Chuyên đề 3 dạy học tích hợp trong môn toán ở tiểu học

Điều đó góp phần quan trọng phát triển năng lực HS, thực hiện việc “giảm tải”, tránh sự trùng lặp, chồng chéo trong nội dung ở các môn học, đồng thời nâng cao nhận thức, nâng cao NL về

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

Những nội dung chính được đề cập:

1 Quan niệm, mức độ, hình thức của dạy học tích hợp trong môn Toán tiểu học

2 Giới thiệu một vài mô hình tích hợp được thể hiện trong SGK Toán các nước và Đề xuất cho Việt Nam

PP nghiên cứu và cấu trúc nội dung

Pierre Léna : ”Tính phức hợp ồ ạt tràn vào công cuộc phát triển tri thức” Edgar Morin: ’Thách thức của TK 21 – Liên kết tri thức’

Phần lớn các bài toán, các tình huống thực tiễn cần giải quyết đều đòi hỏi phải huy động, vận dụng một cách tổng hợp các KT, KN có được từ các lĩnh vực khác nhau

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

liên kết trên phương diện ý tưởng, phương pháp, nội dung giữa các môn học (lĩnh vực giáo dục) này với các môn học (lĩnh vực giáo dục) khác Sự kết hợp hài hòa giữa các lĩnh vực tri thức sẽ mang đến cho HS những trải nghiệm thực sự có ý nghĩa, giúp HS hiểu sâu hơn vấn đề, nhận ra được sự liên hệ giữa những gì được học, qua đó đạt hiệu quả học tập cao hơn

Dạy học tích hợp cũng là xu hướng tự nhiên và tiên tiến của giáo dục trong nước và thế giới

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

• Trường tiểu học– đó là một giai đoạn có ý nghĩa rất

đặc biệt trong cuộc đời của một con người Trong giai đoạn giáo dục này, diễn ra sự hình thành cơ sở nền tảng về mặt nhận thức, niềm tin, lòng tự trọng

và tính tự chủ Việc TH trong dh ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển hoạt động nhận thức và nhân

cách của HS Không chỉ tạo điều kiện hình thành cơ

sở nền tảng về mặt nhận thức mà còn tạo dựng nền tảng văn hóa cho HS

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

• Ở trường TH mỗi GV chịu trách nhiệm giảng dạy

toàn bộ các môn học (trừ một số môn năng khiếu chuyên biệt) nên việc thực hiện dh tích hợp thuận lợi hơn so với các cấp học trên Trong thực tế, với

sự nỗ lực sáng tạo của mỗi GV, có thể thấy các nhà

trường hiện nay đã sử dụng một cách khá tích cực việc dạy học theo kiểu “tích hợp” Điều đó góp

phần quan trọng phát triển năng lực HS, thực hiện việc “giảm tải”, tránh sự trùng lặp, chồng chéo

trong nội dung ở các môn học, đồng thời nâng cao nhận thức, nâng cao NL về ĐM GD nói chung và dạy học tích hợp nói riêng cho đội ngũ GV tiểu học

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

BÁO CÁO

Về việc triển khai các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

KHỐI CHỦ ĐỀ SỐ BÀI THỜI GIAN

THỰC HIỆN

GHI CHÚ

1,2,3 Giáo dục về An

toàn giao thông

06 Tuần 1  3 2 tiết /tuần

4;5 03 Tuần 1  3 1 tiết /tuần

2,3,4,5

Giáo dục nếp sống Thanh lịch- Văn minh cho học sinh Hà Nội

10 Tuần 20  29 1tiết/tuần

 Nhà trường triển khai giảng dạy vào các tiết Hoạt động tập thể

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

Dự thảo Chương trình tổng thể (tháng 8/2015) nêu rõ

“Hệ thống các môn học được thiết kế theo định

hướng bảo đảm cân đối nội dung các lĩnh vực giáo

dục, phù hợp với từng cấp học, lớp học; thống nhất

giữa các lớp học trước với các lớp học sau; tích hợp

mạnh ở các lớp học dưới, phân hoá dần ở các lớp học

trên”.

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

I Quan niệm, mức độ, hình thức của DH tích hợp

1.Dạy học tích hợp là tổ chức, hướng dẫn để học sinh biết huy

động tổng hợp kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết các nhiệm vụ học tập; thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năng mới; phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề trong học tập và trong thực tiễn cuộc sống.

Tính tích hợp thể hiện qua sự huy động, kết hợp, liên hệ các yếu tố có liên quan với nhau của nhiều lĩnh vực để giải quyết có hiệu quả một vấn đề và thường đạt được nhiều mục tiêu khác nhau.

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

2.Dạy học tích hợp là con đường hiệu quả để hình thành và phát triển NL của HS, đặc biệt NL GQVĐ

trong thực tiễn đời sống Đó là lý do tại sao ngay từ

TH cần thiết phải trang bị cho mỗi HS cách nhìn nhận một đối tượng hoặc các hiện tượng thực tế từ những quan điểm, góc nhìn đôi khi rất khác nhau, chẳng hạn, biết “nhìn”, biết cảm thụ một tác phẩm nghệ thuật từ bình diện logic và tình cảm; biết “bình giá” một bài viết thông tin khoa học không chỉ thuần túy từ bình diện tri thức khoa học mà còn từ bình diện yêu cầu của xã hội hay đời sống…

10

giảm sự trùng lặp các nội dung giữa các môn học,

góp phần giảm tải nội dung học tập ở cả hai khía

cạnh: giảm thiểu khối lượng kiến thức môn học và tránh tăng thêm thời lượng cho việc dạy học một nội dung theo qui định

11

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

4 Có thể tiến hành tích hợp theo cách: lấy bất kỳ một bài học nào với các cấu trúc và logic đã được thiết lập sẵn để làm cơ sở thực hiện tích hợp; sau đó sẽ thu hút, bổ sung thêm các kiến thức, các kết quả liên quan tới bài học đó từ các khoa học khác hoặc các môn học khác

Ví dụ, hình thành cho HS khái niệm “Số tự nhiên” trên cơ sở

“đếm” số lượng các đối tượng của một tập hợp Các hoạt động “đếm” không chỉ thuần túy liên quan đến môn toán mà còn được thực hiện qua các môn học hoặc HĐGD khác như: Thể dục, Âm nhạc, Thủ công, Mĩ thuật, TN-XH, Hoạt động giáo dục tập thể Khi đó, các khái niệm toán học được nhắc lại nhiều lần trong các bài học và các môn học khác nhau sẽ được củng cố và làm sâu sắc thêm.

12

TH n i môn còn đ c ội môn-hệ thống ược

đ c tr ng b i c u trúc ặc trưng bởi cấu trúc ư ởi cấu trúc ấu trúc

đ ng tâm xo n c; ồng tâm xoắn ốc; ắn ốc; ống

TH đa môn - “c ng đ ường độ ội môn-hệ thống

y u”: m i môn h c đ c ết,"nén ép“ ỗi môn học độc ọc độc ội môn-hệ thống

l p, chú ý ph n ng d ng ập, chú ý phần ứng dụng ần ứng dụng ức theo những ụng liên h đ n các môn h c ệ thống ết,"nén ép“ ọc độc khác;

TH xuyên môn- “c ng ường độ

đ m nh”: ph i h p các ội môn-hệ thống ạo ống ợc môn h c ọc độc

Các mức độ và hình thức của dạy học tích hợp

TH liên môn - “c ng đ ường độ ội môn-hệ thống

trung bình”: m i môn h c ỗi môn học độc ọc độc

đ c l p, thêm ph n “Ch ội môn-hệ thống ập, chú ý phần ứng dụng ần ứng dụng ủ

đ tích h p” chung cho ề tích hợp” chung cho ợc

các môn h c; ọc độc

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

6 Tích hợp trong nội bộ môn Toán

Toán học là một khoa học thống nhất Thông qua GD toán học, cần tạo điều kiện để HS được tiếp cận đến Toán học ở một chỉnh thể thống nhất và toàn vẹn.Đặc biệt, nó cho HS thấy được ý nghĩa, sức mạnh to lớn của Toán học trong việc

giải quyết những vấn đề của thực tiễn đời sống

Nội dung chương trình toán phổ thông phải có tính chỉnh thể thống nhất, được thiết kế theo các nhánh nội dung (hay các mạch kiến thức) và các nhánh năng lực, liên kết chặt chẽ với nhau, tương tự như mô hình mô tả cấu trúc phân tử AND, trong đó phân tử ADN là một chuỗi xoắn kép gồm hai mạch xoắn vào nhau với các liên kết ngang

Ví dụ: Các kiến thức trong mạch “Số học và Đại số” kéo dài

suốt từ lớp 1 đến lớp 9 về cơ bản được tích hợp trong chủ đề

“Hình thành và hoàn thiện hệ thống số”.

14

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

7 Tích hợp đa môn - “cường độ yếu”

Môn Toán là môn học công cụ, phục vụ trong việc dạy học các môn học khác như Vật lí, Hoá học, Sinh vật, Địa lí… Các kiến thức toán học được khai thác, được sử dụng nhiều trong các môn học khác Những khai thác có tính đa môn, tích hợp như vậy vừa mang lại hiệu quả với các bộ môn vừa góp phần củng

cố kiến thức môn Toán, đồng thời góp phần rèn luyện cho

học sinh năng lực vận dụng toán học vào thực tiễn.

15

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

8 Tích hợp liên môn.Tích hợp xuyên môn

Thông qua các HĐTNST trong giáo dục Toán học, với

nhiều hình thức như: tiến hành các dự án về ứng dụng Toán học trong thực tiễn; tổ chức các trò chơi, câu lạc bộ, cuộc thi về Toán… sẽ tạo cơ hội giúp học sinh v n dụng KT, KN đã được tích lũy vào thực tiễn ập, chú ý phần ứng dụng

cu c sống một cách sáng tạo; phát triển cho học ội môn-hệ thống sinh NL tổ chức và quản lý hoạt đ ng; giúp học sinh ội môn-hệ thống bước đầu xác định được NL, sở trường của bản thân nhằm định hướng và lựa chọn nghề nghi p; tạo ệ thống dựng một số NL cơ bản cho người lao động tương lai

và người công dân có trách nhiệm

16

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

9 ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH SÁCH GIÁO KHOA TÍCH HỢP

TRONG MÔN TOÁN

17

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

• Nguyên tăc 9

-Không được cực đoan, tích hợp chỉ là dung môi dẫn giải để chuyển tải tri thức toán Không biến giờ văn thành giờ Đạo đức Bài học Toán vẫn phải là toán

Tích hợp không làm mất đi cấu trúc hệ thốn của môn học

-Cẩn thận, bảo đảm tính chính xác của tích hợp

VD:Tây Côn Lĩnh không biết ở đâu thì đừng đưa vào

-GV cần nâng cao trình độ Nhà trường tiểu học là trung tâm văn hóa của địa phương, để lại dấu ấn sâu sắc trong mỗi đứa trẻ Người GV muốn dạy tích hợp phải là nhà văn hóa

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

THẢO LUẬN

Dựa vào kinh nghiệm dạy học ở tiểu học của anh/chị thảo luận về các cơ hội dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học

-Các nhóm thảo luận 15 phút

-Thống nhất ý kiến, viết trên giấy A0

- Báo cáo kết quả

19

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

THỰC HÀNH

•Dựa vào SGK Toán tiểu học hiện hành, thiết

kế một hoạt động dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học

- Các nhóm thảo luận 20 phút

- Cử đại diện trình bày

•Thảo luận: GV cần được ĐT và BD như thế nào để thực hiện dạy học tích hợp trong môn Toán ở tiểu học?

20

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

21

Chuyên đề 4

Tổ chức hoạt động trải nghiệm

sáng tạo trong dạy học môn

Toán ở tiểu học

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong CT GDPT

Hoạt động TNST trong CT GDPT là hoạt động giáo dục, trong đó, dưới sự hướng dẫn và tổ chức của nhà giáo dục, từng cá nhân học sinh được tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tiễn khác nhau của đời sống gia đình, nhà trường cũng như ngoài xã hội với tư cách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển tình cảm, đạo đức, các kỹ năng, tích luỹ kinh nghiệm riêng

và phát huy tiềm năng sáng tạo của mỗi cá nhân

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong CT GDPT

VD: Tổ chức cho HS tham quan một làng nghề (sơn mài, gốm

sứ, dệt lụa, cấy trồng…).

-HS trao đổi với người dân, tìm hiểu thông tin tư liệu để biết

về lịch sử, ý nghĩa văn hoá, cách làm, yêu cầu chất lượng, trao đổi mua bán sản phẩm;

-HS tập làm quen với một vài khâu trong qui trình sản xuất; tập nêu ý kiến về một số BP để nâng cao chất lượng sản phẩm, cách quảng bá sản phẩm;

-HS viết báo cáo kết quả nghiên cứu (theo nhóm)…

Qua HĐ này HS được rèn luyện KN giao tiếp, vận dụng tổng hợp KT của nhiều môn học, PP thu thập và xử lý thông tin, phát triển kĩ năng viết báo cáo và thuyết trình; phát triển quan

hệ, tình cảm với người dân địa phương…

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

Hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong CT GDPT

TNST là hoạt động được coi trọng trong từng môn học; đồng thời trong kế hoạch giáo dục cũng bố trí các hoạt động TNST riêng, hoạt động này mang tính tổng hợp của nhiều lĩnh vực giáo dục, kiến thức, kỹ năng khác nhau

Với CT hiện hành, có thể coi hoạt động ngoài giờ lên lớp, hoạt động tập thể, hoạt động theo chủ điểm…

và cả hoạt động Đoàn - Đội là hoạt động trải nghiệm Trong CT mới, Hoạt động TNST cùng với dạy học các môn làm thành 2 loại hoạt động giáo dục chính của các nhà trường

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

THẢO LUẬN

Dựa vào kinh nghiệm dạy học tiểu học của anh/chị thảo luận về các cơ hội tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo trong dạy học môn Toán ở tiểu học

-Các nhóm thảo luận 20 phút

-Thống nhất ý kiến

- Báo cáo kết quả

25

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

Bài thu hoạch

Dựa vào SGK Toán hiện hành, thiết kế một hoạt động dạy học tích hợp hoặc dạy học trải nghiệm sáng tạo trong môn Toán ở tiểu học

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

Chốt lại tập huấn

I.Giới thiệu về CT tổng thể trong CT GD PT mới, gồm :

1-Chiếu CT treo trên mang, gạch chân một vài khái niệm

2-ở tieu học có bao nhiêu môn học, môn nào mới

3-Giới thiệu kế hoạch dạy học, đọc giải thích

Qui về môn Toán

PGS.TS Đỗ Tiến Đạt - TS Trần Thúy Ngà

TỔNG KẾT

29