TAI BIẾN – BIẾN CHỨNG CỦA GÂY MÊ Y 4

 Nguyên nhân:- Thiếu thể tích máu lưu thông - Suy hô hấp sau khi dùng dãn cơ - Các biến chứng do nội khí quản - Sơ xuất, thiếu cảnh giác lúc vừa mổ xong, ngưng thuốc mê... Tai biến do đ

TAI BIẾN – BIẾN CHỨNG CỦA GÂY MÊ

ThS Nguyễn Thị Túy Phượng

MỤC TIÊU

1 Kể được những tai biến – biến chứng thường gặp.

2 Nắm được nguyên nhân của các tai biến thường gặp.

3 Mô tả được những triệu chứng của các tai biến thường

gặp.

4 Trình bày cách đề phòng và xử trí tai biến thường gặp.

I ĐẠI CƯƠNG

 Tai biến và biến chứng có thể xảy ra do:

- Không ứng dụng đúng tri thức chuyên môn: 82%

- Người bệnh bị tuột khỏi hệ thống máy gây mê: 20%

- Do bất cẩn khiến lưu lượng khí mê và oxy biến đổi bất thường: 18%

- Người gây mê thiếu kinh nghiệm chuyên môn: 16%

- Người gây mê trong trạng thái mệt mỏi, thiếu ngủ: 5%

 Nguyên nhân:

- Thiếu thể tích máu lưu thông

- Suy hô hấp sau khi dùng dãn cơ

- Các biến chứng do nội khí quản

- Sơ xuất, thiếu cảnh giác lúc vừa mổ xong, ngưng thuốc mê

II BIẾN CHỨNG HÔ HẤP

1 Tai biến do đặt nội khí quản:

Thường gặp ở trường hợp đặt nội khí quản khó

- Tổn thương do va chạm

- Đặt sâu vào một bên phổi

- Đặt nhầm vào thực quản

Biến chứng: chít hẹp khí – phế quản

2 Co thắt thanh – khí – phế quản: Xảy ra khi

- Chưa đạt độ mê thích hợp

- Giai đoạn hồi tỉnh rút ống NKQ

- Hút trong khí phế quản

- Sử dụng thuốc mê có tính kích thích đường

hô hấp / Viêm hô hấp trên

Triệu chứng: khó thở, thở co kéo, có tiếng rít

(hít vào), áp lực đường thở tăng cao.

3 Tắc thở:

Nguyên nhân:

- Tắc ở môi: người già, răng rụng

- Tắc ở lưỡi: tụt lưỡi do mê sâu

- Tắc ở thành trên thanh môn: gòn gạc, răng

- Tắc ở thanh môn: co thắt, xẹp

- Tắc vì co thắt phế quản

- Tắcvì trục trặc máy gây mê

4 Nhịp thở bất thường:

- Thở nhanh: mê nông

- Thở chậm: sử dụng nhiều thuốc loại á phiện

- Thở quá hẹp: mê sâu

- Ngưng thở: tắc nghẽn đường thở, tiêm thuốc

mê tĩnh mạch nhanh với lượng lớn, nồng độ cao

5 Ho, sặc:

- Thuốc mê hô hấp có mùi khó chịu

- Gây mê tĩnh mạch với Thiopentone

6 Tràn khí màng phổi:

Bệnh nhân có độ đàn hồi nhu mô phổi kém:

- Viêm phổi kinh niên

- Khí phế thũng

- Xơ phổi

- Thông khí nhân tạo áp lực dương

 Tăng độ mê nếu chưa đạt

 Dùng thêm thuốc dãn cơ

III TAI BIẾN, BIẾN CHỨNG TUẦN HOÀN

1 Loạn nhịp tim:

 Nguyên nhân:

- Bệnh tim từ trước

- Ứ đọng thán khí, thiếu dưỡng khí

- Rối loạn nước điện giải, kiềm toan

- Thiếu máu cơ tim hay nhồi máu cơ tim

 Triệu chứng:

- Thêm thuốc an thần, giảm đau, tăng thuốc mê

- Điều trị kịp thời tăng thán khí, thiếu dưỡng khí

- Điều trị loạn nhip: Lidocaine, ức chế β

3 Hạ huyết áp:

Nguyên nhân:

- Tiền mê quá nhiều

- Mê quá sâu

- Áp suất đường thở tăng cao

Điều trị:

- Chấm dứt kích thích phẫu thuật

- Điều chỉnh độ mê, động tác gây mê

- Truyền dịch, truyền máu kịp thời

- Dùng thuốc vận mạch, trợ tim với liều thích hợp

4 Thuyên tắc khí:

Nguyên nhân:

- Phẫu thuật nội soi: bơm hơi vào ổ bụng,

lồng ngực → bơm trực tiếp vào lòng mạch, thành mạch bị tổn thương

- Phẫu thuật: gây tổn thương tĩnh mạch vùng

cổ, lồng ngực, chậu, PT ngoại thần kinh, PT tim, nạo buồng tử cung

- Tiêm không khí trị liệu và chẩn đoán: xoang bụng, ngực, khớp xương lớn…

- Do bất cẩn khi tiêm truyền tĩnh mạch

- ECG: giảm điện thế

- X quang: bóng tim rộng

- Siêu âm: có thể chẩn đoán

Điều trị:

- Chọc hút dịch hay máu để giải áp

→ chức năng tim sẽ cải thiện

IV TAI BIẾN – BIẾN CHỨNG KHÁC

1 Nôn ói, trào ngược:

Có thể xảy ra lúc khởi mê, duy trì hay vừa kết thúc phẫu thuật

 Nguyên nhân: Các chất từ dạ dày, thực quản

- Bệnh nhân không được chuẩn bị kỹ

- Nghẹt, hẹp môn vị

- Phúc mạc bị kích thích: thủng dạ dày, viêm tụy

- Máu trong dạ dày, bụng căng trướng

Các chất từ ruột: tắc ruột thời gian lâu

Khi dạ dày chậm tiêu:

- Sản phụ, chấn thương sọ não, lo sợ, thuốc giảm đau á phiện

Dễ xảy ra và nguy hiểm cao:

- Tỉnh chậm:

+ Thuốc mê đào thải dài + Thiếu dưỡng khí của não + Tai biến mạch máu não, tắc mạch + Phù não

+ Rối loạn chuyển hóa: bệnh gan, thận

- Co giật: Động kinh, tụt huyết áp lâu, rối loạn chuyển hóa đường, calci, tăng thân nhiệt

5 Sốt cao ác tính:

- Do di truyền

- Thuốc mê: Halothane, isoflurane,

Suxamethonium

- Thân nhiệt tăng cao, 3-5 phút

- Khó kiểm soát → Dantrolene

6 Tổn thương liên quan tiêm truyền:

- Vỡ tĩnh mạch gây tụ máu

- Tiêm thuốc ra ngoài gây lở loét, hoại tử chi

- Tiêm vào động mạch