Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí ngữ văn 12

Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí: quá trình kết hợp những thao tác lập luận để làm rõ những quan niệm ấy.. Yêu cầu bài làm: - Nội dung: giới thiệu, giải thích, phân tích, bình luận,

TiÕt 3 :

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG,

ĐẠO LÍ

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO

LÍ

I TÌM HI U CHUNG ỂU CHUNG

I TÌM HI U CHUNG ỂU CHUNG

1 Tư tưởng, đạo lí:

là quan niệm về lí tưởng (lẽ sống), cách sống, hoạt

động sống hoặc các mối quan hệ sống của con người.

2 Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí:

quá trình kết hợp những thao tác lập luận để làm rõ

những quan niệm ấy

3 Biện pháp:

Phải hiểu rõ quan niệm đóù là gì? Nó như thế nào? Các khía cạnh cụ thể? Mặt đúng/ sai?

Thái độ của chúng ta (tán thành/ phản đối)… ?

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO

LÍ

I TÌM HI U CHUNG ỂU CHUNG

I TÌM HI U CHUNG ỂU CHUNG

1 Tư tưởng, đạo lí?

2 Nghị luận về một tư tưởng, đạo lí?

3 Biện pháp?

4 Yêu cầu bài làm:

- Nội dung: giới thiệu, giải thích, phân

tích, bình luận, chứng minh và nêu ý nghĩa, bài học của tư tưởng đạo lí.

- Diễn đạt: chuẩn xác, mạch lạc, có thể sử

dụng tu từ, biểu cảm nhưng phải phù hợp, có chừng mực

5 Tìm hiểu đề và lập dàn ý

Đề bài: Anh (chị) hãy trả lời câu hỏi sau của nhà thơ Tố Hữu:

“Ôi ! Sống đẹp là thế nào, hỡi bạn”

(Một khúc ca)

NGHề LUAÄN VEÀ MOÄT Tệ TệễÛNG, ẹAẽO

LÍ

a Tỡm hiểu đề.

Hoạt động nhúm

T 1: Câu ổ 1: Câu thơ của Tố Hữu nêu lên vấn đề gì?

T 2: Với ổ 1: Câu học sinh, thanh niên ngày nay, sống thế nào

được coi là sống đẹp? Để sống đẹp, con người cần rèn

luỵên những phẩm chất nào?

T 3: Với đề bài trên, cần vận dụng những thao tác lập ổ 1: Câu

luận nào?

T 4: Bài viết này cần sử dụng các ổ 1: Câu tài liệu thuộc lĩnh vực nào trong cuộc sống để làm dẫn chứng? Có thể nêu các dẫn chứng trong văn học không? Vì sao?

* Vấn đề nghị luận:

“Lối sống đẹp”

* Sống đẹp:

- Sống có lí tưởng đúng đắn, cao cả, phù hợp với thời

đại, xác định vai trò, trách nhiệm của bản thân.

- Có đời sống tình cảm đúng mực, phong phú và hài hoà

- Có hành động đúng đắn.

NGHề LUAÄN VEÀ MOÄT Tệ TệễÛNG, ẹAẽO

LÍ

* Để sống đẹp, con người cần rèn luyện những phẩm chất:

- Chăm chỉ học tập, khiêm tốn học hỏi, biết nuôi dưỡng những hoài bão, những ước mơ.

- Thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, bao dung, độ lượng, có tình thương yêu con người.

* Các thao tác lập luận cần sử dụng:

- Giải thích.

- Phân tích.

- Chứng minh.

- Bình luận.

* Cần sử dụng các tài liệu trong lĩnh vực đời sống thực

tế và trong văn học.

b Lập dàn ý

* Mở bài:

- Nêu vấn đề cần nghị luận.

- Trích dẫn nguyên văn câu thơ

của Tố Hữu.

- Nêu quan điểm của bản thân về

vấn đề đó.

Có thể giới thiệu vấn đề theo

nhiều cách:

quy nạp, diễn dịch, phản đề…

* Thân bài.

- Giải thích thế nào là “sống đẹp”

- Phân tích những khía cạnh biểu hiện lối sống đẹp và giới thiệu một số tấm gương sống đẹp trong đời sống

và trong văn học.

Dẫn chứng:

“Từ ấy”(Tố Hữu), “Sống là cho đâu chỉ nhận riêng

mình”, hay “ Sống là cho chết cũng là cho ”(Tố Hữu),

Giót Lê Văn Tám, Võ Thị Sáu…

- Xác định phương hướng và biện pháp phấn đấu để

có thể sống đẹp thường xuyên tu dưỡng tư tưởng đạo

đức, lối sống phù hợp với thời đại và chuẩn mực đạo

đức xã hội.

- Phê phán những quan niệm và lối sống không đẹp

* Kết bài:

- Khẳng định ý nghĩa của sống đẹp.

- Liên hệ và rút ra bài học cho bản thân.

b Thân bài:

Các bước tiến hành ở phần thân bài :

a

+ Giải thích khái niệm của đề bài.

+ Giải thích và chứng minh vấn đề đặt ra.

+ Phân tích những mặt đúng, bác bỏ những biểu hiện sai có liên quan đến vấn đề bàn luận

+ Nêu ý nghĩa bài học.

+ Diễn đạt cần chuẩn xác mạch lạc có thể sử dụng

một số phép tu từ và yếu tố biểu cảm nhưng phải phù hợp

6 CAÙCH LAỉM BAỉI

a.Mụỷ baứi:

Giụựi thieọu tử tửụỷng, ủaùo lớ caàn nghũ luaọn,

c Kết bài:

thức và hành động về tư tưởng, đạo lí yêu cầu.

* Chú ý:

Diễn đạt mạch lạc Thái độ dứt khoát

7 Ghi nhớ : SGK trang 21

II Luyện tập:

Hoạt động nhóm

+ Nhóm 1,2:

Bài tập 1

+ Nhóm 3,4:

Bài tập 2

NGHề LUAÄN VEÀ MOÄT Tệ TệễÛNG, ẹAẽO

LÍ

1 Bài tập 1:

- Vấn đề mà Nê - Ru đặt ra là văn hoá và những biểu hiện ở con người.

- Ta đặt tên cho văn bản là: Văn hoá con người.

- Tác giả sử dụng các thao tác lập luận : giải thích,

chứng minh, phân tích, bình luận.

+ Đoạn từ đầu đến “ hạn chế về trí tuệ văn hoá” giải thích + khẳng định vấn đề (chứng minh).

+ Những đoạn còn lại là thao tác phân tích, bình luận + Diễn đạt rõ ràng văn giàu hình ảnh.

2: Bài tập 2:

- Lí t ởng là gì? Tại sao nói lí t ởng là ngọn ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn

đèn chỉ đ ờng? Lí t ởng giúp cho con ng ời ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn không đi lạc đ ờng.ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn

- Lí t ởng và ý nghĩa cuộc sống Lí t ởng ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn

sống có thể làm hại cuộc đời con ng ời và ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn nhiều ng ời Không có lí t ởng thì không có ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn cuộc sống

- Lí t ởng tốt đẹp thực sự có vai trò chỉ ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn

đ ờng là gì? Đó là lí t ởng vì dân, vì n ớc, ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn vì gia đình và hạnh phúc bản thân Lí t ởng ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn tốt đẹp có vai trò chỉ đ ờng vì chính sự ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn

nghiệp mà mỗi ng ời theo đuổi: khoa học, ưởng là gì? Tại sao nói lí tưưởng là ngọn

giáo dục, an ninh, doanh nghiệp…

*Hướng dÉn häc sinh häc bµi ë nhµ

- Häc thuéc phÇn ghi nhí trong SGK

- B×nh luËn c©u tơc ng÷ “ Thương người như thể thương thân”

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG, ĐẠO

LÍ