Hình tượng đôi mắt trong truyện mắt sói của daniel pennac

Là một người có kinh nghiệm đã tạo nên những ý tưởng tuyệt vời trong sáng tác của ông đó là cuộc phiêu lưu đậm màu sắc cổ tích trong hai nhân vật chính trong truyện Mắt sói để tìm đến sự

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

-   -

PHÙNG THỊ QUỲNH

HÌNH TƯỢNG ĐÔI MẮT TRONG

TRUYỆN MẮT SÓI CỦA DANIEL PENNAC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyên ngành: Văn học thiếu nhi

LỜI CẢM ƠN

Tác giả khóa luận xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các thầy giáo,

cô giáo trong khoa Giáo dục Tiểu học và đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy giáo: ThS - GVC Nguyễn Ngọc Thi Thầy đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo tận tình để tôi hoàn thành khóa luận này

Dù đã có cố gắng nhưng khóa luận chắc chắn không tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót Chúng tôi mong muốn nhận được sự đóng góp, chỉ bảo của thầy cô để tiếp tục hoàn thiện khóa luận này

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2016

Sinh Viên Phùng Thị Quỳnh

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài “Hình tượng đôi mắt trong truyện Mắt sói của

Daniel Pennac” là kết quả tôi trực tiếp tìm tòi, nghiên cứu Trong quá trình

nghiên cứu có sử dụng tài liệu của một số tác giả Tuy nhiên đó chỉ là cơ sở

để tôi rút ra được những vấn đề cần tìm hiểu ở đề tài của mình Đây là kết quả

của cá nhân tôi, hoàn toàn không trùng lặp với kết quả của các tác giả khác

Nếu sai sót tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Sinh viên

Phùng Thị Quỳnh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử vấn đề 3

3 Mục đích nghiên cứu 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5

4.1 Đối tượng nghiên cứu 5

4.2 Phạm vi nghiên cứu 5

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 5

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Cấu trúc khoá luận 6

NỘI DUNG 7

CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM CỦA HÌNH TƯỢNG ĐÔI MẮT TRONG TRUYỆN MẮT SÓI 7

1.1 Khái quát về hình tượng nghệ thuật 7

1.1.1 Khái niệm về hình tượng nghệ thuật 7

1.1.2 Vai trò của hình tượng nghệ thuật 8

1.1.3 Cấu trúc của hình tượng nghệ thuật 9

1.2 Hình tượng đôi mắt trong truyện Mắt sói 9

1.2.1 Đôi mắt qua cuộc gặp gỡ kì lạ 11

1.2.2 Mắt sói qua cái nhìn của người 14

1.2.3 Mắt người qua cái nhìn của sói 19

1.2.4 Hình tượng đôi mắt - nơi đoàn tụ của tình bạn, tình thân 22

TIỂU KẾT 24

CHƯƠNG 2 NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG HÌNH TƯỢNG TRONG TRUYỆN MẮT SÓI 26

2.1 Kết cấu 26

2.1.1 Kết cấu hình tượng 27

2.1.2 Kết cấu văn bản 29

2.1.2.1 Kết cấu cốt truyện 29

2.1.2.2 Không gian và thời gian nghệ thuật 33

2.2 Giọng điệu trần thuật 38

2.2.1 Đôi nét về giọng điệu 38

2.2.2 Giọng điệu nổi bật trong truyện Mắt sói 40

2.2.2.1 Giọng điệu hài hước 41

2.2.2.2 Giọng điệu trữ tình 43

2.3 Điểm nhìn 46

TIỂU KẾT 50

KẾT LUẬN 51

TÀI LIỆU THAM KHẢO 53

của ông có sức hấp dẫn khó cưỡng đối với độc giả ở mọi lứa tuổi

Sau khi tốt nghiệp Đại học Nice (Pháp) ông làm nghề dạy học và thời gian còn lại ông dành cho công việc viết văn Deniel Pennac cho xuất bản cuốn tiểu luận đầu tiên của mình vào năm 1973 Năm 1992, trong khi không ngừng viết (sách cho trẻ em, trinh thám, tiểu thuyết…), ông đã đạt thành công

to lớn qua tác phẩm Như một cuốn tiểu thuyết (Comme un roman), là một tiếng kêu từ tâm nhằm bảo vệ việc đọc sách Bên cạnh đó, Au bonheur des

orges, La fée carabine, La Petite Macande de prose, thiên tiểu thuyết về gia

đình Malassène được đón nhận rất nồng nhiệt và nhận được vô số giải

thưởng, trong đó có giải Đọc sách quốc tế năm 1990 Hơn nữa ông còn là tác giả những chuyện phiêu lưu của cậu bé Kamo, một nhân vật rất quen thuộc với các em nhỏ.Năm 2005, Mắt sói - bản dịch ra tiếng Anh của Sarah Adams,

đã nhận được Giải Marsh Award (Anh), bản dịch Mắt sói là tác phẩm kinh

điển viết cho thiếu nhi của Daniel Pennac Năm 2007, cuốn tiểu thuyết - tự

truyện Chagrin d’école của ông được vinh danh trong lễ trao giải Renaudot,

2

giải thưởng danh giá nhất của văn đàn Pháp chỉ xếp sau Goncourt Năm

2008, ông đã giành được giải “Grand Prix Metropolis bleu”

Truyện của Daniel Pennac có nhiều sắc thái đa dạng, phong phú, thể hiện qua nhiều góc độ khác nhau Đa số độc giả đọc truyện của ông chủ yếu là câu chuyện cảm động về tình bạn bè giữa con người với loài vật hay những câu chuyện về chính cuộc đời của tác giả… Với bút pháp vừa trữ tình, cảm xúc, u sầu, tha thiết vừa hiện thực các tác phẩm của ông đã đề cập đến những vấn đề của cuộc sống Là một người có kinh nghiệm đã tạo nên những ý tưởng tuyệt vời trong sáng tác của ông đó là cuộc phiêu lưu đậm màu sắc cổ

tích trong hai nhân vật chính trong truyện Mắt sói để tìm đến sự đồng cảm

giữa muôn loài trong thế giới này tạo một câu chuyện cảm động về tình cảm gia đình, tình anh em cũng như sự cưu mang đùm bọc không toan tính giữa người với người Đó là cuộc hành trình để thực hiện khát khao quyền lực của

mình trong truyện Kẻ độc tài và chiếc võng… hay chính là cuộc đời của chính tác giả được chưng cất trong Nỗi buồn thời cắp sách bằng nỗ lực của bản thân

đã đưa một ông vua “zéro” trở thành một thầy giáo giàu kinh nghiệm và một nhà văn nổi tiếng của Pháp …

Nhìn chung truyện của ông đều bắt nguồn từ hiện thực cuộc sống Các nhân vật trong tác phẩm của ông từ thế giới loài vật cho đến con người đều có một cuộc sống riêng và một tâm hồn phong phú Những nhân vật ấy để lại cho bạn đọc ấn tượng sâu sắc sống mãi với tâm trí chúng ta không thể nào quên

1.2 Lý do sư phạm

Tìm hiểu truyện Mắt sói có rất nhiều vấn đề hay Các nhân vật trong

truyện sinh động, nhiều màu sắc, mang nét đặc sắc riêng Trong đó “Hình

tượng đôi mắt trong truyện Mắt sói là vấn đề tôi đặc biệt quan tâm Nghiên cứu đề tài “Hình tượng đôi mắt trong truyện Mắt sói của nhà văn Daniel

Pennac” có ý nghĩa lớn đối với tôi trong công tác giảng dạy sau này Nó giúp

3

tôi hiểu sâu sắc hơn về truyện Mắt sói về cuộc sống con người trong xã hội từ

đó hiểu được giá trị to lớn về nội dung cũng như nét đặc sắc trong cách thể hiện của câu chuyện mà Daniel Pennac đã đóng góp cho nền văn học thiếu nhi Pháp nói riêng và kho tàng văn học Pháp nói chung

Hiểu được cả 2 mặt này của tác phẩm giúp cho việc cảm thụ sâu sắc hơn, từ đó việc truyền đạt tới học sinh sẽ thuận lợi và hiệu quả hơn.Tuy nhiên trong một tác phẩm văn học tập trung nhiều nhân vật, “nhân vật chính, nhân vật phụ”, hay các hình tượng tạo nên điểm nhấn của truyện nhưng trong đề tài này tôi chỉ tập trung vào nghiên cứu đến hình tượng đặc sắc đó là đôi mắt của các nhân vật Từ đó giúp tôi có cái nhìn sâu sắc hơn về một hiện tượng điển hình trong tác phẩm truyện thiếu nhi

Là một giáo viên tương lai, tôi mong muốn mình không chỉ làm cho các em thêm hiểu biết về kiến thức mà còn giúp các em biết cái hay của tác phẩm văn chương trên nhiều phương diện khác nhau Do đó việc lựa chọn đề

tài “Hình tượng đôi mắt trong truyện Mắt sói của Daniel Pennac” theo chúng

tôi là việc làm thiết thực và hữu ích

2 Lịch sử vấn đề

Nghiên cứu mảng văn học dành cho thiếu nhi, đặc biệt là mảng truyện của Daniel Pennac, các nhà văn, nhà phê bình, tạp chí sách thiếu nhi ít nhiều khẳng định rằng “Không nhiều tác giả biết cách làm bật giá trị riêng của một văn bản tĩnh lặng, không ồn ào, không kỹ xảo vô ích như Pennac, ông biết cách thu hút sự chú ý của người nghe và biết chưng cất cảm xúc”

Trải qua các cuộc hành trình khám phá khác nhau với những trải nghiệm thú vị các vùng miền, Pennac với những tác phẩm về cuộc đời thời

thơ ấu của tác giả (Nỗi buồn thời cắp sách), tình bạn giữa loài vật với con người (Cún bụi đời), hay những câu chuyện dệt lên một cuốn tiểu thuyết (Như

một cuốn tiểu thuyết)…

4

Ở truyện, bản thân việc mở rộng cái thế giới mà nhân vật đi vào, theo dòng chảy của một cuộc đời, hoặc sự đổi thay các ấn tượng về những cảnh và người mà nhân vật tiếp xúc - đó là mục đích của trần thuật, của sự thể hiện nghệ thuật (1; 350) Chính vì lẽ đó mà nhà văn Pennac bằng chính sự trải nghiệm của bản thân dệt lên những tác phẩm nghệ thuật mang nhiều màu sắc khác nhau

Trong những tác phẩm của Pennac, Mắt sói là một trong những câu

chuyện gây ấn tượng mạnh với lứa tuổi thiếu nhi Câu chuyện của những đối cực, vừa hài hước, ngộ nghĩnh, nhẹ nhàng vừa sâu sắc, đau đớn, mất mát Có

lẽ vì vậy mà nhiều người tin rằng đây sẽ là cuốn sách có thể ru trẻ ngủ nhưng

cũng khiến người lớn phải ngỡ ngàng vì chiều sâu triết lí Năm 2005, Mắt sói

- bản dịch ra tiếng Anh của Sarah Adams, đã nhận được Giải Marsh Award

(Anh) cho bản dịch Mắt sói là tác phẩm mới nhất viết cho thiếu nhi của

Daniel Pennac Cuốn tiểu thuyết dày hơn 100 trang kể về cuộc gặp gỡ kỳ lạ giữa Sói Lam và Phi Châu tại một vườn bách thú nọ.Và xuyên suốt tác phẩm

là cái nhìn bằng một con mắt từ ngày này qua ngày khác để trở về với ký ức

xa xưa của bạn mình Dưới đây là một số bài viết liên quan tới bài viết:

“Mắt sói - đó là một cuộc gặp gỡ kì lạ, được kể lại một cách xuất sắc”

(Astrapi)

Hội đồng nghệ thuật giải Marsh Award đã nhận xét về tác phẩm như

sau: “Daniel Pennac đã dệt nên một câu chuyện kỳ diệu, bí ẩn và chắc chắn

không dễ quên một câu chuyện độc đáo về tình bạn đầy xúc động, cam đảm

và ngày càng sâu đậm giữa một con sói trong vườn thú với một chú bé lang thang có tên Phi Châu Đồng thời, đây còn là câu chuyện về sức mạnh của việc kể chuyện và những câu chuyện”

Lịch sử vấn đề được xây dựng bằng tiếng việt, ở đây không đề cập trong các bài viết, các công trình nghiên cứu nào Từ tìm hiểu chúng tôi nhận thấy không có bài báo, tạp chí nào đăng về hình tượng đôi mắt trong truyện

5

Mắt sói của nhà văn Pennac Trên cơ sở kế thừa những ý kiến trên, chúng tôi

mong muốn tập trung nghiên cứu “Hình tượng đôi mắt trong truyện Mắt sói

của Daniel Pennac”

3 Mục đích nghiên cứu

Việc nghiên cứu đề tài này giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về truyện viết về

loài vật của Pennac, đặc biệt là hình tượng đôi mắt trong tác phẩm Mắt sói

Qua đó phục vụ thiết thực cho tôi trong việc tiếp cận tác phẩm văn học thiếu

nhi nước ngoài và giảng dạy sau này

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài: “Hình tượng đôi mắt trong truyện

Mắt sói của nhà văn Daniel Pennac”

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu sự thể hiện của hình tượng đôi mắt trong truyện Mắt sói

của nhà văn Daniel Pennac Từ đó người viết cũng muốn khẳng định về vị trí

và những đóng góp của Pennac trong nền văn học thiếu nhi Pháp

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Khoá luận tập trung tìm hiểu vấn đề sau:

- Khái quát về hình tượng nghệ thuật

- Chỉ ra và phân tích những đặc điểm của hình tượng đôi mắt trong

truyện Mắt sói của nhà văn Pennac

- Thấy được nghệ thuật tiêu biểu mà nhà văn đã sử dụng góp phần thể hiện thành công hình tượng trên trong tác phẩm

6 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp so sánh đối chiếu

- Phương pháp phân tích tác phẩm văn học

- Phương pháp tổng hợp

7

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM CỦA HÌNH TƯỢNG ĐÔI MẮT

TRONG TRUYỆN MẮT SÓI

1.1 Khái quát về hình tượng nghệ thuật

1.1.1 Khái niệm về hình tượng nghệ thuật

Nghệ thuật là phản ánh cuộc sống và nó lấy hình tượng làm phương tiện thể hiện Ở bất cứ loại hình nào, từ kiến trúc, điêu khắc, âm nhạc, hội hoạ đến văn học đều dùng đến hình tượng nghệ thuật nhằm dựng lên bức tranh đời sống với những cảnh đời riêng biệt Tất cả đều nhằm khơi dậy trong lòng người đọc, người xem những ý nghĩ đối với đời sống, bằng một tác động tổng hợp cả lý trí lẫn tinh thần

Hình tượng nghệ thuật được coi như là “tế bào” của tác phẩm Không

có hình tượng nghệ thuật thì không có cơ sở để tạo nên nội dung và hình thức của tác phẩm nghệ thuật Vậy hình tượng nghệ thuật là gì?

Theo Lí luận văn học của Hà Minh Đức: “Hình tượng là phương tiện đặc

thù của nghệ thuật để phản ánh hiện thực khách quan, bày tỏ tư tưởng tình cảm con người; là sản phẩm sáng tạo của nghệ sĩ trong quá trình nhận thức và tái hiện cuộc sống theo quy luật tưởng tượng, hư cấu nghệ thuật” [2, 30]

Theo Từ điển thuật ngữ văn học: “Hình tượng nghệ thuật là các khách

thể đời sống được nghệ sĩ tái hiện bằng tưởng tượng, sáng tạo trong những tác phẩm nghệ thuật” [3, 147]

Như vậy hình tượng nghệ thuật có thể hiểu là phương tiện đặc thù của nghệ thuật nhằm phản ánh cuộc sống một cách sáng tạo, bằng những hình thức sinh động, cảm tính, cụ thể như bản thân đời sống, thông qua đó nhằm lý giải, khái quát về đời sống gắn liền với một ý nghĩa, cảm xúc nhất định xuất phát từ lí tưởng thẩm mĩ của mỗi nghệ sĩ

8

1.1.2 Vai trò của hình tượng nghệ thuật

Văn học nhận thức đời sống, thể hiện tư tưởng tình cảm, khát vọng và ước mơ của con người thông qua hình tượng nghệ thuật Hình tượng chính là phương thức phản ánh thế giới của văn học Trong một tác phẩm văn học, hình tượng nghệ thuật đóng một vai trò vô cùng quan trọng

“Nghệ sĩ sáng tạo ra tác phẩm là để nhận thức và cắt nghĩa đời sống, thể hiện tư tưởng và tình cảm của mình, giúp con người thể nghiệm ý vị của cuộc đời và lĩnh hội mọi quan hệ có ý nghĩa muôn màu, muôn vẻ của bản thân

và thế giới xung quanh Nhưng khác với các nhà khoa học, nghệ sĩ không diễn đạt trực tiếp ý nghĩ và tình cảm bằng khái niệm trừu tượng, bằng định lý, công thức mà bằng hình tượng, nghĩa là bằng cách làm sống lại một cách cụ thể và gợi cảm những sự việc, những hiện tượng đáng làm ta suy nghĩ về tính cách, về số phận, về tình đời, tình người qua một chất liệu cụ thể” [3, 147]

“Hình tượng nghệ thuật vừa có giá trị thể hiện những nét cụ thể, cá biệt, không lặp lại, lại vừa khái quát, làm bộc lộ bản chất của một loại người hay một quá trình đời sống theo quan niệm của nghệ sĩ Hình tượng nghệ thuật không phản ánh các khách thể thực tại tự nó, mà thể hiện toàn bộ quan niệm

và cảm thụ sống động của chủ thể đối với thực tại Người đọc không chỉ thưởng thức “bức tranh” hiện thực mà còn thưởng thức cả nét vẽ, sắc mà, cả

nụ cười, sự suy tư ẩn trong bức tranh ấy Hình tượng nghệ thuật thể hiện tập trung các giá trị nhân đạo và thẩm mĩ của nghệ thuật” [3, 147 - 148]

nó phản ánh và lý giải hiện thực tại, mà còn bởi việc nó tạo ra một thế giới mới, khác thế giới thường- thế giới mang tính hư cấu” [9, 594]

Hình tượng nghệ thuật có chức năng tái hiện đời sống, nhưng nó là sự tái hiện có chọn lọc, có sáng tạo nhằm thể hiện một cách cụ thể, chính xác, và sâu sắc nhất những tư tượng của nhà văn gửi gắm trong tác phẩm

9

1.1.3 Cấu trúc của hình tượng nghệ thuật

Hình tượng nghệ thuật là sản phẩm của trí tượng tượng và sự sáng tạo của nhà văn nhằm thể hiện những quan niệm sáng tạo của nhà văn về hiện thực cuộc sống Chính vì vậy mà hình tượng nghệ thuật bao giờ cũng là: “Sự thống nhất cao độ giữa các mặt đối lập: Chủ quan và khách quan, lí trí và tình cảm, cá biệt và khái quát, hiện thực và lí tưởng, tạo hình và biểu hiện, hữu hình và vô hình” [3, 148]

Ngoài ra, hình tượng nghệ thuật cũng chính là: “Một quan hệ xã hội - thẩm mĩ vô cùng phức tạp Trước hết là quan hệ giữa các yếu tố và chỉnh thể của bức tranh đời sống được tái hiện qua hình tượng Thứ đến là quan hệ giữa thế giới nghệ thuật với thực tại mà nó phản ánh… Đó còn là quan hệ giữa tác giả với hình tượng, với cuộc sống trong tác phẩm… Và cuối cùng là quan hệ giữa tác giả, tác phẩm với công chúng của nghệ thuật, giữa hình tượng với

ngôn ngữ của một nền văn hoá” [3, 148]

Như vậy, ta có thể thấy hình tượng nghệ thuật có một cấu trúc phức tạp,

nó là sự tổng hợp trong nhiều mối quan hệ khác nhau, nhưng luôn luôn thống nhất với nhau trong một chính thể nhất định để góp phần thể hiện tư tưởng, tình cảm của nhà văn gửi gắm trong tác phẩm

1.2 Hình tượng đôi mắt trong truyện Mắt sói

Nghiên cứu tác phẩm của các tác giả văn học, ta thường thấy trong thế giới nghệ thuật của mình các nhà văn thường có một số hình tượng tâm huyết

cứ lặp đi lặp lại nhiều lần như một “ám ảnh” đối với nhà văn ấy Trong thơ Hàn Mặc Tử, ta thường thấy ông hay nói đến trăng nên trăng trở thành hệ thống hình tượng ám ảnh trong thế giới nghệ thuật của ông.Với Hàn Mặc Tử, trăng trở thành người bạn tâm tình an ủi xoa dịu nỗi đau thể xác và trăng là đối tượng để Hàn Mặc Tử vươn tới cõi đẹp vĩnh hằng quên đi mọi bất hạnh

mà chính mình phải chịu Với Vũ Trọng Phụng, nhân vật thầy tướng số bói

10

toán có mặt trong hầu hết tác phẩm của ông Nói như giáo sư Nguyễn Đăng Mạnh: “Đó là yếu tố tư tưởng nghệ thuật cơ bản của Vũ Trọng Phụng có nội dung triết lí bi quan định mệnh chủ nghĩa nảy sinh như là một điều tất yếu của con người thông minh sắc sảo, ham triết lí thích khái quát, ráo riết đi tìm

nghĩa lí của cuộc đời mà bất lực”

Nhà văn có thể thu hút được độc giả nhí không nếu trong tác phẩm vắng bóng phù thuỷ, siêu nhân, vắng bóng những cuộc giao chiến nảy lửa, những phép thuật biến hoá khôn lường? Daniel Pennac - một trong những tác giả viết cho thiếu nhi đương đại Pháp được yêu thích nhất - đã biến điều

không tưởng ấy thành sự thực chỉ bằng Mắt sói - cuốn tiểu thuyết nhỏ xinh,

trong trẻo như một bông hoa bé xíu giữa khu rừng văn học của con trẻ luôn bạt ngàn yêu ma và đao kiếm Với Daniel Pennac thì hệ thống hình tượng ám ảnh trong thế giới nghệ thuật của ông là hình tượng đôi mắt - khắc hoạ đầy xúc động về tình cảm gia đình, tình anh em cũng như sự cưu mang đùm bọc

không toan tính giữa người với người trong tác phẩm Mắt sói Hình tượng đôi mắt trong tác phẩm Mắt sói xuất hiện như một yếu tố trung tâm của tác phẩm

làm cho người đọc như đang đắm mình trong cuộc phiêu lưu đậm màu sắc cổ

tích đem đến một cái nhìn đa chiều về thế giới loài vật và thế giới loài người

Câu chuyện kể về cuộc gặp gỡ giữa cậu bé Phi Châu và Sói Lam ở vườn bách thú nọ Cả hai câm lặng nhìn nhau nhưng điều đặc biệt ở đây Sói Lam chỉ

có một con mắt, bằng sự đồng cảm cậu bé đã nhắm một con mắt của mình lại

và giao tiếp với nhau từ ngày này qua ngày khác Chính cách giao tiếp kì lạ này

đã đưa họ lần ngược dòng thời gian trở về với ký ức xa xưa của bạn mình Tác phẩm như đang kể về một cuộc phiêu lưu đậm màu sắc cổ tích giữa hai nhân vật chính Điều đọng lại sâu sắc hơn cả trong mỗi trang truyện là niềm tin và sự đồng cảm giữa muôn loài trong thế giới rộng lớn này Nếu như Phi Châu có tài

kể chuyện cho người ta mơ ước thì Daniel Pennac có tài viết văn khiến người

11

đọc, đặc biệt là các em nhỏ biết tin và yêu hơn cuộc sống quanh mình Với

thành công trong xây dựng tác phẩm, Mắt sói trở thành một tác phẩm kinh điển trong nền văn học thiếu nhi Pháp và năm 2005 bản dịch Mắt sói ra tiếng Anh

của Sarah Adams, đã nhận được Giải Marsh Award (Anh)

1.2.1 Đôi mắt qua cuộc gặp gỡ kì lạ

Cuộc gặp gỡ tình cờ nơi vườn bách thú nọ đã tái hiện cuộc sống chân

thực của sói và cậu bé Phi Châu Đó là cuộc gặp gỡ khi cậu bé Phi Châu nhìn chằm chằm vào sói Sự im lặng của cậu bé trước chuồng sói khiến cho sói

- “Những đứa trẻ khác thì chạy nhảy, la hét, khóc lóc, chúng lè lưỡi về phía

con sói rồi núp vào váy mẹ Đứa thì làm trò trước chuồng con tinh tinh và gào thét trước con sư tử có cái đuôi cứ vung vẩy hất lên hất xuống… [5, 8]

- Thằng bé này chưa hề thấy sói thì phải ?” [5, 8]

Những câu hỏi đặt ra trong đầu sói với cái nhìn của cậu bé khiến cho nó

ý thức được rằng mình còn một mắt, con mắt kia của nó bị mất trong cuộc giao tranh với con người khiến cho nó chỉ có thể nhìn thấy được bên trong khu chuồng của mình Trong cái lạnh buốt nơi Châu Phi Xanh hình ảnh một con sói đi đi lại lại nhiều lần còn cậu bé vẫn đứng yên nhìn sói lại khiến cho sói như muốn thách thức với cái nhìn của cậu bé:

“Thằng bé sẽ phải thua ta”

………

“Ta lì hơn nó”

“Ta là sói cơ mà” [5, 9]

12

Đôi mắt của sói và cậu bé trong cái nhìn đầu tiên đó không phải là cái nhìn của sự gặp gỡ vui mừng, phấn khởi mà đó là cái nhìn khó hiểu, đầy thắc mắc của sói Cái nhìn ấy cũng chính tạo nên những mảnh ghép tiếp theo cho câu chuyện

Những tưởng cuộc gặp gỡ kết thúc, nhưng ngày thứ hai, cái nhìn ấy lại tiếp diễn khi mở mắt ra lại một lần nữa vẫn là hình ảnh cậu bé Phi Châu hôm qua Cuộc gặp gỡ lần thứ hai này không phải là một cái nhìn hoài nghi, thắc mắc mà đó là cái nhìn đầy bất ngờ:

“Thằng bé không thể đứng đây suốt đêm” [5, 11]

………

“Ta làm thằng bé chú ý ghê vậy sao” [5, 12]

Những câu hỏi hoài nghi lại một lần lần nữa hiện lên trong đầu của sói

và “Đôi mắt cậu bé thì đưa qua đưa lại chậm rãi như đang xem một trận

tennis quay chậm” [5, 12]

Nhà văn Pennac đã khéo léo xây dựng nên hình ảnh đôi mắt của sói -

đó là cái nhìn đầy thắc mắc Cái nhìn ấy khiến cho sói Alaska, miền Baren Lands phải bực mình bởi nó đã thề không bao giờ thèm quan tâm tới con người nữa Và ngày hôm nay, nơi vườn thú này, cậu bé Phi Châu đã đánh thức điều đó trong tiềm thức của sói bởi:

“Từ mười năm nay, nó đã giữ đúng lời thề của mình: không một ý nghĩa mảy may về con người, không một cái nhìn, tuyệt nhiên không có gì Nó không hề để ý tới lũ trẻ đùa nghịch trước chuồng của nó, cũng chẳng thèm quan tâm tới nhân viên vườn thú hàng ngày đem thịt tới cho nó nhưng phải đứng từ xa, cả những tay hoạ sĩ Chủ nhật nào cũng tới đây vẽ nó, và những

bà mẹ ngốc nghếch hay chỉ vào nó để doạ nạt mấy đứa con nhỏ” Hay những

câu hỏi của khách tham quan: “Đấy, con sói đấy, nếu con không ngoan là nó

sẽ ăn thịt ngay! Nó tuyệt nhiên không hề để ý tới bất cứ điều gì” [5, 13-14]

13

Chính cái nhìn của cậu bé Phi Châu làm cho sói phải bực mình và nó quyết

định lùi bước, không quan tâm, không thắc mắc: “Mặc xác thằng bé” [5,15]

Cuộc gặp gỡ lần thứ ba cũng là lần thứ ba sói lại bắt gặp cái nhìn đó của cậu bé tiếp tục được diễn ra vào sáng hôm sau đó rồi nhiều ngày hôm sau nữa cũng vậy Những câu hỏi lại tiếp tục dồn dập hiện lên trong đầu khiến sói nặng nề và mệt mỏi:

“Nhưng thằng bé là ai?”

“Nó muốn gì ở ta?”

“Ban ngày nó không làm gì à?”

“Rỗi việc hay sao?”

“Không đi học à?”

“Không có bạn sao?”

“Không cha mẹ à?”

“Hay sao nữa?”

“Thật không tưởng tượng nổi” [5, 17- 18]

Một loạt câu hỏi không có câu trả lời, dường như mọi thắc mắc đang ngày càng tăng lên Khi không thể chịu đựng, không thể không quan tâm đến con người được nữa thì cái nhìn của cậu bé Phi Châu khiến cho sói mới thật

sự đối diện với cậu nhưng cái nhìn ấy lại đặc biệt bởi “nó không nhìn cậu với

cái nhìn xuyên thủng mà nó thường nhìn” Đó là cái nhìn thẳng vào mắt của

nhau để có thể thấu hiểu mà những gì đối phương đang thắc mắc, hoài nghi Cuộc gặp gỡ giờ đây không còn xa lạ, lạ lẫm hay khó chịu như cái nhìn đầu tiên nữa Sự đối diện này làm cho cả hai cảm thấy giữa sói và người không còn khoảng cách như nó vẫn thường nghĩ đến Nhưng cái nhìn đối diện

ở đây lại làm cho nó hơi khó chịu đó là “nó còn mỗi một mắt, trong khi cậu

bé còn nguyên cả hai mắt”, “con mắt nó nhảy nhót: phải - trái, trái - phải”.Và cuối cùng là cảm giác bất lực và tức giận Cái nhìn bất lực, cái nhìn

14

tức giận như vậy lại nhanh chóng trở thành cái nhìn của sự bình tĩnh và tin tưởng khi cậu bé nhắm một con mắt lại

Cuộc gặp gỡ kì lạ từ ngày thứ nhất đến ngày thứ hai rồi đến ngày thứ ba

và nhiều ngày sau đó tưởng chừng như nhanh chóng kết thúc nhưng chính nó

đã tạo nên một cuộc gặp của tình bạn Chính cái nhìn bằng một con mắt của cả sói và cái nhìn của cậu bé tạo nên sự kì lạ của cuộc gặp gỡ này Từ cái nhìn của

sự hoài nghi, khó chịu đó giờ đây cả hai đã thực sự tin tưởng để bắt đầu trở về

kí ức xưa của bạn mình để thấu hiểu và đồng cảm thế giới của sói và người

1.2.2 Mắt sói qua cái nhìn của người

“Cái nhìn là một năng lực tinh thần đặc biệt của con người, nó có thể thâm nhập vào sự vật, phát hiện đặc điểm của nó, mà vẫn ở ngoài sự thật, bảo lưu sự toàn vẹn sự thẩm mĩ của sự vật, do đó cái nhìn được vận dụng muôn vẻ trong nghệ thuật” [7, 130]

Đôi mắt của sói qua cái nhìn của cậu bé hiện lên với nhiều màu sắc về thế giới loài sói Xuôi theo đường mắt ấy, những kí ức xa xưa, những kỉ niệm của sói dường như đang mở ra

Điều đầu tiên hiện lên trong cái nhìn của cậu bé là“một con mắt màu

vàng, tròn xoe, chính giữa có một con ngươi màu đen, một con mắt không bao giờ chớp” [5, 23], “con mắt như càng lúc như càng to hơn, tròn hơn, như một tuần trăng úa trên bầu trời trống trải, và chính giữa, một con ngươi như càng đen hơn” [5, 23] Nơi đây có thể thấy được đôi mắt của sói hiện lên thật cô

đơn, đó là điều mà cậu bé nhìn thấy đầu tiên trong đôi mắt của sói Điểm nhấn đặc biệt trong đôi mắt của sói đó chính là con ngươi - loé lên một tia sáng

khủng khiếp, hệt một ngọn lửa và cậu bé nghĩ đó chính là ngọn Hắc Hoả

Từng khoảnh khắc thời gian qua đi, khi mọi thứ đang dần trở lên tĩnh lặng, tối sầm và đen thẫm lại thì cũng là lúc cậu bé Phi Châu lại phát hiện ra

một điều đặc biệt trong mắt sói - con ngươi có sự sống Trong con ngươi ấy

15

“chính là một con sói cái đang nằm cuộn tròn giữa bầy con nhỏ của mình, nó vừa gầm gừ nhìn cậu bé Nó không hề nhúc nhích, nhưng dưới bộ lông bóng loáng, người ta có cảm giác có một cơn dông sắp nổ ra Đầu ngón chân nó run rẩy Nó như sắp chồm lên” [5, 24-25] Trong đôi mắt ấy hiện lên sự giận

dữ của mẹ Hắc Hoả trước cái nhìn của cậu bé Thời gian trôi đi, mẹ Hắc Hoả dần chùng xuống và rồi cũng đành thôi để ý đến cậu bé nữa

Cái nhìn tiếp theo của cậu bé đó là trong đôi mắt sói là hình ảnh con ngươi có sắc cầu vồng Màu lông của năm sói con, đó là Sói Lam với màu xanh lam như nước đóng băng dưới bầu trời, hay những tia vàng lấp lánh như tráng kim của Ánh Vàng Tất cả hiện lên như một bức tranh sắc màu trong con ngươi ấy

Lửa mắt lại đưa cậu bé tiếp tục cuộc hành trình của mình đi tìm hiểu thế giới loài sói Trong cái lạnh của tuyết nơi vùng Alaska, miền Cực Bắc Cannada, nơi đây là câu chuyện của mẹ Hắc Hoả kể cho các con nghe về con người với thoảng chút nghiêm trang trong nhưng bầy sói lại không mảy may nghe về những câu chuyện đó:

“Con người ư?

- Lại chuyện này?

- Không đâu!

- Mẹ suốt ngày chỉ kể chuyện con người thôi

- Chán lắm rồi!

- Chúng con đâu còn bé nữa!

- Thà mẹ kể về tuần lộc, hay về thỏ tuyết, hay về cách săn vịt còn hơn…”

[5, 29]

Trong tiềm thức của sói con, những câu chuyện về con người là không

có thật Những câu chuyện từ mẹ Hắc Hoả chẳng bao giờ làm chúng quan tâm Nhưng trong những đứa con của mình chỉ có Sói Lam là yên lặng khi

16

nghe câu chuyện mẹ kể, đứa con duy nhất của bà không bao giờ biết đùa“hệt

như cha nó” Sự uyên bác của một con sói già mình đầy thương tích cùng với

tính cách vô cùng là sói khiến cho sói Lam trở nên nghiêm túc hơn bao giờ hết bởi nó: quá hay lo và tính cách vô cùng là sói

Cái nhìn tiếp theo trong mắt sói hiện lên đó là tuổi thơ với những cuộc trốn chạy các toán đi săn Đôi mắt của sói dường như đang muốn hoà mình

vào cuộc đua với hình ảnh “dẫn đầu là mẹ Hắc Hoả, theo sau là Sói Lam, tiếp

đến là Sói Ánh Vàng và năm sói anh Đi sau cùng là Sói Xám Em Họ, cậu ta dùng đuôi quét xuống tuyết để xoá dấu vết” [5, 36]

Sau mỗi cuộc chạy đua con người mệt mỏi, qua những thung lũng

hoang vắng và lần nào cũng thế, trong khi Sói Xám Em Họ thì ra ngoài canh gác còn Sói mẹ lại hát ru cho bầy con ngủ trong hang Và rồi mẹ Hắc Hoả lại

kể chuyện cho chúng nghe:

Đó là chuyện về chú Vụng Về nuôi Sói Bà, nhiệm vụ của nó khi “có

con tuần lộc nào bị ốm, hốp! Cái đùi nó để phần bà”, câu chuyện tiếp tục khi

một ngày con người mò tới hang, họ đến trước Vụng Về và “Con người đã

giết Sói Bà, họ lấy bộ lông của bà đem làm áo choàng, lấy đôi tai bà làm mũ

và, lấy mõm bà làm thành chiếc mặt nạ” [5, 40]

Câu chuyện kết thúc khi với cái nhìn đầy hoài nghi của Sói Lam“Mẹ

Hắc Hoả ơi, chuyện mẹ kể có thật không?” và câu trả lời đó là“thật hơn là không thật”

Thế giới loài sói tiếp tục hiện lên trong con ngươi đen ấy của Sói Lam qua cái nhìn của cậu bé Phi Châu là hình ảnh những chàng sói thanh niên trưởng thành từ năm này qua năm khác Bức tranh tái hiện một cuộc giao tranh của Bố Đại Sói với con người và rồi ông đã không trở về Họ lại tiếp tục cuộc trốn chạy, nơi thung lũng ấy lần đầu tiên họ nhìn thấy con người mà trong tiềm thức của họ chỉ là những câu chuyện mẹ Hắc Hoả kể:

17

-“Con người cái gì cũng ăn: họ ăn cỏ của tuần lộc, ăn cả tuần lộc, và nếu

không có gì cho vào miệng thì họ có thể ăn luôn cả sói” [5, 45]

Còn những câu chuyện mẹ kể:

- “Con người có hai bộ da: một bộ da trần trùi trụi, chẳng có lông, còn bộ thứ hai là lông sói của chúng ta” [5, 45]

- “Con người là một nhà sưu tầm” [5, 45]

Cái nhìn không dừng lại mà đi sâu hơn trong đôi mắt ấy để khám phá

ra điều khiến cho cậu bé phải nhìn chăm chú Trong đôi mắt ấy hiện lên một màu vàng lung linh với bộ lông của Ánh Vàng Trong cái nhìn của Sói Lam

đó là cô em gái xinh đẹp và vô cùng khéo léo “nó nhanh hơn lũ sói anh rất

nhiều, mà lũ sói anh cũng đâu kém cỏi gì, toàn những tay sai có hạng Và nó

có con mắt tinh nhanh hơn cả Sói Mẹ Hắc Hoả! Tai thính hơn Sói Xám Em Họ! và mũi thính hơn Sói Lam” [5, 50], nó có thể đánh hơi được lũ chuột

đồng cách trước mặt chừng 300 thước bằng mũi, hay săn vịt nhờ mắt và cả

tuần lộc ốm nhờ tai

Nhưng đằng sau sự hoạt bát, vui vẻ đó của Ánh Vàng là một nỗi buồn với những thứ xung quanh, nơi thung lũng này không có điều gì là mới mẻ cả Nỗi buồn đó là lí do mà Ánh Vàng tìm đến con người để lí giải những thắc mắc về con người qua những câu chuyện của mẹ Hắc Hoả:

“Ta phải tới đó xem sao”

“Ta sẽ trở về trước khi trời sáng”

“Cuối cùng ta cũng sẽ phải được biết họ giống ai chứ”

“Ta sẽ có chuyện kể cho mọi người và cả nhà sẽ đỡ buồn hơn”

“Và hơn hết là họ đang đi săn lùng ta…” [5, 56]

Sự tò mò tìm đến cái mới của Ánh Vàng lại khiến cho cô bị toán người

đi săn bắt giữ Tình anh em giữa Sói Lam và Ánh Vàng lại trở nên cao quý hơn bao giờ hết khi chính Sói Lam cứu em mình khỏi đám người đó.Và rồi

18

cuối cùng, người em được cứu thoát và Sói Lam bị bắt tới nơi vườn thú này Tới đây, dường như cái nhìn mà cậu bé nhìn Sói Lam không còn thắc mắc nữa bởi cậu bé đã biết được lí do vì sao mà có cuộc gặp gỡ này

Tiếp tục mở ra trong cái nhìn của Phi Châu đó là cuộc sống sau khi bị bắt đến đây Nơi đây, cậu bé có thể thấy trong đôi mắt ấy hình ảnh một Sói

Lam đơn độc giữa bầy thú lạ và nó đã hiểu được câu nói“con người là một nhà

sưu tầm” của mẹ Hắc Hoả là như thế nào.Tuy nhiên, sự đơn độc đó không như

nó nghĩ khi“cho tới một ngày người ta cho một con sói cái vào chuồng của

nó” Cuộc gặp gỡ giữa sói cái và Sói Lam làm nên một câu chuyện tình bạn

giữa loài sói với nhau Điều bất ngờ từ cuộc gặp gỡ ấy là Sói Lam biết được người bạn của mình cũng đến từ Baren Lands, ở Bắc Cực Câu chuyện giữa hai người bạn xa lạ gặp nhau làm cho Sói Lam biết được cuộc sống thực tại của mẹ Hắc Hoả và sáu anh em sói sau bao nhiêu lâu xa cách Nhưng một sự thật bất ngờ đối với Sói Lam đó là Ánh Vàng không còn bộ lông tuyệt đẹp như trước

nữa“bộ lông đã bị cháy, nó không còn sáng lấp lánh dưới ánh mặt trời nữa

Chỉ còn màu rơm vàng! Mọi người nói là cô để tang cho anh”

Điều bất ngờ hơn khi Sói Lam thấy tự hào về chính cô em Ánh Vàng của mình, mà đó là điều Sói Lam thấy khi còn chưa đến nơi đây đó là hình ảnh cô nàng thông minh, hoạt bát và khéo léo Hai người kể cho nhau nghe nhiều về những kỷ niệm của mình Câu chuyện giữa Gà Gô và Sói Lam vẫn tiếp diễn nhưng kết thúc là đôi mắt đượm buồn của Sói Lam khi người bạn Gà

Gô mới mất tuần trước và thực tại nó lẻ loi vô cùng

Một cuốn phim hiện hữu trong mắt sói về thế giới của loài sói cũng kết thúc Đã bao lần mặt trời lặn trong con mắt sói, nhưng đó không phải là mặt trời của Alaska mà là mặt trời ở đây Những ánh sáng hào quang hiện về trong mắt của sói đó là một tuổi thơ với mẹ, với anh em, với những kỉ niệm khó quên, đó là một quá khứ ấm áp và cũng đầy tự hào Nhưng dường như ý thức

19

được thực tại của mình trong mắt sói“nhạt dần những sắc màu, rồi sau xoá đi

những hình ảnh và cuối cùng là mắt sói chùng xuống, ánh sáng trong mắt nó

đã tắt” Và nó đã ngủ, còn cậu bé yên lặng, chăm chú đứng trước chuồng sói

Giờ đây, cái nhìn của sói đối với cậu bé không còn rào cản của sự hoài

nghi, thắc mắc nữa Đó là cái nhìn của sự vui mừng khi mỗi sớm, “khi mẹ

Hắc Hoả, Sói Xám Em Họ, bầy sói anh, Ánh Vàng và Gà Gô thức dậy, cậu bé

đã có mặt ở đó” Cậu bé chính là kỉ niệm cuối cùng của Sói Lam” Từ sự khó

chịu, đến phát điên lên của sói thì thay thế là cảm giác ấm áp, đồng cảm, thấu hiểu những chặng hành trình của cuộc đời mà sói đã đi qua Và qua cái nhìn của sói thì cậu bé là một người tử tế lắm khi nhắm một mắt mình lại và đồng

hành cùng sói trong những trang kể về nó Thế còn trang kể về cuộc đời Phi Châu thì sao? Liệu có giống với cuộc đời nhiều gian truân như sói hay không?

1.2.3 Mắt người qua cái nhìn của sói

Thế giới loài sói là thế Còn thế giới loài người, nơi mà cậu bé Phi Châu đi qua từ Châu Phi Vàng đến Châu Phi Xám rồi cuối cùng là Châu Phi Xanh được khắc hoạ ra sao? Từ sự đồng cảm của sói, Phi Châu kể cho Sói Lam nghe về cuộc đời của mình Đôi mắt của cậu bé bắt đầu chuyển động Sau khi chìm trong con mắt của cậu bé, Sói Lam dừng lại - nơi có kỉ niệm đầu tiên của cậu bé

Trước hết, hiện lên trong đôi mắt ấy là một đêm hãi hùng khi Phi Châu được cứu thoát khỏi chiến tranh Hình ảnh đó làm cho sói nhớ lại cũng chính đêm đó nó bị toán người đi săn tóm được và đưa đến nơi đây Và cuộc đời của

cậu bé bắt đầu gắn liền với lão Toa Lái Buôn Chính vì “lớn lên, nó sẽ biết kể

chuyện cho người ta mơ ước” như là một định mệnh đã định sẵn cho cậu bé

Những tháng ngày kể từ cuộc chiến tranh hiện lên trong đôi mắt của cậu bé đó là những tháng ngày nay đây mai đó cùng Lão Toa và điều đặc biệt

nó không phải là một cậu bé đơn độc bởi vì cậu còn có người bạn đó là lạc đà

20

một bướu - Hàng Xén Ở một nơi với không gian bao quanh bởi đồi tuyết kéo dài tới tận chân trời, màu vàng của nắng cùng với nền trời xanh là một mặt trời trắng, chói chang, hình ảnh một con lạc đà vừa bước đi vừa mơ màng và

nó chỉ có một bướu trên lưng nào là nồi niêu, xoong chảo…, cậu bé ngồi trên

lưng Khung cảnh ấy khiến cho sói nhìn vào phải thốt lên rằng: “Chà! Cậu

đấy à, sói nghĩ, ta cứ sợ lão lái buôn bỏ rơi cậu rồi” bởi nhiều lần Lão Toa

tìm cách bỏ rơi cậu bé Mặc cho sự nguyền rủa của Lão Toa, cậu bé và lạc đà vẫn cười thầm trong lòng Chính tình bạn của họ đã gắn kết họ gần nhau hơn

và đồng lòng trên những nẻo đường khó khăn Và đó cũng chính là người bạn đầu tiên của cậu bé

Cái nhìn tiếp theo của sói trong đôi mắt của cậu bé lại là một màu sắc

khác, đầy sự khâm phục bởi “tìm khắp Châu Phi, Toa lái buôn không tìm đâu

ra người chất hàng và dỡ hàng nhanh, bày hàng hoá đẹp mắt” [5, 89] và đặc

biệt là cậu có tài kể chuyện hay xoa dịu đi cái lạnh về đêm nơi xa mạc Sahara

và khi người ta cảm thấy cô đơn:

Sự gắn bó tình bạn không được bao lâu khi vào một buổi sáng ở thành phố miền Nam, một vùng Châu Phi hoàn toàn khác, màu xám với những hòn đá cuội bỏng rát, những bụi cây xương rồng và những cánh đồng mênh mông rặt

cỏ khô và đó cũng là ngày mà chính lão Toa bán Hàng Xén đi

Xuôi theo đường mắt ấy, có thể bắt gặp được hình ảnh một cậu bé không chỉ biết bốc hàng, dỡ hàng mà trong đôi mắt ấy còn là hình ảnh cậu bé

21

biết chăn cừu, chăn dê Với mong muốn tìm lại được người bạn Hàng Xén, cuộc đời của Phi Châu lại gắn với Vua Dê và những người bạn Cuộc sống với thời gian hai năm chăn cừu cho Vua Dê đã giúp cho Phi Châu còn có thêm những người bạn mới Đó là anh Báo - một tay đi săn tuyệt vời, chạy nhanh hơn bất kể loài thú nào, Linh Cẩu hay Sư Tử Già

Tiếp theo cái nhìn ấy, trong đôi mắt của cậu bé đó là hình ảnh một cậu chăn dê giỏi Lão Vua Dê phải thán phục với cái cách mà cậu bảo vệ những nàng

Bô Câu Abyssinie Thời gian trôi đi, đàn dê và đàn cừu ngày một đông đúc hơn

và cậu bé ngày càng trở nên nổi tiếng bởi nó luôn làm cho Vua Dê tin tưởng và những câu chuyện mà nó kể Cậu kể cho họ nghe về miền đất của chính họ - Châu Phi Xám và mọi người phải công nhận tài kể chuyện của cậu bé:

-“Thằng bé kể chuyện hay nhỉ?

- Có thấy nó kể chuyện hay không?

- Công nhận nó kể hay thật!” [5, 110]

Và cậu bé còn biết thêm cả một miền đất mới - Châu Phi Xanh “Cuộc

đời lạ thật…Người ta kể với bạn về một điều bạn không hề hay biết, một điều không thể tưởng tượng nổi, gần như không thể tin nổi, thế mà khi nghe xong chuyện đó, bạn được khám phá ngay Châu Phi Xanh…” [5, 112]

trước mắt sói Hành trình tiếp theo trong đôi mắt cậu bé đó là cuộc hành trình đến nơi Châu Phi Xanh Sự gắn bó với Báo, Linh Cẩu với đàn dê, đàn cừu, những người bạn mới của cậu bé cũng nhanh chóng kết thúc khi chỉ trong một đêm những cô nàng Bồ Câu Abyssinie, và Linh Cẩu biến mất, bốn chung quanh chỉ còn lại dấu vết của cuộc giao tranh, Vua Dê rất tức giận Đó là lí do

mà cậu bé Phi Châu phải rời khỏi miền đất Châu Phi Xám để đến Châu Phi Xanh qua lời kể của Khỉ Xám miền Thảo Nguyên

Mảnh ghép cuối cùng trong cuộc hành trình về cuộc sống của con người qua cái nhìn của sói, trong đôi mắt cậu bé đó là hình ảnh cuộc sống của

22

cậu bé Phi Châu bên gia đình cha Bia, mẹ Bia Mẹ Bia đã cứu sống Phi Châu khi cậu đi trên đường đến Châu Phi Xanh Nơi đây trong con mắt ấy có thể thấy một tình cảm gia đình của cậu bé Phi Châu bên cha Bia, mẹ Bia, đó là tình cảm mà có lẽ cậu chưa bao giờ cảm nhận được từ lúc sinh ra Dường như trong con mắt của cậu bé đang ánh lên một sự ấm áp của tình gia đình mà một cậu bé như cậu đáng lẽ ra phải có Rồi năm tháng trôi qua, nơi miền đất đã cứu sống Phi Châu, cậu bé làm những công việc hàng ngày giúp cha Bia, mẹ Bia, cậu còn kể chuyện cho mọi người nghe:

- “Cậu bé kể chuyện hay nhỉ?

- Có thấy nó kể chuyện hay không?

- Phải nói nó kể chuyện hay thật!” [5, 129]

Nơi đây cậu được gặp Tinh Tinh - người em họ của của Khỉ Xám miền

Thảo Nguyên Nhưng nơi đây“đã chặt hết cây rồi, và khi cây không còn thì

trời cũng sẽ mưa…Đất sẽ cứng tới mức mà chó cũng không thể chôn xương của nó xuống” và nơi đây cũng chẳng giữ chân gia đình Phi Châu được lâu

Lại một lần nữa trong cái nhìn của sói đó là hình ảnh đôi mắt buồn của cậu bé Phi Châu khi sắp phải lại đi đến một thế giới mới, một thế giới mà ở

đó không còn hạn hán khắc nghiệt như nơi Châu Phi Xám Một thế giới còn nhiều điều bất ngờ mà cậu chưa khám phá hết - Thế giới khác

1.2.4 Hình tượng đôi mắt - nơi đoàn tụ của tình bạn, tình thân

Từ cuộc gặp gỡ của hai số phận xa lạ khác nhau, nỗi buồn nhiều hơn là vui, sự đồng cảm chân thành của sói và cậu bé Phi Châu tạo nên câu chuyện cảm động về tình bạn Thế giới khác - thế giới không còn phiêu lưu trong những câu chuyện cổ tích của sói và cậu bé mà đó là thế giới thực tại, hiện hữu

Đôi mắt vui mừng không chỉ bởi gia đình của cậu bé Phi Châu tìm được một công việc mới mà điều ngạc nhiên, bất ngờ và sung sướng hơn cả

đó là cậu gặp lại những người bạn của mình bởi khi đến đây trong suy nghĩ

23

của Phi Châu nơi đây giống như nhà tù và đơn độc biết bao Người bạn đầu tiên mà cậu bé không bao giờ quên đó chính là Hàng Xén-con lạc đà một bướu Nó đã kể lại cho cậu bé nghe về cuộc hành trình đến nơi chuồng thú

này để rồi gặp lại cậu bé“nó đứng lên, nhảy chồm chồm tại chỗ, rồi chạy

nước kiệu dọc khu chuồng, rồi lăn trong đám bụi và để giữ thăng bằng cái bướu của mình, nó tự quay tít như một hòn bi quay, chân chổng lên trời, nó cười rú lên” [5, 144] Người bạn tiếp theo mà sói nhìn thấy nơi chuồng thú

bên cạnh đó chính là Linh Cẩu, Báo, Bồ Câu Abyssinie đang nhảy nhót tưng bừng chào đón Phi Châu Phi Châu đã gặp lại tất cả những người bạn của

mình: “Khỉ Xám miền Thảo Nguyên, và người anh họ núi rừng, Sư Tử già của

Châu Phi Xám, Cá Sấu của những nhánh sông cụt, chú Vẹt Xanh…cả chú Bọ Cạp đen và cả lão Toa Lái Buôn bán kem ở đây” Đó là những người bạn họ

gặp nhau và đồng hành trên mảnh đất từ Châu Phi Vàng đến Châu Phi Xám

và tại nơi đây - Châu Phi Xanh

Đó là thế giới khác Đó là thế giới mà Phi Châu không còn thấy những cuộc giao tranh nảy lửa, không còn những cuộc di cư trên các miền đất xa lạ Ánh mắt của sự thấu hiểu, niềm vui khôn xiết của tình bạn đoàn tụ Những cái nhìn ấy với những người bạn của mình để thấy được rằng cậu bé không hề cô độc, lẻ loi

Và trừ một người đó là Sói Lam với đôi mắt“rất cô đơn, rất buồn…” Điều ngạc nhiên hơn khi nhìn vào đôi mắt của cậu bé, Sói Lam thấy có một

điều ngạc nhiên hơn tất cả mọi thứ còn lại… Đó là hình ảnh cha Bia, mẹ Bia khi nhìn thấy cậu con trai - Phi Châu của mình chỉ còn một mắt Bởi đôi mắt

ấy đã khóc suốt từ sáng tới tối Lí do vì sao chắc chỉ có Sói Lam biết được và

nó nhìn cậu bé với ánh mắt rất có lỗi Cậu bé đã vì sói mà nhìn bằng một mắt

từ ngày này qua ngày khác và chỉ có nụ cười luôn hiện hữu trên môi cậu bé và

Sói Lam tự nhủ “thế giới này chỉ cần nhìn một mắt là quá đủ” để nhìn về

24

miền Bắc Cực hùng vĩ, tuổi thơ hoang dại cùng gia đình thân thương của sói, trong mắt cậu, sói được nếm trải ba miền Châu Phi độc đáo bên những người bạn không thể nào quên

Nơi miền tuyết lạnh xa xôi giữa mùa xuân, có thể nhận thấy đôi mắt vừa xúc động, vừa vui mừng, hạnh phúc của Sói Lam khi gặp lại gia đình của

mình Đó là“Ánh Vàng và Báo đang cười đùa rất vui nơi vườn thú, Gà Gô đã

sớm gặp lại họ và cả đàn sói anh nữa… Sói Xám Em Họ và Tinh Tinh miền rừng đang ngồi cạnh nhau, và cả mẹ Hắc Hoả đang ngồi cạnh cậu bé, trước mắt Sói Lam”

lực, những câu hỏi không có câu trả lời: “Con người là gì nhỉ? Kẻ “có hai

chân và một khẩu súng”, “kẻ cái gì cũng ăn", kẻ “có hai bộ da, một bộ da trần trụi, chẳng có lông, còn bộ thứ hai là lông sói của chúng ta” và “con người là một nhà sưu tập” thì giờ đây đôi mắt ấy lại gặp nhau, trò chuyện với

nhau, kể cho nhau nghe về cuộc sống của mình từ miền Bắc Cực đến vùng Châu Phi Đến đây sau cuộc hành trình phiêu lưu ấy, tình bạn , tình anh em lại gặp gỡ nhau Và điều bất ngờ hơn lúc này đây đôi mắt của sói và của cậu bé

đã cùng mở ra như là một sự chào đón niềm vui, hạnh phúc và cùng ngằm nhìn về một thế giới khác