Bài Giảng Chính Phủ Trong Nền Kinh Tế Thị Trường

Cân bằng tổng thể trong cạnh tranh hoàn hảo Cân bằng cạnh tranh tổng thể, trong điều kiện người tiêu dùng tối đa hoá lợi ích và các doanh nghiệp tối đa hoá lợi nhuận thì:  Tỷ số lợi ích

Chương 7:

chính phủ trong nền kinh tế thị trường

1 Cân bằng tổng thể trong cạnh tranh hoàn hảo

2 Những khuyết tật của thị trường

3 Vai trò của chính phủ trong việc khắc phục những khuyết tật của thị trường

1.1 Cân bằng bộ phận

1 Cân bằng tổng thể trong cạnh tranh hoàn hảo

Tỷ số lợi ích biên của hai hàng hoá được xác định bằng tỷ số độ thoả dụng biên, nhiều khi còn được gọi là tỷ suất thay thế biên giữa hai hàng hoá (X và Y), và thoả mãn điều kiện:

Y

X Y

X X/Y

P

P MU

MU

 Đối với các doanh nghiệp thì mức sản lượng phải được lựa chọn sao cho giá của mỗi hàng hoá bằng chi phí biên của hàng hoá đó Cụ thể:

Y

X Y

X X/Y

P

P MC

MC

 Các doanh nghiệp tối đa hoá lợi nhuận sẽ lựa chọn số lượng mỗi loại đầu vào sao cho doanh thu cận biên bằng giá của chúng Có nghĩa là:

 Sản phẩm biên của vốn trong hàng hoá X nhân với giá hàng hoá X = tiền thuê vốn.

 Sản phẩm biên của vốn trong hàng hoá Y nhân với giá hàng hoá Y = Tiền thuê vốn.

 Sản phẩm biên của lao động trong hàng hoá X nhân với giá hàng hoá X = tiền công.

1.2 Cân bằng tổng thể

1 Cân bằng tổng thể trong cạnh tranh hoàn hảo

Cân bằng cạnh tranh tổng thể, trong điều kiện người tiêu dùng tối đa hoá lợi ích và các doanh nghiệp tối đa hoá lợi nhuận thì:

 Tỷ số lợi ích cận biên tất cả các hàng hoá đối với tất cả mọi người tiêu dùng

đều bằng giá tương đối của các hàng hoá đó Nghĩa là: MRSX/Y = PX/PY.

 Tỷ số chi phí cận biên của các hàng hoá do các doanh nghiệp sản xuất ra đều bằng giá tương đối của chúng Nghĩa là : MRTX/Y = PX/PY.

 Tỷ số sản phẩm cận biên của tất cả đầu vào bằng nhau đối với tất cả các doanh nghiệp, các hàng hoá và cũng bằng giá tương đối của những đầu vào này Nghĩa là: MPL/MPK = W/R = PL/PK.

2.1 Thế lực thị trường

2 Những khuyết tật của thị trường

 Trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo, các doanh nghiệp đặt giá bằng chi phí cận biên P = MC, do đó bằng với lợi ích cận biên của người tiêu dùng

 Trong thị trường cạnh tranh không hoàn hảo, các doanh nghiệp đặt giá cao hơn chi phí cận biên P > MC, trong khi người tiêu dùng luôn cân bằng giá với lợi ích cận biên thu được từ hàng hoá đó

0 Q m Q C Q

P C

P m

P

A

B

C

MR

MC

D

Tính kém hiệu quả của cạnh tranh không hoàn hảo

2.2 Thông tin không hoàn hảo

2 Những khuyết tật của thị trường

Khi thông tin không hoàn hảo ( thông tin về giá cả thị trường, về chất lượng sản phẩm vv không đầy đủ, chính xác) sẽ làm giảm sức cạnh tranh trên thị trường và làm cho hệ thống thị trường hoạt động không hiệu quả

ảnh hưởng của thông in không đầy đủ

0 Q 1 Q 0 Q

D 0

D 1

E 1

E 0

S

P 1

P 0 P

2.3 Ngoại ứng

2 Những khuyết tật của thị trường

 Ngoại ứng là tác động của sản xuất và tiêu dùng một loại hàng hoá, dịch vụ cụ thể đến những người không liên quan đến việc sản xuất

và tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ đó.

Ngoại ứng không ảnh hưởng đến những người tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất và tiêu dùng hàng hoá, dịch vụ đó nên không đư

ợc phản ánh trong các giao dịch của thị trường

2.3 Ngoại ứng

2 Những khuyết tật của thị trường

 ảnh hưởng ngoại ứng trong sản xuất: ngoại ứng tiêu cực và ngoại ứng tích cực.

 Ngoại ứng tiêu cực: là ngoại ứng gây ra thiệt hại cho người thứ ba

MPC (Đường cung - chi phí tư nhân biên)

MSC (Đường chi phí xã hội biên)

MPB (Lợi ích xã hội biên)

≡ MSB (lợi ích tư nhân biên)

≡ Đường cầu (D)

Chi phí ô nhiễm

P TT

P T Ư

E TƯ

E TT

Q T Ư Q TT Q P

Ngoại ứng tiêu cực trong sản xuất

2.3 Ngoại ứng

2 Những khuyết tật của thị trường

 ảnh hưởng ngoại ứng trong sản xuất: ngoại ứng tiêu cực và ngoại ứng tích cực.

 Ngoại ứng tích cực: là ngoại ứng làm tăng lợi ích cho người thứ ba

Ngoại ứng tích cực trong sản xuất

MPC (Đường cung- chi phí tư nhân biên )

MSC (Đường chi phí xã hội biên)

MPB (Lợi ích xã hội biên)

≡ MSB (lợi ích tư nhân biên)

≡ Đường cầu (D)

Giá trị của ngoại ứng công nghệ, …

0 Q Thị T Q Tối ưu Q

P TU

P TT Trạng thái

cân bằng

Trạng thái tối ưu P

2.3 Ngoại ứng

2 Những khuyết tật của thị trường

 Ngoại ứng trong tiêu dùng: ngoại ứng tiêu cực và ngoại ứng tích cực.

 Ngoại ứng tích cực:

Ngoại ứng tích cực trong tiêu dùng

Giá trị xã hội biên

Đường cầu Giá trị tư nhân biên P

Q T.T Q T Ư Q D V Giáo dục

Đường cung – Chi phí tư nhân biên

2.3 Ngoại ứng

2 Những khuyết tật của thị trường

 Ngoại ứng trong tiêu dùng: ngoại ứng tiêu cực và ngoại ứng tích cực.

 Ngoại ứng tiêu cực:

Ngoại ứng tiêu cực trong tiêu dùng

P

Q T.Ư Q T T Q Rượu

Đường cung – Chi phí tư nhân biên

Đường cầu Giá trị tư nhân biên Giá trị xã hội biên

2.4 Hàng hoá công cộng

2 Những khuyết tật của thị trường

Hàng hoá mang lại lợi ích lan toả nhưng không phân chia được đối với toàn xã hội, dù cho các cá nhân có muốn tiêu dùng hàng hoá công cộng hay không

0 Q a+b Q

P a

P b

P a+b

D a

D b

D a+b

S P

Cầu về hàng hoá công cộng

2.5 Công bằng x hội ã

2 Những khuyết tật của thị trường

Một hệ quả của cơ chế thị trường là dẫn đến sự phân hoá về thu nhập giữa các ngành, các khu vực kinh tế, giữa các tầng lớp dân cư, giữa các vùng miền vv gây nên bất bình đẳng trong xã hội Do đó phải có … bàn tay can thiệp của Chính phủ để phân phối lại thu nhập, hàng hoá giữa các thành viên trong xã hội.

3.1 Vai trò kinh tế của chính phủ

3 Vai trò của chính phủ trong việc khắc phục

Những khuyết tật của thị trường

 Xây dựng và ban hành pháp luật, các quy định, quy chế

điều tiết;

 ổn định và cải thiện các hoạt động kinh tế;

 Phân bổ các nguồn lực trong x hội; ã

 Cải thiện phân phối thu nhập;

 Đại diện cho quốc gia trên trường quốc tế.

3.2 Các công cụ kinh tế chủ yếu của chính phủ

3 Vai trò của chính phủ trong việc khắc phục

Những khuyết tật của thị trường

 Chính sách thuế;

 Chi tiêu của chính phủ;

 Tiền tệ;

 Giá cả;

 Hệ thống kinh tế Nhà nước;

 Điều tiết của chính phủ.