II/ Ứng dụng công nghệ genTạo giống cây trồng biến đổi gen Tạo chủng vi sinh vật mới Tạo động vật biến đổi gen... Lĩnh vực ứng dụng Ưu điểm Thành tựuTạo chủng vi sinh vật mới Sản xuấ
Trang 2Bài 32 CÔNG NGHỆ GEN
I/ Khái niệm kĩ thuật gen và công nghệ gen
II/ Ứng dụng công nghệ gen
III/ Khái niệm công nghệ sinh học
Trang 3I/ Khái niệm kĩ thuật gen và công nghệ gen
Quan sát hình 32, đọc thông tin phần I sgk, trả lời câu hỏi :
1/ Kĩ thuật gen gồm những khâu chủ yếu nào ?2/ Kĩ thuật gen là gì ?
3/ Người ta sử dụng kĩ thuật gen nhằm mục đích gì ?
Trang 4Sơ đồ Kĩ thuật gen
Plasmit
ADN của tế bào cho
ADN tái tổ hợp
ADN tái tổ hợp trong
Trang 5ADN của thể truyền
ADN tái tổ hợp tế bào vi khuẩn ADN tái tổ
hợp ở thế hệ tiếp theo
Khâu 1: tách
ADN từ tế bào
cho và nhận
Khâu 2: Cắt và nối tạo ADN lai ADN lai vào tế Khâu 3: Đưa
bào nhận
Trang 6Kĩ thuật gen là gì ?
Kĩ thuật gen là tập hợp các
phương pháp tác động định
hướng lên ADN nhằm
chuyển gen/ADN từ tế bào
cho loài này sang tế bào
nhận của loài khác
Chuyển gen trực tiếp bằng súng bắn gen
Bài 32 CÔNG NGHỆ GEN
Trang 7Cà chua chuyển gen tổng hợp antitrypsin ở người
ngừa ung thư
Nấm men mang gen tổng hợp chất
Artemisinin từ cây Thanh hao
hoa vàng chửa sốt rét ở người
Trang 8CÔNG
NGHỆ
GEN
I/ Khái niệm
Kĩ thuật gen : phương pháp chuyển gen từ
tế bào cho sang tế bào nhận nhờ thể truyền
Có 3 khâu : + Tách ADN từ tế bào cho và ADN thể truyền
+ Cắt và nối tạo ADN lai + Đưa ADN lai vào tế bào nhận
Công nghệ gen là ngành kĩ thuật về quy trình ứng dụng kĩ thuật gen
II/ Ứng dụng
Trang 9Lĩnh vực ứng dụng Ưu điểm Thành tựu
Đọc thông tin phần II sgk, kết hợp bài sưu tầm trước từ nhà, thảo luận nhóm hoàn thành bảng sau
Trang 10II/ Ứng dụng công nghệ gen
Tạo giống cây
trồng biến đổi gen
Tạo chủng vi sinh
vật mới
Tạo động vật biến
đổi gen
Trang 11Lĩnh vực ứng dụng Ưu điểm Thành tựu
Tạo chủng vi sinh
vật mới
Sản xuất sản phẩm sinh học với số lượng lớn, giá thành rẻ
Dùng chủng E.Coli sản xuất Insulin , …
Trang 12- Insulin do tuyến tuỵ tiết ra
- Vai trò : Chuyển glucozơ trong máu thành
glycogen dự trữ
- Sản xuất:
+ Gen tổng hợp insulin ở người được tách
và chuyển vào vi khuẩn E.Coli bằng vectơ
là plasmit
+ Vi khuẩn tạo thành được sản xuất trên
quy mô công nghiệp với số lượng lớn.Sau
đó tách chiết lấy insulin nguyên chất, sử
dụng để sản xuất thuốc chữa bệnh tiểu
đường.
Insulin và cách sản suất insulin trên quy mô công nghiệp:
E.Coli
Trang 13Vắcxin rubella được điều chế từ virut rubella chủng Wistar RA 27/3.Virut được nuôi cấy trên
tế bào lưỡng bội người
Vắcxin phòng bệnh viêm gan B được
sản xuất trong tế bào nấm men sử
dụng công nghệ tái tổ hợp ADN.
Trang 14II/ Ứng dụng công nghệ gen
Tạo chủng vi sinh
vật mới
Sản xuất sản phẩm sinh học với số lượng lớn, giá thành rẻ
Dùng chủng E.Coli sản xuất Insulin , …
Tạo giống cây
trồng biến đổi gen
Chuyển các gen quy định đặc điểm quý vào cây trồng
Chuyển gen kháng sâu bệnh, gen tổng hợp vtm A, gen chin sớm, … vào lúa, ngô, cà chua, ….
Trang 15 Quá trình chín của quả bị chậm
lại nên bảo quản được lâu
Có khả năng kháng virut nên
giảm khả năng sử dụng thuốc
diệt côn trùng gây bệnh cho
cây hạn chế sự ô nhiễm môi
trường
Cà chua biến đổi gen
Trang 16Click to edit Master text styles
Second level
Third level
Fourth level
Fifth level
Lúa chuyển gen tổng hợp beta caroten
II/ Ứng dụng công nghệ gen
Gạo của giống lúa này có chứa β carotene chuyển hoá thành vitamin A trong quá trình tiêu hoá ở người
Làm giảm số bệnh nhân bị rối loại do thiếu vitamin A
Trang 18Cà chua Green Zebra Seedling
có hương vị ngọt như quả táo
Ngô biến đổi gen chịu hạn tốt
Trang 19Lĩnh vực ứng dụng Ưu điểm Thành tựu
Tạo chủng vi sinh
vật mới
Sản xuất sản phẩm sinh học với số lượng lớn, giá thành rẻ
Dùng chủng E.Coli sản xuất Insulin , …
Tạo giống cây
trồng biến đổi gen
Chuyển các gen quy định đặc điểm quý vào cây trồng
Chuyển gen kháng sâu bệnh, gen tổng hợp vtm A, gen chin sớm, … vào lúa, ngô, cà chua, ….
Tạo động vật biến
đổi gen
Trang 20Cừu tiết sữa chứa prôtêin huyết thanh
Trang 21Third level
Fourth level
Fifth level
Bò chuyển gen
Gà chuyển gen để nghiên cứu quá trình
phát triển phôi, sản xuất kháng thể, văcxin, …
Trang 22ANDi - chú khỉ chuyển gen được chào đời vào ngày 2 tháng 10 năm 2000 để khám phá nguyên
nhân của các bệnh như ung thư, Parkinson, Alzheimer, tiểu đường, tim mạch, các bệnh về trí tụê
3 Tạo động vật biến đổi gen
Dê chuyển gen tiết sữa chứa prôtêin
dược phẩm
Trang 23Elba, thỏ chuyển gen protein huỳnh quang màu
xanh lá cây
Chuyển gen hoocmôn sinh trưởng vào cá hồi
Trang 24Ở Việt Nam, tại Phòng Công nghệ gen
Ðộng vật, Viện Công nghệ Sinh học,
Trung tâm Khoa học Tự nhiên và Công
nghệ Quốc gia, Việt Nam, Nguyễn Văn
Cường và cộng sự đã và đang nghiên
cứu chuyển tổ hợp gen hormone sinh
trưởng người (MThGH) vào chuột, cá
vàng (Carassius autarus), cá chạch
(Misgurnus anguillicaudatus) và cá
chép (Cyprinus carpio) Với một số kết
quả bước đầu đã đạt được, việc
nghiên cứu tạo cá chuyển gen đang
được tiếp tục tiến hành.
Cá chép (Common carp) chuyển gen hormone sinh trưởng
3 Tạo động vật biến đổi gen
Trang 25+ Có thể sản xuất ra thuốc chữa bệnh cho con người như: tạo giống cừu sản xuất protein huyết thanh của người sản xuất
ra protein C chữa bệnh máu vón cục ở
người…
+ Nghiên cứu khoa học ( phát triển phôi, nguyên nhân một số bệnh như Parkinson, tim mạch, …)
Trang 26II/ Ứng dụng công nghệ gen
Tạo chủng vi sinh
vật mới
Sản xuất sản phẩm sinh học với số lượng lớn, giá thành rẻ
Dùng chủng E.Coli sản xuất Insulin , …
Tạo giống cây
trồng biến đổi gen
Chuyển các gen quy định đặc điểm quý vào cây trồng
Chuyển gen kháng sâu bệnh, gen tổng hợp vtm A, gen chin sớm, … vào lúa, ngô, cà chua, ….
Trang 28III/ Khái niệm công nghệ sinh học
Đọc thông tin phần III sgk, trả lời câu hỏi kênh lệnh trang 94 :
Công nghệ sinh học là gì ? Gồm những lĩnh vực
nào ?
Tại sao CNSH là hướng ưu tiên đầu tư và phát
triển trên thế giới và ở Việt Nam ?
Trang 29Khái niệm Các lĩnh vực
Trang 30II/ TRẢ LỜI CÂU HỎI
Chọn câu trả lời đúng nhất trong mỗi câu sau:
Câu 1 Quy trình chuyển gen gồm các bước.
1 Tạo ADN tái tổ hợp
2 Cắt và nối ADN
3 Chuyển ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận
4 Tách ADN từ tế bào nhận
A.1,2,3,4 B 4,2,1,3
C 1,2,4,3 D 2,3,4,1
Trang 31Câu 2 Trong kĩ thuật gen, thường dùng thể truyền là :
A.thực khuẩn thể và vi khuẩn
B.plasmit và vi khuẩn
C.thực khuẩn thể và plasmit
D.plasmit và nấm men
Câu 3 Tế bào nhận ADN tái tổ hợp thường là
A.tế bào động vật B tế bào người
C vi khuẩn E.coli D tế bào thực vật
Trang 32Câu 4 Dùng vi khuẩn E Coli sản xuất insulin của người là thành quả của :
A Kĩ thuật vi tiêm
B Lai tế bào xô ma
C Gây đột biến nhân tạo
D Kĩ thuật cấy gen nhờ vectơ là plasmit
II/ TRẢ LỜI CÂU HỎI
Trang 33Hiện nay trên thế giới và VN, CNSH được coi là hướng ưu tiên đầu
tư và phát triển Theo số liệu của Tổ chức hướng dẫn CNSH (1999) thì giá trị sản lượng của một số sản phẩm CNSH trên thị trường thế giới năm 1998 ạt 45-60 tỉ đôla Mỹ (USD), năm 1999 đạt 65 tỉ USD,
dự báo năm 2010 đạt 1000 tỉ USD
Em hãy cho biết :
- Công nghệ sinh học là gì ?
- Kể một vài thành tựu nổi bật của CNSH
