Giáo trình bài tập bg06 c6 inclination rock distribution 2 bt3

TÍNH PHÂN LỚP Đá trầm tích hiện diện trên mặt địa cầu gần đến 75% Các vật liệu thô nặng không vận chuyển đi xa được nên lắng đọng gần bờ còn các vật liệu mịn, các chất keo có khả năng vậ

GEOPET

BÀI GIẢNG CHỈ DÀNH CHO SINH VIÊN THEO HỌC LỚP ĐỊA CHẤT KIẾN TRÚC & ĐO VẼ BẢN ĐỒ ĐỊA CHẤT

TS Nguyễn Huỳnh Thông

1

NỘI DUNG

1 Tính phân lớp & Lớp?

2 Các yếu tố của lớp?

3 Phân loại các lớp?

4 Mối quan hệ giữa các tầng phân lớp?

5 Sự thành tạo các tầng phân lớp?

6 Điều kiện thành tạo bề dày trầm tích?

2

TÍNH PHÂN LỚP

Đá trầm tích hiện diện trên mặt địa cầu gần đến 75%

Các vật liệu thô nặng không vận chuyển đi xa được nên

lắng đọng gần bờ còn các vật liệu mịn, các chất keo có

khả năng vận chuyển đi xa nên lắng đọng xa bờ và

chậm hơn

 Do vậy các đá được thành tạo theo điều kiện lắng

đọng như đá trầm tích và phun trào dưới biển sẽ tạo

thành tính phân lớp

TÍNH PHÂN LỚP (còn gọi là thớ lớp) làcấu tạo gồm các

lớp nằm chồng chất lên nhau thường thể hiện ở các lớp

đá có thành phần khác nhau, lớp dưới già hơn lớp trên

I TÍNH PHÂN LỚP VÀ LỚP

Nghiên cứu tính phân lớp, ta có thể vẽ được mặt cắt địa

chất, giúp ta đối chiếu, so sánh các mặt cắt địa tầng,

nghiên cứu các biến dạng kiến tạo và xác lập lịch sử

5

Lớp

Lớp là thể địa chất dạng tấm hay gần như thế bao gồm

một loại đá gần như đồng nhất có đặc tính thạch học,

hoá học, cơ lý, màu sắc, kiến trúc, và hoá đá chứa trong

đá Lớp được giới hạn bởi hai mặt song song phân biệt

với các lớp liền kề (mặt phân lớp)

Lớp mới thành tạo thì nằm ngang, là dạng nằm điển

hình của đá trầm tích, đặc biệt là trầm tích biển. Đối với

trầm tích lục địa, do đa phần bị khống chế bởi mặt địa

hình lồi lõm nên dạng nằm thường là dạng thấu kính

6

Phân biệt lớp với …

Thớ lớp là tính chất phân

lớp của các đá chủ yếu là

của đá trầm tích Chúng có

thành phần cấu trúc đồng

nhất và được lập lại nhiều

lần trong một lớp

Vỉa là một đơn vị cấu tạo

nên các thành tạo trầm

tích Mỗi vỉa gồm một hay

1,2,3: thớ lớp ; I, II, III,…: lớp; A, B, C: vỉa

II/ CÁC YẾU TỐ CỦA LỚP

Một lớp gồm hai mặt, trên gọi là nóc (mái), dưới gọi là

đáy (trụ, tường)

Hai lớp phân biệt bởi mặt phân lớp

Bề dày

1 Bề dày thật (true thickness)

là khoảng cách ngắn nhất

giữa đáy và nóc

2 Bề dày biểu kiến (apparent

thickness) là khoảng cách

từ một điểm của nóc đến

một điểm của đáy

3 Bề dày thiếu là khoảng các

từ một điểm trong lớp đến

mặt lớp

9

Mối tương quan

có thể tính được bề dày thật

dựa theo mối tương quan

hình học của lớp đá với địa

hình

Nếu gọi :

α: góc dốc của lớp đá

β: góc dốc địa hình

h: bề dày thật

l: bề dày biểu kiến

 Tính bề dày thật dựa vào

bề dày biểu kiến

10

Tính bề dày thật dựa vào bề dày biểu kiến

1 Lớp nằm nghiêng, địa hình nằm ngang

2 Theo tài liệu lổ khoan thẳng đứng

3 Địa hình và mặt lớp nghiêng về 2 phía

13

4 Địa hình dốc hơn nghiêng cùng 1 phía với lớp

14

4 Địa hình có góc dốc nhỏ hơn góc dốc của lớp và

nghiêng cùng 1 phía (α>β)

III/PHÂN LOẠI CÁC LỚP

1/ Phân loại theo bề dày: bề dày lớp phản ảnh thời gian

tích tụ, tốc độ trầm tích và hoạt động kiến tạo của vùng

1cm – 3cm : vi phân lớp

3cm – 1dm rất mỏng

0.1 – 0.3 m: mỏng

0.3 – 1m : trung bình

1-3 m :dày

>3m : dạng khối

2/ Phân loại theo hình dạng

Về hình dạng có thể chia ra

làm bốn kiểu phân lớp chính:

a Phân lớp song song

(ngang)

b Phân lớp lượn sóng

c Phân lớp xiên chéo

d Phân lớp thấu kính

Ngoài ra, giữa chúng có

những kiểu phân lớp trung

gian chuyển tiếp

17

• Hình dạng

• Điều kiện thành tạo trong môi trường trầm tích yên

tĩnh: hồ, đầm lầy, vũng vịnh, biển sâu …

• Ví dụ: ở đáy biển dưới mực tác động của sóng

18

2 Phân lớp hình sóng (sinuous bedding):

• Hình dạng: bề mặt và đáy của lớp có dạng sóng

nhưng không song song nhau

• Điều kiện thành tạo trong môi trường trầm tích

môi trường có chuyển động theo hai hướng khác

nhau, hay trong điều kiện chuyển động thay đổi có

chu kỳ

• Ví dụ: Nơi trầm tích ở đáy biển trong phạm vi tác

động của sóng, vùng hoạt động thủy triều…

• Hình dạng: Trong phạm vi 1 lớp còn có những thớ

lớp nhỏ nằm xiên so với nóc và đáy của lớp

• Điều kiện thành tạo trong môi trường trầm tích do tác

động của dòng nước chảy của sông, hồ, biển …

• Phân lớp xiên có hai dạng : phân lớp xiên đơn và

21

Phân lớp xiên đơn các thớ

lớp thường song song và

nghiêng về một phía theo

hướng dòng chảy, thường

phát triển trong trầm tích

sỏi, cát, bột kết ở lòng

sông

Hình: Phân lớp xiên ở sông

22

Phân lớp dạng thấu kính (phân lớp sóng xiên):

Mặt lớp rất cong, bề dày giảm đi nhanh chóng hai đầu

làm cho các lớp có dạng thấu kính Thành tạo trong môi

trường thay đổi hướng nước hay gió một cách nhanh

mòn hoặc những vùng đáy lắng đọng không bằng

phẳng

IV/ MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC TẦNG PHÂN LỚP

1 Dạng nằm biển tiến thành tạo trong vùng sụp lún từ

đổi) do vậy các lớp thành tạo sau phủ trên diện tích

rộng lớn hơn và phần rìa phủ trực tiếp lên móng cổ

Lớp thành lập sau (lớp nằm bên trên) càng trẻ

• Tại ngay trung tâm vùng biển tiến bề dày lớn và đầy

• Tướng đá chuyển từ hạt thô (bên dưới) đến hạt mịn

(bên trên)

• Các lớp đá đều có phủ lên móng cổ

2 Dạng nằm biển thoái (regressive)

• Thành lập trong vùng sụp lún sau đó nâng lên từ từ

• Ban đầu do sụp lún nên trầm tích trên diện tích rộng

lớn, sau đó do sự nâng lên làm diện tích trầm tích bị

thu hẹp, các lớp nằm trên thì trẻ và phần rìa các lớp

trẻ không phủ trực tiếp lên móng cổ, chỉ có lớp dưới

• Bề dày ở trung tâm dày và đầy đủ lớp

• Tướng đá đi từ mịn hạt (bên dưới) đến thô hạt (bên

trên)

Biển tiến, biển thoái?

25

26

3 Dạng nằm chuyển dịch (dạng nằm hỗn hợp)

• Hình thành trong một miền sụp không đều, một cánh

thì nâng lên, một cánh thì sụp xuống Pha nâng lên

• Trầm tích ở một lớp vắng mặt ở một bên, nhưng lại

nằm kề phía bên kia

trầm tích và biểu hiện nghiêng về một phía

V/ SỰ THÀNH TẠO CÁC TẦNG PHÂN LỚP

Sự thành tạo các tầng phân lớp là do các chuyển động

TẦNG ĐỊA TẦNG: gồm mộtnhóm các lớp có thànhphần

các nhóm hóa đá có cùng tuổi nhưng khác nhau về

giống và loài

29

TẦNG THẠCH HỌC: gồm một nhóm các lớp giống nhau

30

VI/ ĐIỀU KIỆN THÀNH TẠO BỀ DÀY TRẦM TÍCH

Sự hình thành bề dày trầm tích liên quan đến:

- Chuyển động thẳng đứng của vỏ Trái đất

- Vật liệu trầm tích

- Thời gian

- Điều kiện địa lý

- Điều kiện hóa lý

- Khí hậu

- Địa hình lục địa

- Đáy bể …

Vt = vận tốc của nâng lên

Vs = vận tốc của sụp lún

• Vt = Vs thuận lợi để tích tụ trầm tích

• Vt > Vs không thuận lợi

• Vt < Vs không thuận lợi

31

THANK YOU !

33

CHUẨN BỊ: