Nam nhi vị liễu công danh trái Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.. Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,Múa giáo non sông trải mấy thu , II/ Đọc hiểu văn bản 1 Vóc dáng hùng dũng: 2 câu thơ
Trang 1(Thuật hoài)
TRƯỜNG THPT ĐỨC TRÍ
TỔ: NGỮ VĂN
GV: Phạm Quang DuyPHẠM NGŨ LÃO
Trang 2I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
2 Tác phẩm “Tỏ lòng”
a Hoàn cảnh sáng tác
b Thể loại
c Bố cục Bố cục
II Đọc hiểu văn bản
II Đọc hiểu văn bản
1 Vóc dáng hùng dũng: (2 câu thơ đầu)
2 Khát vọng hào hùng: (2 câu thơ cuối)
III Tổng kết:
NỘI DUNG BÀI HỌC
Trang 3- Sự nghiệp sáng tác: Tỏ lòng và Viếng
Thượng tướng quốc công Hưng Đạo Đại Vương.
Trang 4Cổng Đình thôn Châu thờ Điện súy Tướng quân Phạm Ngũ Lão,
Trang 7Khu lăng mộ Phạm Ngũ Lão
làng Phù Ủng – huyện Ân Thi -
tỉnh Hưng Yên ngày nay
Khu đền thờ Phạm Ngũ Lão làng Phù Ủng – huyện Ân Thi - tỉnh Hưng Yên ngày nay
Trang 8I Tìm hiểu chung
2 Tác phẩm
a Hoàn cảnh sáng tác
Ra đời trong công cuộc kháng chiến chống quân
Trang 9Nguyên tác
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.
Nam nhi vị liễu công danh trái
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
Múa giáo non sông trải mấy thu,
Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu Công danh nam tử còn vương nợ, Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu
Trang 10mới chỉ là thể hiện sự điêu luyện, nhưng thiếu đi độ cứng rắn, mạnh mẽ.
Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,
( Múa giáo non sông trải mấy thu ,)
So sánh
Phiên âm: Hoành sóc:
Dịch thơ: Múa giáo:
là cầm ngang ngọn giáo
Khắc họa được tư thế hiên ngang, oai phong, lẫm liệt, vững chãi
* Tìm hiểu câu thơ đầu về bản phiên âm và dịch thơ
Trang 11Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu,
(Múa giáo non sông trải mấy thu ,)
II/ Đọc hiểu văn bản
1) Vóc dáng hùng dũng: (2 câu thơ đầu)
- Hình ảnh tráng sĩ: (câu 1)
+ Hành động: “cầm ngang ngọn giáo”:
hiên ngang, mang tầm vóc vũ trụ, trấn giữ cả đất nước.
tư thế
+ Vóc dáng: kì vĩ, qua bối cảnh không gian bao la, hai chiều (rộng cả non sông, cao tận sao Ngưu trên trời), thời gian kì vĩ đã mấy năm rồi,
“trải mấy thu”.
Trang 12Tam quân tì hổ khí thôn ngưu (Ba quân khí mạnh nuốt trôi trâu )
- Hình ảnh “ba quân”: (câu 2)
+ Sức mạnh:
II/ Đọc hiểu văn bản
1) Vóc dáng hùng dũng: (2 câu thơ đầu)
như hổ báo, khí thế hùng dũng, “tì hổ khí
thôn ngưu”
+ Thủ pháp: so sánh, phóng đại gợi sức mạnh vật chất
(nuốt trôi trâu) và sức mạnh tinh thần (át sao Ngưu) của đội quân sục sôi khí thế quyết thắng
hiện thực vừa lãng mạn.
Hình ảnh thơ vừa
Giọng thơ hào hùng, sảng khoái; kết hợp quân
-tướng mang ý nghĩa khái quát vẻ đẹp của con ng ườ và thời đại i
- hào khí Đông A.
Trang 13Ch Tr n ữ ầ 陳 g m ồ ch Đông ữ ( 陳 ) và b ộ
ph ụ đứ ng tr ướ c trong ch ữ A ( 陳 ) ghép
l i ạ
Trần
Trang 19Nam nhi vị liễu công danh trái (Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu )
- “Nợ” công danh: (câu 3)
+ Là lập công (để lại sự nghiệp), lập danh (để lại tiếng thơm
cho đời)
II/ Đọc hiểu văn bản
2) Khát vọng hào hùng: (2 câu thơ cuối)
Đó là cái chí làm trai mang tư tưởng tích cực của Nho giáo.
+ Khát vọng đem tài trí “tận trung báo quốc”, là lẽ sống lớn của
con
người thời đại nhà Trần.
Trang 20 Nguyễn Công Trứ từng khẳng định:
Phải có danh gì với núi sông”
Phan Bội Châu từng nói:
“Làm trai phải lạ ở trên đời Há để càn khôn tự chuyển dời”
Trang 21PHẠM NGŨ LÃO
Trang 22THẢO LUẬN NHÓM (5 phút)
Tại sao tác giả lại “thẹn”(tu) khi nghe dân gian kể chuyện Vũ Hầu? Sự hổ thẹn ấy có ý
nghĩa gì?
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
(Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu) Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
(Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu)
Trang 23Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
(Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu) Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu.
(Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ hầu)
II/ Đọc hiểu văn bản
2) Khát vọng hào hùng: (2 câu thơ cuối)
- Nỗi “thẹn”: (câu 4)
+ “Thẹn” vì thấy mình chưa có tài mưu lược
lớn như Gia Cát Lượng đời Hán để trừ giặc, cứu nước.
+ Nỗi thẹn ấy thể hiện một nhân cách khiêm
tốn và cao cả Đó là cái tâm, ý chí quyết lập
công đền nợ nước.
Giọng thơ trầm lắng => nỗi trăn trở về trách nhiệm với đất nước của tác giả.
Gia Cát Lượng
Trang 24 Khổng Minh - Gia Cát Lượng
Trang 26III Tổng kết:
- Bài thơ Đường luật ngắn gọn, hình ảnh thơ hoành tráng, ngôn ngữ cô đọng, hàm súc, dồn nén cảm xúc.
- Bài thơ là lí tưởng, nhân cách cao cả của vị danh tướng, cùng khí thế hào hùng của thời đại.
Trang 27Củng cố, luyện tập:
Câu hỏi: Qua bài thơ, em thấy hình ảnh trang nam nhi
thời Trần mang vẻ đẹp như thế nào? Điều đó có ý nghĩa
gì đối với tuổi trẻ hôm nay và ngày mai?
Trả lời:
-Vẻ đẹp trang nam nhi: có ý thức cầu tiến, lập công danh,
xả thân vì nước khi có giặc ngoại xâm.
- Nhắc nhở thế hệ hôm nay phải tạo được công danh, có chỗ đứng trong xã hội mới tồn tại và phát triển, luôn có ước mơ, hoài bão để phấn đấu thực hiện
Trang 28Câu 1: Hào khí Đông A được thể hiện như thế nào qua
bài thơ:
A Khắc họa bằng những chiến công lừng của quân và
dân thời Trần.
B Thể hiện ý chí căm thù và tinh thần quyết tâm
chiến đấu của đội quân chính nghĩa.
C Khắc họa tầm nhìn xa trôn rộng về sự trường tồn
của dân tộc.
D.Khắc họa hình tượng người anh hùng trong khí thế
hào hùng của thời đại.
Đáp án: D
Trang 29Câu 2: Nghệ thuật biểu đạt của bài thơ là:
A Cô đọng, hàm súc
B Hình ảnh giàu sức biểu cảm
C Giọng điệu hào hùng.
D Cả A, B và C
Đáp án: D
Trang 30 Học thuộc lòng bản dịch thơ.
Chuẩn bị bài mới Cảnh ngày hè :
+ Đọc kĩ văn bản và chú thích, chú ý sự sáng
tạo thể thơ, các lớp từ Hán – Việt, từ Việt cổ , điển tích, điển cố.
+ Tìm hiểu bức tranh thiên nhiên cảnh ngày hè và tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với nước, với dân.
* Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà:
