Phong trào yêu nước

Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân Việt Nam trong những năm cuối thế kỉ XIX... Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến tại kinh thành Huế và sự bùng nổ phong trào Cần Vương

Phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân Việt Nam trong những năm cuối thế

kỉ XIX

I Phong trào Cần Vương bùng nổ

Em có nhận xét gì về tình hình nước ta sau Hiệp ước

Hácmăng và Patơnốt ?

1 Cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến tại kinh thành Huế và sự bùng nổ phong trào Cần Vương.

- Triều đình đã phản bội lại nhân dân, không đoàn kết với

nhân dân và đã kí văn kiện đầu hàng Pháp

- Thực dân Pháp đã hoàn thành quá trình xâm lược Việt Nam

a Nguyên nhân của cuộc phản công :

Em hãy nêu nguyên nhân dẫn đến cuộc phản

công quân Pháp ở kinh thành Huế ?

- Sau hiệp ước Hácmăng và Patơnốt, thực dân Pháp bắt đầu thiết lập chế độ bảo hộ ở Bắc kì và nửa bảo hộ ở Trung kì.

- Phong trào đấu tranh chống Pháp của nhân dân ta tiếp tục phát triển.

- Tiêu biểu phong trào chống Pháp của phe chủ chiến đứng

đầu là Tôn Thất Thuyết.

Em có hiểu biết gì về Tôn Thất Thuyết ?

Ti u s Tôn Thất Thuyết ể ử

• Sinh năm 1835 mất năm 1913, đại thần theo xu

hướng chủ chiến chống Phỏp trong triều đỡnh

nhà Nguyễn

• ễng là hậu duệ của Hiền Vương Nguyễn Phỳc

Tần

• Năm 1869, làm ỏn sỏt Hải Dương

• Năm 1873, cựng quõn Cờ đen của Lưu Vĩnh

Phỳc đỏnh Phỏp ở ễ Cầu Giấy, giết được sĩ

quan chỉ huy Phỏp Gacniờ (F Garnier)

• Năm 1883, được sung vào Viện Cơ mật Vua

Tự Đức mất, ụng là một trong ba vị Phụ chớnh

đại thần

• Để thực hiện tinh thần chủ chiến, ụng cựng với

Phụ chớnh Nguyễn Văn Tường phế truất, bức

tử và ỏm sỏt một số nhõn vật thuộc phe phỏi

khỏc và tụn Ưng Lịch mới 14 tuổi lờn ngụi lấy

niờn hiệu là Hàm Nghi

• Thỏng 7.1885, chủ động tấn cụng Phỏp ở Huế

nhưng thất bại Sau đú, rước vua Hàm Nghi ra

sơn phũng Quảng Trị, rồi Quảng Bỡnh, Hà Tĩnh

mở đầu phong trào Cần vương khỏng Phỏp

Người Pháp đánh giá về Tôn Thất Thuyết “Lòng yêu nước

của Tôn Thất Thuyết không chấp nhận một sự thỏa hiệp

nào,ông ta xem quan lại chủ hòa như kẻ thù của dân tộc…

Tuy nhiên, dù cho sự đánh giá ông của những người cùng

thời thiên vị như thế nào,một đạo đức lớn đã bộc lộ rõ rệt

trong mọi hoàn cảnh của đời ông,đó là sự gắn bó lạ lùng

của ông với Tổ quốc”.

Vì sao Pháp lại muốn tiêu diệt phe chủ chiến?

- Phe chủ chiến trong triều đình đang ra sức chuẩn bị gây dựng lực lượng tại các căn cứ

Pháp tỏ rõ thái độ muốn tiêu diệt Tôn Thất Thuyết và phe chủ chiến, trước tình hình đó phe chủ chiến đã làm gì?

- Phe chủ chiến quyết định phản công ra tay trước vào ngày mồng 4,5

ã 7 ã 1885.

- Đêm 4,5/7/1885, Tôn Thất

Thuyết hạ lệnh cho quân

triều đình tấn công ở tòa

Khâm sứ và Đồn Mang cá

- Sáng 6/7/1885, quân Pháp

phản công kinh thành Huế

Tôn Thất Thuyết đưa Hàm

Nghi cùng triều đình rút

khỏi kinh thành lên sơn

phòng Tân Sở

- Ngày 13/7/1885, Tôn Thất

Thuyết lấy danh nghĩa Hàm

Nghi xuống chiếu Cần Vư

ơng,

Lược đồ kinh thành Huế năm 1885

b Diễn biến

Em có hiểu biết gì về vua Hàm Nghi?

• Năm 1904, cựu hoàng Hàm Nghi đớnh

hụn với cụ Marcelle Laloe (sinh năm

1884), con gỏi của ụng Laloe chỏnh

ỏn toà Thượng phẩm Alger Đỏm

cưới của họ trở thành một sự kiện

văn húa của thủ đụ Alger Hàm Nghi

cựng bà Marcelle Laloe cú ba người

con:

• Cụng chỳa Như Mai sinh năm 1905

• Cụng chỳa Như Lý sinh năm 1908

• Hoàng tử Minh Đức sinh năm 1910

• Ngày 4 thỏng 1 năm 1943, vua Hàm

Nghi qua đời vỡ bệnh ung thư dạ dày

tại biệt thự Gia Long, thủ đụ Alger

ễng được chụn cất ở Sarlat

(Sarlat-la-Canộda), vựng Aquitaine, nước

Phỏp Trờn mộ của vua Hàm Nghi và

một số tài liệu ghi ụng mất năm 1944

ễng ra đi mang theo nỗi hờn vong

quốc khụng bao giờ nguụi ngoai trong

tõm trớ [10]

Đám cưới vua Hàm Nghi

Em hiểu thế nào là “Cần Vương”? Xuống chiếu

“Cần Vương” nhằm mục tiêu gì?

- Kêu gọi văn thân, sỹ phu, nhân dân phò vua cứu nước.

Sau khi vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vương đã có tác dụng như thế nào đối với nhân dân?

- Chiếu Cần Vương đã thổi bùng ngọn lửa đấu tranh của nhân dân

ta Phong trào Cần Vương bùng nổ kéo dài suốt 12 năm cuối thể kỷ XIX.

2 Các giai đoạn phát triển của phong trào Cần Vương.

Phong trào Cần Vương bùng nổ và phát triển

qua hai giai đoạn.

a Từ 1885-1888

- Lãnh đạo:Hàm Nghi, Tôn Thất

Thuyết, các văn thân, sĩ phu yêu

nước.

- Lực lượng: đông đảo gồm nông

dân và cả dân tộc thiểu số

- Địa bàn: từ Bắc vào Nam, sôi nổi

nhất là ở Trung Kì và Bắc Kì

- Diễn biến: có các cuộc khởi

nghĩa tiêu biểu:KN Ba Đình, Hư

ơng Khê; Bãi Sậy

- Kết quả: Cuối năm 1888 vua

b Giai đoạn 1888-1896:

-Lãnh đạo: Các sĩ phu, văn thân

yêu nước

-Địa bàn thu hẹp, quy tụ thành

những trung tâm lớn, trọng tâm

chuyển lên vùng núi và trung du.

-Diễn biến:tiêu biểu là cuộc KN

Hồng Lĩnh, Hương Khê

thất bại

-Tính chất: là phong trào yêu nư

ớc chống Pháp theo ý thức hệ

phong kiến, thể hiện tính dân tộc

sâu sắc.

Lược đồ KN Hương Khê

Tại sao sau khi vua Hàm Nghi bị bắt phong trào Cần Vư

ơng vẫn tiếp tục nổ ra? Qua đó nói lên điều gì?

Sau khi vua Hàm Nghi bị bắt, tính chất cần vương phò vua

không còn, nhưng mục đích cứu nước thì còn và luôn là mục

tiêu hướng tới của nhân dân ta Do đó phong trào Cần Vương thể

hiện mang tính dân tộc sâu sắc

II Một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong phong trào Cần Vương và phong trào đấu tranh tự vệ cuối thế kỷ XIX.

1.Khởi nghĩa Bãi Sậy(1883-1892)

Vì sao gọi là cuộc KN

Bãi Sậy?

Vì Bãi Sậy là căn cứ chính,

còn thực chất phong trào

Bãi Sậy có địa bàn hoạt

động rộng khắp các tỉnh(Hư

ng Yên, Hải Dương, Bắc

Ninh…)

Lãnh đạo cuộc KN

Bãi Sậy là ai?

Lãnh đạo là Nguyễn Thiện Thuật

Vµi nÐt vÒ tiÓu sö NguyÔn ThiÖn ThuËt

lãnh tụ cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy, một

trong các cuộc khởi nghĩa của

cuối thế kỷ 19

• Nguyễn Thiện Thuật, quê làng Xuân

Dục huyện Đường Hào (nay là làng

Xuân Đào xã Xuân Dục, huyện Mỹ

Hào tỉnh Hưng Yên)

• Nguyễn Thiện Thuật là con cả của một

gia đình nhà nho nghèo, thuộc dòng

họ hậu duệ của Nguyễn Trãi[1]

• Năm 1874, khi đã đỗ Tú tài, ông được

cử làm Bang biện do có công đánh

giặc ở Kinh Môn tỉnh Hải Dương

• Vào khoảng đầu năm 1883, lập căn

cứ ở Bãi Sậy

• Tháng 7 năm 1885, vua Hàm Nghi hạ

chiếu Cần Vương, Nguyễn Thiện

Thuật trở về Bãi Sậy lãnh đạo khởi

nghĩa Cần Vương kháng Pháp.

Với tài nghệ thuật lãnh đạo của mình, Nguyễn Thiện Thuật đã trang bị, tổ chức như thế nào cho nghĩa quân?

- Chia thành nhóm nhỏ(20-25 người) trà trộn vào dân, vũ khí chủ

yếu là tự tạo.

Em hãy trình bày tóm tắt diễn biến của cuộc

KN Bãi Sậy?

- Năm 1885-1887, nghĩa quân đẩy lui được nhiều cuộc càn quét.

- Từ năm 1888-1889, là giai đoạn chiến đấu quyết liệt, quân Pháp

và tay sai đã bao vây căn cứ chính.

Theo em điểm nổi bật của cuộc khởi nghĩa này là gì?

Đã vận động được nhiều lính ngụy trở về với nhân dân.

Nêu kết quả và ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa?

-Kết quả: Tồn tại 9 năm, gây cho Pháp nhiều khó khăn.

-ý nghĩa: + Kế tục truyền thống yêu nước của nhân dân ta

+ Để lại nhiều bài học kinh nghiệm tác chiến ở vùng đồng

bằng

Bài tập về nhà : - Vẽ bản đồ phong trào Cần Vương.

- Lập niên biểu về diễn biến chính của phong trào Cần Vư

ơng theo mẫu sau:

Thời gian Diễn biến chính Đặc điểm