Chức Năng Điều Tiết Vận Động Của Hệ Thần Kinh Trung Ương

Bài 2chức năng điều tiết vận động của hệ tk trung ơng... CN: thực hiện fx định h ớng, điều hoà v/đ và tr ơng lực cơ... * Nhân đỏ: cùng thể l ới RF đ/hoà tr ơng lực cơ theo h ớng giảm tr

Bài 2

chức năng

điều tiết vận động của hệ tk trung ơng

1- tuỷ sống

1.1- Cấu tạo

- TS nằm trong ống sống (có 3 màng và dịch n o ão

tuỷ), dài # 40 cm.

- TS cấu tạo fân đốt (30-31

đốt) Từ mỗi đốt xuất fát cặp rễ: tr ớc và sau  tạo dây TK tuỷ  chui qua lỗ gian đốt sống.

* Mỗi rễ sau liên hệ với 3 đốt kế tiếp

1.2- Chức năng của tuỷ sống Các CN: Trung khu fản xạ, đ/hoà tr ơng lực cơ, fối hợp động tác và d/truyền.

* C¸c FX da:

- FX da bông (trªn, gi÷a, d íi): D 8-12

- FX da bõu: L 1-2

- FX gan bµn ch©n (Babinsky): S 1-2

B×nh th êng c¸c FX nµy bÞ k×m chÕ bëi

c¸c trung khu fÝa trªn (c¶ vá n o·o )  nÕu t/th

¬ng T.Khu fÝa trªn  FX TS t¨ng.

1.2.2- Điều hoà tr ơng lực cơ của TS.

Có sự tham gia: Neuron vận động

sừng tr ớc, TCT thoi cơ và TCT ở gân (Golgi).

Có NR  và NR 

NR 

§iÒu hoµ tr ¬ng lùc c¬ cña TS

Vận động các chi và đi lại nhờ cơ chế fân

ƯC cơ đối bên qua nhánh quặt ng ợc

2.4- C¸c ® êng dÉn truyÒn qua TS + C¸c ® êng ®i lªn theo

+ Các đ ờng đi xuống:

Bó tiền đình- tuỷ sống: Cột tr t ớc bên Bó mái- gai: Cột tr tr

ớc bên Bó l ới - gai: Cột tr tr

ớc bên

2.5- Hiện t ợng choáng tuỷ

TN: cắt ngang TS d ới đốt cổ V con vật sống, nh ng  hiện t ợng choáng tuỷ :

Con vật mất hết cg, v/đ, thực vật fía d ới chỗ cắt

Sau 1 thời gian CN trên fục hồi, thời gian dài, ngắn tuỳ đ/v.

Đ/v càng tiến hoá, fục hồi càng chậm.

Nguyên nhân: do TS mất điều tiết từ

2.1- Các nhân của các dây TK sọ n o ão

- Dây V: dây fa (v/đ cơ nhai, cg da mặt,

mũi , miệng, mắt, l ỡi ).

- Dây VI: v/đ cơ thẳng ngoài.

- Dây VII: dây fa (v/đ các cơ mặt, cơ bàn

đạp, cơ móng l ỡi, cơ hầu; cg vị giác, tiết n

ớc bọt d ới hàm, d ới l ỡi )

- Dây VIII: thính giác và thăng bằng.

- Dây IX: dây fa (v/đ cơ móng-l ỡi, cơ cổ họng tuyến n ớc bọt mang tai Cg từ TCT xoang cảnh, vị giác ).

- Dây X: dây fa (phó giao cảm, VĐ cơ

phát âm, CG nội tạng)

- Dây XI: v/đ cơ ức đòn chũm, cơ hình thang.

- Dây XII: v/đ toàn bộ cơ l ỡi

V, VII, XII: g©y fx nhai (h/t theo d©y V);

VII, X, XII: fx nuèt (h/t theo V, IX, X).

2.3- Các đ ờng d/t qua hành n o: ão

Gồm các đ ờng từ TS đi lên, từ các cấu trúc phía trên của n o đi xuống TS.ão

*Các đ ờng d/t từ hành n o đi gồm:ão

- Bó tiền đình- TS: Từ nhân Tiền đình  TS theo cột trắng tr ớc và bên phía tr ớc: tăng TL cơ

4- Não giữa (trung não)

Gồm củ n o sinh t , nhân đỏ, chất đen ão

nhân dây III, IV, và thể l ới quanh ống

Sylvius.

CN: thực hiện fx định h ớng, điều hoà v/đ và tr ơng lực cơ.

4-1- Phản xạ định h ớng:

- Củ n o sinh t tr ớc là TK thị giác sơ ão

cấp: thực hiện fx khi có KT ánh sáng.

- Củ n o sinh t sau là TK thính giác sơ ão

cấp: thực hiện fx khi có KT âm thanh.

* Chất đen: điều fối các v/động fức tạp

nh nuốt, nhai

Nó còn tham gia đ/hoà tr ơng lực cơ và v/

đ ngón tay chính xác, tinh vi.

Tiết Dopamin hoạt hoá cựu thể vân

4.2- CN của chất đen và nhân đỏ

* Nhân đỏ: cùng thể l ới (RF) đ/hoà tr ơng lực cơ theo h ớng giảm tr ơng lực.

- Thí nghiệm duỗi cứng mất n o ão

4.3- C¸c h¹ch nÒn n o (ThÓ v©n).·o

Nh¹t

- Nh©n ®u«i, nh©n bÌo sÉm gäi lµ t©n thÓ v©n.

- Nh©n cÇu nh¹t gäi lµ cùu thÓ v©n

- Thể vân có đ ờng liên hệ 2 chiều tạo vòng khép kín.

* CN chung của thể vân :

Là CQ fát động v/đ ở mức d ới vỏ.

+ CN của cựu thể vân: fát xung tự động

để chi fối h/động các nhân v/đ ngoại

tháp.

Nếu tổn th ơng cựu TV , gây ra hội chứng: Cử động chậm, yếu.

Mất khả năng fối hợp v/đ.

Cử động cứng đờ, giật cục, không thể hiện tình cảm nét mặt.

Run khi nghỉ.

5.2- C¸c ® êng liªn hÖ tõ tiÓu n o·o

5.3.2 Kiểm soát và fối hợp động tác và duy trì t thế thăng bằng.

- Cựu tiểu n o: phới hợp động tác, duy trì t ão

thế Cựu TN ƯC tr ơng lực cơ duỗi (thí

nghiệm fá cựu TN chim câu).

- Cổ TN: Kiểm soát và điều chỉnh thăng

bằng cơ thể vì cổ TN liên hệ với TCT tiền

đình.

5.3.3 KiÓm so¸t vµ ®iÒu chØnh v/® tuú ý.

thuéc vÒ t©n TN , do t©n TN liªn hÖ víi vá

Bµi 3 chøc n¨ng cña c¸c cÊu tróc d íi vá

Vµ vá n·o

Là 2 khối chất xám, ở n o trung gian, ão

- Nhân đặc hiệu

- Nhân không đặc hiệu

1- Đồi thị (thalamus)

1.1- Nhân đặc hiệu:

gồm nhân chuyển tiếp và liên hợp.

+ Nhân chuyển tiếp: nhận xung c/g từ ngoại vi  truyền lên TKhu c/g cấp I ở vỏ

n oão  c/g thô sơ.

Nhân bụng sau: Ch/tiếp

Goll & Burdach

Nhân tr ớc đồi thị: Ch/tiếp CG nội tạng, khứu giác  Hệ

Limbic

Một số nhân chuyển tiếp

- Nhân không đặc hiệu:

nhanh và tạm thời toàn bộ vỏ n oão

2- Vùng d ới đồi (Hypothalamus).

2.2- Chøc n¨ng:

+ Néi tiÕt (xem ch ¬ng NT).

+ §iÒu hoµ CN thùc vËt ( lµ TKhu TV cao cÊp d íi vá- dinh d ìng, CH, ®iÒu nhiÖt).

+ Tham gia c¬ chÕ thøc - ngñ:

PhÇn d íi cïng RF  h/h vá n o ·o  thøc.

+ Tham gia h×nh thµnh c¶m xóc:

Hypo.cïng RF vµ Limbic t¹o vßng

khÐp kÝn- vßng c¶m xóc Papez.

Trong Hypo cßn cã TK th ëng (dÔ

chÞu, kho¸i c¶m) vµ TK ph¹t (khã chÞu

sî h i). ·o

ThÝ nghiÖm Old

3- ThÓ l íi (Reticulo formation):

RF có các nhân không đặc hiệu ở đồi thị

Trong RF có các TB đa giác.

Sợi trục có nhiều nhánh  nhằng nhịt

đặc tạo ra các nhân

Phía d ới RF liên hệ với TS Fía trên RF liên hệ với vỏ n o, d ới vỏ, tiểu n o.ão ão

3.2- Chøc n¨ng RF:

- RF tham gia ho¹t ho¸ vá n o ·o

-TK ®/h h« hÊp, HA, vËn m¹ch vµ c¸c -TK fx¹ thùc vËt.

3.3- C¸c trung khu fx trong RF:

4- HÖ Limbic.

- Håi h¶i m ·o

- Håi d íi thÓ chai.

- Thuú mãc c©u

- Thuú tr¸n.

Trong hệ Limbic có đ ờng liên hệ nội bộ  đ ờng khép kín - vòng Papez: hồi cá ngựa 

vòm n o ão  thể vú  các nhân tr ớc đồi thị 

hồi đai  hồi cá ngựa.

4.2- Chức năng:

- Bảo đảm h/động sống cá thể (fx dinh d ỡng, tự vệ, định h ớng).

- Bảo đảm tồn tại loài (fx sinh dục, cảm

xúc).

- Tham gia hình thành trí nhớ, giúp chuyển trí nhớ ngắn  trí nhớ dài hạn.

* Håi h¶i m , (phÇn c¬ b¶n cña hÖ Limbic): ·o

P.øng c¶m xóc, UC Px¹ b¶n n¨ng, §H px¹ T/vËt, tham gia h×nh thµnh trÝ nhí: chuyÓn

TN ng¾n  TN dµi h¹n.

*Håi ®ai: §H Px¹ thùc vËt, thÓ hiÖn P.øng

c¶m xóc, T¨ng p/x¹ sinh dôc, h×nh thµnh tËp tÝnh

* Phøc hîp h¹nh nh©n: P/øng c¶m xóc, t¨ng p/øng sinh dôc, tham gia h/thµnh PXC§K.

* V¸ch n o: k×m chÕ c¸c p/øng tù vÖ, tÊn c«ng·o

5 - bán cầu đại não

ở ng ời và thú có đại n o fát triển mạnh ão

nhất, đặc biệt là vỏ n o mới.ão

Diên tích chung vỏ n o ng ời: 1.450- ão

2.220 cm 2 (1/3 ở bề mặt, 2/3 ở các r nh).ão

Số l ợng TB: 15- 18 tỷ Neuron.

Nhiều tế bào TK đệm (neuroglia) (gấp 10 lần NR).

5.1- Cấu trúc vỏ bán cầu đại n o. ão

TS: 14-50 Hz;

B§: 20- 25 v.

- NhÞp Theta (khi ngñ) TS: 4- 7 Hz B§:

100- 150 v.

- NhÞp Delta (ngñ say) TS: 0,5 -3,5 Hz

B§: 250- 300 v.

HÕt

Bµi 4

hÖ thÇn kinh thùc vËt

2- HÖ phã giao c¶m 2.1- Trung khu.

2.2- Neuron.

2.3- H¹ch

Sơ đồ chung

Ngoài ra, hệ TKTV còn hệ hậu giao cảm

hay hệ TK ở ruột Hệ này có ở thành ống

tiêu hoá (đám rối Auerbach và Meissner).

- ThÓ l íi th©n n o. ·o

- C¸c TK TV trong tiÓu n o. ·o

- Trong Hypo., trong thÓ v©n.

- Sîi tËn cïng chøa catecholamin

gäi lµ sîi adrenergic.

* Sợi hậu hạch g/c fần lớn là sợi

adrenergic, trừ các sợi: tuyến mồ hôi, cơ chân lông, một số m/máu là sợi

cholinergic.

* Các sợi tiền hạch cả 2 hệ đều là sợi

cholinergic, có chất acetylcholin -N.

Sợi hậu hạch phó g/c tiết acetylcholin-M

-Tæng hîp acetylcholin ë bµo t ¬ng sîi trôc:

+ FX t¹ng - da (d¹ dµy ®au g©y to¸t må h«i).

®au néi t¹ng ).

- FX axon lµ FX ® îc g©y ra ë 1 axon

§iÒu kiÖn axon ph¶i chia nh¸nh vµ chi fèi 2

CQ kh¸c nhau.

HÕt

HÕt