Quan hệ chuyên khoa TMH với các chuyên khoa lâm sàng khác

Ngược lại những bệnh lý ở hệ thần kinh trung ương, ở đường hô hấp, ở đường tiêu hóa đều có thể gây ra ảnh hưởng đến tai, đến mũi, đến họng... Nhức đầu Nhức đầu là triệu chứng rất phổ bi

QUAN HỆ CHUYÊN KHOA TAI MŨI

HỌNG VỚI CÁC CHUYÊN KHOA LÂM

SÀNG KHÁC

ĐẠI CƯƠNG

 Tai mũi họng thuộc ngũ quan

 Chuyên khoa TMH nghiên cứu và điều trị bệnh của những cơ quan giúp con người tiếp xúc và trao đổi với thế giới bên ngoài

 Tai là cửa ngõ của hệ thống nghe và thăng bằng.

 Mũi là lối vào của đường hô hấp

 Họng là của ngõ của đường ăn

 Thương tổn ở TMH có thể ảnh hưởng đến hệ

TK, hô hấp, ở đường tiêu hóa Ngược lại những bệnh lý ở hệ thần kinh trung ương, ở đường hô hấp, ở đường tiêu hóa đều có thể gây ra ảnh hưởng đến tai, đến mũi, đến họng.

QUAN HỆ VỚI NỘI KHOA.

 TMH có rất nhiều quan hệ qua lại mật thiết với nội khoa Sau đây là những vấn

đề thường gặp

Chảy máu mũi

 Chảy máu mũi (chảy máu cam) là

những triệu chứng thường gặp trong những bệnh nội khoa như: Cao huyết

áp, leucémie, bệnh sốt rét, hemophilie …

Ho, khạc ra máu

 Ho khạc ra máu: Chảy máu mũi sau,

dãn tĩnh mạch đáy lưỡi, viêm xoang, bệnh Rendu-Osler (angiomatose hémorragique familiale) với những đám dãn mạch máu ở niêm mạc mũi và họng

Viêm phế quản mạn- áp xe phổi

 Dị vật (hột sa bô chê) nằm lâu ngày trong phế quản gây ra viêm phế quản mạn hoặc ápxe phổi

Lò viêm (Infection focale)

 Lò viêm là những ổ viêm mạn tính (chứa

vi khuẩn):

• Viêm Amiđan do Streptococcus Hemolytic Bêta nhóm A: từ những ổ viêm này và thông qua cơ chế miễn dịch dị ứng, bệnh

sẽ tác hại vào khớp, vào tim, vào thận gây ra thấp khớp cấp, viêm nội tâm mạc, viêm cầu thận cấp

• Viêm xoang, sâu răng có thể gây viêm

VIEÂM AMIDAN DO GABHS

VIEÂM AMIDAN DO GABHS

ÁPXE QUANH AMIDAN

ÁPXE QUANH AMIDAN

Viêm họng, loét họng.

 Bệnh về máu như tăng bạch cầu (leucémie),

mất bạch cầu hạt (agranulocytose), tăng bạch cầu monocyt nhiễm khuẩn (mononucleocytose

infectieuse) là những bệnh phải điều trị toàn

thân tuy rằng biểu hiện bằng viêm họng hoặc loét họng

 Thiếu vitamin C cũng gây chảy máu nướu răng

MONONUCLEOCYTOSE INFECTIEUSE

Loạn cảm họng.

 Cảm giác nuốt cộm, nuốt vướng, nuốt rát, nuốt đau ở họng miệng, họng thanh quản Bệnh nhân tự cho mình bị mắc xương, bị viêm họng hạt

 Loạn cảm họng có nhiều nguyên nhân

thuộc TMH như viêm họng mạn quá phát , dài mỏm trâm … hoặc không thuộc TMH như: trào ngược dạ dày thực quản, mãn kinh, thể địa co thắt, thiểu

năng tuyến giáp.…

Td: Gai vách ngăn có thể làm cho viêm mũi dị ứng, cho hen xuất hiện về mặt lâm sàng PT vách ngăn làm cho những biểu hiện lâm sàng của dị ứng giảm hoặc mất đi.

Nhức đầu

 Nhức đầu là triệu chứng rất phổ biến và có liên

quan đến nhiều chuyên khoa: Nội, ngoại, mắt, RHM, thần kinh, nhiễm …

 Nguyên nhân thường gặp nhất nằm trong lĩnh

vực TMH: Viêm xoang

 Viêm xoang dễ hay bị bỏ sót vì có những thể lâm sàng không điển hình, ngoài triệu chứng nhức đầu phải hỏi thêm bệnh sử để khai thác các triệu chứng khác như vướng đàm họng và

Vị trí đau trong viêm xoang

Chóng mặt

 Chóng mặt thường nghĩ đến nguyên

nhân do hệ tiền đình ở tai

 Ngoài ra cũng phải nghĩ đến nguyên nhân khác thuộc hệ nội khoa như hạ đường huyết, hạ huyết áp, rối loạn tiêu hóa, bệnh lý thần kinh trung ương (tiểu não, hành não)

Thể địa

 Các thể địa của nội khoa như béo phì, đái tháo đường, gút, sỏi thận, tạng bạch huyết (lymphatisme) … thường có kèm theo một số bệnh TMH như viêm họng quá phát , viêm xoang mạn tính …

 Bác sĩ TMH cần nhớ điểm này và thấy rõ vai trò của nội khoa trong những bệnh trên, tránh can thiệp phẫu thuật không

HIV – AIDS

 HIV làm mất sức đề kháng của cơ thể Siêu vi, vi khuẩn và nấm ở TMH thừa cơ phát triển gây tác hại ở miệng, họng, thực quản, xoang …gây ra u hoặc loét như Sarcome Kaposi; loét họng; nấm lưỡi, miệng, họng; nấm thực quản …

QUAN HỆ VỚI NGOẠI KHOA.

 Chuyên khoa TMH thuộc hệ ngoại và trước kia được coi như là một phân khoa của hệ ngoại

 Hiện nay phát triển thành một chuyên khoa riêng

 Ngoài những phẫu thuật đặc hiệu vùng tai mũi họng, chuyên khoa TMH còn làm phẫu thuật thuộc lãnh vực cổ mặt

QUAN HỆ VỚI NGOẠI KHOA

 Chuyên khoa TMH giải quyết những bệnh ngoại khoa vùng cổ mặt như là ung thư thanh quản, ung thư hạ họng, ung

thư sàng hàm, u nang giáp lưỡi, dò khe mang, u thành bên họng, bướu giáp,

chấn thương cổ mặt …

QUAN HỆ VỚI NGOẠI KHOA

 Chuyên khoa TMH hỗ trợ phẫu thuật lồng ngực trong soi chẩn đoán bệnh

ở phế quản và soi hút đờm nhớt trong phế quản

 Chuyên khoa TMH cũng cần thiết cho cấp cứu ngoại khoa trong chấn thương nặng vùng đầu cổ, nhất là khi có khó thở

QUAN HỆ VỚI NGOẠI KHOA

 Chuyên khoa TMH cũng cần đến ngoại khoa trong những trường hợp sau đây:

Mổ thực quản ngực, mổ phổi lấy dị vật không gắp ra được bằng đường tự nhiên được, mở dạ dày ra da trong các phẫu thuật dò khí thực quản

 Trong một số ápxe não do tai, u dây thần kinh số VIII, phối hợp hoặc nhờ ngoại thần kinh can thiệp

QUAN HỆ VỚI NHI KHOA

 Quan hệ của chuyên khoa TMH với nhi khoa nhiều và chặt chẽ đến nỗi phải thành lập chuyên khoa TMH nhi

Amiđan và VA

(VA:Végétations adénoides)

 Amiđan và VA đóng vai trò quan trọng trong các bệnh viêm nhiễm của trẻ em Hầu hết các bệnh viêm mũi, viêm xoang, viêm họng, viêm tai, viêm phế quản, viêm ruột đều có liên quan đến viêm Amiđan, VA

Khó thở

 Khó thở thường được thấy ở trẻ em nhiều hơn và nặng hơn người lớn, dễ đưa tới tử vong nếu không được giải quyết kịp thời

 Nguyên nhân chính của khó thở ở trẻ

em là dị vật thanh-khí-phế quản, phù nề thanh quản do viêm, u mạch máu hạ thanh môn, ápxe thành sau họng …

Viêm xương chũm cấp

 Thương tổn ở tai nhưng triệu chứng lại

ở đường tiêu hóa Bé nôn ói, tiêu chảy, sốt, mất nước … và hay lấy tay cào vào tai

 Nếu soi tai có thể thấy màng nhỉ đỏ phồng hoặc thủng, nhưng cũng có khi không thấy gì lạ

 Khi phát hiện điếc-câm thì có thể cấy điện cực

ốc tai, cho đeo máy trợ thính, gửi học tại trường dạy điếc-câm, càng sớm càng tốt.

 Không có thuốc làm cho bệnh nhân tự nhiên nói

QUAN HỆ VỚI SẢN KHOA

 Trẻ sơ sinh có thể có những dị dạng về TMH

Dị dạng không nguy hiểm

đến tính mạng

 Tắc cửa mũi trước hoặc cửa mũi sau: làm cho bé phải thở bằng miệng bú khó khăn

 Sứt môi đơn thuần: chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ.

 Sứt môi cộng với hở hàm ếch làm cho bú khó khăn

 Hội chứng Franchesti: Dị dạng tai ngoài, teo hàm dưới, mắt xếch, lưỡi to, răng mọc lộn xộn, thiểu năng trí tuệ.

 Những trẻ này có thể sống được tới lớn.

Dị dạng có nguy hiểm đến

tính mạng

 Dò khí thực quản: Có lỗ thông giữa đường ăn với đường thở, mỗi lần trẻ sơ sinh bú thì sữa vào phế quản làm trẻ sặc sụa, nghẹt thở, tím tái

=>Bệnh nhi bị mất nước và viêm phế quản phổi Nếu không được điều trị kịp thời sẽ

tử vong

QUAN HỆ VỚI KHOA MẮT

Mắt có các xoang mặt bao vây ba phía:

Phía dưới, phía trong và phía trên, do

đó, mắt rất dễ bị ảnh hưởng bởi bệnh của các xoang

QUAN HỆ VỚI KHOA MẮT

 Viêm xoang bướm có thể gây giảm thị lực (mờ mắt) do viêm dây thần kinh thị giác sau nhãn cầu Nếu không điều trị kịp thời mắt có thể bị mù nhưng soi đáy mắt không cho thấy gì lạ Thương tổn chính là

ở dây thần kinh số II đoạn sau nhãn cầu

QUAN HỆ VỚI KHOA MẮT

 Viêm xoang có thể gây ra viêm tấy ổ mắt

và dẫn tới viêm tắc tĩnh mạch xoang hang (sưng mí mắt phù nề kết mạc, dãn tĩnh mạch trán kiểu vòi bạch tuộc, mất thị lực, lồi nhãn cầu, mất vận động nhãn cầu), viêm màng não và tử vong

 Stage I

 periorbital inflammatory edema

 obstruction of venous channels

 no vision loss

 no EOM limitation

 Stage II

 orbital cellulitis with edema, chemosis, proptosis, pain

 no abscess

 opthalmoplegia may occur due to edema

or spasm

 no visual loss

 Stage III

 subperiosteal abscess

 globe displaced laterally or

downward

 orbital cellulitis present with decreased EOM

 vision decreased

 opthalmoplegia present

 visual loss (13%) due to ischemia or

 Stage V

 cavernous sinus thrombosis

 progressive symptoms

 proptosis and fixation

 CN II, IV, VI

 meningitis

 high mortality

QUAN HỆ VỚI KHOA MẮT

 Viêm xoang sàng có thể xuất ngoại ở góc trong của mắt làm cho ta nhầm với viêm túi lệ

 Ở trẻ nhỏ viêm xoang sàng luôn luôn gây phù nề mí mắt làm cho hai mí mắt sưng húp

 Cũng ở trẻ em, viêm xương chũm thể thái dương mỏm tiếp thường hay làm

Case Presentation

Ten-month-old infant with preseptal orbital cellulitis complicating ethmoiditis

Exam

A male with orbital cellulitis with proptosis,

ophthalmoplegia, and edema and erythema of the eyelids ophthalmoplegia, and edema and erythema of the eyelids

KẾT LUẬN

 Chuyên khoa TMH có liên quan chặt chẽ với các chuyên khoa lâm sàng khác Lắm khi thương tổn không ở tai, không ở mũi, không ở họng nhưng triệu chứng lại nằm ở tai, mũi, họng Ngược lại cũng không hiếm trường hợp thương tổn thuộc TMH nhưng triệu chứng lại nằm ở

cơ quan khác

KẾT LUẬN

 Người bác sĩ bất kể thuộc chuyên khoa nào, kể cả TMH, đều cần phải biết rõ những đặc điểm nói trên để tránh cho bệnh nhân đỡ đi lòng vòng, từ chuyên khoa này đến chuyên khoa kia Cần phải tìm ra căn bệnh và điều trị tận gốc, điều trị nhanh và ít tốn kém Đó chính là

“Lương y như từ mẫu”