Bài giảng kinh tế quốc tế giáo viên nguyễn hữu lộc chương 3 lý thuyết chuẩn về thương mại quốc tế

Chương 3 Lý thuyết chuẩn về Thương mại quốc tếMục tiêu: giúp sinh viên - Hiểu cách xác định giá so sánh hàng hóa và lợi thế so sánh quốc gia khi chi phí cơ hội tăng - Mô tả cơ sở và lợi

Chương 3 Lý thuyết chuẩn về Thương mại quốc tế

Mục tiêu: giúp sinh viên

- Hiểu cách xác định giá so sánh hàng hóa và lợi thế so sánh quốc

gia khi chi phí cơ hội tăng

- Mô tả cơ sở và lợi ích từ thương mại quốc tế khi chi phí tăng

Nội dung

- Giới hạn sản xuất khi chi phí tăng.

- Đường cong bàng quan cộng đồng

- Cân bằng khi chưa có thương mại quốc tế.

- Cơ sở và lợi ích từ thương mại khi chi phí tăng

Chi phí cơ hội tăng

đánh đổi số lượng càng nhiều một loại

lực vừa đủ cho việc sản xuất một đơn

vị sản phẩm đang xét.

Chi phí cơ hội tăng

 Ý nghĩa kinh tế: nguồn

lực quốc gia hửu hạn

nên chi phí cơ hội tăng

 Tulip và phomat sản

phẩm chuyên môn hoá

xuất khẩu của Hà lan

Chi phí cơ hội tăng

 Chuyên môn hoá xuất

khẩu: cầu nguồn lực và các yếu tố sử dụng để sx tăng, yếu tố sx đó bị khan hiếm.

 Thay thế bằng các yếu tố

sx khác hoặc nguồn lực thay thế không phù hợp: lượng thay thế phải nhiều hơn => chi phí cơ hội tăng dần.

Giới hạn sản xuất khi chi phí tăng

Đường giới hạn khả năng là đường cong lỏm về góc toạ độ.

Giới hạn sản xuất khi chi phí tăng

Giới hạn sản xuất khi chi phí tăng

 Định lượng: tỉ lệ di chuyển biên (the Marginal

Rate of Transformation)

MRT xy : tỉ lệ di chuyển biên x đối với y là

lượng sp Y quốc gia phải đánh đổi để có thể sx thêm một đơn vị sp X

 MRT xy = dY/dX = tgα : độ dốc đường giới hạn

khả năng sx tại điểm sx

 Khi chuyên môn hoá X tăng dần: tgα tăng lên

dY/dX tăng => chi phí cơ hội của X tăng

Lý do dẫn đến chi phí cơ hội tăng và

Giới hạn sản xuất khác nhau

Chi phí cơ hội tăng vì nguồn lực hay yếu tố sản xuất

 Là không đồng nhất (nghĩa là tất cả các đơn vị của một loại yếu tố

sản xuất-tất cả lực lượng lao động trong một nước- là không đồng nhất hay có chất lượng như nhau)

 Không được sử dụng với một tỷ lệ cố định giống nhau hoặc cường

độ như nhau khi sản xuất tất cả các loại hàng hóa.

 Khi một quốc gia sản xuất số lượng một loại hàng hóa càng nhiều

thì việc sử dụng nguồn lực càng ít hiệu quả hoặc không thích hợp cho việc sản xuất sản phẩm nói trên và quốc gia phải từ bỏ nhiều hơn việc sản xuất loại hàng hóa thứ hai để giải thoát nguồn lực vừa

đủ cho sản xuất một đơn vị sản phẩm đang xét

Chi phí cơ hội tăng

Đường cong bàng quan

 Biểu diển những tổ hợp khác

nhau của 2 loại sản phẩm mà sản lượng có mức độ thoả

mản tương đương cho người tiêu dùng: bàng quan trong việc lựa chọn sản phẩm tiêu dùng

 Định tính: là đường cong bề

lồi hướng về góc toạ độ

Đường cong bàng quan cộng đồng

 Càng cao về hướng phân

giác oxy là sp có mức độ thoả mản lớn hơn

 Hệ số góc âm và không

cắt nhau

 Các quốc gia khác nhau

có hệ đường bàng quan khác nhau về hình dạng và vị trí

Tỷ lệ thay thế biên

 Tỷ lệ thay thế biên khi tiêu dùng sản phẩm X đối

với sản phẩm Y (MRSXY) là số sản phẩm Y mà

quốc gia cĩ thể từ bỏ để tiêu dùng thêm một đơn vị sản phẩm X và vẩn cịn trên một đường cong bàng quan.

 MRSXY = dY /dX = tgα : hệ số góc với đường bàng

quan tại điểm tiêu dùng.

Cân bằng khi chưa có ngoại thương

3 3

3

 = 300

’ = 600

Giá hàng hĩa so sánh cân bằng

và lợi thế so sánh

 Trạng thái cân bằng khi chưa có xảy ra khi đường cong bàng

quan cao nhất tiếp xúc với đường giới hạn khả năng sản xuất tại một tiếp điểm: A ở QG 1 và A’ tại QG2.

 Hệ số góc tiếp tuyến là chi phí cơ hội c a s n ph m X: dY/dX ủa sản phẩm X: dY/dX ải ẩm X: dY/dX

 Do cân bằng trên đường giới hạn khả năng sx nên chi phí cơ hội

là giá hàng hĩa so sánh cân bằng: dY/dX = PX/PY

Mơ hình thương mại quốc tế:

PA< PA’ => (PX /PY )A < (PX /PY)A’

 Quốc gia 1 xuất khẩu X và nhập khẩu Y.

 Quốc gia 2 xuất khẩu Y và nhập khẩu X.

Cơ sở và lợi ích từ

thương mại khi chi phí tăng

 QG1 chuyên môn hoá X thì X tăng => hệ số góc tăng dần vì chi

phí cơ hội của X tăng => P X / P Y tăng: giá X tăng tương đối so với Y: lợi thế so sánh của X giảm dần.

 QG 2 chuyên môn hoá Y thì Y tăng => góc đối với Y tăng, dX/dY

tăng theo vì chi phí cơ hội của Y tăng.

P Y /P X tăng hay giá Y tăng tương đối so với X: lợi thế so sánh của

Y giảm dần.

 Khi dY/dX = P X /P Y ngang nhau ở 2 QG thì m i n ỗi n ước s ngừng c ẽ ngừng

chuyên môn hoá ( nếu tiếp tục s n xu t s ải ất sẽ ẽ ngừng rơi vào tình trạng sản xuất kém hiệu quả so với RoW & muốn XK phải cần trợ cấp)

 Tại B và B’ cả 2 quốc gia bắt đầu có ngoại thương:

Cơ sở và lợi ích từ

thương mại khi chi phí tăng

 Cả hai QG phải trao đổi hàng hĩa thương mại theo

giá chung tại thị trường thế giới Pw

 Tỷ lệ trao đổi là dY/dX = góc EBC có tgα = 1

 Tam giác mậu dịch là ECB và E’C’B’

 Sau ngoại thương cả 2 QG đều có lợi ích chắc

chắn vì PB và PB’ là 2 tiếp tuyến => mọi điểm trao đổi đều d n đến điểm mới trên Pw: nằm ẫn đến điểm mới trên Pw: nằm ngoài đường GH khả năng sx

Case study: Tiêu dùng trong nền kinh tế

đóng: Myanmar đầu th p ập niên 2010s

 Tr c ước 2012, Myanmar là nền kinh tế tương đối

đóng đối với thương mại quốc tế (xuất khẩu

năm 2004 chỉ 2,95 tỷ USD so 25,6 tỷ USD

của Việt nam và 197 tỷ USD của Singapore).

 Ch chú trọng kinh tế quốc doanh và nói ỉ chú trọng kinh tế quốc doanh và nói

không với FDI: 2007, chỉ có vài dự án rất nhỏ

của Thái lan tổng vốn FDI vài chục triệu

USD, cung trong n c ch th a 1/10 c u ước ỉ chú trọng kinh tế quốc doanh và nói ỏa 1/10 cầu ầu.

 2004, GDP bình quân đầu người 166 USD,

Việt nam 554 USD và Singapore 25.207

USD.

Myanmar trước cải tổ

 Lương công chức rất thấp, giáo sư đại

học 2007 chỉ 40.000 kyats ( 37,5 USD).

 Chỉ nhân viên cao cấp mới dùng

mobi-cell Công dân ưu tú phải bốc thăm và

mua với giá 3.000 USD/SIM Thị trường

chợ đen 10.000 USD Điện thoại bàn là

xa xỉ phẩm Yangoon với giá 12 USD/2

phút gọi về Việt nam (cao 30 lần Thái

lan và 10 lần ở HCMC).

Myanmar trước cải tổ

 Hàng tiêu dùng thiết yếu Thái

lan là xa xĩ phẩm đối với

Myanmar

 Kinh tế tự cung tự cấp Vật gì

tái chế được đều có thể bán:

giấy vụn, sách báo củ, nhôm

và nhựa (Source: UNCTAD 2004 & PL HCMC 4/6/2007)

Myanmar trước cải tổ

Đếm tiền tại một ngân

hàng ở Yangon, Myanmar 2012

(Reuters-TTonline 6/4/2012)

Lợi ích do trao đổi & lợi ích do chuyên mơn hĩa

 Lợi ích do trao đổi:

A => T

 Lợi ích do chuyên môn

hoá: T => E

Debate: Lợi ích ngoại thương nhờ chuyên môn

hóa : Mô hình Đài Loan và Công nghệ Sinh

 Mật độ dân ở miền

tây rất cao, không có

tài nguyên, khoáng

sản nào đáng kể

 Luôn bị đe dọa bởi

bão tố và động đất

Factor endowment

Cơ sở thương mại quốc tế

Investment and trade Policies

 1982: CNSH là phát triển ưu tiên.

 1995: chính sách Tăng cường

phát triển các doanh nghiệp CNSH, Đào tạo và sử dụng nhân tài CNSH

 2006: Đánh giá Hiệu quả và Công

nghệ của Chương trình quốc gia

về CNSH nông nghiệp; chủ trương Thúc đẩy Công nghiệp hóa CNSH nông nghiệp.

Human capital investment

 Việc đưa nghiên cứu sinh đào tạo ở nước ngoài được

Chính phủ và Doanh nghiệp rất quan tâm

 Hoa kiều được trọng thị: GS Yuan-Tseh Lee, (Nobel

hóa 1986) 1994 lãnh đạo Viện Hàn lâm khoa học, góp phần thúc đẩy sự phát triển CNSH và chủ trì Chương trình nghiên cứu Quốc gia Genom Y học

 Known-You Co xuất nhiều sản phẩm

khắp thế giới: hạt giống chỉ dùng một

vụ, 1000 VND 1 hạt giống đu đủ

Hồng Phi, mỗi cây cho 30-40 quả lớn

 Gạo thơm sản xuất ngon và đắt nhất

thế giới (xuất khẩu sang Mỹ & Nhật)

 Medigen tìm ra Bio-Marker chẩn đoán nhanh

gen ung thư, nâng cao hiệu quả điều trị 100

gen liên quan đến ung thư phát hiện nhờ

biochips Chip sinh học này định nhanh các

kiểu ung thư với lượng máu sử dụng rất ít.

 Nhiều loại nấm ăn & dược liệu (Đông trùng

hạ thảo) Doanh thu bột ngọt 5 tỷ NT$, thực

phẩm xuất khẩu khác có doanh thu 3,5 tỷ

NT$.

 Mô hình ngoại thương đúng, đầu tư

cho đào tạo, R&D, nhân lực giỏi thì

tạo ra thành tựu giá trị cao, một lãnh

thổ nhỏ có thể biến công nghệ sinh học

thành sức sản xuất trực tiếp, tạo nhiều

sản phẩm xuất khẩu

 2010 Đài Loan giàu có: GDP (PPP)

717,7 tỷ USD (20th thế giới), GDP

bình quân đầu người 2009 là 29.800

USD (Source: Nguyễn Lân Dũng)

Debate: Dyversifying comparative

advantage in international trade

 Trong thương mại quốc tế, mỗi nước chỉ có vài

có lợi thế cạnh tranh xuất khẩu Chuyên môn hoá sản phẩm xuất khẩu, lợi thế so sánh càng giảm do chi phí cơ hội tăng

Thương mại dựa cơ sở trên sự khác biệt thị

hiếu

 Lợi ích ngoại thương từ

cơ sở thị hiếu khác nhau- giới hạn khả năng SX