1. Trang chủ
  2. » Giáo Dục - Đào Tạo

TIỂU LUẬN CON NGƯỜI, yếu tố hợp THÀNH hệ THỐNG xã hội TRONG tác PHẨM CON NGƯỜI TRONG QUẢN lý xã hội của a g AFANAXEP ý NGHĨA THỰC TIỄN của vấn đề

13 423 2

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 13
Dung lượng 221,5 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Trong lịch sử phát triển của tâm lý học từ trước tới nay,“con người” luôn được xem là đối tượng tranh cãi của các nhà tư tưởng, các trường phái tâm lý học. Xét tới cùng thì vấn đề con người đã được xác định, bản chất con người và vai trò của con người trong xã hội được làm rõ trong học thuyết khoa học Mác Lênin. Số phận của con người và ý nghĩa của cuộc sống con người là một vấn đề hết sức cơ bản, đang được nghiên cứu rất sâu sắc trong tâm lý học

Trang 1

CON NGƯỜI - YẾU TỐ HỢP THÀNH CHỦ YẾU CỦA HỆ THỐNG XÃ HỘI TRONG TÁC PHẨM “CON NGƯỜI TRONG QUẢN LÝ XÃ HỘI” CỦA V.G AFANAXEP Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ

 

Trong lịch sử phát triển của tâm lý học từ trước tới nay,“con người”

luôn được xem là đối tượng tranh cãi của các nhà tư tưởng, các trường phái tâm lý học Xét tới cùng thì vấn đề con người đã được xác định, bản chất con người và vai trò của con người trong xã hội được làm rõ trong học thuyết khoa học Mác - Lênin Số phận của con người và ý nghĩa của cuộc sống con người là một vấn đề hết sức cơ bản, đang được nghiên cứu rất sâu sắc trong tâm lý học Bởi vì xuất phát từ vị trí và vai trò của con người trên tất cả các lĩnh vực của xã hội, đặc biệt là con người - với tư cách là chủ thể quản lý xã hội

Trong những năm gần đây, vấn đề con người và chiến lược con người được đề cập khá nhiều trong các văn kiện, trong các đại hội, hội nghị, hội thảo…Điều đó thể hiện sự nhạy cảm đúng hướng, sự suy nghĩ phù hợp với trào lưu, sự khởi đầu tiếp cận với những tư duy quản lý hiện đại, và nó cũng

là dấu hiệu của khúc ngoặt trưởng thành Bởi vì con người xưa nay vẫn là mối quan tâm hàng đầu của mọi thời đại

Nhìn lại quá khứ để đào sâu trong những trang sử về khoa học con người và vai trò của con người trong hệ thống xã hội, ta thấy nhiều nhà nghiên cứu đã chỉ rõ tầm quan trọng của vấn đề con người trong quản lý như;

G Kh Pôpôp; Cơkhôn; Tlôpdăc v.v Nhưng đánh giá cao hơn cả là V.G

Afanaxep, với tác phẩm nổi tiếng “Con người trong quản lý xã hội”, trong đó

ông nhấn mạnh ngay trong phần đầu tiên của tác phẩm làm cho người nghiên

cứu phải quan tâm đó là: “Con người - yếu tố hợp thành chủ yếu của hệ thống xã hội”.

Trang 2

Tác phẩm mà V.G Afanaxep cho ra đời trong khi cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật phát triển như vũ bão, thành quả của nó được vận dụng vào nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội Chính điều đó đã làm cho các học giả các nước phương Tây cho rằng sự phát triển của khoa học kỹ thuật có thể thay thế con người, không cần đến con người trong quản lý Họ phủ nhận vai trò của con người trong công tác quản lý xã hội và tuyệt đối hóa sức mạnh của khoa học kỹ thuật Cũng trong thời kỳ này, công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên xô đã và đang thu được nhiều thành tựu hết sức to lớn trên các lĩnh vực Đặc biệt Đại hội Đảng cộng sản Liên xô lần thứ 15 đã thông qua một trương trình toàn diện nhằm cải tiến hơn nữa công tác quản lý trong nước Điều đó cho thấy vấn đề con người và việc quản lý xã hội vẫn là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng của xã hội trong bất kỳ chế độ xã hội nào

Trước bối cảnh đó, V.G Afanaxep đã viết tác phẩm “Con người trong quản lý xã hội” nhằm khẳng định vai trò to lớn của con người trong quản lý xã

hội Tác phẩm do nhà xuất bản CTQG tại Matxcơva xuất bản năm 1977, sau đó được dịch sang tiếng Việt Nam và được nhà xuất bản KHXH in năm 1979

Tác phẩm có một ý nghĩa vô cùng to lớn, bởi một mặt V.G Afanaxep thừa nhận sự phát triển của cuộc cách mạng KHKT và vai trò của nó đối với

sự phát triển của xã hội nói chung và lĩnh vực quản lý nói riêng Mặt khác ông lại không phủ nhận vị trí, vai trò của con người trong quản lý xã hội, xã hội chủ nghĩa trên mọi lĩnh vực

Tác phẩm dày 274 trang, gồm mở đầu, 4 chương

- Chương một; Con người xem như một hệ thống và hệ thống hoạt động của con người

- Chương hai ; Quản lý xem như một biến thế của hoạt động của con người

- Chương ba: Con người xem như chủ thể quản lý

Trong chương 1, tác giả luận giải về con người xem như là một hệ thống hoàn chỉnh, có mối quan hệ chặt chẽ với xã hội và trong cấu trúc của xã

Trang 3

hội, chứ không như một số quan điểm phủ nhận vai trò của con người.V.G Afanaxep nhấn mạnh: Đối tượng của tác phẩm này là vị trí vai trò của con người trong quản lý xã hội Nhưng trước khi nói đến vai trò của con người trong quản lý, cần phải làm sáng tỏ vấn đề con người là gì và điều đầu tiên là phải xem xét con người như là thành tố của chính hệ thống xã hội Xã hội xã hội chủ nghĩa là một hệ thống cực kỳ phức tạp, nó tạo nên bởi các hệ thống con có trình độ phát triển, tính phức tạp và tổ chức khác nhau Cơ sở của xã

hội nói chung cũng mhư của các hệ thống con tạo thành xã hội nói riêng là những thành tố vật chất, quá trình, tinh thần và con người.

Đối tượng tự nhiên được con người biến thành những phương tiện

cần thiết cho đời sống của mình Đó là đối tượng thuộc cái gọi là “Tự nhiên thứ hai”, như các tư liệu tiêu dùng, các công cụ lao động được con

người sử dụng trong hoạt động sản xuất Con người là thực thể xã hội, là một tế bào - một yếu tố chủ yếu của bất kỳ một hệ thống xã hội nào trong

xã hội, không có con người thì không có xã hội loài người

V.G Afanaxep nói về con người “con người cũng là một vật, một vật

có tính vật chất, tự nhiên, bởi vì con người là một sinh vật Nhưng con người

là một bộ phận, một yếu tố hợp thành của chỉnh thể xã hội không phải do cái bản chất sinh vật của nó, mà với tư cách là một thực thể mang tính chất cộng đồng, tính chất xã hội” 1 Như vậy tác giả đã khẳng định vai trò, vị trí của con người trong xã hội, con người có được tính người không phải do bẩm sinh

mà là do con người tham gia vào cuộc sống và hoạt động, trong quá trình lao động cái thế giới đã được rất nhiều các thế hệ con người tạo ra chứ không phải có sẵn Khi nêu lên tính đồ vật của các yếu tố hợp thành nhất định của chỉnh thể xã hội thì rõ ràng những yếu tố đó đều mang một chức năng xã hội nhất định Tất cả những cái đó không thể tách rời mối quan hệ với con người,

Trang 4

với chỉnh thể xã hội Chức năng xã hội của các đồ vật đó nhất thiết phải được thể hiện thông qua tính người Thông qua mối quan hệ người - người

Theo tác giả thì: Các quá trình xã hội - kinh tế, xã hội - chính trị, tinh thần - tạo thành nhóm yếu tố thứ hai của chỉnh thể xã hội

Tác giả luận giải Quá trình xã hội là sự thay thế nối tiếp nhau giữa các trạng thái của xã hội nói chung hoặc của các hệ con trong những khuôn khổ của nó Quá trình này diễn ra dưới tác động của những điều kiện bên trong và những điều kiện bên ngoài theo một trật tự và một chiều hướng nhất định Mặc dù có thăng trầm nhưng mọi quá trình xã hội bao giờ cũng gắn với hoạt động của con người, của các tập đoàn xã hội và các giai cấp Tất cả các quá trình xã hội, suy cho cùng, đều biểu hiện thông qua hoạt động của con người, mặc dù chúng được thực hiện theo những quy luật khách quan

V.G Afanaxep cho rằng; nhóm yếu tố thứ ba mang bản chất tinh thần.

Đó là những tư tưởng xã hội tồn tại trong những con người, trong ý thức của con người Tư tưởng được con người sáng tạo ra, tiếp thu và truyền bá Chính con người được chỉ đạo bởi các tư tưởng trong hoạt động của mình, trong quan hệ của mình với các sự vật, với các quá trình xã hội Đằng sau các tư tưởng bao giờ cũng là những nhu cầu nhất định của con người Những tư tưởng và nhu cầu của con người ở chế độ xã hội chủ nghĩa hoàn toàn khác về

chất so với chủ nghĩa tư bản X L Rubinstêin viết: “Tất cả những vấn đề về thế giới quan, mà câu trả lời về chúng phải xác định cho được rằng con người sống như thế nào, y tìm thấy ý nghĩa của cuộc sống ở đâu, măc dù đa dạng và phong phú vô cùng, nhưng suy cho cùng đều quy về một điểm duy nhất, một vất đề duy nhất, đó là bản chất của con người và vị trí của y trên thế giới” 2

Trong xã hội, việc phân chia ranh giới giữa các yếu tố sự vật chỉ là tương đối, vì chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong từng vị trí xác

Trang 5

định Song tác giả chỉ rõ cho ta thấy bất kỳ yếu tố, sự vật nào cũng đều gắn bó với con người, đều nói lên tính tích cực xã hội hoặc là kết quả của tính tích cực xã hội của con người

Như vậy, (tác giả khẳng định): con người xem như một thực thể xã hội, bao giờ cũng là một yếu tố chủ yếu của bất kỳ hệ thống thực thể xã hội nào, con người là kẻ đại diện cơ bản, cuối cùng theo nghĩa thông thường của chữ này, cho phẩm chất của hệ thống xã hội Con người đóng vai trò quyết định cả trong cấu trúc, trong tổ chức nội bộ của bất kỳ hệ thống xã hội nào Cấu trúc

xã hội - đó là một tổng hòa các quan hệ xã hội, xã hội nói chung và bất kể một phân hệ cụ thể nào trong phạm vi của một xã hội cũng đều có cấu trúc cả, hơn nữa, bất kể một chính thể xã hội nào, trong khuôn khổ của cái chỉnh thể toàn

bộ là cái xã hội - cũng đều có cấu trúc chung lớn hơn là cấu trúc đang thống trị xã hội

Tác giả chỉ rõ “Cơ cấu của cái chỉnh thể xã hội không chỉ là những quan hệ giữa người với người Những quan hệ thuộc các lĩnh vực đời sống xã hội khác nhau - kinh tế và xã hội - chính trị, kinh tế và tinh thần và những quan hệ xã hội khác nữa - đó cũng đều là những yếu tố chủ cơ cấu” 3

Cơ cấu cũng được biểu hiện cả trong quan hệ của con người với các vật, cụ thể là với tư liệu sản xuất, tức là trong các hình thức sở hữu, là yếu tố quan trọng nhất của cơ cấu xã hội Tác giả nhấn mạnh: cơ cấu cũng có thể đóng vai những quan hệ của con người với các tư tưởng, đó là các quá trình xây dựng, lĩnh hội, truyền bá các tư tưởng bởi những tập đoàn người hoặc giai cấp nào đấy, ví dụ như ý thức xã hội, khoa học, tư tưởng chính trị, nghệ thuật…đều nằm trong mối quan hệ nhất định

Con người là yếu tố chủ yếu của bất kỳ hệ thống xã hội nào, nên các quan hệ giữa người với người mà trước hết là quan hệ sản xuất là yếu tố cơ bản nhất trong cơ cấu của hệ thống xã hội, mỗi cơ cấu lại có những dấu

3 Sđd tr 17

Trang 6

ấn ,mang đặc điểm và bản chất riêng của xã hội và trước hết bị quy định bởi những hình thức sở hữu hiện đang thống trị trong xã hội

Cơ cấu - V.G Afanaxep đã chỉ rõ tính đa dạng, phong phú của nó, và

nó được biểu hiện trong những mối liên hệ và những quan hệ khác nhau, cho nên chúng ta không được quên rằng dù các yếu tố có liên hệ thế nào trong chính thể xã hội, dù cơ cấu biểu hiện dưới hình thức nào, thì nhất định cuối cùng cũng phải bộc lộ thông qua hành vi của con người Tất nhiên những quan hệ ấy không phải bao giờ con người cũng ý thức được, lĩnh hội được, nhưng đằng sau quan hệ ấy bao giờ cũng là con người Chính vì vậy V.I

Lênin viết “Nhà xã hội học duy vật lấy các quan hệ xã hội nhất định giữa người với người làm đối tượng nghiên cứu của mình, do đó nghiên cứu những

cá nhân thực tế, nguồn gốc của hành động tạo nên các quan hệ ấy” 4

Tác giả luận giải: đằng sau cơ cấu không thể nhìn thấy con người xem như một bản chất xã hội Do đó không nên tuyệt đối hóa cơ cấu và xem đó là cái gì trừu tượng, tự túc, và các vật cũng như các quá trình, các tư tưởng trong bất kỳ cơ cấu nào cũng đóng vai trò trung gian, còn cái chính yếu trong cơ cấu lại là những quan hệ người, người trong xã hội

Như vậy V.G Afanaxep khẳng định; ở bất cứ mọi nơi, mọi lúc, trong bất kỳ hệ thống xã hội thì con người vẫn là yếu tố chủ yếu

Đây là vấn đề hết sức cơ bản trong nghiên cứu và đánh giá của V.G Afanaxep, ông đã không phủ nhận yếu tố con người, mà hơn nữa trên quan điểm đúng đắn và thái độ của mình ông lại càng khẳng định vai trò của con người trong hệ thống xã hội Con người ở đây không đơn thuần chỉ là số lượng người hay sức mạnh cơ bắp hữu hạn của họ mà cái quan trọng hơn là nguồn dự trữ phi vật chất vô hạn đó là; tư tưởng, tình cảm, ý chí, nghị lực, trình độ kiến thức, kinh nghiệm, tính tích cực, óc sáng tạo và những yếu tố rất

“người” khác ở họ Con người ở đây, không chỉ là những con người đơn độc,

4 V.I Lênin, To n t àn t ập, t1, tr, 424, bản tiếng Nga

Trang 7

riêng lẻ, mà con nguời nằm trong mối quan hệ hữu cơ chặt chẽ với một nhóm người, một tập thể, một cộng đồng người với tất cả tâm, sinh lý muôn màu, muôn vẻ, luôn luôn biến động, vô cùng phong phú, vô cùng phức tạp và đa dạng trong hệ thống các quan hệ xã hội

V.G Afanaxep kết luận về con người và xem con người là tế bào cơ bản

và là thành tố chính của hệ thống xã hội, cho nên việc cho rằng tuyệt đối hóa con người là điều vô cùng xa lạ đối với quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin

Con người là “trung tâm” của hệ thống xã hội chỉ vì con người gắn liền hữu cơ

với hệ thống ấy, với các chỉnh thể xã hội mà con người nằm trong đó Chỉ có thông qua hệ thống xã hội thì con người mới có được bản chất xã hội của mình

C.Mác và F Ăngghen viết: “con người về bản chất là một tồn tại xã hội và chỉ có thể phát huy được bản chất của mình trong xã hội và cần phải xem xét sức mạnh của bản chất con người không phải căn cứ vào sức mạnh của từng cá nhân mà căn cứ vào sức mạnh của toàn xã hội” 5

Từ những quan điểm đó chúng ta lại càng thống nhất rằng; khoa học dù

có phát triển cao đến đâu, thì yếu tố con người bao giờ cũng là chủ đạo - là yếu tố hợp thành chủ yếu của hệ thống xã hội Nhân tố con người luôn luôn

có vai trò quan trọng trong hệ thống quản lý Con người với tư cách là chủ thể quản lý hay đối tượng quản lý, thì con người vẫn luôn luôn là chủ thể của hành động, chủ thể của nhận thức và tác động vào thế giới khách quan Mà thực chất của hoạt động lãnh đạo quản lý xã hội là tác động kịp thời và có mục đích với phương án tối ưu để kết hợp giữa điều kiện khách quan và hoạt động chủ quan có mục đích của con người - phát huy yếu tố con người và lấy việc phục vụ con người làm mục đích cao nhất của hoạt động Do đó trong đổi mới tư duy Trước hết cần đổi mới tư duy trong nhận thức đối với con người, phải tiếp cận con người theo như bản chất của nó một cách khách quan

5 C.Mác v àn t Ăng ghen To n t àn t ập Tập 2 tr, 146, Bản tiếng Nga.

Trang 8

hơn, khoa học hơn, chính xác hơn, nhìn con người luôn xuất phát từ hai phía bởi vì con người luôn tồn tại hai yếu tố; tự nhiên và xã hội Trong đó con người xã hội được hình thành thông qua hoạt động và giao tiếp, qua giáo dục

và rèn luyện, con người thể hiện mình thông qua tâm lý đạo đức và chính trị

xã hội Nếu hiểu con người như một thực thể tự nhiên, phủ nhận hoặc coi thường, xem nhẹ mặt xã hội con người thì lối sống và quan niệm sống thiên

về bản năng sinh vật, ngược lại, nếu chỉ thấy yếu tố xã hội, phủ nhận hoặc xem nhẹ yếu tố tự nhiên, coi thường mặt sinh học thì dễ sa vào hiện tượng chủ quan duy ý chí

Lịch sử và cuộc sống dạy chúng ta nhiều bài học kinh nghiệm, nếu hiểu sai bản chất con người, nếu chỉ hiểu một chiều và tác động một mặt thì con người và xã hội đều phải trả giá

Xất phát từ bản chất con người và coi con người là yếu tố hợp thành chủ yếu của hệ thống xã hội, V.G Afanaxep đã kịch liệt lên án các quan điểm sai trái của các nhà xã hội học tư sản hiện đại theo chủ nghĩa cá nhân, tuyệt đối hóa cá nhân, tách con người ra khỏi đời sống xã hội, đồng thời ông đã luận giải các quan điểm của mình hoàn toàn đúng đắn và khoa học Ông đi từ quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin chống lại những quan điểm khác nhau của thuyết nguyên tử luận về xã hội là thuyết đặt con người một cách vô điều kiện vào vị trí trung tâm của hệ thống xã hội, như Xmít, Ricacđô, Rutxô và các đại biểu khác của giai cấp tư sản đang lên lúc bấy giờ trong việc giải

quyết vấn đề quan hệ “con người - xã hội” - các nhà tiên tri ấy không muốn

hiểu rằng, con người đương thời của họ, con người tư sản, không phải là do tự nhiên tạo nên mà là sản phẩm của lịch sử, sản phẩm của xã hội phong kiến tan

rã, đồng thời là sản phẩm của chế độ tư bản Mặc dù hiện nay thế giới đã có nhiều đổi thay, chủ nghĩa tư bản không còn như trước nữa, nó đang trải qua giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, và hiện nay chủ nghĩa xã hội đang trên đà phát triển, làm xuất hiện con người mới Song trong các quan điểm của của các

Trang 9

nhà xã hội học tư sản về vai trò và vị trí của con người trong hệ thống xã hội vẫn chẳng thay đổi là bao Chủ nghĩa cá nhân, sự tuyệt đối hóa con người, việc tách con người khỏi xã hội - đó chính là cách giải quyết vấn đề quan hệ giữa cá nhân và xã hội của các nhà tư tưởng của giai cấp tư sản hiện đại

V.G Afanaxep đã phê phán quan điểm của F Bataglia và những người theo thuyết Tômát mới hiện đại không đánh giá đúng vai trò của con người, thậm chí vẫn có quan điểm cho rằng con người là do thượng đế sinh ra theo mẫu mực riêng của người, đồng thời thượng đế cũng ban cho con người cái giá trị cá nhân không thể tách rời và bất khả xâm phạm, nâng con người lên trên xã hội Đại biểu là A.Duyxtechaim nhà tư tưởng Thiên chúa giáo Tây đức

viết: “Xuất phát từ sự thật là chỉ có con người riêng lẻ mới có một linh hồn bất tử và có sự tiền định siêu việt; còn các tập thể xã hội thì không có linh hồn bất tử, và chỉ được phép giải quyết những nhiệm vụ ở trần gian, trên thế giới, có thể suy ra quyền ưu tiên của mỗi con người riêng lẻ so với các tổ chức xã hội của con người bằng cách so sánh tự nhiên giữa các mục tiêu trần thế với các mục tiêu trên thiên đàng” 6

Bên cạnh những tư tưởng sai trái trên, thì Frơt là người đã trừu xuất con người ra khỏi xã hội xuất phát từ cái bản chất tâm lý của cá nhân, cá

nhân ấy lại không có tính xã hội, mà là “một cá nhân hoàn toàn cá nhân”

bị thúc đẩy bởi cái khuynh hướng bản năng tình dục, ông không phủ nhận mối liên giữa cá nhân với xã hội, nhưng các ảnh hưởng ấy lại được quy về những sự cấm đoán cùng những yêu cầu xã hội mà con người phải chịu đựng như

các gì xa lạ và thù địch với y Để xoa dịu sự xung đột thường xuyên giữa các nhân

và xã hội, tâm lý của con người có một cơ chế bảo vệ đặc biệt nhằm hoặc là bảo đảm sự biểu hiện những bản năng dưới một hình thức xã hội có thể chấp nhận được, hoặc là dồn ép những ý muốn không được phép thực hiện vào lĩnh vực của

vô thức 7

7 7 Những vấn đề lý luận của tâm lý cá nhân , tr 286 , bản tiếng Nga

8 J O Heill Modes of individualism and Colllecttiviam Lon - don1973

Trang 10

Trong bài báo “Chủ nghĩa khoa họ và sự nghiên cứu xã hội”, F Hâylơ, một

trong những tác giả của cuốn sách viết rằng: “Tất cả các khoa học xã hội đều là chủ quan, tất cả đều phải dựa vào nguyên tắc chủ nghĩa cá nhân phương pháp luận” 8 , vì chỉ có thể nghiên cứu các bản chất của các tập thể, của xã hội bằng con đường phát hiện những động cơ hành động của cá nhân Từ đó nảy sinh ra“chủ nghĩa chủ quan triệt để và chủ nghĩa cá nhân của khoa học xã hội” Đối tượng

nghiên cứu của khoa học ấy chỉ có thể nghiên cứu bằng phương pháp nội quan

V.G Afanaxep tiếp tục phê phán quan điểm của C.Pôppơ vì ông ta cũng đi

theo quan điểm của chủ nghĩa cá nhân, ông ta đã viết phần nói về “sự khốn cùng của chủ nghĩa lịch sử” Chủ nghĩa cá nhân của C Pôppơ mang sắc thái lôgic hơn

là mang màu sắc tâm lý học, bởi vì ông lấy “cái lô gíc tình huống” của các biến

cố cái lô gíc và việc xây dựng các mô hình hành vi của con người với mô hình trừu tượng dựa trên lô gíc thuần túy của sự lựa chọn, klàm cơ sở cho xã hội học Song điều này cũng không làm thay đổi thúc chất của vấn đề, nhất là vì lý luận xã hội lại được kiểm tra bằng các mô hình trừu tượng này Như vậy là chủ nghĩa cá nhân phương pháp luận của C.Pôppơ xuất hiện dưới hình thức thuần túy nhất của chủ nghĩa duy tâm chủ quan

Tất cả các quan điểm của thuyết nguyên tử luận xã hội đều coi thường một

sự thật mà khoa học đã khẳng định rằng con người là sản phẩm của xã hội cụ thể, của cái chế độ đã sản sinh ra nó, và con người sống và phát triển trong những

khuôn khổ của chế độ ấy C Mác đã khẳng định rằng: “Chúng ta càng đi sâu vào lịch sử bao nhiêu, thì cá nhân và so đó cả cá nhân người sản xuất, càng không phải là độc lập mà càng phụ thuộc vào một chỉnh thể rộng lớn hơn: lúc đầu cá nhân gắn liền một cách hoàn toàn tự nhiên với gia đình và với cái gia đình đã được phát triển thành thị tộc, rồi sau đó với công xã dưới những hình thức khác nhau của nó, xuất hiện từ sự xung đột và dung hợp của các thị tộc, chỉ đến thế kỷ XVIII, trong ‘xã hội dân sự’, các hình thức liên hệ xã hội khác nhau mới đóng vai

Ngày đăng: 02/12/2016, 15:23

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w