Bài 19 tục ngữ về con người và xã hội ngữ văn 7

Đọc và cho biết có thể xếp các câu tục ngữ trong văn bản này thành mấy nhóm?... II/ PHÂN TÍCH1/ Câu 1: Một mặt người bằng mười mặt của • Câu hỏi thảo luận 3 phút -Nhóm 1: Chỉ ra nghĩa c

CHÀO MỪNG THẦY CÔ ĐẾN DỰ

GiỜ THĂM LỚP

NGỮ VĂN 7

GIÁO VIÊN : ĐẶNG THỊ HIỀN

- Tục ngữ là gì ?

- Đọc thuộc lòng các câu tục ngữ đã

học.

- Trong những câu tục ngữ đó em thích nhất câu nào? Vì sao?

KIỂM TRA BÀI CŨ

TỤC NGỮ

VỀ CON NGƯỜI

VÀ XÃ HỘI

Tiết 77, Bài 19

TỤC NGỮ

VỀ CON NGƯỜI VÀ XÃ HỘI

1 Một mặt người bằng mười mặt của

2 Cái răng , cái tóc là góc con người

3 Đói cho sạch , rách cho thơm

4 Học ăn ,học nói ,học gói ,học mở

5 Không thầy đố mày làm nên

6 Học thầy không tày học bạn

7 Thương người như thể thương thân

8 Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

9 Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

em cần chú ý

Đọc và cho biết có thể xếp các câu tục ngữ trong văn bản này thành mấy nhóm?

II/ PHÂN TÍCH

1/ Câu 1: Một mặt người bằng mười mặt của

• Câu hỏi thảo luận (3 phút)

-Nhóm 1: Chỉ ra nghĩa của câu tục ngữ

-Nhóm 2: Nhân dân ta đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào trong câu tục ngữ? Qua đó nhân dân ta muốn khẳng định điều gì?

-Nhóm 3: Câu tục ngữ này có thể sử dụng

trong trường hợp nào?

1/ Câu 1: Một mặt người bằng mười mặt của

*Nhóm 1

• -Nghĩa của câu này là: người quý hơn của, quý gấp bội lần

*Nhóm 2

• -Nghệ thuật: hoán dụ, nhân hóa, so sánh Qua

đó nhân dân ta muốn khẳng định tư tưởng coi trọng con người ,giá trị con người

*Nhóm 3

• -Câu tục ngữ này có thể sử dụng trong nhiều trường hợp

1/ Cõu 1: Một mặt người bằng mười mặt của

+ Nói về tư tưởng đạo lí, triết lí sống của nhân dân ta : đặt con người lên trên mọi thứ của cải.+ Khuyến khớch sinh nhiều con

GV: Lê Thị Xuân Huyền

* Một số câu tương tự :

- Người sống đống vàng

- Người ta là hoa đất.

- Người như hoa ở đâu thơm đó.

- Người làm ra của chứ của không làm ra

người.

- Lấy của che thân không ai lấy thân che

của.

2/ Câu 2: Cái răng, cái tóc là góc con người

Câu tục ngữ này có thể sử dụng trong các văn

GV: Lê Thị Xuân Huyền

* Một số câu tương tự :

- Một thương em giỏi bán buôn

Hai thương búi tóc thơm hương trên đầu… ( Ca dao )

- Một thương tóc xõa mơ màng

Hai thương ăn nói dịu dàng có duyên …

( Ca dao )

- Tiếc cây mía ngọt mà sâu

Tiếc cô gái đẹp trọc đầu khó coi

( Ca dao )

3/ Câu 3: Đói cho sạch, rách cho thơm.

- Sạch , thơm: chỉ phẩm chất trong sáng bên trong con người

3/ Cõu 3: Đúi cho sạch, rỏch cho thơm.

=>Biện pháp ẩn dụ để

nhấn mạnh (sạch và

thơm ) - phẩm chất

trong sỏng bờn trong

của con người

• Cú 2 nghĩa

• - Nghĩa đen : Dù đói vẫn phải ăn uống sạch sẽ, dự rách vẫn phải ăn mặc sạch

sẽ, giữ gìn thơm tho.

• - Nghĩa bóng : Dù nghèo khổ, thiếu thốn vẫn phải sống trong sạch, không vì nghèo khổ mà làm điều xấu xa, tội lỗi.

Nhõn dõn ta đó sử dụng biện phỏp nghệ thuật gỡ ở đõy? Tỏc

dụng? Qua đú chỳng ta thấy cõu tục ngữ

này cú mấy nghĩa? Là những

nghĩa nào?

3/ Câu 3: Đói cho sạch, rách cho thơm.

• ->Sử dụng: Khuyên con người phải sống sao

cho trọn phẩm giá, nhân cách, phải có lòng tự trọng Câu tục ngữ có thể

GV: Lê Thị Xuân Huyền

* Một số câu có nội dung tương tự :

- Giấy rách phải giữ lấy lề.

- Thà chết trong sống đục.

- Cọp chết để da, người ta chết để tiếng.

* Một số câu có nội dung trái ngược :

- Đói ăn vụng, túng làm liều.

- Bần cùng sinh đạo tặc.

4/ Học ăn, học nói, học gói, học mở.

Em thấy câu này có mấy

vế ? Mối quan hệ giữa

các vế ?

jjj

-Câu này có 4 vế các vế vừa có quan hệ đẳng

lập vừa có quan hệ bổ sung cho nhau

-Câu này có 4 vế các vế vừa có quan hệ đẳng

lập vừa có quan hệ bổ sung cho nhau

Em hãy chỉ ra biện pháp nghệ thuật trong câu trên ?Tác dụng của

nó ?

- Nghệ thuật: Điệp từ “ học” có tác dụng nhấn mạnh việc học tỉ mỉ , toàn diện : Trong giao tiếp ,

cư xử , công việc

4/ Học ăn, học núi, học gúi, học mở.

- Học ăn, học núi: học ăn cho gọn gàng, lịch sự, học núi cho góy gọn, cho tế nhị nhẹ nhàng

- Học gói, học mở : Học để biết làm, biết giữ mỡnh, biết giao tiếp với người khỏc

=> Khuyờn người ta cần phải học để mọi hành vi ứng xử

đều chứng tỏ mình là người lịch sự, tế nhị, thành thạo công việc, biết đối nhân xử thế, tức là con người văn hoá, nhân cách.

? Em hiểu nghĩa của cỏc vế cõu

này như thế nào?

? Em hiểu nghĩa của cỏc vế cõu

này như thế nào?

Cõu tục ngữ này khuyờn chỳng ta điều

gỡ?

GV: Lê Thị Xuân Huyền

* Một số câu có nội dung tương tự :

- Ăn một miếng, tiếng một đời.

- Ăn coi nồi, ngồi coi hướng.

- Miếng ăn là miếng nhục.

- Ăn cho nên đọi, nói cho nên lời.

- Người không học như ngọc không mài.

- Ngọc bất trác bất thành khí, nhân bất học

bất tri lí

5/ C©u 5,6 : - Kh«ng thÇy ®ố mµy lµm nªn

- Häc thÇy kh«ng tµy häc b¹n

• Thảo luận lớp (3p)

1/Nêu ý nghÜa mçi c©u tục ngữ ?Kinh nghiệm đúc

rút từ những câu tục ngữ đó? Theo em những điều khuyên răn trong hai câu tục ngữ nµy m©u thuÉn nhau hay bổ sung cho nhau ? Vì sao?

2/ Em hãy nêu một vài cặp câu tục ngữ có nội dung cũng tưởng như ngược nhau nhưng lại bổ sung

cho nhau.

5/ Câu 5,6 : - Không thầy đố mày làm nên

- Học thầy không tày học bạn

* Câu 5: Khẳng định vai trò, công lao của người thầy Mọi sự thành đạt làm nên của học trò đều có công sức của thầy.

• -Kinh nghiệm đỳc rỳt: phải biết kính trọng thầy, tìm thầy mà học.

*Câu 6 : Câu này có 2 vế (học thầy - học bạn), quan hệ

so sánh - đề cao ý nghĩa, vai trò của việc học bạn

• -Kinh nghiệm đỳc rỳt: Khuyến khớch mở rộng đối

tượng , phạm vi và cỏch học hỏi, khuyờn nhủ về việc kết bạn, cú tỡnh bạn đẹp

Nờu ý nghĩa của mỗi cõu tục ngữ? Kinh nghiệm đỳc rỳt

từ những cõu tục ngữ đú?

5/ Câu 5,6 : - Không thầy đố mày làm nên

- Học thầy không tày học bạn

• Hai câu tục ngữ trên nói về 2 vấn đề khác

nhau: câu 5 nhấn mạnh vai trò của người thầy, câu 6 nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học bạn Để cạnh nhau mới đầu tưởng như chúng mâu thuẫn, đối lập, nhưng thực tế chúng bổ

sung ý nghĩa cho nhau Mỗi học sinh cần biết kết hợp cả việc học thầy và học bạn để nõng cao trỡnh độ

Theo em những điều khuyờn răn trong hai cõu tục ngữ này mâu thuẫn nhau hay bổ sung cho nhau ? Vỡ sao?

GV: Lê Thị Xuân Huyền

* Một số câu có nội dung tương tự :

6/ Câu 7: Thương người như thể thương thân

Phân tích hình thức diễn đạt và nội dung ý nghĩa

mà câu tục ngữ thể hiện?

Lời khuyên rút ra từ câu tục ngữ

này là gì?

GV: Lê Thị Xuân Huyền

* Một số câu có nội dung tương tự :

- Lá lành đùm lá rách.

- Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ.

- Một miếng khi đói bằng một gói khi no

- Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn ( Ca dao )

7/ Cõu 8: Ăn quả nhớ kẻ trồng cõy

• - Nghĩa đen: Khi ăn quả ngon, trái ngọt thì

phải nhớ tới công sức của người trồng cây

• - Nghĩa búng: Nhân dân ta dùng biện pháp ẩn

dụ muốn nhắc nhở chúng ta hưởng thụ thành quả thì phải biết ơn những người làm ra thành quả đó

• -Áp dụng trong nhiều quan hệ tỡnh cảm: tỡnh cảm của con chỏu đối với ụng bà, cha mẹ, tỡnh cảm của học trũ với thầy cụ…

Giải thớch cõu tục ngữ trờn theo 2 nghĩa

-Nghĩa đen?

- Nghĩa búng

Cõu tục ngữ này cú thể

sử dụng trong cỏc hoàn cảnh nào?

GV: Lê Thị Xuân Huyền

* Một số câu có nội dung tương tự :

- Uống nước nhớ nguồn.

- Lá rụng về cội.

- Ăn bát cơm dẻo, nhớ nẻo đường đi.

8/ Cõu 9: Một cõy làm chẳng nờn non

Ba cõy chụm lại nờn hũn nỳi cao

- Một cây : chỉ sự đơn lẻ, ít ỏi

- Ba cây : chỉ số nhiều

- Chụm lại: núi đến sự hội tụ, chung sức

- Nghĩa đen: Một cây đơn lẻ không làm thành rừng núi Nhiều cây gộp lại thành rừng rậm, núi cao

- Nhân dân ta dùng nghệ thuật ẩn dụ để muốn nói tới 1 nghĩa bóng : khẳng định sức mạnh của đoàn kết

Các từ phiếm chỉ “một cây, ba cây”

v à từ “ chụm lại” trong câu tục ngữ có ý nghĩa gì ? Xột về mặt từ ngữ

( nghĩa đen) cõu này cú

nghĩa là gỡ ?

Nhõn dõn ta đó sử dụng nghệ thuật gỡ ở cõu này ? Để núi lờn

điều gỡ? ( Nghĩa búng)

8/ Câu 9: Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

• Áp dụng:

-Khuyên con người phải Cã tinh thÇn tËp thÓ, đoàn kết trong lèi sèng vµ lµm viÖc.

- Tr¸nh lèi sèng c¸ nh©n Từ câu tục ngữ này, ông cha ta

muốn khuyên nhủ điều gì?

GV: Lê Thị Xuân Huyền

* Một số câu có nội dung tương tự :

- Góp gió thành bão.

- Đông tay vỗ nên kêu.

- Đoàn kết là sống, chia rẽ là chết.

mà con người cần phải có

Qua việc tìm hiểu 9 câu tục ngữ về con người

và xã hội trên, em có nhận xét gì về hình thức

nghệ thuật và nội dung của chúng?

Câu Đồng nghĩa Trái nghĩa

1 -Người sống hơn đống

vàng

- Lấy của che thân,

không ai lấy thân che của

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Học thuộc tất cả các câu tục ngữ trong bài.

- Vận dụng các câu tục ngữ trong bài học trong

những đoạn đối thoại giao tiếp.

- Tìm câu tục ngữ gần nghĩa, trái nghĩa với những câu tục ngữ còn lại trong bài học.

- Đọc thêm và tìm hiểu ý nghĩa của các câu tục

ngữ Việt Nam và nước ngoài.

- Soạn bài : Rút gọn câu

TIẾT HỌC KẾT THÚC

CHÚC QUÝ THẦY CÔ CÙNG CÁC EM

SỨC KHỎE VÀ HẠNH PHÚC