Bài Giảng Chính Trị Trong Quản Lý Công

truong quoc chinh llcs of napa 2NỘI DUNG • Chương I: Đối tượng, nhiệm vụ của môn học • Chương II: Quyền lực chính trị và tổ chức thực hiện quyền lực chính trị • Chương III: Ảnh hưởng của

truong quoc chinh llcs of napa 1

CHÍNH TRỊ TRONG QUẢN LÝ CÔNG

Chương trình: Cao học Quản lý công

Thời lượng: 02 tín chỉ

12/5/16

truong quoc chinh llcs of napa 2

NỘI DUNG

• Chương I: Đối tượng, nhiệm vụ của môn học

• Chương II: Quyền lực chính trị và tổ chức thực hiện quyền lực chính trị

• Chương III: Ảnh hưởng của đảng chính trị và các tổ chức quần chúng tới hoạt động của nhà nước

• Chương IV: Văn hóa chính trị với quản lý công

• Chương V: Chính trị quốc tế với quản lý công

12/5/16

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Nội, 2001

Thông tin chính trị học số 1/2010.

giới cạnh tranh, Nxb CTQG, Hà Nội, 2003.

truong quoc chinh llcs of napa 3 12/5/16

TÀI LIỆU THAM KHẢO (Trương Quốc Chính)

• Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước của dân, do dân, vì dân ở Việt Nam, T/C Giáo dục lý luận, số 4/2003, tr 56-59

• Ý thức chính trị trong xây dựng nhà nước Việt Nam XHCN qua các bản Hiến pháp, T/C Giáo dục lý luận chính trị quân sự, số 6/2007, tr 15-18

• Tìm hiểu sự phát triển nhận thức về nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, T/C Quản lý nhà nước, số 9/2007, tr 8-11,62

• Một số bài học kinh nghiệm l.sử trong xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam, T/C Quản lý nhà nước , số 4/2011, tr 2-5, 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO (Trương Quốc Chính)

• Đặc trưng chính trị của nền hành chính nhà nước và yêu cầu đặt ra đối với xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam hiện nay, T/C Triết học, Số 2/2013, tr 10-17

• Đặc điểm văn hóa truyền thống của nền hành chính nhà nước với yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay, T/C Khoa học xã hội Việt Nam (Vietnam Social Sciences), số 4/2013, tr 3-9

• Sách chuyên khảo: Xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam theo quan điểm mácxít, Nxb Chính trị Quốc

gia, Hà Nội 2013

truong quoc chinh llcs of napa 6

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Đặng Khắc Ánh: Mối quan hệ giữa chính trị và hành chính trong bối cảnh xây dựng nhà

nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.- Tạp chí Giáo dục Lý luận, số tháng 1+2/2012, tr.107-110

• Đặng Khắc Ánh: Cải cách hành chính trong bối cảnh đổi mới hệ thống chính trị - Tạp chí

Quản lý Nhà nước, số tháng 4/2013, tr.14-18

12/5/16

NHIỆM VỤ CỦA MÔN HỌC

• Làm rõ cấu trúc và cơ chế thực thi quyền lực chính trị trong xã hội;

• Làm rõ sự tác động của đảng chính trị và các tổ chức quần chúng đến quản lý công;

• Làm rõ sự tác động của yếu tố văn hóa chính trị đến quản lý công;

• Làm rõ sự tác động của chính trị quốc tế đến quản lý công

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 9

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

• Những ảnh hưởng và phương thức tác động của các chủ thể chính trị lên quá trình tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước  ảnh hưởng của chính trị lên hoạt động quản

lý nhà nước

• 2 khái niệm chủ yếu: chính trị và quản lý công/quản lý nhà nước

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 11

CHÍNH TRỊ

• Một lĩnh vực phức tạp, nhạy cảm, biểu hiện đa dạng trong cuộc sống

• Những hoạt động, những quan hệ của các cá nhân, giai cấp, dân tộc, quốc gia xoay quanh vấn đề giành, giữ, sử dụng quyền lực nhà nước

* Khái niệm chính trị: (hoạt động ch.trị; q.hệ chính trị) + H.động xh đặc biệt gắn với việc giành, giữ, sử dụng q.lực NN

+ Quan hệ XH đặc biệt giữa các chủ thể và k.thể c.trị xoay quanh v.đề nhà n ớc gồm: công dân - NN; nhóm XH -

CHÍNH TRỊ

• Chính trị gắn liền với chính quyền, với nhà nước và quyền lực nhà nước

• Yếu tố trung tâm của chính trị là quyền lực nhà nước  nghiên cứu chính trị là nghiên cứu cách thức giành, giữ và sử dụng quyền lực nhà nước

• Chủ thể chính trị: đảng chính trị, nhà nước, các tổ chức quần chúng, các quốc gia, dân tộc,

QUẢN LÝ CÔNG

• Về bản chất: hoạt động quản lý của nhà nước đối với xã hội để duy trì trật tự xã hội, bảo đảm

sự phát triển của xã hội theo định hướng xác định

• Về hoạt động: hoạt động thực thi quyền lực nhà nước

• Theo nghĩa hẹp hơn, quản lý công có thể hiểu là hoạt động thực thi quyền hành pháp

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 16

THỰC THI QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC

QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC

LẬP PHÁP

LẬP QUY ĐIỀU HÀNH HC

• Chức năng và cách thức thực hiện chức năng của nhà nước có tính độc lập tương đối

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 19

NỘI DUNG

• Quyền lực và quyền lực chính trị

• Thực thi quyền lực chính trị

• Các yếu tố cấu thành hệ thống chính trị

M t s quan niệm v quyền lực ộ ố ề

- Thời cổ đại: (Arixtôt) - q.l c t n t i m i s v t; ở ph.đông (TQ) - m nh tr i là q.lực tuyệt đối ự ồ ạ ở ọ ự ậ ệ ờ

- Thời trung cổ: q.lực thuộc về th ợng đế, là tối cao

- Thời Khai sáng (S.L Mongteskiơ, J.J Rutxô): q.lực tối cao -ý chí chung - kquả của khế ớc xã hội.

- K.Đantra: q.lực = buộc ng ời khác phục tùng; L Lipson: q.lực = k.năng đạt k.quả nhờ hành động phối hợp

* Quyền lực là khả năng th.hiện ý chí của mình có tác động đến hành vi của ng ời khác nhờ một ph ơng tiện nào

đó nh uy tín, luật pháp, sức mạnh

(Từ điển bách khoa triết học, Nxb Bách khoa Liên xô, Matxcva 1989, tr 92)

* Năng lực, khả năng đặc quyền của một tổ chức hay một ng ời (pháp nhân) đ ợc cai trị một tổ chức hay một ng

ời khác

(Từ điển Pháp-Việt pháp luật-hành chính, Nxb Thế gới, Hà Nội 1992, tr 221)

⇒ ChØ huy - phôc tïng lµ x.ph¸t ®iÓm vµ b¶n chÊt cña quyÒn lùc

Cấu trúc của quy n lực ề

* Quyền lực: đạo đức, tôn giáo, dòng họ, kinh tế

- Quyền lực công (q.lực XH): chủ thể q.lực nhân danh xã hội (q.trọng nhất)

- Quyền lực chính trị p/a q.lực g/c:

+ Q.lực c.trị của g/c cầm quyền,

+ Q.lực c.trị, yêu cầu q.lực c.trị của g/c, tầng lớp, nhóm XH khác.

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 24

PHƯƠNG THỨC ĐẠT TỚI QUYỀN LỰC

• Các quan hệ quyền lực thể hiện trong xã hội rất đa dạng và phụ thuộc vào tính chất của quan hệ xã hội

• Do tính đa dạng của quyền lực nên các phương thức để đạt quyền lực cũng khác nhau

Quan niệm chung về quyền lực chớnh trị

• K/năng của một g/c thực hiện lợi ích k.quan của mình (C Mỏc)

• Trong m t ý nghĩa ri ộ ờng c a t , quy n l c ch ủ ừ ề ự ớnh tr ị là b o l c c ạ ự ú t ch c c a m t g/c ổ ứ ủ ộ để đàn ỏp g/c khỏc (Ăngghen)

• Q.lực ch.trị là 1 bộ phận của q.lực trong XH, có tính g/c, gắn với các chủ thể ch.trị, luôn h ớng tới NN và q.lực NN.

• Q.lực c.trị của g/c cầm quyền đ ợc tổ chức thành nhà n ớc, => q.lực NN là q.lực của g/c c m quy n, đ ợc t.hiện ầ ề

= hệ thống chuyên chính do g/c đó t.lập ra.

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 26

QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ

• Loại hình quyền lực đặc biệt luôn gắn liền với chính quyền nhà nước

• Quyền lực của một giai cấp, liên minh giai cấp, tập đoàn xã hội hay của nhân dân thực hiện ý chí của mình trong quan hệ với các giai cấp, tập đoàn khác

CÁC BỘ PHẬN CỦA QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ TRONG XÃ HỘI HIỆN ĐẠI

• Q.lực của đảng ch.trị (trước hết là đảng cầm quyền)

• Quyền lực của NN (lập pháp, hành pháp, tư pháp)

• Quyền lực của quần chúng ND (với tư cách cá nhân hay tập hợp lại thành tổ chức)

=> Quyền lực chính trị trong một quốc gia được thực hiện thông qua hệ thống nhiều bộ phận có mối liên hệ chặt chẽ với nhau - hệ thống chính trị

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 27

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 29

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 30

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 31

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 32

Đảng Cộng sản Đảng Cộng sản

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 33

Đảng Cộng sản Đảng Cộng sản

Nhà nước XHCN

Các tổ chức CTXH

- Bảo vệ lợi ích nhân dân

- Đại diện cho người lao động

- Quyền làm chủ của người LĐ.

- Bảo vệ lợi ích nhân dân

- Đại diện cho người lao động

- Quyền làm chủ của người LĐ.

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 34

Hệ thống chính trị ở VN hiện nay

• HTCT VN ra đời từ Cm Tháng Tám 1945, mang t/c DCND (xét cả về nhiệm vụ, kết cấu và hoạt động)

• HTCT DCND chuyển sang làm nhiệm vụ có t/c XHCN ở MB từ 1954 và trên phạm vi cả n ớc từ 1975.

• Đảng cộng sản Việt Nam: đại biểu lợi ích g/c c.nhân, nd l.động, dân tộc; là bộ phận hợp thành, là l.l ợng l.đạo HTCT - đ.bảo b.chất g/c c.nhân của HTCT.

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 35

• NN CH XHCN VN: thiết chế trung tâm th.hiện q.lực c.trị; cột trụ HTCT; b.máy q.lý các l.vực đ.sống XH;

đối nội, đối ngoại.

• NN pháp quyền: là h.thức tổ chức NN ti n b nh t ế ộ ấ

- P/l là t i th ng, k0 có t.chức, cá nhân nào ở trên, ở ngoài p/l ố ượ

- Q.lực NN thể hiện lợi ích và ý chí của đại đa số dân chúng

- Mối q.hệ quyền - tr.nhiệm giữa công dân và NN đ ợc đ.bảo.

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 36

+ QuyÒn cña c«ng d©n thuéc vÒ tr¸ch nhiÖm cña NN

+ QuyÒn cña NN thuéc vÒ tr¸ch nhiÖm cña c«ng d©n

+ NN chÞu tr.nhiÖm tr íc c«ng d©n vÒ h.vi cña NN

+ C«ng d©n vµ c¸c t.chøc trong x· héi ph¶i th.hiÖn nghÜa vô vµ chÞu tr.nhiÖm vÒ h.vi cña m×nh theo pl

- Nguyªn t¾c tam quyÒn ph©n lËp

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 37

- NN của dân, do dân, vì dân, do ĐcsVN l.đạo; nền tảng XH: liên minh g/c; hệ tư tưởng: chủ nghĩa Mỏc-Lờnin,

tt Hồ Chớ Minh

- Trong t ch c ổ ứ và ho t ng q.lực NN ạ độ là th.nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soỏt giữa LP - HP - TP

- Thực hiện nguyên tắc tập trung - dân chủ

NN pháp quyền XHCN Việt Nam

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 38

- NN phỏp quyền XHCN Vi t Nam q.lý XH bằng v ệ à theo p.luật

+ Toàn bộ h.động của NN đều phải tuân thủ H.pháp và p/l

+ NN cú mối l.hệ với ND, tôn trọng ý kiến, chịu sự giám sát của ND Quản lý NN vì lợi ích ND, không phải vì bản thân NN.

+ Không có sự đối lập giữa việc nâng cao vai trò l.đạo của Đcs với tăng c ờng hiệu lực q.lý của NN

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 39

* N i dung xây dựng, hoàn thiện NNViệt Nam hi n nay ộ ệ

• Cải cách t.chức, h.động của NN + Xây dựng, chỉnh đốn Đảng

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 40

=> ND vừa là chủ thể, vừa là k.thể của q.lực c.trị, (trong XH nô lệ, p.kiến, ND là k.thể qlc.trị, trong XH h.đại cũn là chủ thể qlc.trị).

Th.gia đ.sống c.trị với t cách cá nhân, nhóm, cỏc t ch c ổ ứ

+ Th.gia t.chức ch.trị, CT-XH, XH, qua đú chi phối q.lực NN, th.hiện l.ích cho t.chức, cá nhân (g.tiếp)

+ Bầu đại biểu vào cơ quan q.lực NN; th.gia tr ng cầu ý kiến cử tri ; kiểm tra, g.sát h.động của cơ quan,công chức

NN (tr.tiếp)

Vai trò của nhân dân trong thực hiện quyền lực ch.trị

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 41

Tính tất yếu của đổi mới HTCT.

- H.động của HTCT có nhiều t.tựu, nh ng hạn chế cũng k0 ít, k0 đáp ứng yêu cầu, đòi hỏi của thời kỳ đổi mới.

- Trong k.tế có đổi mới: nền KT 1 t/p, 2 loại hình S.h u => nền KT/hh nhiều t/p, loại S.h; cơ chế KH hoá => ữ KTTT đ/h XHCN

* Q.điểm có tính ng.tắc cần q.triệt trong đ.mới HTCT: chính trị là l.vực phức tạp => đổi mới phải cú ng.tắc

Vấn đề đổi mới HTCT ở Việt Nam hiện nay

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 42

1 Kiên trì CN Mác-Lênin, t t ởng Hồ Chí Minh

2 Giữ vững t.c ờng sự l.đạo của Đcs Việt Nam, k0 chấp nhận đa nguyên, đa đảng.

3 Giữ vững mục tiêu c.trị, đổi mới k0 phải thay đổi m.tiêu XHCN

4 Lấy đổi mới K.t làm cơ sở để từng b ớc đổi mới HTCT ế

5 Đổ i mới t.cực, v.chắc th.trọng, thích hợp, đ.bảo ổn định c.trị.

6 Đổi mới phải đ ợc t.hành đồng bộ trong toàn bộ HTCT

Những nhiệm vụ cần thực hiện để tiếp tục đổi mới HTCT và DC hoá đời sống XH ở

n ớc ta

1. Tiếp tục đ.mới, xd, ch nh n, củng cố ĐcsVN: mạnh về c.trị, t t ởng, tổ chức; nâng cao tr.độ, tr.tuệ và n.lực ỉ đố

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 44

4 Kh c phục t.trạng h.chính hoá các đoàn thể ND; thể chế hoá = p/l q.hạn, tr.nhiệm, ắt.chức và h.động của các đoàn th ể

5 Tiếp tục XD và triển khai th.hiện phỏp lệnh dân chủ trong các cơ quan NN, cấp cơ sở xã ph ờng

6 Nâng cao tr.độ văn hoá, nhất là văn hoá c.trị cho ND; h.thiện h.thống p/l, tạo lập thúi quen sống, làm việc theo p/l

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa

46

ĐẢNG CHÍNH TRỊ

• Đảng chính trị là một tổ chức chính trị bao gồm những đại diện tiêu biểu của một giai cấp hay tầng lớp xã hội, dựa trên một hệ tư tưởng hay quan điểm chính trị nhất định phản ánh lợi ích của giai cấp hay tầng lớp xã hội đó

CÁC ĐẶC ĐIỂM

• Luôn mang tính giai cấp

• Có hệ tư tưởng (quan điểm chính trị)

• Hoạt động hướng tới giành, giữ, sử dụng q lực NN

• Có cấu trúc rõ ràng

truong quoc chinh llcs of napa 47 12/5/16

ĐẢNG CHÍNH TRỊ CẦM QUYỀN

• Một đảng chính trị được gọi là cầm quyền khi nó chi phối, khống chế được nhà nước để phục vụ cho mục đích chính trị của mình

• Là lực lượng lãnh đạo, dẫn dắt xã hội  quyết định phương hướng phát triển của toàn

xã hội  tác động, chi phối hoạt động của nhà nước

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 49

TÁC ĐỘNG CỦA ĐẢNG CHÍNH TRỊ LÊN NHÀ NƯỚC

+ Tạo nên một bộ máy NN thích ứng, bảo vệ lợi ích giai cấp mà nó đại diện; định hướng cho XH phát triển theo ý chí của giai cấp đó

+ Sự tác động của đảng vào NN mang tính toàn diện và thường xuyên (mọi nơi, mọi lúc)

CÁC TỔ CHỨC QUẦN CHÚNG

• Là nơi tập hợp lực lượng của quần chúng để phản ánh lợi ích của mình, tác động lên nhà nước và đảng chính trị

• Tổ chức quần chúng và “xã hội dân sự”

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 51

TÁC ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC QUẦN CHÚNG

+ Sự tác động thường mang tính cục bộ, vì lợi ích của các thành viên

+ Chỉ nhằm gây sức ép với nhà nước mà không nhằm mục tiêu giành lấy quyền lực nhà nước

+ Các tổ chức này rất đa dạng, đan xen nhau và có tác động rất lớn tới nhà nước

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 52

CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG CHUNG

Đảng lãnh đạo Nhà nước quản lý Nhân dân làm chủ

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 53

CẤU TRÚC VÀ CƠ CHẾ THỰC THI QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ Ở VIỆT NAM

• Đảng Cộng sản VN: lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội (Điều 4, Hiến pháp 1992)

• Nhà nước CHXHCN Việt Nam: quản lý mọi mặt đời sống xã hội bằng pháp luật

• Các tổ chức chính trị-xã hội là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân

• Nhân dân là chủ thể của quyền lực

THẢO LUẬN

1 Vai trò và nhiệm vụ cụ thể của các đảng chính trị nói chung và Đảng Cộng sản Việt Nam nói riêng trong hệ thống chính trị

2 Sự tác động của ĐCS Việt Nam và các tổ chức CT-XH lên hoạt động của Nhà nước ở Việt Nam?

3 Phương hướng xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt nam hiện nay.

4 Phương hướng và giải pháp tăng cường sự lãnh đạo của Đảng và phát huy dân chủ XHCN trong điều kiện hiện nay

5 Phương thức tác động của đảng chính trị cầm quyền lên các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp và chính quyền địa phương như thế nào?

truong quoc chinh llcs of napa 54 12/5/16

CHƯƠNG IV

VĂN HÓA CHÍNH TRỊ VỚI QUẢN LÝ CÔNG

truong quoc chinh llcs of napa 55 12/5/16

truong quoc chinh llcs of napa 56

NỘI DUNG

• Một số vấn đề cơ bản về văn hoá chính trị

• Đặc điểm và chức năng của văn hoá chính trị

• Văn hoá chính trị và ảnh hưởng của VHCT tới hoạt động của nhà nước

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 57

VĂN HÓA

• Một hiện tượng xuất hiện sớm nhưng lại được nghiên cứu muộn

• Cho tới nay vẫn chưa có một khái niệm thống nhất về văn hóa

• Theo nghĩa rộng: tất cả những gì gắn bó với hoạt động của con người, do con người tạo nên

• Theo nghĩa hẹp: lĩnh vực sinh hoạt gắn liền với đời sống tinh thần của con người

12/5/16 truong quoc chinh llcs of napa 58

VĂN HOÁ CHÍNH TRỊ

Văn hoá chính trị là một tập hợp các giá trị văn hoá trong xã hội có giai cấp được con người

tạo ra, lựa chọn và tiếp nhận, có ảnh hưởng tới hành vi chính trị của cá nhân, của các

nhóm xã hội hay giai cấp