NGHIÊN CỨU TÌNH TRẠNG NHIỄM VI RÚT VÀ ĐẶC ĐIỂM DI TRUYỀN CỦA VI RÚT SỞI PHÂN LẬP ĐƯỢC Ở NGHỆ AN NĂM 2009- 2011

BÙI KHẮC HẬU NGHIÊN CỨU TÌNH TRẠNG NHIỄM VI RÚT VÀ ĐẶC ĐIỂM DI TRUYỀN CỦA VI RÚT SỞI PHÂN LẬP ĐƯỢC Ở NGHỆ AN NĂM 2009- 2011 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI... S

LUẬN VĂN THẠC SỸ Y HỌC

Người thực hiện: BÙI THU THỦY

PGS.TS BÙI KHẮC HẬU

NGHIÊN CỨU TÌNH TRẠNG NHIỄM VI RÚT VÀ

ĐẶC ĐIỂM DI TRUYỀN CỦA VI RÚT SỞI PHÂN LẬP

ĐƯỢC Ở NGHỆ AN NĂM 2009- 2011

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

NỘI DUNG

1

2

ĐẶT VẤN ĐỀ MỤC TIÊU

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

 Thế giới: Hàng nghìn ca tử vong/năm.

 Khu vực Châu Á Thái Bình Dương: 30.000 TV/ năm

 Việt Nam: Tỷ lệ mắc/ chết cao:

* Tỷ lệ mắc/ chết giảm

 Năm 2005 TCYTTG ước tính: 580.287 ca mắc

 Tại Việt Nam năm 2004: số mắc sởi còn 217 ca

 Sau chiến dịch tiêm VX sởi M2: Dịch sởi gián đoạn từ

2004, 2005 và 2007 Năm 2009 dịch bùng phát trong

cả nước

Bệnh sỏi thời kỳ sau tiêm vắc xin

ĐẶT VẤN ĐỀ

 Ca mắc sởi đầu tiên: 1/ 2009

Dịch kéo dài đến 12/ 2010, 17/20 huyện thị có sởi,

703 trường hợp mắc: tử vong 0.

gây dịch thuộc kiểu gen H1 và H2, D5

Dịch sởi tại tỉnh Nghệ An

ĐẶT VẤN ĐỀ

2

Xác định tỷ lệ mắc sởi ở bênh nhân sốt phát ban nghi sởi bằng phương pháp huyết thanh học tại tỉnh Nghệ An từ 1/2009- 6/2011.

Xác định đặc tính di truyền phân tử của các chủng vi rút sởi phân lập được

tại tỉnh Nghệ An từ 1/2009- 6/2011.

TỔNG QUAN

Sơ đồ đáp ứng miễn dịch sau nhiễm vi rút sởi

SINH BỆNH HỌC

Vi rút có thể phát hiện trong họng miệng

Vi rút có thể phát hiện trong máu

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

 * Triệu chứng lâm sàng thể điển hình: Chia làm 4 thời kỳ.

 - Thời kỳ ủ bệnh: 8-12 ngày - Thời kỳ toàn phát: Ban xuất hiện.

 - Thời kỳ khởi phát: 4- 5 ngày - Thời kỳ hồi phục: Ban bay dần.

KIỂU GEN CỦA VI RÚT SỞI

 Thế Giới:

Có 8 nhóm gen ký hiệu từ A đến H: 23 kiểu gen.

Các nhóm gen: A,B,D,G,H chứa nhiều kiểu gen.

Các nhóm gen: A, E, F chỉ có một kiểu gen.

Có 2 nhóm gen ký hiệu H và D: 3 kiểu gen

Năm 2000 -2002: Kiểu gen H1, H2, D5

Từ 2006: Kiểu gen H1.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU

Địa điểm nghiên cứu

Thời gian nghiên cứu

ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU

Tỉnh Nghệ An

Từ tháng 1/2009 - tháng 6/2011

Địa điểm xét nghiệm

Khoa vi rút Viện VSDT

Trung ương

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

1 Tiêu chuẩn xác định ca bệnh: Bệnh nhân có phát ban

nghi sởi trong cộng đồng tỉnh Nghệ An theo tiêu chuẩn của TCYTTG:

 Sốt cao

 Ban đỏ

 Có ít nhất một trong các triệu chứng: Ho, sổ mũi hoặc

viêm kết mạc mắt

2 Tiêu chuẩn loại trừ: Bệnh nhân không hợp tác, mẫu máu

không đủ tiêu chuẩn

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ KỸ THUẬT THU

THẬP THÔNG TIN

 Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang.

 Cỡ mẫu nghiên cứu: Tính theo công thức:

 Phỏng vấn: Bệnh nhân hoặc người nhà.

 Lấy mẫu: Huyết thanh: 475 mẫu

PHÂN TÍCH KẾT QUẢ ELISA

Thỏa mãn các điều kiện sau của phản ứng sau

HÌNH ẢNH TẾ BÀO BỊ HỦY HOẠI DO

VI RUT SỎI

PHƯƠNG PHÁP SEQUENCING

Tinh sạch sản phẩm PCR: Sử dụng bộ kit Wizard SV

Tổng hợp sản phẩm PCR/Seq

Tinh sạch sản phẩm PCR/Seq

Giải mã bằng máy Sequencer ABI 3100

Phân tích trình tự, kết nối trình tự và vẽ cây di truyền bằng phần mềm lasergene, BioEdit và Mega 4

XỬ LÝ SỐ LIỆU

Nhập, xử lý số liệu bằng chương trình: Excel, SPSS.

Tính toán, phân tích số liêu: thuật toán χ2

Tính toán phân tích kiểu gen: phần mềm lasergene, BioEdit và Mega 4.

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Tỷ lệ mắc/tử vong trên nhóm bệnh nhân phát

ban nghi sởi ở NA từ 1/2009- 6/2011.

Năm Tổng số

mắc Tỷ lệ chết mắc/100.0Tỷ lệ

00

Tỷ lệ chết/100.0

Kết quả xác định kháng thể IgM kháng sởi từ

n( %) (59,6) 283 (33,5)159 (6,9)33 (100,0)475

Sự phân bố sởi và rubella 1/2009-6/2011

Phân bố bệnh nhân theo giới

• Không có sự khác biệt về tỷ lệ bênh nhân mắc sởi giữa nam và nữ

Phân bố bệnh nhân sởi theo nhóm tuổi

1975-1979: 12-23 tháng; Vi t Nam (2008- 2010): 1-6 và 18-26 ệ

Phân bố bệnh nhân sởi theo

vùng địa lý

Thành công hoạt động tiêm văc xin 10 huyện miền núi 2002- 2007.

Phân bố bệnh nhân sởi theo

huyện/ thị

Tình trạng tiêm vắc xin sởi trên nhóm bênh

nhân dương tính 2009- 2010

Miễn dịch IgM, IgG giảm theo thời gian, hiệu lực VX sởi 90%, Tỷ lệ tiêm VX sởi 90%hoặc bảo

quản VX không tốt, tiêm không đúng kỹ thuật.

Phân bố bệnh nhân sởi theo tháng

trong năm

H.V.Tân, H.P.Liên( MB); V.Q,Mai( MT) đỉnh dịch tháng 5

Phân bố bệnh nhân sởi theo từng tháng

trong các năm từ 1/2009- 6/2011

Kết quả phân lập vi rút

Năm Tổng

Kết quả

Số lượng bệnh nhân (+)/CPE TL (%)

Số lượng bệnh nhân (-)/CPE TL (%)

2009 5 4 80,0 1 20,0

2010 19 5 26,3 14 73,7

2011 6 0 0,0 6 100,0

Tổng 9 30,0 21 70.0

Kết quả khuếch đại gien N bằng phản

ứng RT- PCR

12/14 (85,7)

( 50%)

23/30 (76,7%)

So sánh hai kỹ thuật RT- PCR và ELISA

Cây di truyền các chủng vi rút sởi ở Nghệ An

năm 2009-2010

MONTREAL.CAN 89 D4 VIC.AUS 99 D9

PALAU.BLA 93 D5 BANGKOK.THA 93 D5

CHICAGO.USA 89 D3 MANCHES.UNK 94 D8 d11

VIC.AUS 85 D7

ILLIN.USA 99 D7 NJ.USA 94 D6

MVP.UK 74 D1 JOHANN.SOA 88 D2

UGANDA-01-D10 MADRID.SPA 94 F

JM.USA 77 C2

W TF.DEU 90 C2 TOKYO.JPN 84K C1

BRAXATOR.DEU 71 E ED-W T A

LIBREVILLE.GAB 84 B2 YAOUNDE.CAE 83 B1 NY.USA 94 B3

IBADAN.NIE 97 B3 AMSTER.NET 97 G2 GRESIK.INO 02 G3

BERKELEY.USA 83 G1

BEIJING.CHN 94 H2 HUNAN.CHN 93 H1

MVs/NgheAn(NghiLoc).VNM/50.2010/17 MVi/NgheAn(Vinh).VNM/45.2009/103 MVi/NgheAn(DienChau).VNM/45.2009/106 MVs/NgheAn.VNM/52.2010/23

MVs/NgheAn(Vinh).VNM/50.2010/11 MVs/NgheAn.VNM/52.2010/27 MVs/NgheAn(Vinh).VNM/50.2010/12

100

19 17 62

31 51 100 99

95

96

62 94 75

66 52 77

40

64

52

43 73

33 23 30

So sánh sự phân bố kiểu gen của chủng vi

KẾT LUẬN

 Tỷ lệ xác định dương tính với Sởi năm 2009 – 2010 là 59,6% Không có trường hợp mắc Sởi nào năm 2011

 Bệnh có ở nhiều độ tuổi khác nhau từ 4 th đến 38 tuổi, tập trung cao lứa tuổi từ 1-9 tuổi

 Không có sự khác biệt Nam và Nữ

 Bệnh xuất hiện ở Đồng bằng, Thành thị cao hơn nhiều Miền núi với tỷ lệ mắc 49,5%, 43,1% và 7,4%

 Bệnh phân bố quanh năm nhưng có tỷ lệ cao vào tháng 1,

3, 5, 11

1 Tỷ lệ mắc sởi ở bệnh nhân sốt phát ban nghi sởi

bằng phương pháp huyết thanh học

1.Đặc điểm di truyền phân tử của các chủng vi rút

sởi phân lập được tại NA năm 1/2009- 6/2011

 Vi rút sởi lưu hành và gây dịch tại tỉnh NA năm 2009 – 2010

thuộc nhóm gen H, kiểu gen H1, giống với chủng vi rút sởi lưu hành ở các tỉnh khác trong nước năm 2008- 2010 và với chủng

KIẾN NGHỊ

1 Cần tiến hành tiêm nhắc lại vắc xin sởi mũi 2 khi trẻ

được 4-5 tuổi trong chương trình tiêm chủng thường xuyên, hoặc tổ chức chiến dịch tiêm vắc xin sởi nhắc lại định kỳ 5 năm /lần cho toàn bộ trẻ1-15 tuổi

2 Tiếp tục duy trì việc xác định kiểu gen của vi rút sởi

hàng năm để làm cơ sở dữ liệu cho công tác thanh toán bệnh sởi ở Việt Nam