slide tài chính công về tự chủ tài chính, các trường đại học

Và Chưa bao giờ giáo dục đại học (GDĐH) Việt Nam nhận được nhiều sự quan tâm của công luận như thời gian gần đây: về vấn đề giáo dục đại học công hay tư, về vấn đề chậm tiến bộ của các trường công, về việc giáo dục đại học Việt Nam rất tụt hậu so với quốc tế và khu vực. Như là một giải pháp cho vấn đề này, Chính phủ đang có dự thảo cho 4 trường đại học lớn được hoạt động theo cơ chế tự chủ, trong đó có tự chủ về tài chính với mức trần học phí cao hơn khoảng 2,5 lần mức trần chung. Chính điều này đã khiến cho dự thảo vấp phải nhiều phản đối của dư luận. Vậy trước khi đi vào phân tích vấn đề trên, tôi sẽ làm rõ tự chủ là như thế nào không? Vì sao cần tự chủ? Và việc tự chủ đó có ảnh hưởng như thế nào? Khái niệm tự chủ đại học (hoặc tự trị đại học – university autonomy) ra đời cách đây 10 thế kỷ, cùng với sự ra đời của các trường đại học đầu tiên ở phương Tây. Tự chủ đã trở thành một khái niệm rất quan trọng và được xem là một giá trị căn bản của một trường đại học. Trong lịch sử hàng ngàn năm tồn tại đó, cho đến nay đã có rất nhiều định nghĩa và các diễn giải khác nhau liên quan đến vấn đề tự chủ của các trường đại học. Tuy nhiên, dù có ít nhiều khác biệt trong cách diễn đạt nhưng hầu hết các tác giả đều thống nhất ở một số điểm then chốt, đó là: “ Tự chủ là quyền của cơ sở giáo dục đại học quyết định sứ mạng và chương trình hoạt động của mình, cách thức và phương tiện thực hiện sứ mạng và chương trình hoạt động đó, đồng thời tự chịu trách nhiệm trước công chúng và pháp luật về mọi quyết định cũng như hoạt động của mình.”

Khoa Kế Toán-Kiểm Toán Trường đại học Công Nghiệp Hà Nội

Vậy Tự chủ là gì? Vì sao cần tự chủ? Tự chủ có ảnh hưởng như thế nào?

Tự chủ đã trở thành một khái niệm rất quan trọng và được xem là một giá trị căn bản của một trường đại học

“ Tự chủ là quyền của cơ sở giáo dục đại học quyết định sứ mạng và chương trình hoạt động của mình, cách

thức và phương tiện thực hiện sứ mạng và chương trình hoạt động đó, đồng thời tự chịu trách nhiệm trước công

chúng và pháp luật về mọi quyết định cũng như hoạt động của mình.”

Tự chủ là gì?

Tạo tính linh hoạt, tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, kích thích tính sáng tạo.

Thu hút nhân lực tài năng đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện chất lượng dịch vụ

Giảm gánh nặng cho chi tiêu ngân sách nhà nước

Làm bộ máy tinh gọn, biên chế hợp lý, đáp

ứng phục vụ nền kinh tế cả nước

Nâng cao chất lượng hoạt động sự nghiệp, cải thiện đời sống thu nhập cho người lao động

Tạo sự thay đổi về thái độ làm việc, tinh

thần trách nhiệm đối với công việc

Tăng cường quyền tự chủ và tính chủ động

Tự chủ có ảnh hưởng như thế nào?

Các trường đại học trên thế giới

Kinh nghiệm của Mỹ

Kinh nghiệm của Thái Lan

Kinh nghiệm của Trung Quốc

Kinh nghi m c a Hàn Qu c

Nguồn: Korea Times

Biểu đồ 2.2: Mức học phí theo chuyên ngành của ĐH Hàn Quốc năm 2010

V y Vi t Nam thì nh th nào ?

Một là, giao quyền TCTC ở mức độ cao hơn và đi kèm với giao quyền TCĐH.

Hai là, Nhà nước cần đổi mới cách phân bổ NS theo kết quả đầu ra và đảm bảo tính công khai, minh bạch, có các tiêu chí

định lượng rõ ràng

Ba là, Nhà nước cần định hình rõ về mô hình tài chính cho GDĐH theo hướng tăng cường chia sẻ học phí từ người học

phù hợp với chất lượng đào tạo được cung cấp

Bốn là, Nhà nước cần có những cơ chế chính sách khác đi kèm để hỗ trợ cho cơ chế TCTC.

Năm là, cần thành lập một cơ quan kiểm định độc lập nằm ngoài sự quản lý của Bộ GD&ĐT để kiểm tra, đánh giá chất

lượng của các trường được giao quyền TCTC

12/5/16 17

TRÒ CH I Ô CH

THỰC TRẠNG CƠ CHẾ TỰ CHỦ TÀI CHÍNH CỦA CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG LẬP VIỆT NAM NHƯ THẾ

NÀO?

TT Nguồn thu 2009 2010 2011

2.4 NSNN chi chương trình mục tiêu quốc gia (GD-ðT và khác) 102.0 112.0 128.7

2.7 NSNN chi cho ñầu tư XDCB khác (môi trường, thể thao….) 0.5 30.6 20.0

ĐVT: tỷ đồng

TT Khối trường theo cơ quan quản lý 2009 2010 2011

2 Theo cơ quan quản lý:

+ Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn

+ Bộ Văn hóa thể thao và du lịch

- Đại học quốc gia

1.27 1.12 9.47 3.26 0.73 0.33 0.26 0.13 0.49 0.33

1.31 1.45 9.97 4.88 1.02 0.60 0.40 0.20 0.65 0.30

1.30 1.42 7.76 6.13 1.20 0.68 0.45 0.17 0.79 0.34

Bảng: Hiệu quả sử dụng vốn NSNN của trường ĐHCL

Tính công bằng của cơ chế tự chủ tài chính

Cơ chế TCTC đã làm cho các đối tượng tham gia vào GDĐH với vị trí ngang bằng hơn

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy cơ chế TCTC hiện hành chưa đảm bảo sự công bằng cho CBVC và các trường tham gia thực hiện; nó chỉ khuyến khích các trường mở rộng qui mô, tăng nguồn thu tài chính mà chưa gắn với việc nâng cao chất lượng đào tạo, NCKH; việc phân bổ NSNN cho các trường chưa gắn với việc thực hiện mục tiêu công bằng và hiệu quả trong GDĐH…

Thứ nhất, mức học phí thấp dẫn tới không bù đắp đủ chi phí hoạt động thường xuyên, có sự trợ cấp ngược cho

người giàu, nhiều trường không muốn chuyển sang mô hình tự đảm bảo chi phí hoạt động

Thứ hai, chưa tạo sự công bằng trong chính sách tuyển sinh và tăng lương tối thiểu cho CBVC

Thứ ba, phân bổ NSNN chưa gắn với cơ cấu ngành nghề, nhu cầu đào tạo và chưa tạo ra sự công bằng xã hội.

Thứ tư, trong cơ chế TCTC chưa có chế tài xử lý, gắn trách nhiệm giải trình tài chính của các trường và các cơ quan chức năng nhà nước, dẫn tới

việc lập và giao dự toán thu sự nghiệp cho các trường thiếu chính xác, không phù hợp với thực tế

Vai trò chủ yếu của học tập ở bậc đại học là để tiếp thu và tạo ra tri thức, trau dồi kỹ năng và đặc biệt là

để thay đổi thái độ Người học ngoài kỹ năng chuyên môn, họ còn được trang bị những giá trị chung về đạo đức cá nhân, gia đình và xã hội và thực hành quyền hạn, trách nhiệm của họ trong xã hội

Chi cho giáo dục là chi phí đầu tư của cả cá nhân và xã hội

Vấn đề mà xã hội quan tâm “Tăng học phí”

Với câu hỏi thứ nhất: Thu bao nhiêu?

Câu hỏi 2: Thu đối tượng nào?

Câu hỏi 3: Thu (chi) khi nào?

Định hướng của việc thực hiện cơ chế tự chủ tài chính các trường đại học công lập Việt Nam

Nhà nước cần giao quyền TCTC ở mức độ cao cho trường ĐHCL

Đổi mới nhận thức về vai trò, địa vị pháp lý, môi trường hoạt động của trường ĐHCL trong nền kinh tế thị trường

Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến nhằm đổi mới nhận thức, tạo sự đồng thuận xã hội, xác định chi cho GDĐH

là chi đầu tư phát triển.

Đổi mới cơ chế TCTC phải gắn với thúc đẩy tạo ra nhiều cơ hội cho người học .

Đổi mới cơ chế TCTC cần tiến hành đồng bộ, song hành với đổi mới các qui trình khác để tạo ra tính hiệu quả, tính khả thi.

Đẩy mạnh việc xây dựng, thành lập doanh nghiệp và tiến hành cổ phần hóa một số bộ phận phục vụ trong

STARTS

C c phép th c hi n m t s kho n thu nh t nh theo quy

nh c a pháp lu t D Không c phép th c hi n b t k kho n thu nào

109 87654 32 1

Hết giờ

Câu 5:

Chi l ng c a m t s tr ng H công c x p vào?

A Chi th ng xuyên B Chi u t phát tri n

109 87654 32 1

Hết giờ