Tác động của kinh tế thị trường đối với nền quốc phòng ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào

Bởi vậy, việc nghiên cứu sự phát triển KTTT và làm rõ sự tác động của nó đối với nền quốc phòng là đòi hỏi khách quan bức xúc cả về mặt lý luận và thực tiễn.. Mục đích nghiên cứu: Hệ th

SUVĂNTHOONG THIấNGTHẾPVễNGSA

Tác động của kinh tế thị tr-ờng

đối với nền quốc phòng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ở Cộng hoà dân chủ nhân dân (CHDCND) Lào, vấn đề phát triển kinh

tế hàng hoá (KTHH), kinh tế thị trường (KTTT) đã được Đảng đặt ra nghiên cứu, từng bước nâng cao nhận thức để chỉ đạo thực hiện quá trình đổi mới về kinh tế - xã hội (KT-XH) nhằm đạt được mục tiêu tạo cho đất nước giàu mạnh và phồn vinh, nhân dân có cuộc sống bình yên, hạnh phúc, xã hội có an ninh, văn minh và công bằng

Kinh tế thị trường về bản chất là KTHH phát triển ở trình độ cao, khi lực lượng sản xuất (LLSX) phát triển mạnh đạt trình độ xã hội hoá cao, các thành tựu của khoa học - công nghệ (KH-CN) được ứng dụng vào sản xuất - kinh doanh mạnh mẽ, các quan hệ kinh tế được thực hiện thông qua quan hệ hàng hoá - tiền

tệ Đối với nước Lào, phát triển KTTT là sự tiếp thu có chọn lọc những giá trị tinh hoa của nhân loại để xây dựng nền kinh tế đất nước vững mạnh Đây là vấn

đề hoàn toàn mới mẻ trong lịch sử của nước Lào Do đó, quá trình vận động và xây dựng đó đặt ra nhiều vấn đề mới mẻ cả về lý luận và thực tiễn cần được nghiên cứu và giải quyết Ở nước Lào, sau 25 năm hình thành và phát triển KTTT đã có những tác động sâu sắc đến các lĩnh vực của đời sống KT-XH, quốc phòng, an ninh với cả những tác động theo hướng tích cực và cả những tác động tiêu cực Những năm qua, nền quốc phòng của Lào được xây dựng trên cơ

sở tư duy quân sự mới và tư duy mới về bảo vệ Tổ quốc, đặt trong mối quan hệ tác động qua lại giữa cơ sở kinh tế với kiến trúc thượng tầng, giữa kinh tế với quốc phòng Trong điều kiện nền kinh tế đất nước phát triển dưới tác động của các quy luật kinh tế của KTTT, nền quốc phòng nước Lào tất yếu chịu tác động không nhỏ của KTTT Song sự tác động của KTTT như thế nào đối với nền quốc phòng là những vấn đề cần được nghiên cứu giải quyết Bởi vậy, việc nghiên cứu

sự phát triển KTTT và làm rõ sự tác động của nó đối với nền quốc phòng là đòi hỏi khách quan bức xúc cả về mặt lý luận và thực tiễn Từ những vấn đề lý luận

và thực tiễn đặt ra trên đây tác giả chọn đề tài "Tác động của kinh tế thị trường đối với nền quốc phòng ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào" để nghiên cứu

làm luận án tiến sĩ kinh tế, chuyên ngành kinh tế chính trị

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

2.1 Mục đích nghiên cứu:

Hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về mối quan hệ giữa KTTT với nền quốc phòng của đất nước để phân tích thực trạng tác động của KTTT đối với nền quốc phòng, dự báo tác động của KTTT đối với nền quốc phòng những năm tới ở nước Lào Từ đó đề xuất những quan điểm cơ bản và các giải pháp chủ yếu nhằm phát huy tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực, khắc phục các hạn chế của KTTT đối với việc củng cố và tăng cường nền quốc phòng ở nước Lào

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Trình bày một số vấn đề lý luận cơ bản của KTTT và mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng - cơ sở khách quan về sự tác động của KTTT đối với nền quốc phòng

- Phân tích thực trạng tác động của KTTT đối với nền quốc phòng trên cả hai mặt tích cực và tiêu cực Nêu ra một số dự báo về xu hướng phát triển và tác động của KTTT đối với nền quốc phòng trong thời gian tới

- Đề xuất những quan điểm cơ bản và giải pháp chủ yếu nhằm phát huy những tác động tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của KTTT đối với nền quốc phòng ở CHDCND Lào

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

Luận án lấy sự tác động của KTTT đối với nền quốc phòng ở CHDCND Lào làm đối tượng nghiên cứu Vấn đề bản chất kinh tế thị trường được bàn luận đến ở mức độ tìm cơ sở để phân tích rõ đối tượng nghiên cứu của đề tài

Luận án chỉ tập trung nghiên cứu tác động của kinh tế thị trường đối với nền quốc phòng ở CHDCND Lào trong giai đoạn 2000 - 2013, dự báo cho thời gian đến năm 2020

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

Luận án được nghiên cứu trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử, học thuyết về chiến tranh

và quân đội, lý luận kinh tế quân sự, đường lối chính sách của Đảng Nhân dân cách mạng (NDCM) Lào, các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương và chỉ thị của Bộ Quốc phòng CHDCND Lào Đồng thời kế thừa và phát triển các công trình khoa học đã công bố của các nhà khoa học Luận án sử dụng phương pháp cơ bản của kinh tế chính trị học: Phương pháp trừu tượng hoá khoa học

5 Những đóng góp mới của luận án

- Phân tích và chỉ ra những tác động của KTTT đối với nền quốc phòng

ở nước Lào hiện nay và trong thời gian tới

- Đề xuất những quan điểm cơ bản và giải pháp chủ yếu nhằm phát huy những tác động tích cực và hạn chế những tác động tiêu cực của KTTT đối với sự tăng cường nền quốc phòng ở nước Lào

6 Ý nghĩa thực tiễn của luận án

Kết quả đạt được của luận án sẽ góp thêm cơ sở khoa học vào việc hoạch định quá trình phát triển KTTT và tác động của nó đối với nền quốc phòng ở CHDCND Lào Luận án còn là tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy môn kinh tế chính trị và kinh tế quân sự ở các nhà trường trong và ngoài quân đội

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận án được chia làm 4 chương, 10 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1.1 CÁC NGHIÊN CỨU CỦA CÁC NHÀ KINH TẾ HỌC TƯ SẢN CỔ ĐIỂN, CÁC NHÀ KINH ĐIỂN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN, CÁC NHÀ KINH TẾ HỌC HIỆN ĐẠI VÀ CÁC NHÀ NGHIÊN CỨU VIỆT NAM

1.1.1 Các nhà kinh tế học tư sản cổ điển

Học thuyết kinh tế của Adam Smith

Lý thuyết "Bàn tay vô hình" của Adam Smith thực chất là lý thuyết

và tiêu dùng của xã hội

Một bài học được rút ra qua việc nghiên cứu lý thuyết này là: cần có cách nhìn khách quan, khoa học về CCTT Không nên tuyệt đối hoá vai trò của thị trường trong điều tiết nền kinh tế Sự điều tiết của nhà nước đối với nền kinh tế là cần thiết để ngăn ngừa, khắc phục những thất bại của thị trường, để thị trường hoạt động có hiệu quả

1.1.2 Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin

C.Mác đã hệ thống và kế thừa các nhân tố khoa học trong lý luận giá trị của các bậc tiền bối mà trực tiếp là từ David Ricardo Ông đã khảo sát và phân tích hàng hoá với tư cách là tế bào kinh tế của phương thức sản xuất TBCN, trong đó chứa đựng mối quan hệ cơ bản của phương thức này trên các mặt bản chất, đại lượng, hình thái biểu hiện và quy luật tác động

để hình thành học thuyết giá từ của mình

NEP của V.I Lênin có ý nghĩa kinh tế quan trọng đối với sự khôi phục và phát triển kinh tế, văn hoá trong nước, cũng như có ý nghĩa quốc

tế to lớn đối với các nước phát triển theo định hướng XHCN, đặc biệt là đối với nước CHDCND Lào có nền kinh tế chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền KTTT có sự quản lý của Nhà nước

Các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin đã không chỉ dừng lại ở nghiên cứu các vấn đề kinh tế mà còn đề cập đến mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng và chiến tranh

Những tư tưởng của các ông bàn về vấn đề này được trình bày ở nhiều tác phẩm, nhưng tập trung nhất ở tác phẩm "Chống Đuy Rinh" của Ph.Ăngghen (1878), phần lý luận về bạo lực Xung quanh mối quan hệ về

kinh tế với bạo lực (quân sự, chiến tranh, quốc phòng), Ph.Ăngghen (1820-1895) cho rằng: "Bất cứ ở đâu và bất cứ lúc nào, những điều kiện kinh tế và tài nguyên kinh tế đều là những cái giúp cho "bạo lực" chiến thắng, nếu không có những điều kiện và tài nguyên đó thì bạo lực không còn là bạo lực nữa"

Trong tác phẩm "Hải cảng Lữ Thuận thất thủ" (1905), V.I Lênin cũng đã đề cập sự phụ thuộc của quốc phòng, chiến tranh vào kinh tế thông qua việc phân tích nước Nhật đổ tiền của, công sức, trí tuệ để chế tạo các chiến hạm V.I.Lênin khẳng định rằng: "Một đội quân giỏi nhất, những người trung thành nhất với sự nghiệp cách mạng cũng đều sẽ lập tức bị kẻ thù tiêu diệt, nếu họ không được vũ trang, tiếp tế lương thực và huấn luyện đầy đủ"

Như vậy, xét một cách tổng quát nhất về mặt lý luận cũng như lướt qua về lịch sử, có thể thấy, các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin đã đề cập không ít đến sự phát triển của sản xuất có vai trò to lớn đối với sự phát triển KT-XH Đồng thời các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin cũng đề cập khá nhiều mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế, là hai lĩnh vực có tác động, hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển

1.1.3 Các nhà kinh tế học hiện đại

Lý thuyết KTTT xã hội ở Cộng hoà Liên bang Đức

Tư tưởng cơ bản là đảm bảo tự do thị trường, tự do cạnh tranh, không có sự khống chế của độc quyền, bảo vệ bất khả xâm phạm của sở hữu tư nhân, bảo vệ hệ thống kinh tế TBCN, nhà nước can thiệp vào nền kinh tế ở mức độ nhất định nhằm thực hiện công bằng xã hội Yếu tố xã hội là một nội dung chủ yếu của KTTT xã hội

Lý thuyết về "nền kinh tế hỗn hợp" của Paul A.Samuelson

Paul A.Samuelson là nhà kinh tế học người Mỹ, tác giả của cuốn Kinh tế học nổi tiếng và là người đứng đầu trường phái chính hiện đại Học thuyết của Paul A.Samuelson đã đề cập một cách đầy đủ các vấn đề của kinh tế học hiện đại bao gồm kinh tế học vĩ mô và kinh tế học vi mô, trong đó lý thuyết về nền "kinh tế hỗn hợp" là nội dung chủ yếu

Học thuyết của trường phái chính hiện đại mà người đứng đầu là Paul A.Samuelson (từ những năm 60 của thế kỷ XX lại đây) đã khẳng định điều tiết một nền kinh tế hiện đại nếu không có thị trường hoặc Chính phủ thì không khác gì định vỗ tay bằng một bàn tay Cả thị trường và Chính phủ đều thiết yếu để một nền kinh tế phát triển lành mạnh Tư tưởng này được thể hiện trong lý thuyết "nền kinh tế hỗn hợp" của Paul A.Samuelson

1.1.4 Các công trình nghiên cứu của các nhà nghiên cứu Việt Nam

Việt Nam là một nước có nền kinh tế chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang nền KTTT định hướng XHCN Nền kinh tế Cộng hoà XHCN Việt Nam có nhiều đặc điểm tương đồng với CHDCND Lào,

do đó các công trình nghiên cứu, các quan điểm lý luận của Việt Nam về vai trò, vị trí và con đường phát triển của KTTT Việt Nam trong quá trình phát triển nền kinh tế đất nước, cũng như những tác động của quá trình đó đối với lĩnh vực khác của đời sống xã hội, rất gần gũi và có thể vận dụng thuận lợi đối với CHDCND Lào

Những vấn đề lý luận và thực tiễn phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam và Lào (sách tham khảo), Nxb Chính trị

- Hành chính, Hà Nội, 2010, do GS.TS Lê Hữu Nghĩa, GS.TS Chu Văn Cấp, GS.TS Hoàng Chí Bảo, PGS.TS Lưu Đạt Thuyết (đồng chủ biên) Cuốn sách gồm 4 chương, 302 trang Cuốn sách này ra đời dựa trên kết quả nghiên cứu của đề tài khoa học thực hiện "Nhiệm vụ hợp tác quốc tế về khoa học và công nghệ theo nghị định thư" giữa hai nước Việt Nam và Lào

Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam (Sách tham khảo), Nxb Khoa học và kỹ

thuật, Hà Nội, 2006, do TS Đinh Văn Ân-TS Lê Xuân Bá (đồng chủ biên)

Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

(Sách chuyên khảo), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006, do PGS.TS Hà Huy Thành (chủ biên) nghiên cứu

Phát triển các loại thị trường trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam (Sách tham khảo), Nxb Lý luận chính

trị, Hà Nội, 2006, do GS.TS Nguyễn Đình Hương (chủ biên)

Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2007, do

GS.TS Hoàng Ngọc Hoà (chủ biên)

Kết hợp kinh tế với quốc phòng ở nước ta hiện nay, Luận án tiến sĩ

kinh tế, chuyên ngành kinh tế chính trị XHCN, mã số 5.02.01, Hà Nội,

1998, do Trần Trung Tín

Cuốn sách Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội

chủ nghĩa trong điều kiện Việt Nam là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (2009), Nxb Chính trị quốc gia của TS Nguyễn Văn Hậu TS

Nguyễn Thị Như Hà (đồng chủ biên)

Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, luận án

PTS Khoa học kinh tế, chuyên ngành kinh tế chính trị XHCN, mã số: 5.02.01, Hà Nội, 1995, do Trần Công Sách thực hiện

Tóm lại, những cuốn sách, luận án, luận văn trên đã nghiên cứu một

cách có hệ thống về KTTT hoặc về KTTT đối với quốc phòng Mặc dù các công trình trên không nghiên cứu trực tiếp về tác động của KTTT đối với nền quốc phòng - là phạm vi nghiên cứu rộng hơn, nhưng Việt Nam và Lào có nhiều đặc điểm tương đồng, bởi vậy các công trình nghiên cứu trên

có ý nghĩa rất lớn để tác giả được tiếp cận, tham khảo, rút kinh nghiệm để viết luận án của mình

1.2 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA CÁC NHÀ NGHIÊN CỨU NƯỚC CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

Thoong Xết Phim Ma Vông (2001), Luận án tiến sĩ kinh tế, Học

viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh với đề tài: Mối quan hệ giữa kinh tế

với quốc phòng trong thời kỳ mới ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào

Tác động của kinh tế tri thức đến quốc phòng toàn dân ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào, Luận án tiến sĩ kinh tế, chuyên ngành kinh tế chính

trị, mã số: 62 31 01 01, Hà Nội, 2007, do Khăm Phải Xà Phăng Nửa

Sự phát triển nông nghiệp và tác động của nó đối với củng cố quốc phòng ở Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào hiện nay, Luận án tiến sĩ kinh tế,

chuyên ngành kinh tế chính trị, mã số 62 31 01 01, Hà Nội, 2008, do Vi lay Phết My Xay thực hiện

Ngoài những luận án trên, còn có kỷ yếu hội thảo khoa học với đề

tài: Lý luận và thực tiễn trong phát triển kinh tế thị trường định hướng xã

hội chủ nghĩa ở Lào và Việt Nam Đây là hội thảo khoa học quốc tế đã

diễn ra tại Hà Nội, ngày 31 tháng 10 năm 2006

Tóm lại, việc nghiên cứu quan điểm của các nhà kinh tế học tư sản

cổ điển, các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác-Lênin, các nhà kinh tế học liên quan đến đề tài, nó là những vấn đề cơ sở quan trọng cho tác giả có một cách nhìn khái quát tập trung nghiên cứu mới của đề tài ở các chương tiếp theo

1.3 NHỮNG KHOẢNG TRỐNG LUẬN ÁN CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở kế thừa kết quả nghiên cứu của các công trình trong và ngoài nước, Luận án tiếp tục nghiên cứu và làm rõ các nội dung sau:

- Luận án sẽ khái quát một số lý luận cơ bản về KTTT, và phân tích mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng

- Phân tích tác động của KTTT đối với nền quốc phòng ở CHDCND Lào

- Trên cơ sở lý luận và thực trạng tác động của KTTT đối với nền quốc phòng, Luận án đã đề xuất quan điểm và giải pháp để phát huy tác động tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của KTTT đối với nền quốc phòng ở CHDCND Lào

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỐI VỚI NỀN QUỐC PHÒNG

2.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

2.1.1 Quan niệm về kinh tế thị trường, lịch sử hình thành và phát triển kinh tế thị trường

2.1.1.1 Quan niệm về kinh tế thị trường

Từ điển Kinh tế học hiện đại đã định nghĩa KTTT là "một kiểu tổ

chức kinh tế trong đó các quyết định về việc phân bổ các nguồn lực sản xuất

và phân phối sản phẩm được đưa ra trên cơ sở thoả thuận tình nguyện về giá cả giữa nhà sản xuất và khách hàng, người lao động và người sử dụng lao động"

Sự thực của KTTT và KTHH chính là hai mặt của cùng một sự vật, KTHH phát triển đến trình độ nào thì KTTT cũng sẽ phát triển đến trình

độ đó Mặc dù KTTT ra đời cùng với KTHH song KTHH là sự khái quát của sản xuất tiến hành vì mục đích trao đổi Sự liên kết kinh tế của việc mua - bán giữa hai bên trong hoạt động SXHH và trao đổi hàng hoá tất nhiên sẽ hình thành thị trường

Như vậy, sau khi hình thái KTHH đã phát triển đạt trình độ rất cao trong tương lai, nó sẽ tạo tiền đề sản sinh ra những nhân tố làm xuất hiện

và hình thành một hình thái kinh tế mới ở chính ngay trong lòng nó, hình thái kinh tế này sẽ dần lớn lên thành mặt đối lập quay lại phủ định hình thái KTHH cũng giống như hình thái KTHH đã phủ định hình thái kinh tế

tự nhiên, tự cấp, tự túc

Rõ ràng, không thể đồng nhất KTHH với KTTT, bởi KTHH là một phạm trù chỉ một hình thái kinh tế nó là một khái niệm tập hợp "mẹ" (khái niệm lớn nhất của một tập hợp gọi là phạm trù), còn KTTT chỉ là một giai đoạn phát triển của hình thái KTHH nên nó là khái niệm thuộc tập hợp

"con" nằm trong tập hợp "mẹ"

2.1.1.2 Sự hình thành và phát triển kinh tế thị trường

Kinh tế thị trường một hình thức phát triển cao của KTHH

Lần theo chiều dài của lịch sử cho thấy sự hình thành và phát triển

của KTTT trải qua ba bước chuyển biến:

Bước chuyển biến thứ nhất: Từ mô hình kinh tế tự nhiên, tự cấp, tự

túc lên mô hình KTHH ở nấc thang thấp nhất là KTHH giản đơn

Bước chuyển biến thứ hai: Từ mô hình KTHH giản đơn lên mô

hình KTTT tự do Đó là kinh tế mà thị trường tự do phát triển, điều tiết nền kinh tế Mọi vấn đề của nền kinh tế đặt ra đều do thị trường điều chỉnh và quyết định

Bước chuyển biến thứ ba: Từ mô hình KTTT tự do lên mô hình

KTTT hỗn hợp Đó là nền kinh tế được điều chỉnh bởi cả hai lực lượng chính phủ và thị trường

2.1.2 Các nhân tố cấu thành kinh tế thị trường

2.1.2.1 Các chủ thể tham gia kinh tế thị trường

Trong số các chủ thể tham gia "trò chơi kinh tế thị trường", bên cạnh các doanh nghiệp và Nhà nước, thì người dân với tư cách là người sản xuất

tư nhân hay người tiêu dùng cũng giữ vai trò là những chủ thể tích cực của nền KTTT

+ Nhà nước: Các cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế - chủ thể quan

trọng của KTTT Thực tế phát triển của nền KTTT cho thấy, so với kinh tế tập trung, vai trò của Nhà nước trong nền KTTT không những không giảm

đi, mà còn ngày càng chứng tỏ như một nhân tố quan trọng không thể thiếu, đảm bảo sự ổn định và phát triển của nền kinh tế quốc dân

+ Doanh nghiệp: Doanh nghiệp là chủ thể trong hệ thống KTTT

Bởi là nơi trực tiếp sản xuất ra mọi loại hàng hoá và dịch vụ được trao đổi trên thị trường, doanh nghiệp (thuộc mọi loại hình và mọi thành phần) chính là "các viên gạch" tạo ra nền tảng của KTTT

+ Người tiêu dùng: Nền KTTT là nền kinh tế sản xuất ra nhằm mục

tiêu để bán, tức là người sản xuất là người bán những hàng hoá sản xuất ra

để đáp ứng nhu cầu của người mua - người mua chính là người tiêu dùng

2.1.2.2 Hệ thống các loại thị trường

Hệ thống thị trường trong nền KTTT bao gồm các thị trường cơ bản như: (i) thị trường hàng hoá và dịch vụ, (ii) thị trường lao động, (iii) thị trường bất động sản, (iv) thị trường tài chính và (v) thị trường khoa học và công nghệ

2.1.2.3 Cơ chế vận hành của nền kinh tế: nền kinh tế thị trường vận hành theo cơ chế thị trường

Cơ chế thị trường là cơ chế điều tiết của nền kinh tế thị trường do sự tác động của các quy luật vốn có của nó Nói một cách cụ thể hơn, cơ chế thị trường là hệ thống hữu cơ của sự thích ứng lẫn nhau, tự điều tiết lẫn nhau của các yếu tố giá cả cung - cầu, cạnh tranh… trực tiếp phát huy tác dụng trên thị trường để điều tiết nền kinh tế thị trường

2.2 MỐI QUAN HỆ GIỮA KINH TẾ VỚI QUỐC PHÒNG - CƠ SỞ KHÁCH QUAN VỀ SỰ TÁC ĐỘNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỐI VỚI NỀN QUỐC PHÒNG

2.2.1 Những vấn đề cơ bản về mặt lý luận của mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng

2.2.1.1 Về phạm trù "quốc phòng" và "kinh tế", mối quan hệ giữa chúng

"Quốc phòng" là công cuộc giữ nước của một quốc gia, gồm tổng

thể các hoạt động đối nội và đối ngoại về quân sự, chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học… của Nhà nước và nhân dân để phòng thủ đất nước, tạo nên sức mạnh toàn diện, cân đối, trong đó sức mạnh quân sự là đặc trưng nhằm giữ được hoà bình, đẩy lùi và ngăn chặn các hoạt động gây chiến của kẻ thù và sẵn sàng đánh thắng chiến tranh dưới các hình thức và quy mô Quốc phòng là hoạt của cả nước, trong đó lực lượng vũ trang là nòng cốt

"Kinh tế" với tư cách là hệ thống tổ chức nhằm sản xuất, phân

phối, tiêu dùng của cải của xã hội luôn là nền tảng của sự tồn tại của loài người Khi xã hội chưa có giai cấp, chưa có Nhà nước, chưa có vấn đề cạnh tranh kinh tế và vấn đề đối lập lợi ích kinh tế giữa nhóm người này với nhóm người khác, quốc gia này với quốc gia khác Do vậy, chưa có hành vi chiếm đoạt, nên chưa cần có hoạt động bảo vệ các thành quả kinh

tế Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của LLSX, sự xuất hiện của giai cấp và Nhà nước, chiến tranh đã trở thành một hiện tượng khá thường xuyên Thực

tế này đã khiến các nhà tư tưởng, các nhà kinh tế, các nhà quân sự phải quan tâm tới mỗi quan hệ giữa chiến tranh với kinh tế, giữa sức mạnh quân

sự và sức mạnh kinh tế

Mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng về thực chất đó chính là mối quan hệ hai quá trình vận động: quá trình vận động kinh tế với quá trình xây dựng nền quốc phòng của đất nước

2.2.1.2 Sự phụ thuộc của quốc phòng đối với kinh tế

Thứ nhất, nguồn gốc và cơ sở của quốc phòng do kinh tế quy định Thứ hai, chế độ kinh tế, tính chất của quan hệ sản xuất quy định tính

chất và sức mạnh của nền quốc phòng đất nước Quốc phòng phụ thuộc vào kinh tế không chỉ ở mặt kinh tế - kỹ thuật của sản xuất (LLSX) mà còn

ở mặt KT-XH (quan hệ sản xuất) của nền kinh tế

Thứ ba, kinh tế là nguồn gốc cung cấp cho quốc phòng về vũ khí

trang bị kỹ thuật quân sự, để tiến hành chiến tranh và hoàn thành các nhiệm vụ quốc phòng

Thứ tư, nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu quốc phòng do kinh tế

cung cấp - nguồn nhân lực do nền KTTT cung cấp cho quốc phòng là

nguồn nhân có chất lượng ngày càng cao

Thứ năm, kinh tế đối với quốc phòng còn thể hiện ở sự hình thành

khu vực kinh tế quân sự của đất nước

2.2.1.3 Sự tác động trở lại của quốc phòng đối với kinh tế

Trong mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng, quốc phòng không chỉ chịu sự chi phối của kinh tế như đã phân tích ở trên, mà còn có vai trò tích cực nhất định đối với kinh tế:

Thứ nhất, một nền quốc phòng vững mạnh được xây dựng từ trong

thời bình sẽ tạo ra khả năng răn đe, ngăn chặn và làm thất bại mọi âm mưu phá hoại, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, ngăn ngừa nguy cơ xảy ra chiến tranh, tạo môi trường chính trị - xã hội ổn định để phát triển kinh tế

Thứ hai, nền quốc phòng phát triển cao sẽ là thị trường tiêu dùng

rộng lớn và luôn đặt ra đòi hỏi cao đối với nền kinh tế, có tác dụng thúc đẩy nền kinh tế phát triển

Thứ ba, các hoạt động quốc phòng tham gia trực tiếp vào sự phát

triển kinh tế đất nước

Tóm lại, mối quan hệ giữa kinh tế với quốc phòng nhìn về lâu dài thì phát triển kinh tế xã hội có vị trí quyết định, tạo tiền đề và làm cơ sở cho sự nghiệp củng cố an ninh - quốc phòng Do vậy, phải biết dựa vào sự phát triển của KT-XH, tận dụng mọi thành quả của hoạt động KT-XH để tăng cường quốc phòng - an ninh và thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng-

an ninh Đồng thời, phải coi trọng công tác quốc phòng, coi đấy là điều kiện để đảm bảo môi trường thuận lợi cho phát triển KT-XH và bảo đảm vững chắc các thành quả mà quá trình này đưa lại

2.2.2 Nội dung sự tác động của kinh tế thị trường đối với nền quốc phòng

Thứ nhất, KTTT đã tác động đến quy mô, tốc độ phát triển của khu

vực kinh tế quân sự

Thứ hai, tác động vào việc tạo ra vũ khí, trang bị kỹ thuật quân sự

ngày càng hiện đại

Thứ ba, góp phần nâng cao trình độ nguồn nhân lực trong lĩnh vực

quốc phòng

Thứ tư, KTTT tác động sâu sắc đến phương thức tiến hành hành

chiến chiến tranh, đường lối quốc phòng, đến chiến lược quân sự, nghệ thuật quân sự

Thứ năm, KTTT đòi hỏi xây dựng một nền quốc phòng rộng khắp,

giáo dục kiến thức quốc phòng đã trở thành phổ biến hiện nay

Chương 3 THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỐI VỚI NỀN QUỐC PHÒNG Ở CỘNG HOÀ DÂN CHỦ

NHÂN DÂN LÀO GIAI ĐOẠN 2000 - 2013

3.1 TÌNH HÌNH NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG Ở LÀO GIAI ĐOẠN

2000 - 2013

3.1.1 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã giải phóng sức sản xuất xã hội và tác động mạnh đến chuyển dịch cơ cấu ngành theo hướng tích cực

Trước đổi mới, mọi nguồn lực của nền kinh tế nước CHDCND Lào không được khơi dậy, bởi sự hạn chế của cơ chế cũ - cơ chế kế hoạch hoá tập trung, bao cấp Với đường lối đổi mới kinh tế, KTTT định hướng XHCN đã ra đời, phát triển, mọi nguồn lực xã hội được giải phóng và góp phần to lớn vào việc phát triển kinh tế, bảo đảm kinh tế cho quốc phòng Với tư tưởng chỉ đạo của đường lối và chính sách kinh tế, nền kinh tế nước CHDCND Lào từng bước được hình thành theo mô hình KTTT định hướng XHCN Mô hình kinh tế mới vừa phù hợp với điều kiện nước CHDNCD Lào, vừa phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế các nước trên thế giới, đồng thời nó còn phản ánh sự vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của LLSX Hiện nay, KTTT định hướng XHCN đã dẫn nền kinh tế nước CHDCND Lào phát triển với tốc độ khá nhanh, đánh thức mọi tiềm năng, khơi dậy mọi nguồn lực, tạo động lực mới để phát triển nền kinh tế

Qua tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH đất nước 5 năm lần thứ VI (2006 - 2010), tốc độ tăng trưởng GDP bình quân là 7,9%/ năm (GDP bình quân đầu người là 1.069USD)

Qua tổ chức thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm lần thứ VII (2011-2015), trong năm tài khoá 2011-2012, GDP của Lào tăng 8,3%

so với cùng kỳ, đạt khoảng 7,74 tỷ USD và GDP bình quân đầu người vào khoảng 9,64 triệu Kíp (1.203USD)

3.1.2 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã phát huy nội lực nền kinh tế tạo cơ hội tận dụng các nguồn lực từ bên ngoài

Mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế và khuyến khích sự đầu tư của bên ngoài là chủ trương chính sách của Đảng nhằm tranh thủ ngoại lực kết hợp với nội lực để xây dựng đất nước tiến lên và làm giàu cho nền kinh tế của

nước ta từng bước hội nhập kinh tế quốc tế Theo chủ trương chính sách

đó, cần phải mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế bằng cách đa phương hoá, đa dạng hoá bảo đảm có hiệu quả và các bên cùng có lợi

3.1.3 Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã tạo ra nguồn dự trữ cho nền kinh tế

Quá trình xây dựng, phát triển nền KTTT định hướng XHCN chúng

ta đã có tích luỹ góp phần đáng kể vào dự trữ cho nền kinh tế: dự trữ về lương thực, thực phẩm, vật tư nguyên nhiên liệu chiến lược, vàng và ngoại

tệ Với nguồn dự trữ ấy cho phép có thể huy động cho việc đầu tư phát triển những ngành kinh tế mũi nhọn, những lĩnh vực then chốt như: nhà máy thuỷ điện, sân bay, ngân hàng, nông - công nghiệp và dịch vụ Đặc biệt có thể huy động trong việc bình ổn giá cả một số loại hàng hoá nào đó khi cần thiết Đồng thời có thể huy động để giải quyết những biến cố bất ngờ như chiến tranh, thiên tai, những sự cố chính trị ở các vùng làm mất trật tự an ninh xã hội

3.2 THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỐI VỚI NỀN QUỐC PHÒNG Ở CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO GIAI ĐOẠN 2000 - 2013

3.2.1 Những tác động tích cực của kinh tế thị trường đối với nền quốc phòng

3.2.1.1 Kinh tế thị trường tạo cơ sở bảo đảm kinh tế cho bảo vệ

an ninh biên giới

Thứ nhất, sự phát triển của KTTT làm cho vấn đề bảo vệ an ninh biên giới có sự thay đổi về chất cả trong nhận thức lẫn thực tiễn

Thứ hai, sự phát triển của KTTT tạo cơ sở vật chất phục vụ cho bảo

vệ an ninh biên giới Với những cơ chế thích hợp, KTTT đảm bảo được lợi

ích của các chủ thể sản xuất, kinh doanh, quan hệ trao đổi và lưu thông hàng hoá kích thích LLSX phát triển tạo ra những yếu tố KT-XH và kinh

tế - kỹ thuật để bảo vệ an ninh biên giới

Thứ ba, KTTT tạo ra các biện pháp bảo vệ an ninh biên giới Xét

trên tổng thể trong mối liên hệ giữa cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng thì sự phát triển của KTTT là sự củng cố, hoàn thiện kiến trúc thượng tầng, tạo ra cơ sở vững chắc về kinh tế, chính trị cho nhiệm vụ bảo vệ an ninh biên giới