Bài Giảng Chức Năng Tuyến Giáp Và Tuyến Cận Giáp

+ Phát triển cơ thể và biệt hoá tổ chức: - Phát triển cơ thể và làm biệt hoá cấu trúc, CN các TB và mô.. - Phối hợp với GH và HM SD, làm cơ thể phát triển cân đối, hài hoà.. - Tăng tốc

Bµi 3

Chøc n¨ng tuyÕn gi¸p

vµ tuyÕn cËn gi¸p

- §¬n vÞ cÊu

tróc CN lµ c¸c

nang gi¸p

- Xen kÏ gi÷a c¸c nang lµ tÕ bµo c¹nh nang.

iod ®­îc g¾n vµo tyrosin ë vÞ trÝ C3, C5.

MIT + DIT ⇒T 3 (Triiodothyronin)

DIT + DIT ⇒T 4 (Tetraiodothyronin hay Thyroxin)

- T 4 # 75%, dạng dự trữ ; T 3 dạng hoạt động

TB nang Lòng nangMáu

T 3 , T 4 dự trữ trong nang giáp dưới dạng

thyroglobulin

Trong máu T 3 , T 4 + các protein ⇒ dạng vận chuyển TBPA và TBG.

+ Phát triển cơ thể và biệt hoá tổ chức:

- Phát triển cơ thể và làm biệt hoá cấu

trúc, CN các TB và mô

- Phối hợp với GH và HM SD, làm cơ thể

phát triển cân đối, hài hoà.

- Đặc biệt Td với sự p.triển cấu trúc xương, răng, da, lông, móng, cơ và thần kinh.

* Tác dụng:

- Tăng CH ở TB (trừ các TB n o, phổi, lách ã

và võng mạc)

- Tăng tốc độ phản ứng hoá sinh, tăng sử dụng oxy, tăng CHCS.

- B.thường, T 3 , T 4 → tăng tổng hợp protein,

→ cơ thể phát triển, biệt hoá TB và mô.

- Nếu T 3 , T 4 quá cao → thoái biến protein

ở mô→ teo cơ, nhược cơ, xốp xương, trong nước tiểu có nhiều creatinin, kali và acid

uric…

+ Tác dụng CH protein.

T¨ng tho¸i biÕn lipid, gi¶m dù tr÷ mì ë m«

→ t¨ng acid bÐo, gi¶m cholesterol m¸u.

+T¸c dông lªn CH glucid.

- T¨ng tho¸i biÕn glucid ë m«, t¨ng ph©n

gi¶i glycogen → glucose ë gan.

- T¨ng t©n t¹o ®­êng T¨ng hÊp thu

glucose ë ruét

KÕt qu¶: T 3 , T 4 lµm t¨ng ®­êng m¸u.

+T¸c dông lªn CH lipid.

T 3 , T 4 tham gia điều hoà cân bằng nước- các chất điện giải, điều hoà sự phân bố nư ớc.

Thiếu T 3 , T 4 gây ra phù niêm dịch, đái ít + T 3 , T 4 rất cần cho sự hấp thu vitamin

B12 , giúp tạo máu và chuyển caroten

thành vitamin A…

+ Tác dụng lên CH muối, nước:

Tăng hưng phấn và sử dụng oxy ở cơ

tim, gi n mạch ã

Bệnh Basedow dễ dẫn đến suy tim.

+Tác dụng lên hệ TK-cơ.

Hưng phấn TK giao cảm và TK trung ư

ơng, đặc biệt giúp hoàn thiện CN vỏ n o ã

Thiếu T 3 , T 4 trẻ sẽ bị đần, giảm thời gian d/t xung TK qua synap.

+Tác dụng lên hệ tim-mạch.

+ T3, T4 rất cần cho sự p/t bình thư

ờng của bộ máy SD.

* Điều hoà bài tiết T3, T4.

+ Do các tác nhân của môi trường + Do TRH, TSH và chính T3, T4.

Do tế bào cạnh nang bài tiết.

- BC hoá học:

Polypeptid, 22 acid amin, TLPT: 3.500 -Tác dụng:

+ Giảm hình thành và h/đ TB huỷ xương ( huỷ cốt bào: osteoclast).

1.1 2- Calcitonin.

+ Tăng hấp thu calci ở thận.

Kết quả: calcitonin làm giảm calci máu, (nhưng không quan trọng đối với người lớn).

+ Tăng lắng đọng calci ở xương.

- Điều hoà bài tiết.

Do nồng độ calci máu quyết định.

Khi nồng độ calci máu tăng 10% thì

calcitonin được tăng tiết 2-3 lần.

2.1- ¦u n¨ng tuyÕn gi¸p

* Sau tuổi dậy thì (bệnh Basedow).

- Bướu cổ, lồi mắt, nhịp tim nhanh,

CHCS tăng (trên 30%).

- Chân tay run, hồi hộp, dễ kích thích,

ăn nhiều, uống nhiều, gầy sút cân

nhanh.

- Xét nghiệm: độ tập trung I 131 tăng, [T 3 , T 4 ] tăng, TRH và TSH giảm

* Tước tuổi dậy thì: Lùn tuyến giáp (lùn không cân đối), chậm lớn, trí tuệ không phát triển (bệnh đần)

* Sau tuổi dậy thì:

Bệnh phù niêm (Myxoedeme): Mắt híp, môi dày, nói khó, ngực ngắn, mặt to tròn,

da, lông, tóc, móng kém p/t, CHCS giảm.

2.2- Nhược năng tuyến giáp

Còn gọi bướu cổ địa phương

Tuyến giáp phì đại do thiếu iod.

Bướu cổ lành tính nếu không được điều trị

sẽ phát triển rất lớn hoặc chuyển thành

Basedow hoặc Myxoedeme.

2.3- Bướu cổ lành tính.

ở người có 4 tuyến cận giáp, nhỏ

- TB chÝnh bµi tiÕt hormon cËn gi¸p

- TB ­a oxy ch­a râ chøc n¨ng

TuyÕn C.gi¸p cã hai lo¹i tÕ bµo:

- Do TB chÝnh bµi tiÕt, lµ polypeptid,

+Tác dụng lên xương.

Tăng s.lượng và h.tính TB huỷ xư

ơng.

Giảm s.lượng

và h.tính TB tạo xương.

(Osteoblast) Osteocyte

(Osteoclast) Tiểu quản

Máu: PTH và Ca ++ giảm, phosphat tăng

Nước tiểu: Ca ++ và phosphat giảm.

- Điều hoà bài tiết.

Dấu hiệu: Chovostek (co giật mép) và

Trousseau (bàn tay đỡ đẻ)

* Thể nặng: cơn co giật (tetanie), đặc biệt co cơ thanh quản, cơ hoành, cơ

liên sườn sẽ gây tử vong nhanh

Điều trị: tiêm Ca++ tĩnh mạch.

* Thể nhẹ:

XN m¸u: PTH vµ Ca ++ t¨ng, phosphat gi¶m

hÕt

- Tăng CH ở TB (trừ các TB n o, phổi, lách ã

và võng mạc)

- Tăng tốc độ phản ứng hoá sinh, tăng sử dụng oxy, tăng CHCS.

- Tăng kích thước và h/đ của ty thể.

- Khi ↑ cao T 3 , T 4 làm cho ty thể quá lớn

+ Tác dụng lên chuyển hoá năng lượng:

2.1- Ưu năng tuyến giáp

* Trước tuổi dậy thì:

Gây dậy thì sớm, cơ thể nhanh đạt tới mức trưởng thành.

* Sau tuổi dậy thì (bệnh Basedow ).

- Bướu cổ, lồi mắt, nhịp tim nhanh, CHCS tăng (trên 30%).

-Chân tay run, hồi hộp, dễ kích thích, ăn nhiều, uống nhiều, gầy sút cân nhanh

2-Rối loạn chức năng tuyến

giáp.

- Giảm tái hấp thu phosphat ở ống lượn gần →

+Tác dụng trên thận.

- xuất hiện nhiều globulin miễn dịch:

• TSI: Thyroid stimulating immunoglobulin

• (Hay TSAb: Thyroid stimulating Antibody)

• LATS: long active thyroid stimulator

Xét nghiệm: độ tập trung I 131 tăng, [T 3 , T 4 ] tăng, TRH và TSH giảm

XN m¸u: PTH vµ Ca ++ t¨ng, phosphat gi¶m