Bài 12 khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ ngữ văn 9

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơiEm ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối Lư

Trang 1

Nguyễn Khoa Điềm

HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM

Trang 2

? Cảm nhận của em về 3 câu thơ đầu của bài thơ “ Bếp lửa” của

Bằng Việt

Trang 3

I Đọc và tìm hiểu chung

1 Tác giả

Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm

- Nguyễn Khoa Điềm sinh ngày 15 - 4 -

1943 tại thôn Ưu Điềm, xã Phong Hoà,

huyện Phong Điền, Thừa Thiên - Huế

- Ông thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng

thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ của

dân tộc

- Các tác phẩm : + Cửa thép (kí, 1972) + Đất ngoại ô (thơ, 1973) + Mặt đường khát vọng(trường ca,1974) + Đất và khát vọng (thơ 1984)

+ Ngôi nhà có ngọn lửa ấm (thơ, 1986)

Trang 4

Tiết 57 – Văn bản : KHÚC HÁT RU NHỮNG EM BÉ LỚN TRÊN LƯNG MẸ

-I Đọc và tìm hiểu chung

1 Tác giả

Trang 5

1 Tác giả

- Nguyễn Khoa Điềm sinh ngày 15 - 4 -

1943 tại thôn Ưu Điềm, xã Phong Hoà,

huyện Phong Điền, Thừa Thiên - Huế

- Ông thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng

thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ của

dân tộc

2 Tác phẩm

a/ Đọc và tìm hiểu chú thích

b/ Tìm hiểu chung về vb

Bài thơ được Nguyễn Khoa Điềm sáng tác

năm 1971, khi đang công tác ở chiến khu

miền tây Thừa Thiên (In trong tập “Đất và

khát vọng”, năm 1984.)

-Thể thơ: 8 chữ

-PT biểu đạt chính: biểu cảm

- Bố cục gồm ba phần, mỗi phần là một đoạn,

mỗi đoạn gồm hai lời ru (của tác giả và của

người mẹ)

Trang 6

Em cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi

Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ

Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội

Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng

Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi

Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối

Lưng đưa nôi và tim hát thành lời :

- Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi

Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội

Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần

Mai sau con lớn vung chày lún sân

Mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka-lưi

Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ

Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng

Mẹ thương a-kay, mẹ thương làng đói

Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều

Mai sau con lớn phát mười Ka-lưi

Em ngủ cho ngoan, đừng rời lưng mẹ

Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng

Thằng Mĩ đuổi ta phải rời con suối

Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông

Mẹ địu em đi để giành trận cuối

Từ trên lưng mẹ em đến chiến trường

Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn

Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước

Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ

Mai sau con lớn làm người tự do

Tiết 56 – Văn bản KHÚC HÁT RU NHỮNG EM BÉ LỚN TRÊN LƯNG MẸ

-Đoạn 1

Đoạn 3

(1)

(2)

Đoạn 2 (1)

(2)

(1)

(2)

(1)Lời ru của nhà thơ (2) Lời ru của người mẹ

Trang 7

II/ Phân tích

1 Khúc ru thứ nhất

1 Tác giả

2 Tác phẩm

Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng

Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối Lưng đưa nôi và tim hát thành lời :

Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần Mai sau con lớn vung chày lún sân

- Hình ảnh người mẹ giã gạo nuôi bộ đội

- Công việc đã vất vả, người mẹ lại phải địu con để làm  vất vả hơn

- Giấc ngủ của “em cu Tai” cũng khổ cực, vất vả theo công việc của mẹ

- Hình ảnh người mẹ chịu thương, chịu khó,

yêu con vô cùng

Trang 8

a Khúc ru thứ nhất

1 Tác giả

2 Tác phẩm

II Phân tích

Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần Mai sau con lớn vung chày lún sân

yêu con vô cùng

- Ước mơ của người mẹ thật giản dị và

cao đẹp

Trang 9

II Phân tích

yêu con vô cùng

- Ước mơ của người mẹ thật giản dị và cao

đẹp

2 Khúc ru thứ hai

Mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka-lưi Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ

Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng

Mẹ thương a-kay, mẹ thương làng đói Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều

- Hình ảnh người mẹ đang tỉa bắp trên núi Ka-lưi

- Hình ảnh đối lập  làm nổi bật sự khó khăn, gian khổ trong lao động sản xuất của mẹ

- Hình ảnh ẩn dụ : Con là mặt trời của

mẹ, là nguồn hạnh phúc ấm áp của

mẹ, sưởi ấm niềm tin, nghị lực của

mẹ trong cuộc sống

- Hình ảnh người mẹ vượt lên gian khó, yêu

thương con và hi vọng vào con

Trang 10

2 Nội dung văn bản

II Đọc hiểu văn bản

1 Cấu trúc văn bản

yêu con vô cùng

đẹp

b Khúc ru thứ hai

Mẹ thương a-kay, mẹ thương làng đói Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều

- Người mẹ mơ được mùa  mơ cuộc sống ấm no

- Mong con khôn lớn, có đủ sức khoẻ

để đảm đương, gánh vác những công việc nặng nhọc, khó khăn

- Mẹ mong muốn những điều tốt đẹp cho

con, cho dân làng

Trang 11

II Phân tích

yêu con vô cùng

đẹp

con, cho dân làng

3 Khúc ru thứ ba

Em ngủ cho ngoan, đừng rời lưng mẹ

Mẹ đang chuyển lán, mẹ đi đạp rừng Thằng Mĩ đuổi ta phải rời con suối Anh trai cầm súng, chị gái cầm chông

Mẹ địu em đi để giành trận cuối

Từ trên lưng mẹ em đến chiến trường

Từ trong đói khổ em vào Trường Sơn

Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ Mai sau con lớn làm người Tự do

- Công việc của mẹ là công việc của người chiến sĩ trực tiếp phục vụ tiền tuyến, trực tiếp chiến đấu

- Hình ảnh người mẹ - chiến sĩ dũng cảm,

gan dạ, sẵn sàng ra trận

Trang 12

II Phân tích

yêu con vô cùng

đẹp

con, cho dân làng

3 Khúc ru thứ ba

Mẹ thương a-kay, mẹ thương đất nước Con mơ cho mẹ được thấy Bác Hồ Mai sau con lớn làm người Tự do

- Hình ảnh người mẹ - chiến sĩ dũng cảm,

gan dạ, sẵn sàng ra trận

- Đất nước đang bị kẻ thù chia cắt

- Mơ thấy Bác Hồ là mơ về độc lập, tự

do, mơ đến tương lai hạnh phúc

 Mơ con khôn lớn trở thành người dân của nước Việt Nam thống nhất, độc lập, tự do,

- Ước mơ của mẹ thật cảm động, cao cả và

thiêng liêng

Trang 13

II Phân tích

- Hình ảnh người mẹ chịu thương, chịu

khó, yêu con vô cùng

cao đẹp

- Hình ảnh người mẹ vượt lên gian khó,

yêu thương con và hi vọng vào con

con, cho dân làng

3 Khúc ru thứ ba

- Hình ảnh người mẹ - chiến sĩ dũng

cảm, gan dạ, sẵn sàng ra trận

- Ước mơ của mẹ thật cảm động, cao cả

và thiêng liêng

III Tổng kết

a Nghệ thuật

- Điệp khúc, giọng điệu ngọt ngào, trìu mến

- Hình ảnh ẩn dụ, đối lập

b Nội dung

- Ca ngợi người mẹ dân tộc Tà-ôi – người mẹ Việt Nam đảm đang, anh hùng trong kháng chiến chống Mĩ

- Tình yêu thương con gắn liền với lòng yêu nước, với tinh thần chiến đấu chống Mĩ của người mẹ

Trang 14

-Khúc

hát

ru

những

em

bé

lớn

trên

lưng

mẹ

Khúc ru thứ nhất

Khúc ru thứ hai

Khúc ru thứ ba

Hình ảnh người mẹ chịu thương, chịu khó, yêu con vô cùng

Ước mơ của người mẹ thật giản dị

và cao đẹp

Hình ảnh người mẹ vượt lên gian khó, yêu thương con và hi vọng vào con.

Mẹ mong muốn những điều tốt đẹp cho con, cho dân làng

Hình ảnh người mẹ - chiến sĩ dũng cảm, gan dạ, sẵn sàng ra trận

Ước mơ của mẹ thật cảm động, cao cả và thiêng liêng

Lời ru của nhà thơ

Lời ru của mẹ

Trang 15

- Vẽ lại sơ đồ nội dung bài học theo cách hiểu của em.

- Học thuộc bài thơ và phần ghi nhớ.

- Soạn bài : Ánh trăng

Trang 16

2 Nội dung văn bản

-I Đọc – hiểu chú thích văn bản

II Đọc hiểu văn bản

1 Cấu trúc văn bản

- Hình ảnh người mẹ chịu thương, chịu

khó, yêu con vô cùng

cao đẹp

b Khúc ru thứ hai

- Hình ảnh người mẹ vượt lên gian khó,

yêu thương con và hi vọng vào con

con, cho dân làng

c Khúc ru thứ ba

- Hình ảnh người mẹ - chiến sĩ dũng

cảm, gan dạ, sẵn sàng ra trận

- Ước mơ của mẹ thật cảm động, cao cả

và thiêng liêng

3 Ý nghĩa văn bản

a Nghệ thuật

- Điệp khúc, giọng điệu ngọt ngào, trìu mến

- Hình ảnh ẩn dụ, đối lập

b Nội dung

- Ca ngợi người mẹ dân tộc Tà-ôi – người mẹ Việt Nam đảm đang, anh hùng trong kháng chiến chống Mĩ

- Tình yêu thương con gắn liền với lòng yêu nước, với tinh thần chiến đấu chống Mĩ của người mẹ

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	2,87 MB