TÀI LIỆU THAM KHẢO tập hợp các NGHIÊN cứu về NHÀ nước PHÁP QUYỀN xã hội CHỦ NGHĨA VIỆT NAM từ báo CHÍ và các bài VIẾT

Trong ý nghĩa này, nhà nước pháp quyền được nhìn nhận như một cách thức tổ chức nền dân chủ, cách thức tổ chức nhà nước và xã hội trên nền tảng dân chủ. Điều này có nghĩa là nhà nước pháp quyền gắn liền với một nền dân chủ. Tuy không phải là một kiểu nhà nước được xác định theo lý luận về hình thái kinh tế – xã hội, nhưng nhà nước pháp quyền không thể xuất hiện trong một xã hội phi dân chủ.

1 – Về phương diện lý luận, nhà nước pháp quyền không phải là một kiểunhà nước Nhà nước pháp quyền là giá trị phổ biến, là biểu hiện của một trình

độ phát triển dân chủ

Trong ý nghĩa này, nhà nước pháp quyền được nhìn nhận như một cáchthức tổ chức nền dân chủ, cách thức tổ chức nhà nước và xã hội trên nền tảngdân chủ Điều này có nghĩa là nhà nước pháp quyền gắn liền với một nền dânchủ Tuy không phải là một kiểu nhà nước được xác định theo lý luận về hìnhthái kinh tế – xã hội, nhưng nhà nước pháp quyền không thể xuất hiện trong một

xã hội phi dân chủ

Sự phủ nhận quan điểm xem nhà nước pháp quyền như một kiểu nhànước có ý nghĩa nhận thức luận quan trọng trong việc nhìn nhận đúng bản chấtcủa nhà nước pháp quyền Ý nghĩa nhận thức luận này bao hàm các khía cạnhsau:

- Chỉ từ khi xuất hiện dân chủ tư sản, mới có cơ hội và điều kiện để xuấthiện nhà nước pháp quyền Do vậy, trên thực tế, nhà nước pháp quyền tư sảnđang được tuyên bố xây dựng ở hầu hết các quốc gia tư bản phát triển và đangphát triển

- Nhà nước pháp quyền, với tính chất là cách thức tổ chức và vận hànhcủa một chế độ nhà nước và xã hội, không những được xây dựng ở chế độ tưbản mà còn được xây dựng ở chế độ xã hội chủ nghĩa Như vậy, trong nhận thức

lý luận cũng như trong thực tiễn, có nhà nước pháp quyền tư sản và nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa

- Ngoài các giá trị phổ biến, nhà nước pháp quyền còn bao hàm các giá trịđặc thù Tính đặc thù của nhà nước pháp quyền được xác định bởi nhiều yếu tố.Các yếu tố này, về thực chất, là rất đa dạng, phong phú và phức tạp, được xácđịnh bởi các điều kiện lịch sử, kinh tế, văn hóa, tâm lý xã hội và môi trường địa

lý của mỗi dân tộc Chúng không chỉ tạo ra các đặc sắc, tính riêng biệt của mỗidân tộc trong quá trình dựng nước, giữ nước và phát triển mà còn quyết địnhmức độ tiếp thu và dung nạp các giá trị phổ biến của nhà nước pháp quyền Việc

thừa nhận tính đặc thù của nhà nước pháp quyền có ý nghĩa nhận thức luận quantrọng Với ý nghĩa này, nhà nước pháp quyền là một phạm trù vừa mang tínhphổ biến, vừa mang tính đặc thù; vừa là giá trị chung của nhân loại, vừa là giátrị riêng của mỗi dân tộc, quốc gia Do vậy, không thể có một nhà nước phápquyền như một mô hình chung, thống nhất cho mọi quốc gia, dân tộc Mỗi quốcgia, dân tộc, tùy thuộc vào các đặc điểm lịch sử, chính trị, kinh tế – xã hội vàtrình độ phát triển mà xây dựng cho mình một mô hình nhà nước pháp quyềnthích hợp.

2 – Đối với Việt Nam, vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền đang đượcđặt ra như một tất yếu lịch sử và tất yếu khách quan

Tính tất yếu lịch sử của việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở Việt Nambắt nguồn từ chính lịch sử xây dựng và phát triển của Nhà nước ta Ngay từ khithành lập và trong quá trình phát triển, Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đã

và luôn là một nhà nước hợp hiến, hợp pháp Nhà nước được tổ chức và hoạtđộng trên cơ sở các quy định của Hiến pháp và pháp luật và luôn vận hành trongkhuôn khổ Hiến pháp và pháp luật Các đạo luật tổ chức Quốc hội, Chính phủ,Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và các đạo luật về chính quyền địaphương được xây dựng trên cơ sở các Hiến pháp năm 1946, năm 1959, năm

1980 và năm 1992 Những lần Hiến pháp được sửa đổi và thông qua là nhữngbước củng cố cơ sở pháp luật cho tổ chức và hoạt động của bản thân các cơquan nhà nước Vì vậy, có thể nói, quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền ởViệt Nam là một quá trình lịch sử được bắt đầu ngay từ Tuyên ngôn độc lậpnăm 1945 và Hiến pháp năm 1946 Quá trình này đã trải qua hơn nửa thế kỷ vớinhiều giai đoạn phát triển đặc thù Ngày nay, quá trình này đang được tiếp tục ởmột tầng cao phát triển mới với nhiều đòi hỏi và nhu cầu cải cách mới

Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng nhà nước pháp quyền ở ViệtNam xuất phát từ định hướng xã hội chủ nghĩa mà mục tiêu cơ bản là xây dựngmột chế độ xã hội dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.Chúng ta ý thức sâu sắc rằng, để xây dựng được một chế độ xã hội có tính mục

tiêu như vậy, công cụ, phương tiện cơ bản chỉ có thể là nền kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa và một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩadưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trên cơ sở chủ nghĩa Mác – Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh Tính tất yếu khách quan ấy còn xuất phát từ đặcđiểm của thời đại với xu thế toàn cầu hóa Nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế đòihỏi chúng ta phải tiếp tục đẩy mạnh cải cách nhà nước, cải cách pháp luật, bảođảm cho Nhà nước không ngừng vững mạnh, có hiệu lực để giải quyết có hiệuquả các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, thực hành dân chủ, củng cố độclập, tự chủ và hội nhập vững chắc vào đời sống quốc tế.

3 – Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vìnhân dân ở nước ta là một nhà nước vừa phải thể hiện được các giá trị phổ biếncủa nhà nước pháp quyền đã được xác định trong lý luận và thực tiễn của mộtchế độ dân chủ hiện đại, vừa phải khẳng định được bản sắc, đặc điểm của riêngmình

Sự khác nhau cơ bản giữa nhà nước pháp quyền tư sản và nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa nói chung, trong đó có Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa Việt Nam nói riêng, đã được các đề tài của Chương trình KX.04 khái quáttrên những nét chính sau:

Một là, cơ sở kinh tế của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Tính định hướng xã hội chủ

nghĩa của nền kinh tế thị trường không phủ nhận các quy luật khách quan củathị trường, mà là cơ sở để xác định sự khác nhau giữa kinh tế thị trường trongchủ nghĩa tư bản và kinh tế thị trường trong chủ nghĩa xã hội Do vậy, đặc tínhcủa nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa tạo ra sự khác nhau giữa nhà nướcpháp quyền tư sản và nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đồng thời tạo ranét đặc trưng của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Hai là, cơ sở chính trị của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là chế

độ dân chủ nhất nguyên Chế độ dân chủ nhất nguyên là điều kiện cơ bản để tạo

ra một đời sống dân chủ có tính thống nhất cao, một hệ thống chính trị thống

nhất và là một đòi hỏi có tính nội tại của chế độ nhà nước và chế độ xã hội trongcác điều kiện xây dựng chủ nghĩa xã hội Do vậy, sự nhất nguyên chính trị phảiluôn là thuộc tính của nhà nước xã hội chủ nghĩa – một nhà nước đòi hỏi tínhthống nhất và tính tổ chức cao trong tổ chức cũng như trong hoạt động của mọicấu trúc nhà nước để có thể đạt được các mục tiêu của chủ nghĩa xã hội.

Tính nhất nguyên chính trị được thể hiện trong việc khẳng định vai tròlãnh đạo của một đảng duy nhất cầm quyền ở Việt Nam Bản chất của một nềndân chủ không lệ thuộc vào chế độ đa đảng hay chế độ một đảng, mà lệ thuộcvào chỗ đảng cầm quyền đại diện cho lợi ích của ai, sử dụng quyền lực nhànước vào những mục đích gì trên thực tế Vì vậy, điều kiện để xây dựng nhànước pháp quyền không thể là chế độ đa đảng hay chế độ một đảng và khôngthể coi đó là căn cứ để đánh giá tính chất và trình độ của một nền dân chủ Sựlãnh đạo của Đảng Cộng sản – đảng duy nhất cầm quyền đối với đời sống xãhội và đời sống nhà nước không những không trái với bản chất nhà nước phápquyền nói chung mà còn là điều kiện có ý nghĩa tiên quyết đối với quá trình xâydựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vìnhân dân ở nước ta

Ba là, cơ sở xã hội của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là khối đại đoàn kết toàn dân tộc Với khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nhà nước pháp

quyền có được cơ sở xã hội rộng lớn và khả năng to lớn trong việc tập hợp, tổchức các tầng lớp nhân dân thực hành và phát huy dân chủ

Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tuy không loại bỏđược sự phân tầng xã hội theo hướng phân hóa giàu, nghèo nhưng có khả năng

xử lý tốt hơn mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội Nhữngmâu thuẫn xã hội phát sinh trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường dođược điều tiết thông qua pháp luật, chính sách và các công cụ khác của nhànước nên ít có nguy cơ trở thành các mâu thuẫn đối kháng và tạo ra các xungđột có tính chất chia rẽ xã hội Đây là một trong những điều kiện để bảo đảm ổn

định chính trị, đoàn kết các lực lượng xã hội vì các mục tiêu chung của sự pháttriển.

Tính nhất nguyên chính trị và sự lãnh đạo của một đảng duy nhất cầmquyền tạo ra khả năng đồng thuận xã hội, tăng cường khả năng hợp tác, giúp đỡlẫn nhau giữa các giai tầng, các cộng đồng dân cư và các dân tộc Nhờ vậy, nhànước pháp quyền xã hội chủ nghĩa có được sự ủng hộ rộng rãi từ phía xã hội,nguồn sức mạnh từ sự đoàn kết toàn dân, phát huy được sức sáng tạo của cáctầng lớp dân cư trong việc thực hành và phát huy dân chủ

4 – Một số vấn đề về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật của nước

ta hiện nay

Để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, donhân dân, vì nhân dân ở nước ta hiện nay, một trong những nhiệm vụ quantrọng, cấp thiết là chúng ta phải sớm xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật

Nhu cầu đổi mới tư duy pháp lý đã được đặt ra và quán triệt trong giaiđoạn đấu tranh loại bỏ cơ chế pháp lý của nền kinh tế kế hoạch hóa tập trungbao cấp, xây dựng cơ chế pháp lý cho cơ chế kinh tế mới Ngày nay, một lầnnữa nhu cầu đổi mới tư duy pháp lý lại được đặt ra với tính cấp thiết mạnh mẽ,kiên quyết, vượt ra khỏi khuôn khổ có tính truyền thống lâu nay trong việc xâydựng pháp luật và thi hành pháp luật Tư duy pháp lý mới có thể được phác thảotrên những nét chính sau:

1 – Xác định và quán triệt cơ sở lý thuyết cho mô hình luật pháp nước tatrong giai đoạn phát triển đến 2010 và các giai đoạn tiếp theo Điều này cónghĩa là chúng ta cần nhanh chóng xác định mô hình luật pháp nước ta đượcxây dựng theo lý thuyết nào Dĩ nhiên, chúng ta không thể áp dụng một cáchmáy móc các mô hình lý thuyết hiện đang được áp dụng ở các quốc gia trên thếgiới Nhưng chúng ta cũng không thể không tính đến sự ảnh hưởng và chi phốicủa các lý thuyết này đối với sự vận động của đời sống pháp luật hiện đại Vìvậy, việc nghiên cứu xây dựng các cơ sở lý thuyết cho mô hình luật pháp nước

ta cần đặt trong mối quan hệ giữa hai yếu tố: dân tộc và hiện đại

Cần có các nghiên cứu tổng kết kinh nghiệm lịch sử của các thế hệ ngườiViệt Nam trong tiến trình xây dựng và thực thi các thể chế pháp lý Các kinhnghiệm làm luật và thi hành luật trong các giai đoạn lịch sử cho thấy, các thế hệngười Việt Nam khá thành công trong việc tiếp thu các giá trị pháp lý nướcngoài, làm nên một bản sắc pháp lý Việt Nam Xin hãy lấy Quốc triều hình luậtthời Lê (Bộ Luật Hồng Đức) để suy ngẫm: Bộ Luật Hồng Đức, theo đánh giácủa sử gia Phan Huy Chú, "Thật là cái mẫu mực để trị nước, các khuôn phép đểbuộc dân" Điều cần nhấn mạnh là, mặc dù chịu ảnh hưởng của tư tưởng pháp lý

và các quy tắc pháp luật của Trung Hoa thời phong kiến, nhưng Bộ Luật HồngĐức vẫn là bộ luật của người Việt Nam, là sản phẩm văn hóa của người ViệtNam, chứ không phải là sự sao chép máy móc pháp luật của nhà Đường hay nhàMinh

Trong lịch sử, dân tộc ta đã rất thông minh và chủ động trong việc tiếpthu pháp luật nước ngoài để cách tân đất nước Ngày nay, chúng ta cũng cầntiếp thu có chọn lọc các giá trị pháp luật nước ngoài một cách chủ động vàthông minh để tiếp tục củng cố và phát triển đất nước Tuy nhiên, việc tiếp thucác giá trị và kinh nghiệm pháp luật nước ngoài cần tuân theo ba điều kiện cơ

bản: Thứ nhất, tư tưởng của pháp luật du nhập phải tương đồng với ý thức pháp

lý đang thống trị ở nước tiếp nhận Thứ hai,pháp luật du nhập phải tương đồng

với cấu trúc, hình thái và phương thức tổ chức quyền lực nhà nước tại quốc gia

sở tại Thứ ba, pháp luật du nhập phải phù hợp với phương thức sản xuất xã hội,

phải được số đông thành viên trong xã hội chấp nhận và ủng hộ

2 – Nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa, bảođảm sự tương thích của pháp luật quốc gia với các không gian pháp lý có tínhquốc tế đang đòi hỏi chúng ta phải đẩy mạnh việc đổi mới công tác lập pháp.Việc đổi mới công tác lập pháp có thể khái quát trên một số nét sau:

Một là, đổi mới công tác kế hoạch lập pháp: Kế hoạch làm luật nếu chỉ

được tiến hành trên cơ sở đề xuất của các cơ quan hữu quan để tập hợp, cân đối

và thông qua sẽ không thể khắc phục được tình trạng không hoàn thành kế

hoạch, vì không ít dự án luật được đăng ký theo kiểu "giữ chỗ" và trên thực tế,rất khó xây dựng do chưa xác định được đầy đủ tính chất, mục tiêu, đối tượngđiều chỉnh và phương pháp điều chỉnh Sự đăng ký văn bản theo kiểu "ghidanh" đã không ràng buộc một cách chặt chẽ trách nhiệm của cơ quan đề xuất

dự luật Để khắc phục tình trạng này, nên chăng, thay vì xây dựng và thông qua

kế hoạch làm luật hằng năm và 5 năm thường lệ, Quốc hội chỉ cần thông quacác sáng kiến pháp luật Cá nhân, cơ quan (theo quy định của pháp luật) nêusáng kiến pháp luật có trách nhiệm lập luận các căn cứ về sự cần thiết của mụctiêu, đối tượng cần điều chỉnh và tính khả thi của công tác xây dựng văn bản;trên cơ sở đó, Quốc hội thảo luận, thông qua và giao trách nhiệm xây dựng dựthảo cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân phù hợp

Hai là, thay đổi quan niệm về quy mô các đạo luật: Thực tiễn làm luật ở

nước ta thời gian qua cho thấy, các đạo luật được xây dựng và thông qua phầnnhiều đều có dung lượng khá lớn các quy phạm và đối tượng điều chỉnh; phạm

vi điều chỉnh cũng khá lớn Chính sự đầu tư "nhân, tài, vật, lực" cho các đạoluật có quy mô lớn đã làm cho công việc soạn thảo các dự thảo văn bản bị kéodài, tính chất đồng bộ và thống nhất của dự thảo trong mối quan hệ với các đạoluật khác nhiều khi không được bảo đảm Đặc biệt, các đạo luật lớn vì phức tạpnên thường phải tranh luận, thảo luận nhiều thời gian mới mong đạt được sựthống nhất các quan điểm và cách thức thể hiện Do vậy, việc chuẩn bị xâydựng dự thảo tại các ban soạn thảo, thẩm định, thảo luận, chỉnh lý và thông quatại Quốc hội thường kéo dài Khoảng cách giữa nhu cầu cấp bách phải điềuchỉnh và khả năng điều chỉnh của đạo luật ngày càng xa đã dẫn đến tình trạng,đợi được luật ra đời, cuộc sống đã biến chuyển sang một mức độ phát triểnkhác Để khắc phục tình trạng này, thay vì xây dựng và thông qua các đạo luật

có quy mô lớn, nên tập trung xây dựng và thông qua các đạo luật có quy môđiều chỉnh hẹp Một đạo luật với ít các điều khoản sẽ được nhanh chóng xâydựng, đáp ứng kịp thời các nhu cầu điều chỉnh pháp luật, dễ dàng tương thíchvới các không gian pháp lý quốc tế Tính hữu ích của một đạo luật ít điều khoản

không chỉ thể hiện ở sự gọn nhẹ về nội dung, dễ xây dựng, mà còn thể hiện ởviệc dễ kiểm soát tính đồng bộ và thống nhất, dễ sửa đổi khi có nhu cầu và dễ

áp dụng trên thực tế

Ba là, đổi mới cách thức và quy trình thông qua luật: Phong cách làm

luật lâu nay của cơ quan lập pháp thể hiện ở các hoạt động thảo luận của các đạibiểu Quốc hội, thẩm định của các ủy ban của Quốc hội, giải trình tiếp thu của cơquan soạn thảo, đã rất khó nâng cao được chất lượng và hiệu quả của đạo luật

Sự thảo luận chủ yếu ở dạng câu chữ đã chiếm khá nhiều thời gian, trong khinội dung dự thảo lại ít được chú ý Do vậy, ý kiến thảo luận của đại biểu Quốchội đối với các dự thảo chất lượng chưa cao Để khắc phục tình trạng này, trướckhi dự thảo luật được đưa ra thảo luận tại Quốc hội, cần tiến hành thẩm định vềmặt khoa học bởi các nhóm chuyên gia từ các viện nghiên cứu, các trường đạihọc với nhiệm vụ đánh giá về phương diện khoa học toàn bộ dự án luật, từ hìnhthức biểu đạt, cấu trúc đến nội dung các điều luật, nhằm phát hiện ra các lỗi cả

về kỹ thuật văn bản, lẫn nội dung văn bản Sự thẩm định khoa học về dự thảovăn bản do các nhóm chuyên gia thực hiện một cách độc lập vừa là cơ sở để bansoạn thảo chỉnh lý văn bản, vừa là tài liệu tham khảo cho các đại biểu Quốc hộikhi thảo luận dự thảo Mặt khác, để nâng cao chất lượng các đạo luật, quy trìnhthông qua dự thảo cần được tiến hành theo hai bước: thảo luận, thông qua tạimột ủy ban tương ứng của Quốc hội và thảo luận, thông qua tại phiên họp toànthể của Quốc hội Như vậy, chỉ khi nào dự thảo được thông qua tại một ủy bancủa Quốc hội thì mới được xem xét, thảo luận, thông qua tại Quốc hội Quyđịnh như vậy không chỉ nêu cao vai trò làm luật của các ủy ban của Quốc hội,

mà còn tiết kiệm thời gian làm việc của Quốc hội, nâng cao hiệu quả của đạoluật

Bốn là, tăng cường lắng nghe ý kiến nhân dân đóng góp xây dựng các dự thảo luật: Các dự thảo luật một khi được xây dựng ngắn gọn, ít điều khoản sẽ

rất dễ dàng cho nhân dân tiếp cận Sự tham gia đóng góp ý kiến xây dựng phápluật của đông đảo các tầng lớp nhân dân là điều kiện quan trọng để pháp luật

phản ánh đúng ý chí, nguyện vọng của nhân dân, bảo đảm cho pháp luật thật sự

là của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Cần quy định, việc lấy ý kiến củanhân dân (chứ không chỉ là lấy ý kiến của các cơ quan, tổ chức hay của một sốcán bộ) đối với các dự án luật là điều kiện bắt buộc trong quá trình xây dựng dựthảo Đặc biệt, việc tiếp thu ý kiến của nhân dân vào các dự thảo (tiếp thu ý kiếnnào, không tiếp thu ý kiến nào, vì sao) phải được thông báo công khai và minhbạch Có như vậy, nhân dân mới cảm thấy ý kiến của mình được tôn trọng vàmặt khác, mới củng cố niềm tin của họ vào luật pháp

Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư

Thực hiện thắng lợi cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và đại biểu Hộiđồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011 - 2016 và trên cơ sở tổng kết tổ chức,hoạt động của Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, các cơ quan tư pháp trongnhiệm kỳ Quốc hội khóa XII, chính quyền địa phương trong nhiệm kỳ 2005 -

2010 sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân, đáp ứng yêu cầu của sựnghiệp cách mạng của đất nước và niềm mong mỏi của nhân dân ta

1- Chế độ ta là chế độ do nhân dân làm chủ, quyền làm chủ của nhân dânđược thực hiện chủ yếu bằng Nhà nước Ðảng ta là đảng cầm quyền, đảng lãnhđạo toàn xã hội cũng chủ yếu bằng Nhà nước và thông qua Nhà nước Vì vậy,chăm lo xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam thật sự củadân, do dân, vì dân, trong sạch, vững mạnh, quản lý có hiệu lực, hiệu quả caomọi lĩnh vực kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối nội, đối ngoại của đất

nước luôn là mối quan tâm, là nhiệm vụ hàng đầu của Ðảng và nhân dân ta.

Trong những năm qua, thực hiện đường lối của Ðảng, việc xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đã được đẩy mạnh, đạt được kết quảtích cực, tổ chức bộ máy Nhà nước ngày càng được hoàn thiện hơn, phươngthức hoạt động của Nhà nước được đổi mới; Nhà nước quản lý chủ yếu bằngluật pháp, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, cơ chế, chính sách và các nguồnlực của Nhà nước, giảm bớt các mệnh lệnh hành chính can thiệp vào các lĩnhvực kinh tế, hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước được nâng lên, đáp ứngngày càng tốt hơn yêu cầu của công cuộc đổi mới, phát triển nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước,hội nhập quốc tế, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Quốc hội được kiện toàn về tổ chức, phương thức hoạt động có nhiều đổimới, chất lượng hoạt động được nâng cao Công tác xây dựng pháp luật đượctăng cường Việc thảo luận, quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dựtoán, quyết toán ngân sách Nhà nước, các công trình trọng điểm quốc gia cóchất lượng và thực chất hơn Hoạt động giám sát tình hình và kết quả thực hiệncác chủ trương, chính sách của Ðảng và Nhà nước, các dự án, công trình trọngđiểm quốc gia, những vấn đề bức thiết, quan trọng của đất nước được đẩymạnh, chất lượng được nâng lên Cơ cấu tổ chức, bộ máy của Chính phủ từngbước được sắp xếp, điều chỉnh theo hướng tinh gọn; các bộ quản lý đa ngành,

đa lĩnh vực được thành lập với những chức năng, nhiệm vụ được điều chỉnh,đổi mới, tập trung vào lĩnh vực quản lý nhà nước, quản lý vĩ mô, giải quyếtnhững vấn đề lớn, quan trọng, tách khỏi quản lý hoạt động sản xuất, kinhdoanh của doanh nghiệp Cải cách hành chính được chú trọng, nhất là ở nhữnglĩnh vực có quan hệ tới đời sống của nhân dân và hoạt động của doanh nghiệp,bước đầu đạt được một số kết quả Cải cách tư pháp được đẩy mạnh Tổ chức

và hoạt động của các cơ quan tư pháp được đổi mới Việc thực hiện các thủ tục

tố tụng, sự tham gia của luật sư trong tố tụng và các hoạt động tranh tụng tạiphiên tòa ngày càng tốt hơn, hạn chế được tình trạng điều tra, truy tố, xét xử

oan sai hay bỏ lọt tội phạm Công tác thi hành án được tăng cường Tổ chức bộmáy chính quyền địa phương các cấp được củng cố, kiện toàn, chất lượng, hiệuquả hoạt động từng bước được nâng lên Việc đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng độingũ cán bộ, công chức, viên chức được quan tâm Công tác đấu tranh phòng,chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí được tích cực chỉ đạo, đạt một số kếtquả.

Tuy nhiên, công tác xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩacòn chưa theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và quản lý đất nước Nănglực xây dựng thể chế còn hạn chế, hệ thống luật pháp, cơ chế, chính sách chưađồng bộ, thống nhất Công tác điều hành, tổ chức thực thi pháp luật có nhữngmặt còn yếu Tổ chức bộ máy ở một số cơ quan nhà nước còn chưa hợp lý,chức năng, nhiệm vụ của một số cơ quan chưa đủ rõ, còn chồng chéo Chấtlượng đội ngũ cán bộ, công chức chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tìnhhình mới của đất nước Cải cách hành chính chưa đạt yêu cầu đề ra, còn nhiềuthủ tục hành chính gây phiền hà cho tổ chức và công dân Hiệu lực, hiệu quảquản lý nhà nước trên một số lĩnh vực còn yếu Cải cách tư pháp còn chậm,chưa đồng bộ Công tác điều tra, giam giữ, truy tố, xét xử trong một số trườnghợp chưa chính xác, tình trạng án tồn đọng, án bị hủy, bị cải sửa còn nhiều.Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí chưa đạt được yêu cầu đề ra.Quan liêu, tham nhũng, lãng phí vẫn còn nghiêm trọng, chưa được ngăn chặn,đẩy lùi Những hạn chế, yếu kém trong lĩnh vực xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa đã gây ra những khó khăn, cản trở, làm hạn chế thànhtựu của đất nước, trong một số lĩnh vực còn tạo nên bức xúc xã hội Sự nghiệpđổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của đất nước ta trong thời kỳ mới đòi hỏiphải tiếp tục đẩy mạnh, thực hiện tốt hơn, có hiệu quả hơn nhiệm vụ xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

2- Ðại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Ðảng đã thông qua các vănkiện quan trọng, trong đó vấn đề xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của dân, do dân, vì dân được đề cập một cách toàn diện, từ những quan

điểm chung đến những nhiệm vụ và giải pháp cụ thể.

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội(bổ sung, phát triển năm 2011) xác định: 'Có Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của dân, do dân, vì dân' là một trong những đặc trưng của xã hội xã hộichủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng; 'Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa của dân, do dân, vì dân' là một trong 8 phương hướng cơ bản màÐảng và nhân dân ta cần phải quán triệt, thực hiện tốt để thực hiện thắng lợimục tiêu mà Cương lĩnh đề ra Ðồng thời, Cương lĩnh còn xác định rõ bản chất

và các nguyên tắc cơ bản về tổ chức, hoạt động của Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa, như 'Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng

là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ tri thức,

do Ðảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo' 'Nhà nước phục vụ nhân dân, gắn bómật thiết với nhân dân, thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, tôntrọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân' 'Quyềnlực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơquan trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp' 'Tổ chức vàhoạt động của bộ máy nhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ, có sự phâncông, phân cấp, đồng thời bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất của Trung ương' Ðây

là những quan điểm cơ bản chỉ đạo việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa trong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 và Báo cáo chính trịcủa Ban Chấp hành Trung ương khóa X tại Ðại hội XI đề ra các yêu cầu, nhiệm

vụ và giải pháp cụ thể xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trongthời gian thực hiện Chiến lược và nhiệm kỳ Ðại hội XI để bảo đảm thực hiệnthắng lợi Chiến lược, cũng như mục tiêu, nhiệm vụ của nhiệm kỳ Ðại hội XI.Yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh việc xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa là phải bảo đảm Nhà nước ta thật sự là của nhân dân, do nhândân và vì nhân dân; Nhà nước phải chăm lo, phục vụ nhân dân, bảo đảm quyền,lợi ích chính đáng của mọi người dân Do đó, cần nghiên cứu xây dựng, bổ

sung các thể chế và cơ chế vận hành để thật sự bảo đảm đúng nguyên tắc tất cảquyền lực thuộc về nhân dân và nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất,

có sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiệnquyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Ðồng thời, việc xây dựng Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa phải bảo đảm Nhà nước thực hiện tốt chức năngquản lý kinh tế, quản lý xã hội phù hợp yêu cầu phát triển kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; mở rộng dân chủ đi đôi vớităng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, kỷ luật, kỷ cương trong mọi lĩnh vựccủa xã hội Yêu cầu làm tốt chức năng quản lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quảquản lý nhà nước đòi hỏi Nhà nước phải xây dựng đồng bộ và tổ chức thựchiện có hiệu quả hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách, chiến lược, quy hoạch,

kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; quản lý và sử dụng có hiệu quả tài nguyênquốc gia, thực hiện tốt chức năng chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước,phát triển mạnh nguồn nhân lực và hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội;củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh, tăng cường và mở rộng quan hệ đốingoại, giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, ổn địnhchính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường quốc tế thuận lợi cho sự pháttriển đất nước

Những nhiệm vụ, giải pháp xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của dân, do dân, vì dân trong Chiến lược và Báo cáo Chính trị tập trungvào 3 vấn đề lớn:

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước Ðổimới tổ chức và hoạt động của Quốc hội, bảo đảm để Quốc hội thật sự là cơquan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.Nâng cao chất lượng đại biểu Quốc hội Cải tiến, nâng cao chất lượng các kỳhọp của Quốc hội, hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dântộc và các Ủy ban của Quốc hội; nhất là cải tiến, nâng cao chất lượng xây dựngpháp luật, quyết định và giám sát các vấn đề quan trọng của đất nước Tiếp tụcđổi mới tổ chức và hoạt động của Chính phủ theo hướng xây dựng nền hành

chính thống nhất, thông suốt, trong sạch, vững mạnh, tổ chức tinh gọn, hợp lý;xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, tổ chức bộ máy củacác bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan của Chính phủ; thực hiện phân cấp hợp lýcho chính quyền địa phương, đồng thời nâng cao chất lượng quy hoạch và tăngcường thanh tra, kiểm tra, giám sát của Trung ương; đẩy mạnh cải cách hànhchính, bãi bỏ các thủ tục hành chính gây phiền hà cho tổ chức và công dân.Ðẩy mạnh việc thực hiện Chiến lược cải cách tư pháp, xây dựng hệ thống tưpháp trong sạch, vững mạnh Hoàn chỉnh chính sách, pháp luật về hình sự, dân

sự, thủ tục tố tụng tư pháp Ðổi mới tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt độngcủa hệ thống tòa án, viện kiểm sát, cơ quan điều tra, các tổ chức bổ trợ tưpháp Tiếp tục đổi mới tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động của chínhquyền địa phương, hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân các cấp; tiếp tục thựchiện thí điểm chủ trương không tổ chức hội đồng nhân dân quận, huyện,phường; nghiên cứu tổ chức chính quyền đô thị, hải đảo

Thứ hai, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch, có phẩm chất

và năng lực đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới Bổ sung, hoànthiện quy chế quản lý cán bộ, công chức, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ,thẩm quyền, trách nhiệm của cán bộ, công chức ở từng vị trí công tác Nângcao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cả về bản lĩnh chính trị, phẩm chấtđạo đức, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý nhà nước Ðổi mới chính sách đãingộ, động viên, khuyến khích cán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ, có cơ chế loại

bỏ những người không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm kỷ luật, không có uy tínvới nhân dân

Thứ ba, tích cực phòng, chống tham nhũng, lãng phí, thực hành tiết kiệmbằng các giải pháp đồng bộ: hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh cải cách hànhchính, nhất là trong các lĩnh vực dễ xảy ra tham nhũng, lãng phí; thực hiệncông khai, minh bạch về kinh tế, tài chính trong các cơ quan, đơn vị, doanhnghiệp nhà nước, các dự án đầu tư, mua sắm từ ngân sách nhà nước, quản lý,

sử dụng đất đai, tài sản công; thực hiện kê khai, công khai tài sản, thu nhập của

cán bộ, công chức Xử lý nghiêm cán bộ tham nhũng, tịch thu tài sản do thamnhũng mà có Có cơ chế bảo vệ, khuyến khích người đấu tranh chống thamnhũng, lãng phí, tiêu cực Phát huy vai trò của nhân dân, của các cơ quan dân

cử, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, các phương tiện thông tin đại chúng trongđấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí

3- Ðể thực hiện được mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa của dân, do dân, vì dân đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới, xâydựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới như Ðại hội lần thứ XI của Ðảng đề

ra, nhiệm vụ hết sức quan trọng, trực tiếp hiện nay của Ðảng và nhân dân ta là

tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và Hội đồng nhândân các cấp nhiệm kỳ 2011 - 2016 và trên cơ sở đó, xây dựng, hoàn thiện tổchức chính quyền các cấp từ trung ương đến địa phương nhiệm kỳ 2011 - 2016.Chỉ thị của Bộ Chính trị 'Về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII

và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011 - 2016' đã nêu rõ: 'Cuộc bầu cửlần này là dịp để tiếp tục xây dựng, củng cố và hoàn thiện Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân', do đó 'là mộtnhiệm vụ trọng tâm của toàn Ðảng, toàn dân, toàn quân trong năm 2011'

Trong những tháng vừa qua, công tác chuẩn bị bầu cử đã được cấp ủyđảng, chính quyền, trực tiếp là Hội đồng Bầu cử, Ủy ban Bầu cử, ban bầu cửcác cấp, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, sự tham gia tích cực của Mặt trận Tổ quốc,các đoàn thể và của toàn dân Công tác tuyên truyền về ý nghĩa quan trọng củacuộc bầu cử, các quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội, Luật Bầu cử đạibiểu Hội đồng nhân dân, về vị trí, vai trò của Quốc hội và Hội đồng nhân dântrong bộ máy nhà nước, về vai trò, vị trí của người đại biểu nhân dân, vềquyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của công dân trong xây dựng bộ máy nhà nướcđược đẩy mạnh, tạo nên không khí xã hội tích cực, sự quan tâm, tham gia củatoàn dân vào quá trình chuẩn bị bầu cử Việc lựa chọn, giới thiệu người ứng cửđại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân đã được thực hiện dân chủ, theođúng quy định của pháp luật và hướng dẫn của các cơ quan có thẩm quyền để

giới thiệu những người tiêu biểu, đủ tiêu chuẩn, đặc biệt coi trọng tiêu chuẩn vềphẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, có năng lực và điều kiện thực hiệnnhiệm vụ đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, thường xuyên liên hệchặt chẽ với nhân dân, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhân dân, không thamnhũng và kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, luôn bảo vệ lợi ích chínhđáng của nhân dân, được nhân dân yêu mến, tín nhiệm Trên cơ sở tiêu chuẩn,đồng thời có cơ cấu hợp lý về số đại biểu là người đang công tác ở các cơ quanđảng, nhà nước, lực lượng vũ trang, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhândân, bảo đảm số lượng đại biểu chuyên trách và tỷ lệ hợp lý đại biểu của cácdân tộc thiểu số, các tôn giáo, đại biểu nữ, đại biểu trẻ tuổi, đại biểu là các nhàkhoa học, trí thức, văn nghệ sĩ, đại biểu xuất thân từ công nhân, nông dân,doanh nhân tiêu biểu của các thành phần kinh tế.

Thực hiện thắng lợi cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII và đại biểuHội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011 - 2016 và trên cơ sở tổng kết tổchức, hoạt động của Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, các cơ quan tư pháptrong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XII, chính quyền địa phương trong nhiệm kỳ

2005 - 2010 sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng, hoàn thiện Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân, đáp ứng yêu cầu của

sự nghiệp cách mạng của đất nước và niềm mong mỏi của nhân dân ta Ðây lànhiệm vụ có ý nghĩa hết sức quan trọng để triển khai thực hiện thắng lợi Nghịquyết Ðại hội lần thứ XI của Ðảng ngay từ những năm, tháng đầu tiên, nhữngcông việc quan trọng đầu tiên, tạo ra một yếu tố, một điều kiện cơ bản để thựchiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đến hết nhiệm kỳ, đến năm 2020 mà Ðạihội lần thứ XI của Ðảng đã đề ra./

Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của bộ máy Nhà nước là mộtnhiệm vụ trọng tâm để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa củadân, do dân, vì dân Để làm rõ vấn đề này đã có nhiều cơ quan chức năng và

nhiều nhà khoa học nêu lên khá hệ thống và cụ thể Trong bài viết này tôi muốnlàm rõ một số nội dung chính sau đây:

I Trong nội dung đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Nhànước, vấn đề đầu tiên là phải đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động củaQuốc hội Bởi vì, đây là một trong những nội dung cơ bản của việc kiện toàn tổchức và phương thức hoạt động của bộ máy nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa của dân, do dân, vì dân

Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất và là cơ quan Nhànước duy nhất do cử tri cả nước bầu ra theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng,trực tiếp và bỏ phiếu kín Quốc hội bao gồm các đại biểu đại diện cho các tầnglớp nhân dân và cho các vùng lãnh thổ, là hình ảnh thể hiện khối đại đoàn kếtdân tộc và đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, là nơi thực hiện và thểhiện chế độ dân chủ đại diện vừa là nơi thể hiện và thực hiện dân chủ trực tiếp.Quốc hội vừa có tư cách nhân dân, vừa có tư cách Nhà nước Do đó, tổ chức vàhoạt động của Quốc hội có vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống tổ chứcquyền lực chính trị và trong bộ máy Nhà nước Thực tế chỉ ra rằng, muốn xâydựng và củng cố nền tảng chính trị pháp lý vững chắc cho hệ thống quyền lựcchính trị, quyền lực Nhà nước phải chăm lo xây dựng, củng cố và phát huy vaitrò của Quốc hội trong việc thực hiện các chức năng lập hiến, lập pháp, giám sáttối cao toàn bộ hoạt động của Nhà nước

Về đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội có mấy vấn

đề sau đây:

1 Cần tiến hành trong tổng thể đổi mới hệ thống chính trị trước hết là đổimới phương thức lãnh đạo của Đảng, vì Đảng là hạt nhân lãnh đạo toàn bộ hệthống Nói phương thức lãnh đạo của Đảng bao gồm những nguyên tắc, quy tắc,cách thức, hình thức biện pháp mà các tổ chức, các cấp uỷ chọn lựa, sử dụng.Chẳng hạn như về đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của các tổ chứcđảng ở cơ sở hiện nay có 3 nội dung cụ thể Đó là:

- Đảng bộ, chi bộ cơ sở phải làm đúng vai trò hạt nhân lãnh đạo toàn diện

ở cơ sở, nắm vững nhiệm vụ phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng làthen chốt, chăm lo xây dựng chính quyền, mặt trận và các đoàn thể vững mạnh

- Mọi đảng viên phải nêu cao vai trò tiền phong, gương mẫu vững vàng

về chính trị, có đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh, gắn bó với nhân dân

- Đổi mới việc ra nghị quyết của đảng bộ, chi bộ, của cấp uỷ đảng Xâydựng quy chế làm việc giữa bí thư với những người đứng đầu chính quyền, mặttrận và các đoàn thể Đổi mới các cuộc bầu cử ở cơ sở, tăng cường công táckiểm tra Đổi mới phương thức lãnh đạo, trong đó chú ý đặc trưng phương phápdân chủ trong lãnh đạo nhân dân và các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở

2 Đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo yêu cầuxây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phù hợp với đặc điểm của đấtnước, tính chất của thời đại

Nghị quyết Đại hội IX của Đảng nêu rõ: Nhà nước ta là công cụ chủ yếu

để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, là Nhà nước pháp quyền của dân, dodân, vì dân Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam có những đặctrưng cơ bản:

- Luôn xác định mục tiêu cao nhất là vì con người Đặc trưng này thể hiệnngay từ khi thành lập Nhà nước ta và thể hiện đầy đủ trong các bản hiến pháp từnăm 1946 đến nay.Trong hiến pháp năm 1992, đã được thể hiện trong 1 chươngvới 34 điều cụ thể

- Mọi quyền lực Nhà nước đều thuộc về nhân dân Nhân dân sử dụngquyền lực Nhà nước một cách trực tiếp hoặc thông qua các cơ quan nhà nước domình bầu ra

- Nhà nước được tổ chức và hoạt động trên cơ sở Hiến pháp, pháp luật vàthể hiện địa vị tối cao của Hiến pháp, pháp luật trong đời sống xã hội

- Ở đó, quyền lực Nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợpchặt chẽ giữa các cơ quan trong việc thực hiện các quyền hành pháp, lập pháp

và tư pháp Đây vừa là nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nướcvừa là quan điểm chỉ đạo quá trình tiếp tục thực hiện cải cách bộ máy nhà nước.

- Là Nhà nước do Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo

Tiến hành đổi mới phương thức tổ chức và hoạt động của Quốc hội nhằmkiện toàn tổ chức và phương thức hoạt động của bộ máy nhà nước pháp quyền ởnước ta hiện nay cần phải nắm vững các nguyên tắc trên Mặt khác, cần nhậnthức rõ chúng ta xây dựng Nhà nước pháp quyền trong điều kiện một đảng lãnhđạo và thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đây làcông việc hoàn toàn mới, chưa có tiền lệ trong lịch sử Mặc khác với những kếtquả đạt được qua 30 năm đổi mới, nhận thức, yêu cầu của nhân dân ngày mộtnâng cao, nhiệm vụ xây dựng bộ máy nhà nước và nguyện vọng của nhân dânngày càng đòi hỏi phải có bộ máy trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệulực, hiệu quả mới đáp ứng tình hình và nhiệm vụ cách mạng

3 Thực hiện theo các nguyên tắc chung về tổ chức hoạt động của bộ máynhà nước và các nội dung, yêu cầu có tính đặc thù của Quốc hội

Đây là điều rất quan trọng khi thực hiện đổi mới tổ chức và phương thứchoạt động của Quốc hội Các nguyên tắc chung về tổ chức và hoạt động của bộmáy nhà nước là bao gồm:

- Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước của dân, dodân, và vì dân Đây là một nguyên tắc rất cơ bản

- Quyền lực Nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữacác cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tưpháp Đây cũng là nội dung đặc trưng của Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa Việt Nam

- Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động củaNhà nước

- Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyềnViệt Nam; quản lý xã hội bằng pháp luật, đồng thời coi trọng giáo dục, nâng caođạo đức xã hội chủ nghĩa đối với công dân

- Tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước

Năm nguyên tắc trên là những định hướng chỉ đạo để tiếp tục đổi mới tổchức, phương thức hoạt động của Quốc hội Trong quá trình thực hiện đổi mớihoạt động của Quốc hội cần nhận thức, làm rõ những yêu cầu mang tính đặc thùnhư:

- Tính hiệu quả trong tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội –nhất là hiệu quả về kinh tế và các hiệu quả cụ thể khác

- Tính chuyên nghiệp và hiện đại Cụ thể là phải có tỷ lệ đại biểu Quốchội chuyên trách thích hợp, có bộ máy tham mưu trình độ cao, có phương thứchoạt động phát huy đầy đủ dân chủ, trí tuệ của các đại biểu Quốc hội

- Tính minh bạch trong tổ chức và hoạt động Nguyên tắc này đòi hỏitrong hoạt động phải quy định rõ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tráchnhiệm của mỗi tổ chức, cá nhân trong bộ máy, có cơ chế tự kiểm tra, thanh tracác hoạt động và có sự giám sát từ phía nhân dân đã khắc phục tệ quan liêu,tham nhũng, lãng phí – những điều không thể tồn tại trong Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân

Để làm tốt những nội dung trên, đòi hỏi phải thực hiện thường xuyên vàtập trung các giải pháp:

a Nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện các chức năng của Quốc hội

đã đề ra

b Phát huy vai trò, trách nhiệm, nâng cao năng lực của các đại biểu Quốchội, bảo đảm họ thực sự là người đại diện cho nhân dân, vừa có đạo đức, nănglực, có bản lĩnh và các kỹ năng hoạt động nghị trường, tham gia đóng góp,quyết định được những vấn đề trọng đại của đất nước

c Tiếp tục kiện toàn các cơ quan của Quốc hội, thường xuyên tăng cườngquan hệ hai chiều giữa Quốc hội với nhân dân…

II Phải đẩy mạnh cải cách hành chính theo yêu cầu xây dựng Nhà nướcpháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay

Nền hành chính nhà nước gồm có:

- Hệ thống thể chế hành chính.

- Hệ thống cơ quan hành chính

- Đội ngũ cán bộ, công chức hành chính

- Hệ thống quản lý tài chính công

Nền hành chính nhà nước có vị trí, vai trò hết sức quan trọng Điều nàyđược thể hiện cụ thể ở chỗ: Nó là bộ phận lớn nhất trong hệ thống từ Trungương đến cơ sở Là hệ thống trực tiếp thực hiện các đường lối của Đảng, chínhsách, pháp luật của Nhà nước Mặt khác, trong quá trình thực hiện, cơ quanhành chính nhà nước còn góp phần cụ thể hoá hoặc điều chỉnh, sửa đổi, bổsung, hoàn thiện các đường lối, chủ trương chính sách, để bảo đảm thực hiệnmột cách hiệu quả nhất nền hành chính nhà nước

Trong thời gian qua, nền hành chính nhà nước ta đã đạt được những kếtquả cụ thể, góp phần vào sự ổn định, phát triển đất nước, bảo đảm sự thànhcông của công cuộc đổi mới…; tuy nhiên, cũng còn bộc lộ nhiều khuyết điểm,tồn tại như:

- Còn mang nặng tính chất cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp,chưa đáp ứng với những yêu cầu của cơ chế quản lý mới, hiệu lực, hiệu quảchưa cao

- Chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của bộ máy hành chính nước tađến nay vẫn chưa được xác định rõ với tính chất của nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa với các thành phần kinh tế khác nhau

- Hệ thống thể chế hành chính chưa đồng bộ, còn chồng chéo, thiếu thốngnhất, thủ tục hành chính còn rườm ra, phức tạp, gây ra những ảnh hưởng khôngnhỏ tới hiệu quả quản lý của Nhà nước

- Đội ngũ cán bộ trong bộ máy nhà nước các cấp còn nhiều yếu kém, bấtcập Nhiều nơi để xảy ra những vấn đề nổi cộm, phức tạp kéo dài, xử lý lúngtúng, bị động…

Những hạn chế, khuyết điểm nêu trên đã ảnh hưởng không nhỏ tới kếtquả của nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và tạo kẽ hở

cho các thế lực thù địch chống phá cách mạng, xuyên tạc vai trò lãnh đạo củaĐảng, phủ nhận thành quả của công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng, lãnhđạo Do đó đây là vấn đề cần được quan tâm đầy đủ, khắc phục kịp thời và cóhiệu quả Để thực hiện được điều đó, cần tập trung giải quyết những vấn đề sau:

Một là, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế nền hành chính, trước hết tập

trung cải cách thể chế nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhất

là đối với một số thể chế then chốt Tiếp tục cải cách hành chính, kiên quyết loại

bỏ những thủ tục chồng chéo, phiền hà Ban hành cụ thể cơ chế kiểm tra cán bộ,công chức, quy định rõ trách nhiệm cá nhân trong khi thi hành công vụ

Hai là, cải cách tổ chức hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước ở

Trung ương và chính quyền địa phương Kiên quyết giải tán các tổ chức trunggian, kém hiệu quả Khắc phục tình trạng Trung ương có gì địa phương cũng cónấy, cơ quan chính quyền có gì, cơ quan đảng cũng có… Đồng thời, cải tiếnphương thức quản lý, lề lối làm việc của các cơ quan hành chính các cấp hiệnnay, cả cơ quan cấp Trung ương, bộ, tỉnh, huyện và cơ sở

Ba là, phải nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác cán bộ, để có sự đổi

mới mạnh mẽ hơn, có biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ công chứccác cấp, nhất là ở cơ sở để tạo sự chuyển biến tích cực, hiệu quả hơn

Ở đây, có 2 vấn đề chính là: vừa đổi mới đội ngũ cán bộ, công chức hànhchính vừa phải đổi mới công tác quản lý cán bộ, công chức Muốn làm tốt điềunày cần có sự đánh giá một cách thực chất hơn, cụ thể hơn thực trạng đội ngũcán bộ, công chức và công tác quản lý cán bộ, công chức hiện nay, nhất là trongđiều kiện thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội Từ đó phải cóđường lối xây dựng cán bộ phù hợp với tình hình mới, có những chính sách cụthể để phát huy những mặt tốt, những khả năng trong hệ thống tổ chức và trongmỗi cán bộ Kịp thời phát hiện phát hiện và ngăn chặn những mặt hạn chế, bấtcập, suy thoái trong cán bộ các cấp khi thực hiện cơ chế mới, với nhiều thànhphần kinh tế và mở cửa, hội nhập hiện nay

Để thực hiện có kết quả nhiệm vụ đổi mới, nâng cao chất lượng cán bộ,

có một số giải pháp cụ thể:

- Xây dựng cho được những tiêu chuẩn cụ thể của các chức danh cán bộ

Có quy định thống nhất về đánh giá cán bộ, công chức Khả năng về bằng cấp,không máy móc mà phải đúng thực chất, năng lực, uy tín Phải biết được sởtrường của từng người để bố trí đúng việc Đổi mới việc lấy phiếu tín nhiệm vàtránh hiện tượng mua bán, chạy chức quyền như tình trạng diễn ra lâu nay ở một

số nơi đã bị dư luận phê phán

- Hoàn thiện chế độ tuyển dụng cán bộ, công chức, bảo đảm thực sự côngkhai, dân chủ, khách quan Đồng thời, có hình thức đưa khỏi các cơ quan nhữngcán bộ suy thoái tư tưởng, đạo đức hoặc năng lực, uy tín yếu kém, nhằm bảođảm cho công việc có kết quả và tăng niềm tin của quần chúng đối với cơ quancông quyền

- Chế độ tiền lương phải thực sự khuyến khích người có tài năng, làmviệc có hiệu quả Khắc phục tình trạng tiền lương thấp, có tính bình quân hiệnnay Đồng thời phải thực hiện tiền tệ hoá đầy đủ tiền lương

- Vấn đề đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cũng phải đổi mới, xuất phát từ yêucầu, nhiệm vụ và đào tạo chuyên sâu Tránh đào tạo tràn lan nhưng chất lượng,kiến thức hạn chế, không góp phần nâng cao chất lượng công tác được giao…

III Đẩy mạnh cải cách tư pháp theo yêu cầu mới của nhiệm vụ xây dựngNhà nước pháp quyền hiện nay

Để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn hiệnnay, yêu cầu của cải cách tư pháp phải tiến hành đồng bộ cả về thể chế, tổ chức,đội ngũ cán bộ, công chức của các cơ quan tư pháp ở các cấp và phải được đặttrong tổng thể đổi mới của cả hệ thống chính trị Nội dung đẩy mạnh cải cách tưpháp hiện nay có nhiều nội dung, yêu cầu cụ thể, trong đó cần tập trung vàonhững vấn đề sau đây:

1 Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật tạo cơ sở pháp lý vữngchắc cho hoạt động tư pháp Trong khi xây dựng mới và sửa đổi, bổ sung các

luật tố tụng (Bộ luật Tố tụng dân sự, Bộ luật Tố tụng hình sự….) các luật tổchức cơ quan tư pháp, Bộ luật Dân sự (sửa đổi)… phải phù hợp với nền kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế vàtương thích với pháp luật quốc tế hiện hành, cũng như đáp ứng yêu cầu hợp tácsong phương, đa phương của nước ta Trong tổ chức hoạt động của toà án nhândân phải sửa đổi theo hướng tăng thẩm quyền xét xử cấp huyện, tiến tới thựchiện toà án theo hai cấp xét xử và nghiên cứu việc thành lập toà án khu vực, bảođảm xét xử có hiệu quả Đối với hoạt động của Viện kiểm sát, tập trung làm tốtchức năng công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp Kiên quyết khắc phục vấn đềbức xúc hiện nay là tình trạng xử oan sai bỏ, lọt tội phạm, biểu hiện tiêu cựctrong quá trình xét xử

2 Đẩy mạnh nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp đáp ứng yêu cầu

về chất lượng và số lượng

Đây là nội dung rất quan trọng và cấp bách Thực trạng đội ngũ cán bộ tưpháp của ta hiện nay về chất lượng và số lượng chưa thật đáp ứng với yêu cầuxây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Nếu không có sự quan tâmđầu tư, đẩy mạnh việc đào tạo đội ngũ cán bộ tư pháp thì có thể nói sẽ ảnhhưởng rất lớn tới nhiệm vụ xây dựng Nhà nước pháp quyền Bởi lẽ yêu cầu vànhiệm vụ mới đặt ra nhiều vấn đề đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ tư pháp có đủnăng lực trình độ mới giải quyết được những vấn đề thực tế đặt ra, không những

ở các cơ quan, ban, ngành trung ương mà cả ở các cơ sở Vì vậy, vấn đề đặt ra

là phải sớm có quy hoạch phù hợp, có kế hoạch tuyển chọn, đào tạo sử dụngđúng khả năng, yêu cầu Đồng thời, phải coi trọng và tăng cường việc quản lý,kiểm tra, giám sát đội ngũ cán bộ tư pháp để họ thực hiện tốt nhiệm vụ đượcgiao Mặt khác, cũng cần phải chú ý tới những đặc thù nghề nghiệp để có tiêuchuẩn, chế độ phù hợp đối với đội ngũ cán bộ này

Vừa qua, đội ngũ cán bộ tư pháp nước ta có những cố gắng cụ thể, hoànthành tốt nhiệm vụ Nhưng qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua những

vụ tiêu cực, phạm pháp bị phát hiện và đưa ra xét xử, chúng ta thấy, một bộ

phận cán bộ trong ngành tư pháp có năng lực hạn chế, khi xử lý công việc cònlúng túng, bị động, bản lĩnh thiếu vững vàng, có không ít người biến chất, bịđồng tiền mua chuộc, nên khi điều tra, xét xử thiếu công tâm, khách quan….Đây là vấn đề cần phải được đặc biệt quan tâm và khắc phục kịp thời trong thờigian tới.

Là người sáng lập Nhà nước dân chủ mới Việt Nam, Chủ tịch Hồ ChíMinh cũng là người có công lớn nhất trong sự nghiệp lập hiến và lập pháp Ởcương vị Chủ tịch nước, Người đã hai lần đứng đầu Ủy ban soạn thảo Hiếnpháp 1946 và Hiến pháp 1959 Tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyềncủa nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân đã được ghi trang trọng trong Hiến phápđầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Đó là tư tưởng về "tất cả quyềnbính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt nòi giống,gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo"; tư tưởng về "nhân dân có quyền phúcquyết về Hiến pháp và những việc quan hệ đến vận mệnh quốc gia"; tư tưởng về

"Chính phủ là công bộc của dân" Nhà nước của nhân dân thì "bao nhiêu quyềnhành và lực lượng đều ở nơi dân" Tất cả các cơ quan Nhà nước đều phải dựavào nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự kiểmsoát của nhân dân

Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân thì điều tốithượng có tính nguyên tắc là quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân Quốc hội

và HĐND các cấp chịu trách nhiệm trước nhân dân về việc sử dụng quyền lực,trong đó có một việc mở đầu rất quan trọng, quyết định chất lượng hoạt độngcủa Nhà nước là việc bầu các chức danh của Nhà nước Là cơ quan đại biểu caonhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, Quốc hội và các đạibiểu Quốc hội phải thấy rõ trách nhiệm trước cử tri Cử tri bầu ra các đại biểuthay mặt cho toàn thể đồng bào quyết định nhiều vấn đề liên quan đến sự tồnvong của quốc gia Người đại biểu của dân mà thiếu trí tuệ, bản lĩnh, không dámnói lên nguyện vọng và đòi hỏi chính đáng của dân - thực chất là vận mệnh của

đất nước - thì ngồi ở nghị trường, họ chỉ là hư danh Cho dù nhân dân sử dụngquyền lực Nhà nước thông qua Quốc hội và HĐND các cấp, và nhân dân ủyquyền, nhưng vì quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân, nên "nhân dân cóquyền bãi miễn đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân nếu những đạibiểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân".1

Trong giai đoạn hiện nay chúng ta tiếp tục đẩy mạnh toàn diện công cuộcđổi mới theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lê-nin

và tư tưởng Hồ Chí Minh; đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệptheo hướng hiện đại Thực hiện mục tiêu đó, hoạt động của Chính phủ trong bộmáy nhà nước giữ vị trí, vai trò cực kỳ quan trọng Phải nâng cao năng lực, hiệulực quản lý và điều hành của Chính phủ theo pháp luật, tăng cường pháp chế xãhội chủ nghĩa và kỷ luật, kỷ cương Người dân trông chờ vào một Chính phủquản lý có chất lượng khoa học, hiệu quả các mặt đời sống kinh tế - xã hội Đóphải là một Chính phủ tạo ra những cơ hội, điều kiện tốt nhất cho cá nhân vàcác doanh nghiệp phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa Quốc hội thay mặt đồng bào bầu ra Chính phủ là để phục vụnhân dân, chăm lo, bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của mọi người dân

Ngày 12-10-1945, trên báo Cứu quốc, số 65, với bút danh Chiến Thắng,Bác Hồ đã có bài viết Sao cho được lòng dân? Người chỉ ra những lầm lỗi rấtnặng nề của Chính phủ như cậy thế cậy quyền, lạm dụng quyền lực, không tôntrọng dân Kết luận bài báo Người viết: "Muốn được dân yêu, muốn được lòngdân, trước hết phải yêu dân, phải đặt quyền lợi của dân trên hết thảy, phải cómột tinh thần chí công vô tư" Ngày nay, Chính phủ muốn được lòng dân, cùngvới tăng tính dân chủ và pháp quyền trong điều hành của Chính phủ, một điềurất quan trọng là nâng cao tinh thần trách nhiệm trước nhân dân, dám chịu tráchnhiệm về những quyết định của mình, tuyệt đối không tranh công đổ lỗi; tăngcường tính công khai, minh bạch, trừ những gì thuộc bí mật quốc gia NếuChính phủ làm việc theo kiểu quan liêu, bất chấp ý nguyện, tiếng nói của dân,

hoặc dân chủ hình thức, theo kiểu "trang trí, trình diễn" thì dân oán "Dân oán,

dù tạm thời may có chút thành công, nhưng về mặt chính trị là thất bại" 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy: "Tiếng dân chính là truyền lại ý trời"

3 "Dân muốn gì, ta phải lầm nấy" 4 Sức dân như nước "Nếu Chính phủ làm hạidân thì dân có quyền đuổi Chính phủ" 5 Còn những cán bộ nhà nước thì tuyệtđối không được lầm lẫn sự ủy thác quyền lực của nhân dân với quyền lực cánhân Không một cá nhân nào, từ Chủ tịch đến Bộ trưởng, thứ trưởng, ủy viênnày khác, có quyền lực Họ chỉ là công bộc của nhân dân, đầy tớ của nhân dân,phục vụ nhân dân, do dân ủy thác quyền lực

Nhà nước là vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng Đẩy mạnh xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vìnhân dân dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh là vấn đề cơ bản để thực hiệnmục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh trong công cuộcđổi mới

* Sau 25 năm đổi mới, thế giới và Việt Nam đã có nhiều thay đổi lớn laonhưng di sản Hồ Chí Minh về Nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân,

vì nhân dân vẫn nguyên giá trị thời đại Nhận thức về xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa, bảo đảm Nhà nước thật sự là của nhân dân, do nhândân, vì nhân dân dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay

có ý nghĩa hết sức to lớn

* Dân sẽ tin và ủng hộ Chính phủ hơn nếu Thủ tướng Chính phủ vànhững người hoạt động trong bộ máy Chính phủ biết lắng nghe dân, khuyếnkhích nhân dân phê bình, góp ý chân thành cho Chính phủ Những gì liên quanđến sự sống còn của Tổ quốc thì phải cho dân biết, dân bàn để huy động đượcnhiều trí tuệ, sáng kiến và lực lượng của dân Cách mạng là sự nghiệp của nhândân Nhân dân đồng lòng, việc gì dù khó mấy cũng làm được; dân không ủng

hộ, việc dễ mấy cũng khó khăn, có khi thất bại Trận địa lòng dân là vững chãinhất, không một thế lực nào có thể phá vỡ Mất lòng dân là mất tất cả Chính

phủ phải hiểu rằng có dân là có tất cả Phải "đem tài dân, sức dân, của dân đểlàm lợi cho dân".਍

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do

dân, vì dân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong

thời kỳ mới

Cập nhật: Thứ bảy, 21/5/2011 | 8:35:39 Sáng

Ðể thực hiện được mục

tiêu xây dựng Nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa của dân,

do dân, vì dân đáp ứng yêu cầu

của công cuộc đổi mới, xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ

mới như Ðại hội lần thứ XI của

Ðảng đề ra, nhiệm vụ hết sức

quan trọng, trực tiếp hiện nay của

Ðảng và nhân dân ta là tổ chức

thành công cuộc bầu cử đại biểu

Quốc hội khóa XIII và Hội đồng

nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011

- 2016 Đồng chí Trương Tấn

Sang - Uỷ viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư vừa có

bài viết về vấn đề này Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Namxin trân trọng giới thiệu toàn văn bài viết.

1 - Chế độ ta là chế độ do nhân dân làm chủ, quyền làmchủ của nhân dân được thực hiện chủ yếu bằng Nhà nước.Ðảng ta là đảng cầm quyền, đảng lãnh đạo toàn xã hội cũngchủ yếu bằng Nhà nước và thông qua Nhà nước Vì vậy, chăm

lo xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Namthật sự của dân, do dân, vì dân, trong sạch, vững mạnh, quản lý

có hiệu lực, hiệu quả cao mọi lĩnh vực kinh tế, xã hội, quốcphòng, an ninh, đối nội, đối ngoại của đất nước luôn là mốiquan tâm, là nhiệm vụ hàng đầu của Ðảng và nhân dân ta

Trong những năm qua, thực hiện đường lối của Ðảng,việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa đã đượcđẩy mạnh, đạt được kết quả tích cực, tổ chức bộ máy Nhà nướcngày càng được hoàn thiện hơn, phương thức hoạt động củaNhà nước được đổi mới; Nhà nước quản lý chủ yếu bằng luậtpháp, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, cơ chế, chính sách vàcác nguồn lực của Nhà nước, giảm bớt các mệnh lệnh hànhchính can thiệp vào các lĩnh vực kinh tế, hiệu lực, hiệu quảquản lý của Nhà nước được nâng lên, đáp ứng ngày càng tốthơn yêu cầu của công cuộc đổi mới, phát triển nền kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa, công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước, hội nhập quốc tế, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Quốc hội được kiện toàn về tổ chức, phương thức hoạtđộng có nhiều đổi mới, chất lượng hoạt động được nâng cao.Công tác xây dựng pháp luật được tăng cường Việc thảo luận,quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán, quyếttoán ngân sách Nhà nước, các công trình trọng điểm quốc gia

có chất lượng và thực chất hơn Hoạt động giám sát tình hình

và kết quả thực hiện các chủ trương, chính sách của Ðảng vàNhà nước, các dự án, công trình trọng điểm quốc gia, nhữngvấn đề bức thiết, quan trọng của đất nước được đẩy mạnh, chấtlượng được nâng lên Cơ cấu tổ chức, bộ máy của Chính phủtừng bước được sắp xếp, điều chỉnh theo hướng tinh gọn; các

bộ quản lý đa ngành, đa lĩnh vực được thành lập với nhữngchức năng, nhiệm vụ được điều chỉnh, đổi mới, tập trung vàolĩnh vực quản lý nhà nước, quản lý vĩ mô, giải quyết nhữngvấn đề lớn, quan trọng, tách khỏi quản lý hoạt động sản xuất,kinh doanh của doanh nghiệp Cải cách hành chính được chútrọng, nhất là ở những lĩnh vực có quan hệ tới đời sống củanhân dân và hoạt động của doanh nghiệp, bước đầu đạt đượcmột số kết quả Cải cách tư pháp được đẩy mạnh Tổ chức vàhoạt động của các cơ quan tư pháp được đổi mới Việc thựchiện các thủ tục tố tụng, sự tham gia của luật sư trong tố tụng

và các hoạt động tranh tụng tại phiên tòa ngày càng tốt hơn,hạn chế được tình trạng điều tra, truy tố, xét xử oan sai hay bỏlọt tội phạm Công tác thi hành án được tăng cường Tổ chức

bộ máy chính quyền địa phương các cấp được củng cố, kiệntoàn, chất lượng, hiệu quả hoạt động từng bước được nâng lên.Việc đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức,viên chức được quan tâm Công tác đấu tranh phòng, chốngquan liêu, tham nhũng, lãng phí được tích cực chỉ đạo, đạt một

số kết quả

Tuy nhiên, công tác xây dựng Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa còn chưa theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế - xãhội và quản lý đất nước Năng lực xây dựng thể chế còn hạnchế, hệ thống luật pháp, cơ chế, chính sách chưa đồng bộ,thống nhất Công tác điều hành, tổ chức thực thi pháp luật có

những mặt còn yếu Tổ chức bộ máy ở một số cơ quan nhànước còn chưa hợp lý, chức năng, nhiệm vụ của một số cơquan chưa đủ rõ, còn chồng chéo Chất lượng đội ngũ cán bộ,công chức chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hìnhmới của đất nước Cải cách hành chính chưa đạt yêu cầu đề ra,còn nhiều thủ tục hành chính gây phiền hà cho tổ chức và côngdân Hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên một số lĩnh vựccòn yếu Cải cách tư pháp còn chậm, chưa đồng bộ Công tácđiều tra, giam giữ, truy tố, xét xử trong một số trường hợpchưa chính xác, tình trạng án tồn đọng, án bị hủy, bị cải sửacòn nhiều Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí chưađạt được yêu cầu đề ra Quan liêu, tham nhũng, lãng phí vẫncòn nghiêm trọng, chưa được ngăn chặn, đẩy lùi Những hạnchế, yếu kém trong lĩnh vực xây dựng Nhà nước pháp quyền

xã hội chủ nghĩa đã gây ra những khó khăn, cản trở, làm hạnchế thành tựu của đất nước, trong một số lĩnh vực còn tạo nênbức xúc xã hội Sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổquốc của đất nước ta trong thời kỳ mới đòi hỏi phải tiếp tụcđẩy mạnh, thực hiện tốt hơn, có hiệu quả hơn nhiệm vụ xâydựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

2- Ðại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Ðảng đãthông qua các văn kiện quan trọng, trong đó vấn đề xây dựngNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dânđược đề cập một cách toàn diện, từ những quan điểm chungđến những nhiệm vụ và giải pháp cụ thể

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lênchủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) xác định: 'CóNhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân'

là một trong những đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa mà

nhân dân ta xây dựng; 'Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa của dân, do dân, vì dân' là một trong 8 phươnghướng cơ bản mà Ðảng và nhân dân ta cần phải quán triệt, thựchiện tốt để thực hiện thắng lợi mục tiêu mà Cương lĩnh đề ra.Ðồng thời, Cương lĩnh còn xác định rõ bản chất và các nguyêntắc cơ bản về tổ chức, hoạt động của Nhà nước pháp quyền xãhội chủ nghĩa, như 'Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhândân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giaicấp nông dân và đội ngũ tri thức, do Ðảng Cộng sản Việt Namlãnh đạo' 'Nhà nước phục vụ nhân dân, gắn bó mật thiết vớinhân dân, thực hiện đầy đủ quyền dân chủ của nhân dân, tôntrọng, lắng nghe ý kiến của nhân dân và chịu sự giám sát củanhân dân' 'Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công,phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiệncác quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp' 'Tổ chức và hoạtđộng của bộ máy nhà nước theo nguyên tắc tập trung dân chủ,

có sự phân công, phân cấp, đồng thời bảo đảm sự chỉ đạothống nhất của Trung ương' Ðây là những quan điểm cơ bảnchỉ đạo việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩatrong suốt thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 vàBáo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương khóa X tạiÐại hội XI đề ra các yêu cầu, nhiệm vụ và giải pháp cụ thể xâydựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong thời gianthực hiện Chiến lược và nhiệm kỳ Ðại hội XI để bảo đảm thựchiện thắng lợi Chiến lược, cũng như mục tiêu, nhiệm vụ củanhiệm kỳ Ðại hội XI Yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh việc xâydựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa làphải bảo đảm Nhà nước ta thật sự là của nhân dân, do nhân dân

và vì nhân dân; Nhà nước phải chăm lo, phục vụ nhân dân, bảođảm quyền, lợi ích chính đáng của mọi người dân Do đó, cầnnghiên cứu xây dựng, bổ sung các thể chế và cơ chế vận hành

để thật sự bảo đảm đúng nguyên tắc tất cả quyền lực thuộc vềnhân dân và nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất, có

sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trongviệc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp Ðồngthời, việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩaphải bảo đảm Nhà nước thực hiện tốt chức năng quản lý kinh

tế, quản lý xã hội phù hợp yêu cầu phát triển kinh tế thị trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế; mở rộng dânchủ đi đôi với tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, kỷ luật,

kỷ cương trong mọi lĩnh vực của xã hội Yêu cầu làm tốt chứcnăng quản lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đòihỏi Nhà nước phải xây dựng đồng bộ và tổ chức thực hiện cóhiệu quả hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách, chiến lược,quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; quản lý và sửdụng có hiệu quả tài nguyên quốc gia, thực hiện tốt chức năngchủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước, phát triển mạnhnguồn nhân lực và hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội;củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh, tăng cường và mởrộng quan hệ đối ngoại, giữ vững độc lập, chủ quyền, thốngnhất, toàn vẹn lãnh thổ, ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội,tạo môi trường quốc tế thuận lợi cho sự phát triển đất nước

Những nhiệm vụ, giải pháp xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân trong Chiếnlược và Báo cáo Chính trị tập trung vào 3 vấn đề lớn:

Thứ nhất, tiếp tục đổi mới tổ chức, hoạt động của bộmáy nhà nước Ðổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội,

bảo đảm để Quốc hội thật sự là cơ quan đại biểu cao nhất củanhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất Nâng cao chấtlượng đại biểu Quốc hội Cải tiến, nâng cao chất lượng các kỳhọp của Quốc hội, hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội,Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; nhất là cải tiến,nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, quyết định và giámsát các vấn đề quan trọng của đất nước Tiếp tục đổi mới tổchức và hoạt động của Chính phủ theo hướng xây dựng nềnhành chính thống nhất, thông suốt, trong sạch, vững mạnh, tổchức tinh gọn, hợp lý; xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyềnhạn, trách nhiệm, tổ chức bộ máy của các bộ, cơ quan ngang

bộ, cơ quan của Chính phủ; thực hiện phân cấp hợp lý chochính quyền địa phương, đồng thời nâng cao chất lượng quyhoạch và tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát của Trungương; đẩy mạnh cải cách hành chính, bãi bỏ các thủ tục hànhchính gây phiền hà cho tổ chức và công dân Ðẩy mạnh việcthực hiện Chiến lược cải cách tư pháp, xây dựng hệ thống tưpháp trong sạch, vững mạnh Hoàn chỉnh chính sách, pháp luật

về hình sự, dân sự, thủ tục tố tụng tư pháp Ðổi mới tổ chức,nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống tòa án, viện kiểmsát, cơ quan điều tra, các tổ chức bổ trợ tư pháp Tiếp tục đổimới tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyềnđịa phương, hội đồng nhân dân, ủy ban nhân dân các cấp; tiếptục thực hiện thí điểm chủ trương không tổ chức hội đồng nhândân quận, huyện, phường; nghiên cứu tổ chức chính quyền đôthị, hải đảo

Thứ hai, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức trong sạch,

có phẩm chất và năng lực đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trongtình hình mới Bổ sung, hoàn thiện quy chế quản lý cán bộ,

công chức, xác định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền,trách nhiệm của cán bộ, công chức ở từng vị trí công tác Nângcao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cả về bản lĩnh chínhtrị, phẩm chất đạo đức, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý nhànước Ðổi mới chính sách đãi ngộ, động viên, khuyến khíchcán bộ hoàn thành tốt nhiệm vụ, có cơ chế loại bỏ những ngườikhông hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm kỷ luật, không có uy tínvới nhân dân.

Thứ ba, tích cực phòng, chống tham nhũng, lãng phí,thực hành tiết kiệm bằng các giải pháp đồng bộ: hoàn thiện thểchế và đẩy mạnh cải cách hành chính, nhất là trong các lĩnhvực dễ xảy ra tham nhũng, lãng phí; thực hiện công khai, minhbạch về kinh tế, tài chính trong các cơ quan, đơn vị, doanhnghiệp nhà nước, các dự án đầu tư, mua sắm từ ngân sách nhànước, quản lý, sử dụng đất đai, tài sản công; thực hiện kê khai,công khai tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức Xử lýnghiêm cán bộ tham nhũng, tịch thu tài sản do tham nhũng mà

có Có cơ chế bảo vệ, khuyến khích người đấu tranh chốngtham nhũng, lãng phí, tiêu cực Phát huy vai trò của nhân dân,của các cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, cácphương tiện thông tin đại chúng trong đấu tranh phòng, chốngtham nhũng, lãng phí

3- Ðể thực hiện được mục tiêu xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân đáp ứng yêucầu của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trongthời kỳ mới như Ðại hội lần thứ XI của Ðảng đề ra, nhiệm vụhết sức quan trọng, trực tiếp hiện nay của Ðảng và nhân dân ta

là tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIII

và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011 - 2016 và trên cơ

sở đó, xây dựng, hoàn thiện tổ chức chính quyền các cấp từtrung ương đến địa phương nhiệm kỳ 2011 - 2016 Chỉ thị của

Bộ Chính trị 'Về lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóaXIII và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011 - 2016' đãnêu rõ: 'Cuộc bầu cử lần này là dịp để tiếp tục xây dựng, củng

cố và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa củanhân dân, do nhân dân, vì nhân dân', do đó 'là một nhiệm vụtrọng tâm của toàn Ðảng, toàn dân, toàn quân trong năm 2011'

Trong những tháng vừa qua, công tác chuẩn bị bầu cử đãđược cấp ủy đảng, chính quyền, trực tiếp là Hội đồng Bầu cử,

Ủy ban Bầu cử, ban bầu cử các cấp, tập trung lãnh đạo, chỉđạo, sự tham gia tích cực của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể

và của toàn dân Công tác tuyên truyền về ý nghĩa quan trọngcủa cuộc bầu cử, các quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốchội, Luật Bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, về vị trí, vai tròcủa Quốc hội và Hội đồng nhân dân trong bộ máy nhà nước,

về vai trò, vị trí của người đại biểu nhân dân, về quyền, nghĩa

vụ, trách nhiệm của công dân trong xây dựng bộ máy nhà nướcđược đẩy mạnh, tạo nên không khí xã hội tích cực, sự quantâm, tham gia của toàn dân vào quá trình chuẩn bị bầu cử Việclựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểuHội đồng nhân dân đã được thực hiện dân chủ, theo đúng quyđịnh của pháp luật và hướng dẫn của các cơ quan có thẩmquyền để giới thiệu những người tiêu biểu, đủ tiêu chuẩn, đặcbiệt coi trọng tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức, lốisống, có năng lực và điều kiện thực hiện nhiệm vụ đại biểuQuốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, thường xuyên liên hệchặt chẽ với nhân dân, lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhândân, không tham nhũng và kiên quyết đấu tranh chống tham

nhũng, luôn bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, được nhân

dân yêu mến, tín nhiệm Trên cơ sở tiêu chuẩn, đồng thời có cơ

cấu hợp lý về số đại biểu là người đang công tác ở các cơ quan

đảng, nhà nước, lực lượng vũ trang, Mặt trận Tổ quốc và các

đoàn thể nhân dân, bảo đảm số lượng đại biểu chuyên trách và

tỷ lệ hợp lý đại biểu của các dân tộc thiểu số, các tôn giáo, đại

biểu nữ, đại biểu trẻ tuổi, đại biểu là các nhà khoa học, trí thức,

văn nghệ sĩ, đại biểu xuất thân từ công nhân, nông dân, doanh

nhân tiêu biểu của các thành phần kinh tế

Thực hiện thắng lợi cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa

XIII và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2011

-2016 và trên cơ sở tổng kết tổ chức, hoạt động của Quốc hội,

Chính phủ, các bộ, ngành, các cơ quan tư pháp trong nhiệm kỳ

Quốc hội khóa XII, chính quyền địa phương trong nhiệm kỳ

2005 - 2010 sẽ là cơ sở quan trọng để xây dựng, hoàn thiện

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do

dân, vì dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng của đất

nước và niềm mong mỏi của nhân dân ta Ðây là nhiệm vụ có ý

nghĩa hết sức quan trọng để triển khai thực hiện thắng lợi Nghị

quyết Ðại hội lần thứ XI của Ðảng ngay từ những năm, tháng

đầu tiên, những công việc quan trọng đầu tiên, tạo ra một yếu

tố, một điều kiện cơ bản để thực hiện thắng lợi các mục tiêu,

nhiệm vụ đến hết nhiệm kỳ, đến năm 2020 mà Ðại hội lần thứ

XI của Ðảng đã đề ra./

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa vì con người, cho conngười là giá trị và là mục tiêu cao nhất

07:20 | 15/06/2011