Bài Giảng Chức Năng Điều Tiết Vận Động Của Hệ Thần Kinh Trung Ương

chức năng điều tiết vận động của hệ tktw... Hệ TKTW gồm tuỷ sống và não bộ, đ ợc bảo vệ chắc chắn trong cột sống và hộp sọ... Fía trên RF liên hệ với vỏ não, d ới vỏ, tiểu não... + CN c

Trang 1

chức năng điều tiết vận động

của hệ tktw

Trang 2

I- tuỷ sống

1- Cấu tạo

TS nằm trong ống sống (có 3 màng và dịch não tuỷ bao quanh), dài # 40 cm.

TS cấu tạo fân đốt (30-31 đốt) Từ mỗi đốt xuất fát cặp rễ tr ớc, sau  tạo dây TK tuỷ  chui qua lỗ gian đốt sống.

Mỗi rễ sau liên hệ với 3 đốt kế tiếp

Trang 5

2.2- Điều hoà tr ơng lực cơ của TS

Đ/H tr ơng lực cơ ở mức TS có sự tham gia của NR vận động sừng tr ớc, của TCT thoi cơ và TCT ở gân (Golgi).

NR v/đ của TS đ/h T/L cơ có 2 loại: NR 

và  (mô tả tranh).

* Cơ chế điều tiết T/L cơ (mô tả tranh)

Trang 9

2.3- Phối hợp động tác vận động.

Vận động các chi và đi lại thực hiện đ ợc là

nhờ cơ chế fân fối TK đối lập - thông qua TB ức chế Renshaw (mô tả)

Trang 12

2.4- C¸c ® êng dÉn truyÒn qua TS.

+ C¸c ® êng ®i lªn theo cét sau:

- Bã Goll

- Bã Burdach.

+ C¸c ® êng ®i lªn theo cét bªn:

- Bã Gower.batcheo qua tuy songtoi co trang ben qua hanh nao xuong tieu nao TCTla tu chi

- Bã Flechsig.truyen theo cotrang ben len

hanhnaoroi tu do nentieunao.tu hanhnao lai co 1 so soibat cheo sang phia tieu nao doi dienTCTla than

Trang 14

2.5- Hiện t ợng choáng tuỷ

TN: cắt ngang TS d ới đốt cổ V  con vật vẫn sống nh ng  hiện t ợng choáng tuỷ :

Con vật mất hết cg, v/đ, thực vật fía d ới chỗ cắt

Sau 1 thời gian CN trên fục hồi, thời gian

dài , ngắn tuỳ đ/v.

Đ/v càng tiến hoá, fục hồi càng chậm.

Nguyên nhân: do TS mất điều tiết từ TKhu bên trên.

Trang 15

chøc n¨ng c¸c cÊu tróc thuéc hÖ thÇn kinh

trung ¬ng

Bµi 2

Trang 16

Hệ TKTW gồm tuỷ sống và não bộ, đ ợc bảo vệ

chắc chắn trong cột sống và hộp sọ.

TKTW là nơi tập trung các TB TK (chất

xám) và xuất fát sợi trục tạo bó (chất

TKTW có 3 CN chính: cg (đã n/c), v/đ, TV

Trang 17

II- Hành -cầu não

Liên tiếp với TS, thực hiện 2 CN: fx và d/t

2.1- Các nhân của các dây TK sọ não ở hành - cầu não tham gia đ/h tuần hoàn hô hấp, t/vật:

- Dây V: dây fa (v/đ cơ nhai, cg da mặt, mũi , miệng, mắt, l ỡi ).

- Dây VI: v/đ cơ thẳng ngoài.

- Dây VII: dây fa (v/đ các cơ mặt, cơ bàn đạp, móng l ỡi, hầu; cg vị giác )

Trang 18

- Dây VIII: cảm giác ốc tai và tiền đình

 duy trì t thế.

- Dây IX: dây fa (v/đ cơ móng-l ỡi, cơ cổ họng tuyến n ớc bọt, mang tai Cg từ TCT xoang cảnh, vị giác ).

- Dây X: dây fa

- Dây XI: v/đ cơ ức đòn chũm, cơ hình thang.

- Dây XII: v/đ toàn bộ cơ l ỡi

Trang 19

2.2- C¸c fx cña hµnh n·o

§iÒu hoµ CN thùc vËt quan träng:

- Trung khu h« hÊp.

- Trung khu vËn m¹ch duy tr× tr ¬ng lùc

m¹ch m¸u.

- Nh©n d©y X: øc chÕ tim

- Trung khu dinh d ìng : VII, IXtiÕt bät; VII,

XII: g©y fx mót  ® êng h íng t©m theo d©y V; X

tiÕt dÞch vÞ, tuþ; V, VII, XII: g©y fx nhai (h/t

theo d©y V); VII, X, XII: fx nuèt (h/t theo V, IX,

X).

m¹ch m¸u.

- Trung khu dinh d ìng : VII, IXtiÕt bät; VII, XII: g©y fx mót  ® êng h íng t©m theo d©y V; X tiÕt dÞch vÞ, tuþ; V, VII, XII: g©y fx nhai (h/t

theo d©y V); VII, X, XII: fx nuèt (h/t theo V, IX, X).

m¹ch m¸u.

X).

m¹ch m¸u.

X).

m¹ch m¸u.

X).

m¹ch m¸u.

X).

m¹ch m¸u.

X).

m¹ch m¸u.

- Trung khu dinh d ìng : VII, IXtiÕt bät; VII, XII: g©y fx mót  ® êng h íng t©m theo d©y V; X tiÕt dÞch vÞ, tuþ; V, VII, XII: g©y fx nhai (h/t

theo d©y V); VII, X, XII: fx nuèt (h/t theo V, IX, X).

m¹ch m¸u.

X).

Trang 20

- Trung khu n«n.

KT c¬ häc vµo häng, d/dµy, ruét, tö

cung, CQ néi t¹ng  n«n N«n lµ fx føc t¹p T¨ng c êng h« hÊp cã thÓ ¦C n«n.

- Trung khu bµi tiÕt må h«i (th«ng qua

TK ë TS).

- Trung khu tiÕt n íc bät.

- Trung khu ho, h¾t h¬i.

Trang 21

2.3- C¸c ® êng d/t qua hµnh n·o:

Gåm c¸c ® êng tõ TS ®i lªn c¸c cÊu tróc cña

Trang 23

Bµi 3

Trang 24

III- Não giữa

Gồm củ não sinh t , nhân đỏ , chất đen nhân dây III, IV , và thể l ới quanh ống Sylvius.

CN: thực hiện fx định h ớng , điều hoà v/đ và

tr ơng lực cơ.

3.1- Phản xạ định h ớng:

- Củ não tr ớc là TK thị giác sơ cấp: thực hiện

fx khi có KT ánh sáng (quay đầu).

- Củ não sau là TK thính giác sơ cấp: thực

hiện fx khi có KT âm thanh (quay đầu).

Trang 25

3.2- CN của chất đen và nhân đỏ

* Chất đen: điều fối các v/động fức tạp

Trang 27

IV- Thể l ới

4.1- Cấu tạo:

Trải dài từ hành não tới não trung gian

RF có các nhân không đặc hiệu ở đồi thị

Trong RF có các TB hình đa giác

Sợi trục có nhiều nhánh tiếp với > NR, đuôi gai mảnh  nhằng nhịt giống nh mắt l ới TB tập trung dầy đặc tạo ra các nhân

Phía d ới RF liên hệ với TS Fía trên RF liên

hệ với vỏ não, d ới vỏ, tiểu não.

Trang 31

4.3- C¸c trung khu fx trong RF:

TK ®/h h« hÊp, HA, vËn m¹ch

vµ c¸c TK fx thùc vËt.

Trang 34

C¬ chÕ ®/h tr ¬ng lùc c¬ cña TN:

- Khi t/lùc c¬ t¨ng xung sîi leo hf

TB sao vµ TB Purkinje ¦C nh©n tiÒn

Trang 36

5.2- Chức năng:

Kiểm soát, điều chỉnh v/đ không tuỳ ý và tuỳ

ý và CN thực vật.

- Kiểm soát và điều chỉnh tr ơng lực cơ, fối hợp

động tác và duy trì t thế trong không gian là

thuộc về cựu TN Cựu TN ƯC tr ơng lực cơ duỗi

(nêu thí nghiệm fá cựu TN chim câu).

- Kiểm soát và điều chỉnh thăng bằng cơ thể

là thuộc về cổ TN, vì cổ TN liên hệ với TCT tiền

đình.

Trang 38

- KiÓm so¸t vµ ®iÒu chØnh v/® tuú ý lµ thuéc

vÒ t©n TN , do t©n TN liªn hÖ víi vá n·o.

NÕu tæn th ¬ng t©n TN rèi lo¹n v/® tuú ý g©y héi chøng:

Trang 39

VI- N·o trung gian vµ c¸c

truyÒn lªn TKhu c/g cÊp I ë vá n·o  c/g th«

s¬.

Trang 41

6.2- Cấu tạo và CN vùng d ới đồi.

- Nằm d ới đồi thị , có 32 cặp nhân, chia 4

nhóm: tr ớc, giữa, bên và sau.

- Chức năng:

d ới vỏ- dinh d ỡng, CH, điều nhiệt).

Phần d ới cùng RF h/h vỏ não  thức.

Phần trên cùng preopticus ƯC RFđi lên

Trang 42

+

Trang 43

- Nh©n ®u«i, nh©n bÌo sÉm gäi lµ t©n thÓ v©n.

- Nh©n cÇu nh¹t gäi lµ cùu thÓ v©n

Trang 45

- Thể vân có đ ờng liên hệ 2 chiều tạo

vòng khép kín.

* CN chung của thể vân:

Là CQ fát động v/đ ở mức d ới vỏ

* CN riêng:

+ CN của cựu thể vân: fát xung tự động

để chi fối h/động các nhân v/đ ngoại tháp Nếu tổn th ơng cựu TV , gây ra hội

chứng:

Trang 46

Cử động chậm, yếu.

Mất khả năng fối hợp v/đ.

Cử động cứng đờ, không thể hiện tình cảm nét mặt.

Run khi nghỉ.

+ CN của tân TV: nhận xung từ vỏ não

và kìm chế bớt tính tự động của cựu TV (do tiết GABA).

Nếu t/th ơng tân TV gây ra hội chứng :

Trang 47

- Vá n·o bao quanh hµnh khøu.

- V¸ch n·o.- Håi æ m¾t - Vßm n·o (formic).

- Håi cËn gèi - Håi ®ai - Håi h¶i m·

- Håi d íi thÓ chai.

- Thuú mãc c©u - Thuú tr¸n.

Trang 49

Trong hệ Limbic có đ ờng liên hệ nội bộ,

tạo đ ờng khép kín - vòng Papez: hồi cá

ngựa- vòm não- thể vú- các nhân tr ớc đồi thị- hồi đai- hồi cá ngựa

Trang 50

7.2- Chức năng:

- Bảo đảm h/động sống cá thể (fx dinh d ỡng, tự vệ).

- Bảo đảm tồn tại loài (fx sinh dục, cảm xúc).

Trang 51

VIII- Các bán cầu đại não

ở ng ời và thú là đại não fát triển mạnh nhất, đặc biệt là vỏ não mới.

Diên tích chung vỏ não ng ời: 1.450-

2.220 cm2 (1/3 ở bề mặt, 2/3- các rãnh).

Số l ợng TB: 15- 18 tỷ NR.

Có rất nhiều neuroglia (gấp 10 lần NR).

Trang 52

8.1- Cấu trúc vỏ bán cầu đại não.

Trang 53

- Lớp 5 (TB tháp lớn) -axon tạo bó tháp

và tiếp xúc với nhân v/đ sọ não.

- Lớp 6 (TB Martinote)- là TB ƯC theo chiều dọc.

* Theo đặc điểm CTrúc TB, Brodmann chia vỏ não thành 52 vùng.

* Theo CN: vỏ não d ợc chia 3 vùng:

+ Vùng cảm giác (vùng chiếu).

+ Vùng v/đ (vùng xuất chiếu).

Trang 54

8.2- §iÖn n·o.

- NhÞp Alpha ( nh¾m m¾ t) TS: 8-13 Hz B§: 50 v

Trang 55

8.3- Chức năng các vùng vỏ não.

- Vùng vận động: nằm ở hồi trán lên tr ớc rãnh Rolando có 3 đặc điểm

Trang 57

- Vùng cảm giác soma và nội tạng: nằm

ở hồi đỉnh lên , sau rãnh Rolando.

- Vùng cảm giác thị giác:

ở mặt trong thuỳ chẩm , t ơng ứng với

vùng 17, 18, 19 Brodmann 17: thị giác sơ cấp 18, 19 : thị giác thứ cấp.

- Vùng cảm giác thính giác: mặt ngoài thuỳ thái d ơng.

- Vùng cảm giác khứu giác: nằm ở đáy

não khứu.

Trang 58

- Vùng cảm giác vị giác : nằm fía trong vùng

cảm giác da.

- Vùng vỏ não liên quan với ngôn ngữ:

ơng  không nói đ ợc.

ơng.T/th ơng  vẫn nghe, nh ng không hiểu lời.

vẫn đọc, nh ng không hiểu nghĩa.

Trang 59

Bµi 4

hÖ thÇn kinh thùc vËt

Trang 60

- H¹ch: c¹nh sèng vµ tr íc sèng

Trang 62

2- Hệ phó giao cảm.

- Trung khu ở 3 nơi: não giữa, hành-cầu não và các đốt tuỷ cùng.

- Neuron: NR tiền hạch axon dài, có

myelin; NR sau hạch axon ngắn, không

myelin

- Hạch: nằm gần hoặc trong thành cơ

quan.

Trang 65

Ngoài ra, hệ TKTV còn hệ hậu giao cảm hay

hệ TK ở ruột Hệ này có ở thành ống tiêu hoá (đám rối Auerbach và Meissner).

Chúng là mạng l ới NR.

Chạy đến chúng là các sợi g/c, fó g/c Từ

đâyđến cơ trơn thành ruột.

chế tiết enzym, chất TGHH:

Sero Brady CCK-8

Trang 66

3- C¸c trung khu cao cÊp cña hÖ TKTV

- C¸c TK TV trong tiÓu n·o.

- Mét sè TK thuéc hÖ Limbic.

- Vïng tr¸n b¸n cÇu n·o.

Chóng ®/h h/® c¸c T/Khu TV fÝa d íi vµ

Trang 67

II- c¸c chÊt dÉn truyÒn vµ c¸c receptor

Trang 68

* Sîi hËu h¹ch g/c fÇn lín lµ sîi adrenergic,

sîi cholinergic.

Tæng hîp acetylcholin ë bµo t ¬ng sîi trôc:

Cholinacetyltransferase

Acetyl-CoA + Cholin  Acetylcholin

Acetylcholin ® îc v/chuyÓn vµo bäc.

Trang 70

Noradrenalin ® îc t/hîp ë tËn cïng boµ t

¬ng sîi trôc tõ tyrosin  DOPA 

Dopamin  v/c vµo bäc  Noradrenalin

ë tuû t/thËn noradrenalin  adrenalin.

Sau khi gf, chóng bÞ huû bëi men

COMT

Trang 73

3- Chức năng hệ TKTV:

- Đ/h QT CHVC.

- Đ/h h/đ các cơ quan nội tạng (th ờng có

sự tham gia cả 2 hệ)  ảnh h ởng điều

chỉnh (nếu là tự động) và a/h fát đông (hf khi có xung TK đến).

- A/h cụ thể lên CQ (tự đọc)

Trang 75

§iÒu kiÖn axon ph¶i chia nh¸nh vµ chi fèi 2 CQ kh¸c nhau.

Định dạng
Số trang	75
Dung lượng	4,22 MB