Hành Chính Nhà Nước Thời Kỳ Xây Dựng Và Phát Triển Quốc Gia Phong Kiến

Hồ Quý Ly 1400 Niên-hiệu: Thánh Nguyên Quý Ly làm vua chưa được một năm, muốn bắt chước tục nhà Trần, nhường ngôi cho con là Hồ Hán Thương rồi làm Thái Thượng Hoàng để cùng coi việc nước

Phần thứ hai

HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC THỜI KỲ XÂY

DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN QUỐC GIA

PHONG KIẾN

Hành chính Nhà nước thời

nhà HỒ

Nhà Hồ (1400 - 1407)

Quốc hiệu Đại Việt đã đổi thành

Đại Ngu năm 1400.

Nhà Hồ (1400 - 1407)

1 Hồ Quý Ly (1400-1401)

2 Hồ Hán Thương (1401-1407)

Từ năm 1400 Đến năm 1407

Thời Nhà Hồ

Quốc hiệu Đại Ngu Kinh đô

AN TÔN (TÂY ĐÔ)

(VĨNH LỘC – THANH HÓA)

Thời Nhà Hồ (1400 - 1407)

CN

Thăng long Thành Đông Đô Lộ

Hồ Quý Ly (1400)

Niên-hiệu: Thánh Nguyên

Quý Ly làm vua chưa được một năm, muốn bắt chước tục nhà Trần, nhường ngôi cho con là Hồ Hán Thương rồi

làm Thái Thượng Hoàng để cùng coi

việc nước

Hồ Hán Thương (1401 - 1407)

Niên hiệu: Thiệu Thành (1401 - 1402) Khai Đại (1403 - 1407)

• Nhà Hồ là triều đại phong kiến trong lịch sử

Việt Nam, bắt đầu khi vua Hồ Quý Ly lên

ngôi năm 1400 sau khi giành được quyền lực từ tay nhà Trần và chấm dứt khi vua Hồ Hán Thương bị quân Minh bắt vào năm

1407 – tổng cộng là 7 năm Quốc hiệu Đại Việt đã đổi thành Đại Ngu năm 1400.

Nét nổi bật cải cách tiền giấy

• Tiền giấy được phát hành lần đầu tiên năm

1396 dưới thời vua Trần Thuận Tông, tuy

nhiên người quyết định khi đó có lẽ là Hồ

Quý Ly Sau này, trong thời đại của mình,

nhà Hồ đã có một số cải cách về hành chính, kinh tế, xã hội như: làm sổ hộ tịch, hạn chế gia nô, lập kho dự trữ thóc gạo, định lại quan chế và hình luật, thuế và tô ruộng, di dân

khẩn hoang, lập cơ quan chăm sóc y tế v.v

Nét nổi bật cải cách tiền giấy

• Tuy nhiên, các cải cách của nhà Hồ

hầu như không giành được thành

công, do những thủ đoạn mà Hồ Quý

Ly đã làm để lên ngôi khiến dân chúng

xa lánh nhà Hồ

Hành chính

• Dưới triều Hồ Hán Thương, năm 1401 đã

cho làm sổ hộ tịch trong cả nước, lập phép hạn chế gia nô Năm 1403, di dân không có ruộng đến Thăng Hoa (vùng đất mới thu

được sau khi Chiêm Thành dâng nộp năm

1402, gồm 4 châu Thăng, Hoa, Tư, Nghĩa

tức là đất các huyện Thăng Bình, Tam Kỳ,

Quế Sơn, Duy Xuyên thuộc tỉnh Quảng Nam ngày nay, huyện Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư

Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ thuộc tỉnh Quảng Ngãi ngày nay) Cùng năm đặt Quảng tế (cơ quan coi về mặt y tế).

Luật pháp

• Cuối năm 1401, định quan chế và hình luật nhà nước Đại Ngu Sử sách không nói rõ là nhà Hồ đã sửa đổi như thế nào

so với thời trước của nhà Trần

• Nhà Hồ lại sửa hình luật, và đặt ra y tỳ

để coi việc thuốc thang

Chính sách Kinh tế

• Năm 1396, tháng 4, bắt đầu phát tiền

giấy Thông bảo hội sao Cứ 1 quan tiền

đồng đổi lấy 1 quan 2 tiền giấy Cấm

tuyệt tiền đồng, không được chứa lén (giấu diếm), tiêu vụng, tất cả thu hết về kho Ngao Trì ở kinh thành và trị sở các

xứ Kẻ nào vi phạm cũng bị trị tội như làm tiền giả

Chính sách Kinh tế

• Thể thức tiền giấy: tờ 10 đồng vẽ

rồng, tờ 30 đồng vẽ sóng, tờ 1 tiền vẽ mây, tờ 2 tiền vẽ rùa, tờ 3 tiền vẽ lân,

tờ 5 tiền vẽ phượng, tờ 1 quan vẽ

rồng Kẻ làm tiền giả bị tội chết, ruộng đất, tài sản tịch thu

Chính sách Kinh tế

• Về việc này, nhiều sử gia có những

đánh giá rất khác nhau Có người cho rằng Hồ Quý Ly cần thu đồng để đúc vũ khí Cũng có người đánh giá cao cải

cách tiền giấy của Hồ Quý Ly tuy rằng

nó đã thất bại Sau này, Hồ Nguyên

Chính sách Kinh tế

• Việc đổi tiền được thực hiện trước khi nhà Hồ được chính thức thành lập (

1400) Về mặt phân loại theo thời gian,

sự việc này đáng lẽ viết tại lịch sử nhà Trần, nhưng nó được chép lại ở đây là

do nó có lẽ là một trong các cải cách

Chính sách Thuế

Những thuyền đi buôn bán đều

phải chịu thuế cả Những thuyền hạng nhất mỗi chiếc phải 5 quan, hạng nhì 4 quan, hạng ba 3 quan

Chính sách Thuế

• Thuế điền thì ngày trước nhà Trần đánh thuế ruộng tư mỗi mẫu ba thăng thóc,

ruộng dâu mỗi mẫu hoặc 9 quan, hoặc

7 quan Thuế đinh thì mỗi người phải

đóng 3 quan Nay nhà Hồ định lại:

ruộng tư điền thì phải đóng 5 thăng; còn ruộng dâu thì chia ra làm 3 hạng: hạng nhất 5 quan, hạng nhì 4 quan, hạng ba

3 quan

Chính sách Thuế

• Thuế đinh thì lấy ruộng làm ngạch: ai có

2 mẫu 6 sào trở lên thì phải đóng 3

quan, ai có kém số ấy được giảm bớt,

ai không có ruộng, và những người cô nhi quả phụ thì được tha thuế

Ngoại giao

• Quan hệ của nhà Hồ với nhà Minh ở Trung Quốc và Chiêm Thành lúc bấy giờ khá

phức tạp Nhà Minh sau khi thống nhất

Trung Quốc năm 1368 bắt đầu có ý định

nhòm ngó xuống phương nam Trên mặt

trận này, nhà Hồ đã phải nhún nhường hết mức, thậm chí năm 1405 đã phải cắt 59

thôn ở Lộc Châu (tỉnh Lạng Sơn ngày nay)

để mong tránh được họa binh đao nhưng cuối cùng cũng không tránh khỏi họa xâm lăng của nhà Minh năm 1406

Ngoại giao

• Đối với Chiêm Thành, quan hệ vẫn là giữa nước lớn (Đại Ngu) và nước nhỏ (Chiêm Thành) Trong suốt thời kỳ đầu (1400-1403) nhà Hồ liên tục đem quân tấn công Chiêm Thành và đã mở

mang được lãnh thổ tới tận tỉnh Quảng

Hệ thống thi cử

• Năm 1404, Hồ Hán Thương định thể

thức thi chọn nhân tài: Cứ tháng 8 năm trước thi hương, ai đỗ thì được miễn

tuyển bổ; lại tháng 8 năm sau thi hội, ai

đỗ thì thi bổ thái học sinh Rồi năm sau nữa lại bắt đầu thi hương như hai năm trước

Hệ thống thi cử

• Phép thi phỏng theo lối văn tự ba

trường của nhà Nguyên nhưng chia

làm 4 kỳ, lại có kỳ thi viết chữ và thi

toán, thành ra 5 kỳ Quan nhân, người làm trò, kẻ phạm tội đều không được

dự bổ

Việc thi cử

• Đầu hổ bằng gốm dùng để trang trí trong thời nhà Hồ

Việc thi cử

• Tháng 8 năm 1400, Hồ Quý Ly mở khoa thi thái học sinh Lấy đỗ Lưu

Thúc Kiệm, Nguyễn Trãi, Lý Tử Tấn,

Vũ Mộng Nguyên, Hoàng Hiến,

Nguyễn Thành v.v gồm 20 người

Việc thi cử

• Tháng 8 năm 1405, Hồ Hán Thương sai

bộ Lễ thi chọn nhân tài, đỗ được 170

người Lấy Hồ Ngạn, Lê Củng Thần

sung làm thái học sinh lý hành; Cù

Xương Triều và 5 người khác sung làm

Tư Thiện đường học sinh

Tôn giáo

• Nhà Hồ không tôn sùng đạo Phật như trước

mà tôn trọng Nho giáo hơn Cho nên năm

1396, theo lời Hồ Quý Ly, vua Trần Thuận Tông đã xuống chiếu sa thải các tăng đạo

chưa đến 50 tuổi trở xuống, bắt phải hoàn

tục Lại thi những người thông hiểu kinh

giáo, ai đỗ thì cho làm Đường đầu thủ (Tăng đường đầu mục), tri cung, tri quán, tri tự,

còn thì cho làm kẻ hầu của người tu hành.

Lê Lợi Khởi Nghĩa ở Lam Sơn

Từ khi nhà Minh sang cai trị An Nam, dân

ta phải khổ nhục trăm đường, tiếng oan

không kêu ra được, lòng tức giận ngấm

nghía ở trong tâm can, chỉ mong mỏi ra cho khỏi đống than lửa May lúc ấy có một đấng anh hùng nổi lên, kéo cờ nghĩa để chống

với giặc Minh, trong 10 năm ấy lại được

giang sơn cũ, và xây đắp lại nền độc lập

cho nước Nam

Hành chính Nhà nước thời

nhà LÊ