CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC: Hoạt động 1 : Khởi động - Ổn định : - Kiểm tra kiến thức cũ: Cuộc kháng chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ nhất Năm 981 + Em hãy cho biết tình hình nước ta tr
Trang 1Tên bài dạy: NHÀ LÝ DỜI ĐÔ RA THĂNG LONG
I/ MỤC TIÊU :
- HS nêu được lí do Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La
- HS biết được tiếp theo nhà Lê là nhà Lý Ông vua đầu tiên là Lý Thái Tổ, người đầu tiên xây dựng kinh thành Thăng Long (nay là Hà Nội) Sau đó, Lý Thánh Tông đặt tên nước là Đại Việt
- Giáo dục HS ham thích tìm hiểu về lịch sử nước nhà và nhớ ơn người xây dựng kinh thành Thăng Long
II/ CHUẨN BỊ :
- GV : Tranh, ảnh về kinh thành Thăng Long ( nếu có ), bản đồ hành chính Việt Nam, phiếu học tập
- HS : Tìm hiểu bài
III/ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1 : Khởi động
- Ổn định :
- Kiểm tra kiến thức cũ: Cuộc kháng chiến
chống quân Tống xâm lược lần thứ nhất
(Năm 981)
+ Em hãy cho biết tình hình nước ta trước
khi quân Tống xâm lược
+ Kết quả cuộc kháng chiến như thế nào ?
+ Cuộc kháng chiến có ý nghĩa thế nào đối
với lịch sử dân tộc ta ?
- Bài mới : Nhà Lý dời đô ra Thăng Long
Hoạt động 2 : Cung cấp kiến thức mới
1) Nhà Lý - sự tiếp nối của nhà Lê :
- Sau khi Lê Đại Hành mất, tình hình nước
ta như thế nào ?
- Vương triều nhà Lý bắt đầu năm nào ?
- Chốt ý: Năm 1009 nhà Lê suy tàn, nhà Lý
tiếp nối nhà Lê xây dựng đất nước ta
2) Nhà Lý dời đô ra Đại La, đặt tên kinh
thành là Thăng Long :
- Treo bản đồ hành chính Việt Nam , yêu
cầu HS chỉ vị trí vùng Hoa Lư, Ninh Bình ,
Thăng Long – Hà Nội trên bản đồ
- Hỏi : Năm 1010, Vua Lý Công Uẩn quyết
định dời đô từ đâu về đâu ?
- Phát biểu
- Lê Long Đỉnh lên làm vua, tính tình bạo ngược nên lòng người oán hận
- Năm 1009
- 1 HS chỉ bản đồ
- Hoa Lư ra Đại La đổi tên thành
Trang 2+ Vì sao Lý Thái Tổ chọn vùng đất Đại La
làm kinh đô ?( Vùng đất ở trung tâm đất
nước, đất rộng bằng phẳng dân cư không khổ
vì ngập lụt, muôn vật phong phú tốt tươi.)
- Phát phiếu học tập , yêu cầu HS dựa vào
SGK làm việc
+ Vị trí : Hoa Lư: không phải trung tâm
Đại La : trung tâm đất nước
+ Địa thế :
* Hoa Lư: rừng núi hiểm trở, chật hẹp
* Đại La:Đất rộng, bằng phẳng, màu mỡ
- Gọi HS phát biểu
- Hỏi: Lý Thái Tổ suy nghĩ như thế nào mà
quyết định dời đô từ Hoa Lư ra Đại La ?
- Kết luận :
3) Kinh thành Thăng Long dưới thời Lý :
- Yêu cầu HS quan sát một số hiện vật của
kinh đô Thăng Long
- Yêu cầu HS trao đổi :
- Gọi HS trả lời
+ Nhà Lý xây dựng kinh thành Thăng Long
như thế nào ?
- Kết luận :
- Hỏi : Em biết Thăng Long còn có tên gọi
nào khác ?
- Gọi HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 : Củng cố
- Cho HS chọn ý đúng ( BT1,3 / 15 VBT )
- Nhận xét tiết học Chuẩn bị : Chùa thời Lý
Thăng Long
- Hoạt động nhóm đôi
- Đại diện nhóm trình bày
- Vua tin rằng muốn cho con cháu đời sau xây dựng được cuộc sống
ấm no
- Nêu tên các hiện vật
- Hoạt động nhóm đôi
- Đại diện nhóm trình bày + Nhà Lý cho xây…vui tươi
- Hà Nội
- 2 HS đọc
- Dùng thẻ màu xanh, đỏ
Trang 3Tên bài dạy: CHÙA THỜI LÝ
I/ MỤC TIÊU :
- HS biết được những biểu hiện về sự phát triển của đạo phật thời Lý :
+ Nhiều vua nhà Lý theo đạo phật
+ Thời Lý, chùa được xây dựng ở nhiều nơi
+ Nhiều nhà sư được giữ cương vị quan trọng trong triều đình
+ Chùa là công trình kiến trúc đẹp,
+ Là nơi tu hành của các nhà sư, là nơi sinh hoạt văn hoá công cộng
- Đạo phật rất phát triển , chùa chiền được xây dựng ở nhiều nơi
- GDBVMT: Giáo dục HS có ý thức trân trọng di sản văn hoá của cha ông, biết giữ gìn sạch sẽ cảnh quang môi trường
II/ CHUẨN BỊ :
- GV : Sưu tầm tranh, ảnh về chùa thời Lý
- HS : Tìm hiểu bài
III/ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1 : Khởi động
- Ổn định :
- Kiểm tra kiến thức cũ: Nhà Lý dời đô ra
Thăng Long
+ Năm 1010, vua Lý Thái Tổ quyết định dời
đô từ đâu về đâu ?
+ Vì sao Lý Thái Tổ chọn vùng đất Đại La
làm kinh đô ?
+ Vua suy nghĩ thế nào khi dời đô ra Đại La
và đổi tên thành Thăng Long ?
- Bài mới : Chùa thời Lý
Hoạt động 2 : Cung cấp kiến thức mới
1) Tìm hiểu về đạo Phật :
- Yêu cầu HS đọc SGK và thảo luận :
+ Đạo Phật du nhập vào nước ta từ bao giờ và
có giáo lý như thế nào ?
+ Vì sao nhân dân ta tiếp thu đạo Phật ?
- Kết luận
2) Sự phát triển của đạo Phật dưới thời Lý :
- Yêu cầu HS thảo luận :
- Gọi HS trình bày
+ Những sự việc nào cho ta thấy dưới thời
Lý, đạo Phật rất thịnh đạt ?
- HS trả lời
- Hoạt động nhóm đôi + Từ rất sớm và khuyên con người ta …loài vật
+ Phù hợp với lối sống …tin theo
- Hoạt động nhóm 4 HS
- Đại diện nhóm phát biểu
Trang 4- Kết luận : Dưới thời Lý, đạo Phật rất phát
triển và được xem là tôn giáo của quốc gia
3) Chùa trong đời sống sinh hoạt của nhân
dân
- Yêu cầu HS đọc SGK và trả lời :
+ Chùa gắn với sinh hoạt văn hoá của nhân
dân như thế nào ?
- Giới thiệu tên một số chùa vào thời Lý
* HSG mô tả ngôi chùa mà em biết.
* Giáo dục m.tr : Một số chùa mà các em
q.sát và mô tả có kiến trúc rất đẹp Nó vừa là
di sản văn hóa của cha ông để lại vừa là
danh lam thắng cảnh Vì vậy là con cháu
các em phải có bổn phận bảo vệ và giữ gìn.
- Gọi HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 : Củng cố
- Cho HS làm BT 1 / 16 VBT
- Nhận xét tiết học Chuẩn bị : Cuộc kháng
chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ hai
- Hoạt động nhóm đôi
- Quan sát tranh, ảnh Chùa Một Cột, chùa Keo,
- Mô tả -Lắng nghe
- 2 HS đọc
- Dùng thẻ xanh, đỏ chọn ý đúng
Trang 5Tên bài dạy: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN
TỐNG XÂM LƯỢC LẦN THỨ HAI ( 1075-1077)
I/ MỤC TIÊU:
- HS biết những nét chính về trận chiến tại phòng tuyến sông Như Nguyệt
+HSG nắm được nội dung cuộc chiến đấu của quân Đại Việt trên đất Tống +HSG biết được nguyên nhân dẫn tới thắng lợi của cuộc kháng chiến
- Vài nét về công lao Lý Thường Kiệt
- HS tự hào về truyền thống chống giặc ngoại xâm kiên cường bất khuất của dân tộc ta
II/ CHUẨN BỊ:
- GV: Lược đồ trận chiến tại phòng tuyến sông Như Nguyệt
- HS: Tìm hiểu bài
III/ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động Thầy Hoạt động Trò
Hoạt động 1 : Khởi động
- Ổn định :
- Kiểm tra kiến thức cũ : Chùa thời Lý
+ Đạo phật du nhập vào nước ta tự bao giờ
và có giáo lý như thế nào ?
+ Vì sao nhân dân ta tiếp thu đạo phật ?
+ Những sự việc nào cho thấy dưới thời Lý
đạo phật rất phát triển ?
- Bài mới : Cuộc kháng chiến chống quân
Tống xâm lược lần thứ hai ( 1075 – 1077 )
Hoạt động 2 : Cung cấp kiến thức mới
1) Lý Thường Kiệt chủ động tấn công
quân xâm lượcTống
- Gọi HS đọc SGK : Từ đầu…rút về
- Giới thiệu về nhân vật Lý Thường Kiệt
- Yêu cầu HS thảo luận :
+ Khi biết quân Tống đang xúc tiến việc
chuẩn bị xâm lược nước ta lần thứ hai, Lý
Thường Kiệt có chủ trương gì ?
+ Ông đã thực hiện chủ trương đó như thế
nào?
+ Theo em, việc Lý Thường Kiệt chủ động
cho quân đánh Tống có tác dụng gì ?
+ Kết luận
2) Trận chiến trên sông Như Nguyệt
- HS trả lời
- 1 HS đọc
- Hoạt động nhóm đôi + “ ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc “
+ Cuối 1975 ……… rồi rút về
+ Không phải là để xâm lược nước Tống mà để phá âm mưu xâm lược nước ta của nhà Tống
Trang 6- Yêu cầu HS trao đổi
a) Lý Thường Kiệt đã làm gì để chuẩn bị
chiến đấu với giặc ?
b) Quân Tống kéo sang xâm lược nước ta vào
thời gian nào ?
c) Lực lượng quân Tống khi sang xâm lược
nước ta như thế nào ? Do ai chỉ huy ?
d) Trận quyết chiến giữa ta và giặc diễn ra ở
đâu? Nêu vị trí quân giặc và quân ta trong
trận này
e) Dựa vào lược đồ , em hãy kể lại trận quyết
chiến trên phòng tuyến sông Như Nguyệt ?
- Gọi HS trình bày
- Kết luận :
3) Kết quả của cuộc kháng chiến :
- Yêu cầu HS đọc SGK : Sau hơn 3 tháng…
giữ vững
+ Em hãy trình bày kết quả của cuộc kháng
chiến ?
- Gọi HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 : Củng cố
* HSG :Theo em, vì sao nhân dân ta giành
được chiến thắng vẻ vang ấy ?
- Giới thiệu bài thơ “ Nam quốc sơn hà”
Giáo dục
- Nhận xét tiết học Chuẩn bị : Nhà Trần
thành lập
- Hoạt động nhóm 4 HS
- Đại diện nhóm phát biểu
- 2 HS đọc
- Vì nhân dân ta có một lòng yêu nước nồng nàn tinh thần dũng cảm , quyết tâm đánh giặc cùng với
sự chỉ huy tài giỏi của Lý Thường Kiệt
Trang 7Tên bài dạy: NHÀ TRẦN THÀNH LẬP
I/ MỤC TIÊU:
- HS biết hoàn cảnh ra đời của nhà Trần
- Về cơ bản, nhà Trần cũng giống nhà Lý về tổ chức nhà nước, luật pháp và quân đội Đặc biệt là mối quan hệ giữa vua với quan, vua với dân rất gần gũi nhau
- HSG trình bày được những việc nhà Trần làm để xây dựng đất nước
- HS ham thích tìm hiểu về lịch sử nước nhà
II/ CHUẨN BỊ:
- GV : Phiếu học tập
- HS : Tìm hiểu bài
III/ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1 : Khởi động
- Ổn định :
- Kiểm tra kiến thức cũ : Cuộc kháng
chiến chống quân Tống xâm lược lần thứ
hai
+ Khi biết quân Tống sang xâm lược nước
ta Lý Thường Kiệt có chủ trương gì ?
+ Quân Tống sang xâm lược nước ta vào
thời gian nào ?
+ Em hãy trình bày kết quả của cuộc kháng
chiến chống quân Tống
- Bài mới : Nhà Trần thành lập
Hoạt động 2 : Cung cấp kiến thức mới
1)Hoàn cảnh ra đời của nhà Trần :
- Gọi 1 HS đọc “Đến cuối thế kỷ…thành
lập” Hỏi :
+ Hoàn cảnh nước ta cuối thế kỷ VII như
thế nào? ( Nhà Lý suy yếu, nội bộ triều đình
lục đục, đời sống nhân dân khổ cực.Giặc
ngoại xâm lăm le xâm lược nước ta, vua Lý
dựa vào thế lực nhà Trần để giữ vững ngai
vàng )
+ Trong hoàn cảnh đó, nhà Trần đã thay thế
nhà Lý như thế nào ?
-Nhà Trần đặt tên kinh đô là gì? Tên nước là
gì? ( Kinh đô là Thăng Long, tên nước vẫn là
Đại Việt.)
- HS trả lời
+ Theo dõi SGK
- HS trả lời
Trang 8- Kết luận
2) Nhà Trần xây dựng đất nước :
- Tổ chức cho HS thảo luận:
+ Hãy trình bày sơ đồ bộ máy nhà nước thời
Trần từ Trung ương đến địa phương (Lộ ,
phủ, châu , huyện , xã )
+ HSG: Nhà Trần làm gì để xây dựng quân
đội ? ( Trai tráng khoẻ mạnh được tuyển vào
quân đội , thời bình thì ở làng sản xuất, lúc
có chiến tranh thì tham gia chiến đấu )
+ Nhà Trần đã làm gì để phát triển nông
nghiệp ?
- Gọi HS trình bày
- Kết luận
- Gọi HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 : Củng cố
- Hỏi : + Nhà Trần ra đời trong hoàn cảnh
nào?
+ Nhà Trần đã có những việc làm gì để củng
cố xây dựng đất nước ?
- Nhận xét tiết học
- Chuẩn bị : Nhà Trần và việc đắp đê
- Hoạt động nhóm 4 HS
- Đại diện nhóm phát biểu -2 HS đọc
- Một vài HS phát biểu
- Lắng nghe
Trang 9Tên bài dạy: NHÀ TRẦN VÀ VIỆC ĐẮP ĐÊ
I/ MỤC TIÊU:
- Nêu được một vài sự kiện về sự quan tâm của nhà Trần tới sản xuất nông
nghiệp
- HS biết nhà Trần rất quan tâm tới việc đắp đê
- HS trình bày được sự quan tâm của nhà Trần đến đê điều
- GDMT: Giáo dục HS có ý thức bảo vệ đê điều và phòng chống lũ là truyền thống của nhân dân ta
II/ CHUẨN BỊ:
- GV : Tranh cảnh đắp đê dưới thời Trần, thẻ A, B, C
- HS : Tìm hiểu bài
III/ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1 : Khởi động
- Ổn định :
- Kiểm tra kiến thức cũ : Nhà Trần thành lập
+ Hoàn cảnh nước ta cuối thế kỷ XII như thế
nào ?
+ Nhà Trần ra đời trong hoàn cảnh nào ?
+ Nhà Trần đã có những việc làm gì để xây
dựng quân đội và phát triển nông nghiệp ?
- Bài mới : Nhà Trần và việc đắp đê
Hoạt động 2 : Cung cấp kiến thức mới
1) Điều kiện và truyền thống chống lụt của
nhân dân ta
- Yêu cầu HS đọc SGK và trao đổi trả lời :
+ Nghề chính của nhân dân ta dưới thời Trần là
nghề gì ? ( Nghề trồng lúa nước là chủ yếu )
+ Sông ngòi ở nước ta như thế nào ? ( Hệ thống
sông ngòi chằng chịt, có nhiều sông: Hồng , Đà,
Đuống , Cả , Mã ,…)
+ Hãy chỉ trên bản đồ và nêu tên một số con
sông
+ Sông ngòi tạo ra những thuận lợi và khó khăn
gì cho sản xuất nông nghiệp và đời sống nhân
dân ? ( Sông ngòi chằng chịt là nguồn cung cấp
nước cho việc cấy trồng nhưng cũng thường
xuyên tạo ra lũ lụt làm ảnh hưởng đến mùa màng
sản xuất và cuộc sống của nhân dân )
+ GV chỉ trên bản đồ và giới thiệu lại cho HS
+ Một vài HS phát biểu + Theo dõi nhận xét
- Thảo luận nhóm 4 HS
+ 1 – 2 HS thực hiện
+ Theo dõi
Trang 10thấy sự chằng chịt của sông ngòi nước ta
+ Hỏi : Em có biết câu chuyện nào kể về việc
chống lụt lội ? Gọi 1 HS tóm tắt truyện ( Hoặc
kể một cảnh lụt lội em được biết qua thông tin)
+ GV kết luận
2) Nhà Trần tổ chức đắp đê chống lụt
- Yêu cầu HS đọc SGK , thảo luận nhóm trả lời
câu hỏi : Nhà Trần đã tổ chức việc đắp chống lụt
như thế nào ?
(+ Đặt chức quan Hà đê sứ để trông coi việc đắp
đê
+ Đặt ra lệ mọi người đều phải tham gia đắp đê
+ Hằng năm con trai từ 18 tuổi trở lên phải dành
một số ngày tham gia việc đắp đê
+ Có lúc các vua Trần cũng tự mình trông nom
việc đắp đê.)
- Gọi đại diện mỗi nhóm trả lời 1 ý
- Kết luận
3) Kết quả công cuộc đắp đê của nhà Trần
+ Yêu cầu HS đọc SGK và hỏi : Nhà Trần đã
thu được kết quả như thế nào trong công cuộc
đắp đê ?
+ Hệ thống đê điều đó đã giúp gì cho sản xuất
và đời sống nhân dân ?
+ GV kết luận
* Liên hệ : Trong tỉnh Tiền Giang nơi nào xảy
ra lũ lụt ? Người dân đã làm gì đề phòng
chống lũ ? Giáo dục BVMT
+ Gọi HS đọc ghi nhớ
Hoạt động 3 : Củng cố
- Tổ chức cho HS chọn ý đúng
- Nhận xét tiết học
-Chuẩn bị : Cuộc kháng chiến chống quân xâm
lược Mông - Nguyên
+ Sơn Tinh , Thuỷ Tinh + Theo dõi , nhận xét
- Hoạt động nhóm 4 HS
- Đại diện nhóm trả lời
+ Phát biểu
+ 2 HS đọc
- Dùng thẻ A, B, C
Trang 11Tên bài dạy: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN
XÂM LƯỢC MÔNG - NGUYÊN
I/ MỤC TIÊU:
- HS nêu được một số sự kiện tiêu biểu về ba lần chiến thắng quân xâm
lược Mông – Nguyên
- HS kể được kế đánh giặc của nhà Trần và kết quả cuộc kháng chiến
- Giáo dục HS lòng tự hào về truyền thống chống giặc ngoại xâm của dân
tộc
II/ CHUẨN BỊ:
- GV : Câu chuyện Trần Quốc Toản
- HS : Tìm hiểu bài
III/ CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
Hoạt động 1 : Khởi động
- Ổn định :
- Kiểm tra kiến thức cũ :Nhà Trần và việc đắp
đê
+ Nghề chính của nhân dân ta dưới thời Trần là
nghề gì?
+ Sông ngòi nước ta như thế nào ?
+ Nhà Trần đã tổ chức đắp đê chống lụt như thế
nào ?
- Bài mới : Cuộc kháng chiến chống quân xâm
lược Mông - Nguyên
H
oạt động 2 : Cung cấp kiến thức mới
1) Ý chí quyết tâm đánh giặc của vua tôi nhà
Trần
- Gọi HS đọc : Lúc đó , ……” Sát Thát “
- Cho HS thảo luận : Tìm những sự việc cho thấy
vua tôi nhà Trần rất quyết tâm chống giặc ?
(+ Trần Thủ Độ khảng khái trả lời: Đầu thần …
đừng lo
+ Điện viên hồng các bô lão vang lên “Đánh “
+ Trần Hưng Đạo…vui lòng
+ Các chiến sĩ thích vào cánh tay “ Sát Thát “.)
- Gọi HS trả lời , mỗi em 1 ý
2) Kế sách đánh giặc của nhà Trần và kết quả
cuộc kháng chiến
- Gọi HS đọc : “ Cả ba lần ……trên sông Bạch
- Nối tiếp nhau phát biểu
- Theo dõi , nhận xét
- Cả lớp theo dõi SGK / 40
- HS trả lời
- Theo dõi SGK
Trang 12- Tổ chức cho HS thảo luận theo nhóm :
+ Nhà Trần đã đối phó với giặc như thế nào khi
chúng mạnh và khi chúng yếu ?(Khi giặc mạnh
vua tôi nhà Trần chủ động rút lui.Khi giặc yếu tấn
công quyết liệt giặc phải rút lui )
+ Việc cả ba lần vua tôi nhà Trần đều rút khỏi
Thăng Long có tác dụng như thế nào ? (Làm cho
địch khi vàoThăng Long không tìm thấy bóng
người ….đói khát , địch hao tổn quân ta bảo toàn
lực lượng)
- Gọi đại diện một vài nhóm trình bày
- Yêu cầu HS đọc SGK Hỏi : Em hãy nêu ý
nghĩa của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược
Mông – Nguyên ?
- Theo em , vì sao nhân dân ta đạt được thắng lợi
vẻ vang ?
- Liên hệ tấm gương yêu nước Trần Quốc Toản
Hoạt động 4 : Củng cố
- Thi đua : Tiếp sức ( Nối ý ở cột A với các ý ở
cột B)
A B
Bô lão Thích vào tay hai “SátThát”
Trần Hưng Đạo Viết Hịch tướng sĩ
Binh sĩ Họp ở điện Diên Hồng
- Nhận xét tiết học Chuẩn bị bài : Nước ta cuối
thời Trần
- Trao đổi nhóm 4 HS
- Theo dõi , bổ sung
- HS trả lời
- 2 đội tham gia , mỗi đội
3 HS
- Lắng nghe