Bài giảng Cảm Giác Âm Thanh Và Cảm Giác Thăng Bằng

Bài 4cảm giác âm thanh và cảm giác thăng bằng Tai trong có 2 cơ quan nhận cảm: Nhận cảm âm thanh và nhận cảm tiền đình thằng bằng... 2- Cấu trúc chức năng tai giữa: Gồm x ơng búa, xđe

Bài 4cảm giác âm thanh

và cảm giác thăng bằng

Tai trong có 2 cơ quan nhận cảm:

Nhận cảm âm thanh và nhận cảm tiền

đình (thằng bằng)

cảm giác âm thanh TCT nằm ở ốc tai Âm truyền đến đây qua: tai ngoài, màng nhĩ, các x ơng, dịch thể

2- Cấu trúc chức năng tai giữa:

Gồm x ơng búa, xđe, xbàn đạp→truyền

đạt và khuếch đại âm thanh từ màng nhĩ

vào tai trong.

X ơng búa áp vào màng nhĩ, đầu áp vào xđe theo n/tắc đòn bẩy

X ơng bàn đạp áp vào cửa sổ bầu dục

→dao động từ màng nhĩ → cửa sổ bầu dục

đ ợc fóng đại: 70mm 2 /3,2mm 2 = 22 lần.

Cửa sổ b/dục dao động →dao động dịch thể dọc ốc tai tới cửa sổ tròn, nhờ có lối

thoát nên dao động không bị tắt.

Tai giữa có 2 cơ: cơ cố định x.bàn đạp và cơ căng màng nhĩ Co các cơ này fụ thuộc c ờng độ âm →t/d bảo vệ tai.

Tai giữa có vòi Eustache thông với

xoang mũi →cân bằng áp lực với khí

quyển.

3- Cấu trúc chức năng tai trong

Là ống xoáy chôn ốc 2,5 vòng, càng vào trong càng rộng (nền Φ= 0,04mm, đỉnh Φ= 0,5mm).

Trong lòng ốc tai là ốc tai màng.

Dọc ốc tai có 2 màng:

- Màng tiền đình (màng Reisner).

- Màng đáy (màng nhĩ).

2 màng này nối nhau qua lỗ

Helicotrema và chia ốc tai thành 3 ống (3 thang):

- Thang tiền đình-trên (chứa ngoại

Nội dịch d ợc tạo từ màng mạch.

Nội dịch chứa K + gấp 30 lần; Na + ít hơn

20 lần so với ngoại dịch, do đó d ơng tính

hơn ngoại dịch.

Ngoại dịch thông với dịch não tuỷ

* Cơ quan Corti nằm trong thang trung gian.Trên màng nền có 2 lớp TB nhận cảm: -Lớp trong là hàng TB thụ cảm, chỉ hf

khi k/t có c ờng độ lớn.

- Lớp ngoài tạo bởi 3-4 hàng TB thụ cảm

hf khi k/t có c ờng độ thấp.

TB thụ cảm có hình đài, 1 đầu cố định trên màng nền, đầu kia nằm trong thang trung gian, ở đầu mút của nó có 60-70 sợi lông nhỏ (dài 4 àm) tắm trong nội dịch.

Phía trên của lông TB thụ cảm đ ợc phủ màng mái.

4- Sự truyền đạt dao động âm thanh

Âm thanh đ ợc x ơng bàn đạp truyền vào cửa sổ bầu dục gây dao động ngoại

dịch→truyền đến cửa sổ tròn →truyền về tai giữa.

Dao động thang tiền đình truyền qua lỗ Helicotrema và qua màng tiền đình làm nội dịch dao động →màng nền dao động theo Màng đáy đàn hồi , nên khi dao động thì

TB T/cảm có lông cũng dao động →màng mái dao động theo →Kết quả là lông biến dạng →gây hf TB t/cảm thính giác.

* Sự tiếp nhận âm thanh có tần số khác nhau:

- Theo thuyết cộng h ởng của Helmholz.

- Theo thuyết Telephone của Reserford.

* Ngày nay kết hợp cả 2 thuyết để giải

thích:

ốc tai có hiện t ợng cộng h ởng:do các sợi lông và dịch thể quyết định:

- Â thanh t/số cao, dịch thể dao động ngắn

và biên độ tối đa ở gần cửa sổ bầu dục.

- Â thanh t/số trung bình, dịch thể dao

động tối đa ở khoảng giữa.

- Â thanh t/số thấp, đoạn dịch thể dao

động dài biên độ đạt tối đa ở đỉnh ốc tai.

Khi dịch thể dao động, làm màng nền dao động →TCT trên màng nền đ ợc hf.

Với âm thanh tần số thấp < 100 dao

động/ gy xung →đỉnh ốc tai, qua lỗ

Helicotrema xuống thang nhĩ.

Tr ờng hợp này, tất cả TCT đều bị kt

Dây TKinh tiếp thu hf ở TCT không bị sai lạc, không cần mã hoá bằng biến đổi tần số.

Với âm thanh tần số tbình, >150

d/động/gy., dao động không truyền dọc ốc tai mà truyền ngang qua nội dịch đến

màng nền.

Âm thanh t/s cao >1000 d/động/gy lại

hợp để dây TK thính giác có thể tiếp thu đ ợc.

* Sự tiếp thụ âm thanh có c ờng độ khác nhau:

- Các TB lớp trong có ng ỡng kt cao nên chỉ hf khi có kt c ờng độ lớn.

- Các TB thụ cảm lớp ngoài có ng ỡng kt thấp nên chỉ hf khi c ờng độ kt nhỏ.

Tuỳ c ờng độ kt mà số l ợng TB h ng fấn nhiều hay ít.

II- cÊu tróc CN phÇn trung ¬ng

1- H¹ch xo¾n vµ d©y TK èc tai.

TB l ìng cùc n»m ë h¹ch xo¾n- gäi lµ h¹ch Corti, nh¸nh ngo¹i vi h íng tíi c¬

quan Corti ; nh¸nh trung ¬ng vµo èng tai trong, t¹o d©y TK èc tai (trong d©y VIII).

2- C¸c nh©n èc vµ nh©n tr¸m trªn.

Vµo hµnh cÇu n·o, d©y VIII dõng ë 2 nh©n: èc l ng vµ èc bông.

Tõ ®©y → NR 3 → cñ n·o sinh 4 d íi.

VËy n.tr¸m lµ n¬i qui tô ®Çu tiªn d/t

thÝnh gi¸c tõ èc tai c¶ 2 bªn.

3- Củ não sinh t d ới (sau):

Nhận các sợi từ n trám và n ốc cả 2 fía Từ đây NR 4 (1 số NR 3) → thể gối

trong cả 2 bên.

Từ củ não s.4 → cho sợi xuống tuỷ

sống → tham gia fx định h ớng; và theo bó

bảo vệ tai.

4- ThÓ gèi trong:

Lµ t/khu cao nhÊt d íi vá d/t thÝnh gi¸c

Tõ ®©y →vá n·o (t/th ¬ng trung ¬ng c¶ 2 tai

®iÕc).

5- Vá n·o thÝnh gi¸c:

ë håi th¸i d ¬ng I (diÖn 41, 42

Brodmann) → gi¶i m· tÝn hiÖu ©m thanh.ë

ng êi, cuèi håi th¸i d ¬ng I cã TKhu hiÓu lêi

hiÓu lêi

III- thính lực và cách xác định

- Tai nghe rõ âm có tsố từ 16- 20.000Hz.

- C ờng độ âm max tai tiếp thu đ ợc là 140

cảm giác thăng bằng

TCT tiền đình nhận cảm về thay đổi tốc

độ chuyển động cơ thể trong không gian,

truyền về TKTW →điều chỉnh lại fx cơ x

ơng, fx tr ơng lực →giữ thăng bằng cơ thể.

I-Cấu trúc chức năng phần ngoại vi.

Tai trong có ốc tai và cơ quan tiền đình.

CQ tiền đình gồm:

- 3 vòng bán khuyên.

1- Soan nang, cầu nang (Vestibulum)

CQ đá tai (Otolit) gồm : TB đế,TB thụ cảm có lông, màng đá và đá tai.

Khi thay đổi tốc độ chuyển động thẳng

→ màng đá di động →gây hf TCT

A1-copy.jpg

2- Ba vòng bán khuyên:

Nằm theo 3 mặt trong không gian Một

đầu vòng có bóng (ampula) trong chứa nội dịch và TCT có tên Cristae ampularis

Có 2 loại TB: hình trụ, hình cầu.

Trên mặt TB có 60-100 cái lông, trong

đó có lông Kinocilium dài nhất.

Khi c/động vòng, nội dịch chuyển ng ợc chiều → gây hf TB lông.

Khi TB cđộng về fía soan nang thi gây khử cực (soan nang thông với ampula), nếu c/động đột ngột lại gây tăng phân cực (ƯC) Chú ý: nội dịch c/động quán tính theo

chiều ng ợc lại).

II- Cấu trúc, chức năng phần trung ơng.

NR l ỡng cực nằm trong hạch Scarpa, 1

đầu tiếp xúc với TCT, 1 đầu gom lại thành dây tiền đình (thuộc dây VIII).

Dây tiền đình qua ống tai trong vào

hộp sọ → qua góc cầu tiểu não vào hành

tuỷ.

Nhân tièn đình có 4 nhân:

- Nhân trên + nhân ngoài có sợi vào tiểu não (liên hệ 2 chiều)

II

- N.tiền đình có sợi xuống tuỷ sống →

làm tăng tr ơng lực cơ

- Nhân trên và trong có sợi theo bó dọc giữa đến nhân Darsevich →nhân vận nhãn tham gia fx vđộng nhãn cầu→ tổn th ơng

tiền đình gây rung giật nhãn cầu

(nistagmus).

- Từ n.t/đình có sợi đến thể l ới, từ đây liên hệ với nhân dây IX, X (tth ơng tđình

→nôn, HA giảm )

VI).

Th¼ng d íi (III)

- D©y III: vËn nh·n chung, chi fèi hÇu hÕt c¬.

- D©y IV: chi fèi c¬ chÐo d íi

- D©y VI: chi fèi c¬ th¼ng ngoµi