Bài giảng những nguyên lý cơ bản của CN mác lê nin p2 nguyễn khánh vân chương 8 một số vấn đề CT XH trong tiến trình CM XHCN

Xây dựng nền dân chủ XHCN và nhà nước XHCN 1NỘI DUNG CƠ BẢN Xây dựng nền văn hoá xã hội chủ nghĩa 2 Giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc và tôn giáo 3... Phạm trù nhà nướcDân chủ xã hội

Xây dựng nền dân chủ XHCN và nhà nước XHCN 1

NỘI DUNG CƠ BẢN

Xây dựng nền văn hoá xã hội chủ nghĩa

2

Giải quyết đúng đắn vấn đề dân tộc và tôn giáo

3

- Theo tiếng Hy Lạp cổ đại, dân chủ là quyền lực thuộc về nhân dân

(BẮT NGUỒN TỪ DEMOKRATOS )=> TK VIII TCN : DC chủ nô, PK, TS,

VS Từ sự ra đời và phát triển DC, CNMLN nêu ra những quan niệm về DC :

- DC là nhu cầu khách quan của con người DC là quyền lực thuộc về nhân dân

- DC là một phạm trù chính trị gắn với một kiểu nhà nước và mang bản chất của giai cấp thống trị xã hội, bảo vệ lợi ích cho giai cấp thống trị.

- Dân chủ còn được hiểu là một nguyên tắc sinh hoạt của các tổ chức chính trị - xã hội, cộng đồng dân cư theo nguyên tắc thiểu số phục tùng

đa số.

- Dân chủ còn là một phạm trù lịch sử khi gắn với chế độ nhà nước, là

thành quả đấu tranh của nhân dân lao động chống áp bức, bóc lột đòi quyền tự do, quyền làm chủ của mình.

Phạm trù nhà nước

Dân chủ xã hội chủ nghĩa thực hiện thông qua nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Phạm trù quyền lực Tất cả mọi quyền lực thuộc về nhân dân

Cơ sở thực hiện

Dân chủ xã hội chủ nghĩa được thực hiện trên cơ sở kinh tế là công hữu hóa các tư liệu sản xuất chủ yếu

Phương thức thực hiện

Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa do Đảng cộng sản lãnh đạo - yếu tố quan trọng bảo đảm quyền lực thực sự thuộc về nhân dân

Trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, người dân tham gia tích cực các công việc Nhà nước

Trên lĩnh vực kinh tế :

của thời đại

Trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa :

* Quan niệm về nhà nước:

Nhà

nước

Bộ máy duy trì sự thống trị của giai cấp này đối với giai cấp khác

Là cơ quan quyền lực của một giai cấp đối với toàn xã hội

Là công cụ chuyên chính (quyền lực) của một giai cấp

Là công cụ bảo vệ cho lợi ích của giai cấp thống trị

* Khái niệm nhà nước xã hội chủ nghĩa:

Nhà nước XHCN là một tổ chức chính trị bao gồm: ĐCS, tổ chức nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội khác , là nền chuyên chính của GCVS.Thông qua đó đảng của GCCN thực hiện vai trò lãnh đạo của mình đối với toàn xã hội, là nhà nước kiểu mới cao hơn nhà nước tư sản, là kết quả của cuộc cách mạng XHCN Là tổ chức thể hiện và thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân trên tất cả các mặt của đời sống xã hội

- Nhà nước XHCN là yếu tố cơ bản của nền dân chủ XHCN , thu hút và lôi cuốn nhân dân tham gia quản lý nhà nước , quản lý xã hội.

- Nhà nước XHCN là một kiểu nhà nước đặc biệt , là” nửa nhà nước”.

* Đặc trưng của nhà nước XHCN:

- Nhà nước XHCN là công cụ cơ bản để thực hiện quyền lực của nhân dân lao động, đặt dưới sự lãnh đạo của ĐCS

- Là công cụ chuyên chính giai cấp, nhưng vì lợi ích của đại đa số nhân

dân , thực hiện trấn áp với những lực lượng chống phá sự nghiệp xây

dựng CNXH

- Sự cần thiết của bạo lực trấn áp trong nhà nước , nhưng mặt tổ chức

xây dựng là cơ bản

* Chức năng của nhà nước

XHCN

+Xét theo tính chất của quyền lực chính trị, nhà nước có hai chức năng : trấn áp ( CN gc : bảo vệ lợi ích của GCCN, của NDLĐ và của toàn dân tộc) và chức

năng tổ chức – xây dựng (CN XH: quản

lý công dân và các quá trình: kinh tế,

văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng )

* Chức năng của nhà nước

XHCN

+Xét theo phạm vi tác động của quyền

lực, nhà nước có hai chức năng: Đối

nội ( thực thi dân chủ đối với nhân dân,

tổ chức và xây dựng đất nước, chuyên chính với các thế lực thù địch, chống phá ) và đối ngoại ( bảo vệ tổ quốc và

mở rộng quan hệ hợp tác )

Chức năng, nhiệm vụ của nhà nước XHCN

Chức năng đối nội

Chức năng, nhiệm vụ của nhà nước XHCN

Chức năng đối nội

Chức năng đối ngoại

Chức năng, nhiệm vụ của nhà nước XHCN

 Một là, trong XHCN vẫn tồn tại các giai cấp khác nhau và mâu thuẫn giai

cấp Những mâu thuẫn này mặc dù không có tính đối kháng, nhưng luôn có những xung đột nhau về lợi ích, nhất là lợi ích kinh tế

 Hai là, trong XHCN , đặc biệt là trong giai đoạn quá độ, vẫn tồn tại những

thế lực phản động trong nước và ngoài nước Vì vậy, cấn thiết phải có một cơ quan quyền lực cách mạng của nhân dân để trấn áp và cải tạo những thế lực này

 Ba là, quá trình xây dựng CN XH trên mọi lĩnh vực nhất là lĩnh vực kinh

tế, là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn, phức tạp và lâu dài Để hoàn thành nhiệm vụ ấy cần một sức mạnh tổng hợp toàn dân, mọi nguồn lực Về vĩ mô, cần thiết phải có một trung tâm đầu não xây dựng chiến lược tổng thể, thống nhất, nhất trí các lợi ích của xã hội, xác định hệ thống các giải pháp… để đưa

xã hội tiến lên và phát triển theo con đường XHCN.

+ Văn hóa : là toàn bộ những giá trị vật chất

và tinh thần do con người sáng tạo ra bằng lao động và hoạt động thực tiễn trong quá trình lịch

sử của mình.

a Khái niệm văn hóa và nền văn hóa

V¨n hãa

VH vËt chÊt

VH tinh thÇn NghÜa réng

NghÜa hÑp

VH vËt thÓ VH Phi vËt thÓ

+ Khái niệm nền văn hóa:

Nền văn hóa là một khái niệm

dùng để chỉ toàn bộ hoạt động

văn hóa tinh thần của một xã

hội nhất định trong lịch sử ,

chịu sự chi phối của hệ tư

tưởng của giai cấp thống trị xã

hội đó

- Trong lịch sử đã có các nền

văn hóa khác nhau : nền văn

hóa CHNL, nền văn hóa PK,

nền văn hóa TBCN, nền văn

hóa XHCN.

b Khái niệm nền văn hóa XHCN:

Nền văn hóa xã hội chủ nghĩa

là nền văn hóa kết hợp được truyền thống với hiện đại, vừa giữ gìn và phát huy được bản sắc, tinh hoa của dân tộc vừa

kế thừa được những thành quả tốt đẹp, ưu tú nhất của văn hóa nhân loại qua các thời kỳ lịch

sử

b.Khái niệm nền văn hóa

XHCN

• Nền văn hóa XHCN là nền văn hóa

được xây dựng và phát triển trên nền

tảng hệ tư tưởng của GCCN, do đảng cộng sản lãnh đạo,nhằm thỏa mãn nhu cầu tinh thần không ngừng tăng lên của nhân dân, đưa ND thực sự trở thành

chủ thể sáng tạo và hưởng thụ VH

 Một là, nền văn hóa XHCN mang bản chất giai cấp công nhân,

nghĩa là hệ tư tưởng của GCCN ( tức chủ nghĩa Mác – lênin) là nội dung cốt lõi , giữ vai trò chủ đạo , quyết định phương hướng phát triển của nền văn hóa

 Hai là , nền văn hóa XHCN mang tính nhân dân rộng rãi và tính dân

tộc sâu sắc.

 Ba là, nền văn hóa XHCN được hình thành và phát triển một cách

tự giác, dưới sự lãnh đạo của đảng của giai cấp công nhân và dưới sự quản lý thống nhất của nhà nước XHCN

2.Tính tất yếu của việc xây dựng

nền văn hóa XHCN

Xây dựng nền văn hóa XHCN là tất yếu vì:

- Cuộc cách mạng XHCN là cuộc cách mạng triệt để, toàn diện, nên phải tiến hành cách mạng trên tất cả các lĩnh vực, trong đó có văn hóa (phương thức SX tinh thần phải

phù hợp với PTSX mới của xã hội- XHCN)

2.Tính tất yếu xây dựng nền văn

tưởng VS trong tiến trình cách mạng XHCN

2.Tính tất yếu xây dựng nền văn

3.Nội dung và phương thức xây

dựng nền văn hóa XHCN

a Nội dung cơ bản của nền văn hóa XHCN

- Nâng cao dân trí, đào tạo nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ trí thức XHCN vừa là nhu cầu cấp bách vừa là nhu cầu lâu dài của sự nghiệp xây dựng

CNXH, CNCS

3.Nội dung và phương thức xây

dựng nền văn hóa XHCN

- Xây dựng con người mới,con người XHCN (Đó là con người: có ý thức và năng lực làm chủ; lao động mới; sống có nghĩa tình, có tinh thần cộng đồng; có tinh thần yêu nước chân chính và tinh thần quốc tế trong sáng).

- Xây dựng lối sống mới XHCN.

- Xây dựng gia đình văn hóa XHCN (gt về gđ)

3.Nội dung và phương thức xây

dựng nền văn hóa XHCN

b Phương thức xây dựng nền văn hóa XHCN.

- Giữ vững và tăng cường vai trò chủ đạo của

hệ tư tưởng GCCN (tức CNMLN) trong đời sống tinh thần của xã hội.

- Không ngừng tăng cường sự lãnh đạo đúng

đắn của ĐCS và vai trò quản lý theo pháp luật của nhà nước pháp quyền XHCN về

3.Nội dung và phương thức xây

dựng nền văn hóa XHCN

văn hóa để văn hóa đi đúng quỹ đạo XHCN.

- Phải kết hợp giữa kế thừa những giá trị tốt

đẹp trong di sản văn hóa dân tộc với tiếp thu

có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại.

- Tổ chức và lôi cuốn quần chúng nhân dân vào các hoạt động sáng tạo văn hóa (là chủ thể

của SXVC, chủ thể SX tinh thần)

3.Nội dung và phương thức xây

dựng nền văn hóa XHN

Ở VN, cách mạng XHCN trên lĩnh vực văn hóa nhằm:

- Xây dựng hệ tư tưởng XHCN, đó là

CNMLN và tư tưởng HCM

- Xây dựng nền văn hóa mới, đó là nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

3.Nội dung và phương thức xây

dựng nền văn hóa XHCN

- Xây dựng con người mới có tài, có đức

(vừa hồng vừa chuyên)

+ Dân tộc là một cộng đồng

người ổn định ra đời ,phát triển

và tồn tại gắn liền với một giai

đoạn phát triển nhất định của

lịch sử dựa trên cơ sở có cùng

tiếng nói ,cùng lãnh thổ , cùng

sinh hoạt kinh tế và cùng tâm lý

+ Dân tộc được hiểu theo hai

nghĩa :

-Thứ nhất : Dân tộc – tộc người

- Thứ hai : Quốc gia – dân tộc

Tây tạng Tân Cương

Nội Mông

Hồi tộc Choang

b.Các đặc trưng của dân tộc

c.Hai xu hướng phát triển của

- Đây là quyền thiêng liêng của các dân tộc

- Trong một quốc gia có nhiều dân tộc, quyền

bình đẳng giữa các dân tộc phải được pháp

luật bảo vệ và phải được thực hiện trong thực

Quyền dân tộc tự quyết trước hết là

tự quyết về chính trị:

- Quyền thành lập một quốc gia độc

lập

- Quyền các dân tộc tự nguyện liên

hợp lại thành một liên bang trên cơ

sở bình đẳng giúp đỡ lẫn nhau cùng

tiến bộ (quyền liên hiệp).

Ý nghĩa: Quyền dân tộc tự quyết là một quyền cơ bản của

dân tộc Nó là cơ sở để xoá bỏ sự hiềm khích, thù hằn giữa các dân tộc; phát huy tiềm năng của các dân tộc vào

sự phát triển chung của nhân loại.

Giai cấp công nhân thuộc các dân tộc

thống nhất, đoàn kết, hợp tác giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù chung vì sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc.

e.Vấn đề dân tộc ở Việt nam

+ Khái quát tình hình dân tộc ở VN

+ Đặc điểm dân tộc VN

+ Chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước VN

+ Bản chất của tôn giáo

- CN DT

-CNDV trước MÁC

- CNM- LN

“Tất cả mọi tôn giáo chẳng

qua là sự phản ánh hư ảo vào đầu óc con người, của những lực lượng bên ngoài chi phối cuộc sống hàng ngày của họ, chỉ là sự phản ánh trong đó lực lượng ở trần thế đã mang hình thức lực lượng siêu trần thế”

+ Nguồn gốc của tôn giáo

+Nguồn gốc kinh tế-xã hội

-Trong XH nguyên thủy, con người bất lực trước sức mạnh của tự nhiên.

-Khi XH phân chia GC con người bất lực trước sức mạnh tự phát của XH.

+Nguồn gốc tâm lý.

-Từ sự bất lực nảy sinh tâm lý sợ hãi,tìm sự che chở dẫn tới niềm tin tôn giáo.

+ Nguồn gốc nhận thức

-Do giới hạn nhận thức trong từng thế hệ :” Điều

gì mà khoa học chưa giải thích được thì sẽ

được tôn giáo lấp vào”.

- Do tuyệt đối hóa nhận thức Quá trình nhận thức,

do tuyệt đối hóa vai trò của nhận thức, nên dễ khái quát hóa, trừu tượng hóa đối tượng nhận thức tới mức thoát li hiện thực, trở thành hư ảo.

Trong tiến trình xây dựng CNXH và trong xã hội XHCN, tôn giáo vẫn còn tồn tại do các nguyên nhân:

+ Nguyên nhân nhận thức.

+ Nguyên nhân tâm lý

+ Nguyên nhân chính trị - xã hội.

+ Nguyên nhân kinh tế

+ Nguyên nhân văn hóa

• Khắc phục dần những ảnh hưởng tiêu cực của TG trong đời sống xã hội phải gắn liền với quá trình cải tạo xã hội cũ,xây dựng xã hội mới

• Thực hiện nhất quán chính sách tôn

trọng và đảm bảo quyền tự do tín

ngưỡng và quyền tự do không tín

ngưỡng của công dân.

• Thực hiện đoàn kết giữa những người

theo tôn giáo với những người không theo tôn giáo , đoàn kết các tôn giáo

hợp pháp,vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

• Phân biệt hai mặt chính trị và tư tưởng

trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo

• Phải có quan điểm lịch sử khi giải quyết

vấn đề tôn giáo

d.Tôn giáo ở VN và chính sách tôn giáo của Đảng và

Nhà nước VN

+Khái quát tình hình tôn giáo ở VN.

+Chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước VN.