KHÁI NIỆM KĨ THUẬT GEN VÀ CÔNG NGHỆ GEN → Tạo ra các chủng sinh vật mới có khả năng sản xuất nhiều loại sản phẩm sinh học cần thiết axit amin, prôtêin, enzim… với số lượng lớn và
Trang 1Giáo viên: Vũ Thị Nguyệt
TRƯỜNG THCS HƯƠNG SƠN
Trang 3Nội dung
III Khái niệm Công nghệ sinh học
Trang 4TIẾT 33- BÀI 32 CÔNG NGHỆ GEN
I KHÁI NIỆM KĨ THUẬT GEN VÀ CÔNG NGHỆ GEN
Nghiên cứu thông tin mục I SGK Tr92:
Kỹ thuật gen là gì ?
Trang 5Kĩ thuật gen (kĩ thuật di truyền) là các thao tác tác động lên ADN để chuyển một đoạn ADN mang một hoặc một cụm gen
từ tế bào của loài cho sang tế bào của loài nhận nhờ thể truyền
TIẾT 33- BÀI 32 CÔNG NGHỆ GEN
Vi khuẩn E.Coli
thể truyền
Thể truyền: là một phân tử ADN nhỏ có khả năng nhân đôi độc lập với hệ gen của tế bào hoặc có thể gắn vào hệ gen của tế bào
I KHÁI NIỆM KĨ THUẬT GEN VÀ CÔNG NGHỆ GEN
Trang 6Thể truyền hay dùng là plasmid - phân tử ADN vòng (gồm 8000-200000 cặp nu)nằm trong tế bào chất của tế bào vi khuẩn Mỗi tế bào vi khuẩn có thể chứa từ vài đến vài chục plasmid.
Thể truyền
Trang 73 1
6
6
Hình 32: Sơ đồ chuyển gen vào tế bào vi khuẩn
đường ruột (E Coli)
1 Đoạn ADN tách từ tế bào cho; 2 Phân tử ADN làm thể truyền
3 ADN tái tổ hợp; 4.ADN tái tổ hợp trong tế bào VK; 5.ADN dạngvòng(NST)của TB VK; 6 ADN tái tổ hợp của thế hệ tiếp theo.
Kĩ thuật gen gồm những khâu nào?
Trang 8Các khâu của kĩ thuật gen:
Khâu 1: Tách ADN NST của tế bào cho và tách ADN làm thể truyền từ vi khuẩn hoặc vi rút
Khâu 2: Tạo ADN tái tổ hợp nhờ enzim.
Khâu 3: Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận.
Trang 9Enzim c¾t
Enzim nèi
ADN t¸i tæ hîp
Khâu 1
Khâu 2
Khâu 3
Trang 10Kĩ thuật gen Khâu 1 Các khâu của kỹ thuật gen Khâu 2 Khâu 3
• Kĩ thuật gen: là
các thao tác tác
động lên ADN để
chuyển một đoạn
ADN từ tế bào cho
sang tế bào nhận
nhờ thể truyền
Tách ADN NST của tế bào cho và tách phân
tử ADN làm thể
truyền từ vi khuẩn hoặc virut
Cắt và nối để tạo ADN tái tổ hợp: đoạn ADN của tế bào cho
và phân tử ADN làm thể truyền được cắt ở
vị trí xác định bởi enzim cắt, và chúng được nối với nhau nhờ enzim nối
Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận và tạo điều kiện cho gen
đã ghép được biểu hiện.
(tự nhân đôi, tổng hợp ARN, tổng hợp protein)
Công nghệ gen là gì?
Công nghệ gen: Là ngành kĩ thuật về quy trình ứng dụng kĩ thuật gen
Trang 111.Tạo ra các chủng vi sinh vật mới
II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN
TIẾT 33- BÀI 32 CÔNG NGHỆ GEN
I KHÁI NIỆM KĨ THUẬT GEN VÀ CÔNG NGHỆ GEN
2 Tạo giống cây trồng biến đổi gen
3 Tạo động vật biến đổi gen
Kĩ thuật gen được ứng dụng trong các lĩnh vực chủ yếu sau:
Kĩ thuật gen được ứng dụng trong các lĩnh vực chủ yếu nào?
Trang 12II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN
TIẾT 33- BÀI 32.CÔNG NGHỆ GEN
I KHÁI NIỆM KĨ THUẬT GEN VÀ CÔNG NGHỆ GEN
→ Tạo ra các chủng sinh vật mới có khả năng sản xuất nhiều loại sản phẩm sinh học cần thiết (axit amin, prôtêin, enzim…) với số lượng lớn và giá thành rẻ
Ví dụ: Dùng E coli và nấm men được cấy gen mã hóa
sản xuất kháng sinh và hoocmôn
+ vi khuẩn Ecoli mang gen tổng hợp H.insulin
+ vi khuẩn Ecoli mang gen tổng hợp chất kháng sinh
Trang 13Vi khuẩn E.Coli mang gen mã hóa Insulin.
Trang 142.Tạo giống cây trồng biến đổi gen
II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN
TIẾT 33- BÀI 32 CÔNG NGHỆ GEN
I KHÁI NIỆM KĨ THUẬT GEN VÀ CÔNG NGHỆ GEN
1.Tạo ra các chủng vi sinh vật mới
→ Bằng kĩ thuật di truyền người ta đã chuyển các gen quý như:năng suất và hàm lượng dinh dưỡng cao,kháng sâu bệnh,kháng thuốc diệt
cỏ dại…vào cây trồng
Ví dụ:
+ Giống lúa giàu vitamin A,giống lúa có hàm lượng sắt cao…
+ Giống đu đủ có khả năng kháng virus CMV…
+ Giống đậu tương có hàm lượng dinh dưỡng cao…
+…
Trang 15Giống lúa đ ợc chuyển gen
tổng hợp -carotene (giống
lúa vàng) Sau quá trỡnh tiêu
hoá, -carotene đ ợc chuyển
hoá thành vitamin A
Khoảng 120 triệu trẻ em trên
thế giới bị các rối loạn do
thiếu vitamin A Giống lúa
vàng mang lại niềm hy vọng
trong việc bảo vệ khoảng 1
đến 2 triệu bệnh nhân bị
các rối loạn do thiếu vitamin
A
Gạo bỡnh thường
Gạo hạt vàng
Trang 16Cây ngô chuyển gen
- Kháng bệnh
+ Kháng sâu bệnh (Bt)+ Kháng mọt sau thu hoạch (CMx, serpin)
- Chín sớm
Rút ngắn thời gian trồng trọt
- Kháng thuốc diệt cỏ
Trang 17Cây đu đủ (Carica papaya L.) được
chuyển gen kháng bệnh virus (A) và
cây đối chứng(B)
Bông chuyển gen kháng sâu bệnh (phải) và bông không chuyển gen mẫn cảm với sâu
bệnh (trái)
Trang 18Cây cà chua chuyển gen :
- Gen kéo dài thời gian chín
→ Làm chậm quá trình chín nhũn của quả
→ Tăng cường chất lượng quả và kéo dài thời gian bảo quản sau thu hoạch
- Gen kháng bệnh virut CMV
→ Góp phần giảm thuốc trừ sâu sử dụng trong quá trình trồng trọt
Trang 19I KHÁI NIỆM KĨ THUẬT GEN VÀ CÔNG NGHỆ GEN
3.Tạo động vật biến đổi gen
II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN
TIẾT 33- BÀI 32 CÔNG NGHỆ GEN
1.Tạo ra các chủng vi sinh vật mới
2.Tạo giống cây trồng biến đổi gen
→ Tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, sản xuất Prôtêin có giá trị cao…
- Trên thế giới :
+ Đã chuyển gen sinh trưởng ở bò vào lợn giúp hiệu quả tiêu thụ thức ăn cao hơn.
+ Đã chuyển gen xác định mùi sữa ở người vào tế bào phôi bò cái,làm cho sữa bò
có mùi sữa người và dễ tiêu hoá
+ Đã chuyển gen tổng hợp hoocmon sinh trưởng và gen chịu lạnh từ cá bắc cực vào cá hồi và cá chép
- Ở việt Nam : chuyển gen tổng hợp hoocmôn sinh trưởng ở người vào cá trạch.
Trang 20Một số thành tựu ứng dụng công nghệ gen ở Động vật
Chuột nhắt mang gen hoocmon tăng trưởng của chuột cống to(phải) hơn khoảng 2 lần so với chuột bình thường(trái)
Cá hồi mang gen hoocmon
tăng trưởng(phải) to hơn so với
cá hồi bình thường (trái)
Trang 21động vật biến đổi gen
Trang 22HEO MANG GEN NGƯỜI
Trang 23KHỈ PHÁT SÁNG
Trang 24III KHÁI NIỆM CÔNG NGHỆ SINH HỌC (CNSH) II ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN
I KHÁI NIỆM KĨ THUẬT GEN VÀ CÔNG NGHỆ GEN
TIẾT 33- BÀI 32 CÔNG NGHỆ GEN
Công nghệ sinh học: Là nghành công nghệ sử dụng tế bào sống và các quá trình sinh học để tạo ra các sản phẩm sinh học cần thiết cho con người
Công nghệ enzim/prôtêin Công nghệ sinh học-y dược
Công nghệ sinh học là gì ?
Trang 25Vai trß cña c«ng nghÖ lªn men:
* Công nghệ lên men để sản xuất các chế phẩm vi sinh
dùng trong chăn nuôi,trồng trọt và bảo quản thực phẩm
Trang 26Vai trò của công nghệ tế bào
• Tạo ra các giống cây trồng
mới ,bảo tồn nguồn gen thực vật
quý,nhân bản vô tính ở động
Bê nhân bản vô tính -2001,
Cá trạch nhân bản vô tính (ở Việt
nam)…
Cà chua Green Zebra Seedling
có hương vị ngọt như quả táo
Cừu Đôly
Trang 27Thành tựu của công nghệ chuyển nhân và phôi:
• Cấy phôi bò từ bò mẹ cao sản
sang những con bò cái khác(nhờ
những con bò này mang thai
giúp)=>từ 1 con bò mẹ có thể
cho 10 đến 500 con/năm
Giúp tăng nhanh số lượng đàn bò
