạch hóa nền sản xuất lúa

4) Hoàn thiện hệ thống thủy lợi và đẩy mạnh cơ giới hóa trong sản xuấtlúa

Đến nay hệ thống kinh tạo nguồn, nơi đây cơ bản được phục vụ sảnxuất quanh năm, thường xuyên được đầu tư nạo vét, tu bổ, bơm tưới chủ động,với định hướng đầu tư phát triển hệ thống trạm bơm điện với quy mô nhỏ vàvừa

Việc cơ giới hóa cũng được đầu tư hỗ trợ và khuyến khích đầu tư pháttriển Đến nay khâu làm đất hoàn toàn bằng máy, tưới tiêu bằng máy, cắt gặtđã bảo đảm được 40% - 80% từng vùng được làm bằng máy liên hợp; hệthống phơi sấy dịch vụ cũng đang phát triển mạnh, đã chủ động sấy trên 50%sản lượng lúa Việc cơ giới hóa, hiện đại hóa khâu làm đất, bơm tưới, cắt gặt,sấy đang được hổ trợ khuyến khích đầu tư Trên địa bàn hiện nay có trên 320

cơ sở xay xát có hệ thống kho bãi, sấy, tồn trữ, bóc tách bảo đảm tốt việc thumua sơ chế, chế biến tồn trữ phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu

5) Tổ chức khuyến khích thực hiện liên kết 4 nhà và thực hiện kế hoạchhóa sản xuất theo kế hoạch tiêu thụ dù hiện nay tỉ lệ hợp đồng tiêu thụ được kýkết thực hiện với doanh nghiệp chỉ mới đạt từ 10 – 15% tùy từng vụ Tuynhiên, hệ thống

thương lái cho từng vùng lúa cũng thực hiện thu mua ổn định theo tiêu chuẩnchất lượng giống

6) Đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ kỹ thuật đồng bộ và theo định hướngsản xuất xanh, bền vững

Từ năm 2000 đến nay ngành Nông nghiệp đã đẩy mạnh tuyên truyềnhuấn luyện nông dân thực hành IPM trong sản xuất lúa với mục tiêu cuối cùnglà tạo ra được kết quả Gạo trắng – Nước trong cho ngành lúa Cần Thơ, phongtrào này vẫn đang duy trì liên tục và mở rộng, đặc biệt 2002 được thực tiễnhóa bằng kỹ thuật “ 3 giảm 3 tăng” đã giúp chặn đứng tình trạng lạm dụnghóa chất trong sản xuất nông nghiệp nói chung và Lúa nói riêng

Song song với các hoạt động đó, ngành nông nghiệp đã hợp tác nghiêncứu với Viện lúa ĐBSCL, Trường Đại học Cần thơ để hoàn thiện các kỹ thuậtphòng chống dịch bệnh, cỏ… để xây dựng quy trình sản xuất lúa tốt trên nềntảng của kỹ thuật 3 giảm 3 tăng Đến nay kinh nghiệm ứng dụng IPM, 3 giảm

3 tăng của nông dân ngày càng được hoàn thiện, phát huy hiệu quả, giảmlượng hóa chất trên đồng ruộng, ổn định năng suất cao, gia tăng chất lượng sảnphẩm đặc biệt tỉ lệ lãi trong sản xuất đã gia tăng, góp phần cải thiện tốt đờisống nông dân

Trong những năm gần đây, thực hiện mục tiêu sản xuất xanh, ngànhnông nghiệp đã đưa các chế phẩm sinh học, kỹ thuật an toàn vào sản xuất Lúanhư kỹ thuật – né rầy – ôm nước – dùng nấm sinh học để phòng trừ dịch hạivà các chất sinh hóa kích thích cây lúa khỏe Hàng năm UBND thành phố đãchi hỗ trợ kinh phí làm các chế phẩm nấm để bổ sung nguồn nấm cho sản xuấttrong vùng, hiệu quả kinh tế xã hội là rất cao

Hiện nay, Cần thơ đang đẩy mạnh phong trào xây dựng cánh đồng mẫu lớntrong sản xuất lúa, rau, cây ăn quả, thúy sán… trên toàn địa bàn; Đây làchương trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp gắn với mụctiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới

2.1.2 Khái quát thực trạng trồng lúa của nông hộ

- Năm 2012 Cần Thơ bắt đầu triển khai thực hiện mô hình “cánh đồngmẫu lớn” nhằm tăng tính liên kết giữ các hộ nông dân và áp dụng những kỹthuật tiên tiến chung đem lại khả năng cung cấp nguyên liệu lớn cho cácthương lái, hạn chế việc thu mua nguyên liệu cho các thương lái Tuy nhiên

mô hình này lại không được người dân đồng tình thực hiện do canh tác diệntích nhỏ lẻ thuộc sự quản lý của quá nhiều hộ nông dân, tinh thần liên kết hợptác yếu ảnh hưởng khả năng liên kết hộ Trình độ sản xuất của nông dân chưađồng đều, một số ít hộ vẫn còn sản xuất theo kinh nghiệm chưa tuân thủ đúng

quy trình kỹ thuật sản xuất gây trở ngại liên kết hình thành vùng nguyên liệuđáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp tiêu thụ lúa gạo trên địa bàn Bên cạnh đó,lòng tin của nông dân khi tham gia liên kết nông hộ trong quá trình sản xuất vàtiêu thụ lúa gạo hay tham gia cánh đồng lớn bị giảm bởi không tìm được đầu

ra cho sản phẩm Một bộ phận nông dân còn tâm lý ỷ lại, đòi hỏi chính sách từnhà nước khi tham gia mô hình đã ảnh hưởng đến việc vận động các doanhnghiệp tham gia liên kết sản xuất cung ứng và tiêu thụ sản phẩm Việc tuân thủhợp đồng của nông dân cũng như công ty bao tiêu thực hiện chưa nghiêm túc,tình trạng phá vỡ hợp đồng thường xảy ra khi giá thị trường cao nông dânkhông bán cho công ty và ngược lại Qua đó, giảm sự tin tưởng giữa người sảnxuất và tiêu thụ sản phẩm Và khi xảy ra mâu thuẫn trong thực hiện hợp đồnggiữa nông dân và doanh nghiệp, chính quyền địa phương chưa có biện pháphữu hiệu giải quyết…

- Người dân Cần Thơ vẫn quen với cách sản xuất lúa theo kiểu truyềnthống dựa theo những kinh nghiệm dân gian của ông cha ta để lại, tuy nhiênnhững năm gần đây khi công nghệ đã phát triển đặc biệt là trung tâm kinh tếcủa Đồng Bằng Sông Cửu Long Cần Thơ đã có những bước phát triển, ápdụng được những công nghệ kỹ thuật tiên tiến vào trong sản xuất nông nghiệp.Đã có nhiều áp dụng tốt những khoa học tiên tiến như máy gặt liên hợp, giốnglúa cho năng suất cao khán được sâu bệnh…Tuy nhiên vẫn rất it hộ nông dânáp dụng do kinh phí cho những máy gặt, giống lúa cong rất cao và kinh phícủa nông hộ thì có hạn nên không đủ để áp dụng Tình trạng sản xuất củangười nông dân đa số là sản xuất theo hộ nhỏ lẻ không hợp tác thành nhiều hộđể trao đổi kinh nghiệp cho nhau, đa số những giống lúa của nông hộ trồngchủ yếu là “chọn mẫu đẹp” thấy giống lúa của người này đẹp rồi đổi đem vềlàm giống nên tình trạng này cứ keo dài dẫn đến giống lúa bị suy thoái chonăng suất thấp và sinh niều sâu bệnh Ngày nay nhiều công ty được thành lậpnên cần rất nhiều công nhân nên đa số những thanh niên đã keo nhau vào công

ty làm dẫn đến thiếu hụt nguồn nhân công sản xuất, những người sản xuấtnông hộ bây giờ đa số là những người ở độ tuổi 30-50 là chủ yếu, chỉ có số ítlà thanh niên, đa phần những nông hộ đều có kiến thức thấp niên việc tiếp cậnvà áp dụng khoa học vào trồng lúa rất khó dẫn đến hiệu suất công việc và năngsuất không được cao

Khó khăn từ sản xuất

Trong quá trình hội nhập kinh tế thế giới, nhu cầu về lúa gạo nhiều hơnvà đa dạng hơn; thị trường tiêu thụ cũng rộng hơn Tuy nhiên, đến nay, khókhăn về sản xuất, tiêu thụ lúa gạo ở Cần Thơ, cũng như cả nước còn rất nhiều.Nông dân sản xuất theo nông hộ nhỏ, cá thể, sản xuất tự phát, thiếu liên kết "4nhà", nhất là sự đặt hàng, đầu tư và bao tiêu sản phẩm của các doanh nghiệp.Vì vậy, nông dân sản xuất lúa gặp nhiều rủi ro do sâu bệnh, thiên tai như: lũlụt, hạn hán, nhiễm mặn và đặc biệt là biến đổi khí hậu và thị trường tiêu thụgặp nhiều khó khăn Thu nhập người nông dân thấp do giá bán thấp, thị trườngbấp bênh, sản xuất ra sản phẩm chưa biết bán cho ai và giá cả cũng không tự

định đoạt Do đó, thường xảy ra hiện tượng "trúng mùa, mất giá" làm nôngdân chưa an tâm sản xuất Không chỉ vậy, mặt bằng về trình độ sản xuất, kỹnăng và kỹ thuật của nông dân chưa cao, chưa đồng đều (đặc biệt thiếu kiếnthức về chuyên môn, chất lượng sản phẩm, sản xuất theo tiêu chuẩn GAP, )dẫn đến chênh lệch năng suất giữa các hộ sản xuất lúa trong cùng một địaphương, hoặc giữa địa phương này và địa phương kia còn khá cao Việc sảnxuất nhỏ lẻ, manh mún và thiếu tổ chức dẫn đến sản xuất không đúng chất,không đủ lượng, bán qua nhiều trung gian nên không đạt giá trị cao

nguồn: báo cần thơ (2014)

Khó khăn thu hoạch

Hệ thống máy móc thiết bị sau thu hoạch, như: máy sấy, kho tàng dùngbảo quản tồn trữ, chế biến lương thực còn nhiều bất cập, chưa đảm bảo yêucầu, tổn thất khâu thu hoạch và sau thu hoạch lúa còn rất cao, từ 12-14% Cácphụ phẩm trong sản xuất lúa như rơm, trấu chưa tận dụng hết, còn lãng phívà gây ô nhiễm môi trường

Nguồn nhân công củng là một vấn đề đáng quan tâm, lượng nhân công ởnông thôn bây giờ rất ít đa số đều làm công ty hoặc các công việc nhàn hạkhác ít ai làm nông và trồng lúa nên để có thể tìm được nhân công củng rấtkhó Một khi lúa chín tới ngày thu hoạch không có đủ nhân công củng ảnhhưởng đến quá trình thu hoạch và hiệu xuất làm việc dẫn đến những thất thoát,hoặc nguồn nhân công ít dẫn đến giá của nhân công cao, nhân công làm giákhiến cho nguồn thu nhập của người nông dân chẳng còn là bao

2.1.3 Phân tích tình hình sản xuất lúa của Cần Thơ giai đoan 2012 – 2014

Bảng 2.1: Số liệu sản xuất lúa Cần Thơ 2012 - 2014

Năm báo cáo So sánh (%) Chỉ tiêu Đơn vị 2012 2013 2014 2013/2012 2014/2013 1.1 Lúa cả

năm

Diện tích 1000

ha 228,20 236,60 232.34 103,68 98,20Năng suất Tạ / ha 57,84 57,92 59,13 100,14 102,08Sản lượng 1000tấn 1319,80 1370,30 1396,00 103,83 101,88

Nguồn: CƠ SỞ DỮ LIỆU NÔNG NGHIỆP NÔNG THÔN CÁC TỈNH, 2012 - 2014

Theo báo cáo của Phòng Nông Nghiệp Nông Thôn Cần Thơ, năm 2012 diệntích sản xuất của tỉnh là 228,20, năng suất đạt 57,84 tạ/ha, sản lượng đạt1319,80 tấn Trong đó, Vụ Đông Xuân diện tích gieo sạ là 87,80 ha , năng suấtđạt 72,89 tạ/ha, sản lượng đạt 640,00 tấn Còn vụ Hè Thu diện tích gieo sạ là140,40 ha, năng suất đạt 48,42 tạ/ha, sản lượng đạt 679,80 tấn

Tình hình sản xuất lúa năm 2013, diện tích gieo sạ cả năm là 236,60 ha,trong đó vụ Đông Xuân là 88,00 ha, vụ Hè Thu là 148,60 ha, đạt 103,68% sovới tình hình năm 2012 Năng suất cả năm năm 2013 là 57,92 tạ/ha tăng100,14% so với 2012, sản lượng đạt 1370,30 tấn tăng 103,83% so với năm2012

Tình hình sản xuất lúa năm 2014, diện tích gieo sạ cả năm đạt 232.34

ha, trong đó vụ Đông Xuân là 88,00 ha, còn vụ Hè Thu là 147.4 ha, đạt98,20% so với năm 2013 Năng suất cả năm đạt 51,00 tạ/ha và tăng 102,08%

so với năm 2012, và sản lượng cả năm là 103,83 tấn và tăng 101,88% so vớinăm 2013.

Hình 2.1: Diện tích, năng suất, sản lượng lúa Cần Thơ 2012 - 2014

Nhìn vào biểu đồ ta có thể thấy diện tích cánh đồng lúa của Cần Thơtrong 3 năm này có sự thay đổi, năm 2012 – 2013 tăng 8,4 (nghìn ha), năm

2013 – 2014 giảm 4,6 (nghìn ha) Năng suất qua các năm đều tăng, 2012 –

2013 tăng 0,08 tạ/ha, 2013 – 2014 tăng 1,21 tạ/ha Sản lượng củng tăng đềuqua các năm cụ thể 2012 – 2013 sản lượng tăng 50,5 (nghìn tấn), 2013 – 2014tăng 25,7 (nghìn tấn)

Nhìn chung tình hình sản xuất lúa của Cần Thơ 2012 – 2014 đang cónhững chuyển biến khá tốt theo tình hướng tích cực, mặc dù thực trạng ở cáchộ nông dân vẫn chưa tốt nhưng nhờ những chính sách và mục tiêu đề ra củacác huyện, Thành Phố Cần Thơ người dân thực hiện khá tốt, những chính sáchvà hỗ trợ của nhà nước qua các năm cho thấy tình trạng sản xuất của ngườidân khá tốt Những mô hình “Cánh đồng mẫu lớn”, áp dụng các kỹ thuật “ 3giảm, 3 tăng” và “1 phải 5 giảm” củng đã giúp được cho nông dân phần nàosản xuất có hiệu quả hơn Mặc dù diện tích đất trồng lúa thì ngày càng giảm

do Cần Thơ đang là Đô thị lớn của vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long và đangcó xu hướng giảm đất canh tác nông nghiệp để mở rộng đô thị, nhưng sảnlượng lúa của Cần Thơ vẫn tăng có thể nói đây là những bước phát triển trongchính sách của Thành Phố và người dân

2.2 PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH TIÊU THỤ LÚA CỦA CẦN THƠ

2.2.1 Phân tích kênh tiêu thụ lúa ở huyện

Sản phẩm lúa

thương mại chế biến

Người tiêu dùng trong và

ngoài nước

Tại kiốt của cơ sở

kinh doanh

Tại chợ hoặc trao đổi

với nhau Người thu gom (Thương lái)Cơ sở chế biến

Các đại lýCác công ty, thương mại…

Bán lẻ

Là việc tổ chức đưa sản phẩm của nông hộ đến người tiêu dùng Trongnền kinh tế thị trường, khách hàng, người tiêu dùng là đối tượng phục vụ củasản xuất Vì vậy phải lựa chọn phải lựa chọn phương pháp nào để đưa sảnphẩm đến người tiêu dùng nhanh, kịp thời, thuận lợi nhất Việc đưa sản phẩmcủa nông hộ trồng lúa đến người tiêu dùng theo sơ đồ sau:

Hình 2.2: kênh tiêu thụ lúa ở HuyệnNhư vậy có hai phương thức tiêu thụ chủ yếu:

+ Sản phẩm có thể trực tiếp từ người sản xuất (cơ sở sản xuất kinhdoanh) đến người tiêu dùng dưới các hình thức bán lẽ ở các Kiôt Nông dântại địa phương không chỉ sản xuất trồng trọt mà họ còn kết hợp việc bán lẽ gạotại nhà Bán ở các chợ (nông thôn hay thành thị) hoặc dưới hình thức bán trựctiếp đến người tiêu dùng Đây là hình thức kinh doanh chỉ xuất hiện nhỏ lẽ (cókhối lượng sản phẩm hàng hóa không lớn)

+ Sản phẩm đến với người tiêu dùng qua khâu tổ chức trung gian làchức năng thương nghiệp: các đại lý, các công ty thương nghiệp và tư thương.Nông dân bán cho thương lái khi họ thu hoạch với một số lượng lớn, bán với