Vận dụng phương pháp mô phỏng trong quá trình dạy học ở trường tiểu học khu vực miền núi phía Bắc

Vận dụng phương pháp mô phỏng trong quá trình dạy học ở trường tiểu học khu vực miền núi phía BắcVận dụng phương pháp mô phỏng trong quá trình dạy học ở trường tiểu học khu vực miền núi phía BắcVận dụng phương pháp mô phỏng trong quá trình dạy học ở trường tiểu học khu vực miền núi phía BắcVận dụng phương pháp mô phỏng trong quá trình dạy học ở trường tiểu học khu vực miền núi phía BắcVận dụng phương pháp mô phỏng trong quá trình dạy học ở trường tiểu học khu vực miền núi phía BắcVận dụng phương pháp mô phỏng trong quá trình dạy học ở trường tiểu học khu vực miền núi phía Bắc

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

BÁO CÁO TÓM TẮT

ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC

VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP MÔ PHỎNG TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

KHU VỰC MIỀN NÚI PHÍA BẮC

MÃ SỐ: ĐH2013-TN04-14

Chủ nhiệm đề tài: TS Nguyễn Thị Hồng Chuyên

THÁI NGUYÊN, 2016

THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU BẰNG TIẾNG VIỆT

1 Thông tin chung

Tên đề tài: “Vận dụng phương pháp mô phỏng trong quá trình dạy học ở

trường tiểu học khu vực miền núi phía Bắc”

Mã số: ĐH2013-TN04-14

Chủ nhiệm đề tài: TS Nguyễn Thị Hồng Chuyên

Cơ quan chủ trì: Trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên

Thời gian thực hiện: 24 tháng

2 Mục tiêu

Xây dựng quy trình dạy học sử dụng phương pháp mô phỏng và thiết kế một số bài học có sử dụng phương pháp mô phỏng trong chương trình tiểu học

3 Tính mới và sáng tạo

- Mô phỏng là phương pháp nghiên cứu các hiện tượng, quá trình hoạt động

bằng cách xây dựng các mô hình tương ứng và nghiên cứu chúng ngay trên các mô hình đó Việc nghiên cứu, thao tác trên thiết bị mô phỏng giúp cho người nghiên cứu

dễ tiếp nhận thông tin và hiểu sâu đối tượng Ngày nay, mô phỏng đang ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các lĩnh vực Vì thế vận dụng mô phỏng trong dạy học là một đòi hỏi mang tính khách quan cần phải nghiên cứu Đặc biệt sử dụng phương pháp

mô phỏng đối với lứa tuổi học sinh tiểu học là hết sức phù hợp và có ý nghĩa

- Trong thực tế, mô phỏng đã được sử dụng trong dạy học ở tiểu học Tuy nhiên cách thức sử dụng mô phỏng trong dạy học còn hạn chế, chưa phát huy tính tích cực nhận thức của người học Cụ thể do chưa có quy trình dạy học cụ thể hướng dẫn quá trình dạy và học Vì vậy, việc đề xuất quy trình dạy học và thiết kế một số kế hoạch bài học sử dụng phương pháp mô phỏng một mặt góp phần cung cấp cơ sở lý luận về dạy học mô phỏng, mặt khác sẽ cung cấp một tài liệu hướng dẫn dạy học hữu ích cho giáo viên ở trường tiểu học

4 Kết quả nghiên cứu

- Xây dựng được khung lí thuyết tương đối hoàn chỉnh về phương pháp dạy học

mô phỏng Cụ thể: tìm hiểu khái niệm mô phỏng, phân loại mô phỏng; vai trò của việc

sử dụng phương pháp mô phỏng trong dạy học

- Phân tích và đánh giá được thực trạng dạy học sử dụng phương pháp mô phỏng của học sinh chủ yếu ở các tỉnh miền Bắc Bao gồm: thực trạng sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học; thực trạng về sử dụng mô phỏng trong dạy học ở một số trường tiểu học

- Đề xuất quy trình dạy học mô phỏng, xây dựng một số kế hoạch bài học và thiết kế một số bài giảng có sử dụng mô phỏng trong chương trình một số môn học ở trường tiểu học phù hợp với đối tượng học sinh khu vực miền núi phía Bắc

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm tại 3 trường tiểu học thuộc 3 địa phương khác nhau, kết quả thu được tương đối khả quan đáp ứng được mục đích đề ra, bước đầu khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học, chất lượng của các biện pháp được đề xuất trong đề tài

5 Sản phẩm

5.1 Sản phẩm khoa học

[1] Nguyễn Thị Hồng Chuyên (2013), "Đôi nét về dạy học theo phong cách

học tập", Tạp chí Giáo dục, Số 324, tr.29-31

[2] Nguyễn Thị Hồng Chuyên (2014), "Lợi ích của sự hiểu biết về phong cách

học tập", Tạp chí Giáo dục, Số 333, tr.33-34

[3] Nguyễn Thị Hồng Chuyên (2014), "Sử dụng mô phỏng trong dạy học - biện

pháp đáp ứng phong cách học tập của học sinh", Tạp chí Thiết bị Giáo dục, Số 108,

tr.59-60

[4] Nguyễn Thị Hồng Chuyên (2014), "Dạy học phân hóa dựa vào phong cách

học tập của học sinh", Tạp chí Giáo dục, Số 347, tr.35-37

5.2 Sản phẩm đào tạo

[1] Nông Thị Hồng An (2013), Thiết kế một số kế hoạch bài học có sử dụng

mô phỏng trong dạy học chủ đề tự nhiên môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3, Đề tài nghiên

cứu khoa học sinh viên, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên

[2] Trần Thị Ngọc Anh, Chu Thị Hòa, Hoàng Thị Kim Thoa, Trần Thị Thanh Thư

(2014), Thiết kế một số tình huống đóng vai mô phỏng trong dạy học môn Lịch sử và Địa lí

lớp 4, Đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái

Nguyên

5.3 Tài liệu tham khảo: 01 bản thảo tài liệu tham khảo: Vận dụng phương

pháp mô phỏng trong dạy học ở tiểu học, 2016 (Được nghiệm thu bởi Hội đồng

Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên)

6 Phương thức chuyển giao, địa chỉ ứng dụng, tác động và lợi ích mang lại của kết quả nghiên cứu

Đây là đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực giáo dục, có kết quả nghiên cứu cả về lí thuyết và thực tiễn Đặc biệt là đã đề xuất quy trình dạy học sử dụng phương pháp mô phỏng trong dạy học ở tiểu học Kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng trong dạy học một số nội dung trong chương trình tiểu học

INFORMATION ON RESEARCH RESULTS

1 General information

Project title: “Applying simulation methods in teaching in primary schools in

the Northern mountainous areas”

Code: ĐH2013-TN04-14

Coordinator: Dr Nguyen Thi Hong Chuyen

Implementing institution: College of Education, Thai Nguyen University

Duration: 24 months

2 Objectives

Develop the teaching process using simulation methods and design some lessons using simulation methods in primary education curriculum

3 Creativeness and innovativeness

- Simulation is a method to study the phenomenon, processes via building corresponding models and study them Operating and doing research on such models help the current researcher get more information in understanding the research subject Nowadays, simulation has been widely used in various fields The application of this method in teaching is, therefore, becoming an inevitable demand that needs to pay more attention to Especially, it is feasible and significant to utilize simulation method in teaching elementary students

- In reality, simulation method has been used in teaching at primary school However, the modes of simulating in teaching are limited, which has not promoted the positive perception of learners yet Namely, there haven‟t been specific guides for the teaching and learning process Therefore, proposing the teaching process and designing some lesson plans for using simulation method, on the one hand, will help provide a theoretical basis for this teaching method, on the other hand, provide a useful guidebook for teachers at primary school

4 Research results

- Build a relatively complete theoretical framework of simulation teaching methods Specifically, studying the concept of simulation and simulation classification; the role of using simulation methods in teaching

- Analyze and assess the current status of teaching using simulation methods of students mainly in the Northern provinces including the reality of using information technology in teaching; reality of using simulation methods in teaching at some primary schools

- Recommend the teaching process using simulation methods, build some lesson plans and design lectures using simulation methods in the curriculum of some primary school subjects, which are suitable for students in the Northern mountainous areas

- Pedagogical experiment was conducted in 3 primary schools in 3 different locations The obtained results were relatively satisfactory with its intended purpose, which initially confirms the correctness of scientific hypothesis and quality of the proposed methods in the current project

5 Products

5.1 Scientific results

[1] Nguyen Thi Hong Chuyen (2013), "An overview about teaching based on

students‟ learning style", Journal of Education, No 324, pp 29-31

[2] Nguyen Thi Hong Chuyen (2014), "Benefits of understanding teaching

based on students‟ learning style ", Journal of Education, No 333, pp 33-34

[3] Nguyen Thi Hong Chuyen (2014), "Using simulation methods in teaching –

measures to meet for the demand of students‟ learning style ", Journal of Educational

Equipment, No 108, pp 59-60

[4] Nguyen Thi Hong Chuyen (2014), "Differentiated teaching based on

students‟ learning style ", Journal of Education, No 347, pp 35-37

5.2 Training results

[1] Nong Thi Hong An (2013), Design some lesson plans using simulation

methods in teaching the natural science topics of Natural and Social subject in Grade

3, Scientific research project for student, College of Education, Thai Nguyen

University

[2] Tran Thi Ngoc Anh, Chu Thi Hoa, Hoang Thi Kim Thoa Tran Thi Thanh Thu

(2014), Design some simulated role-playing situations in teaching History and Geography

in Grade 4, Scientific research project for student, College of Education, Thai Nguyen

University

5.3 References: 1 reference manuscript: Applying simulation methods in teaching at

the primary school, 2016 (Was commissioned by the council of College of Education,

Thai Nguyen University)

6 Transfer alternatives, application institutions, impacts and benefits of research results

This is a scientific research in the fields of education, and the research results are significant in both theory and practice Especially, the researcher would recommend the teaching process using simulation methods at the primary school The research results can

be applied in teaching some contents of the primary curriculum

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 (số 29-NQ/TW) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã khẳng định: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy

và học theo hướng hiện đại, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kĩ năng của người học, khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực”

1.2 Để thực hiện nhiệm vụ mà Nghị quyết của Hội nghị trên đã nêu ra, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã và đang triển khai kế hoạch xây dựng chương trình giáo dục phổ thông (CTGDPT) giai đoạn sau 2015 Nội dung CTGDPT sau 2015 không chỉ đưa ra yêu cầu trang bị cho học sinh (HS) kiến thức, kĩ năng các môn học mà còn chú ý hướng tới việc phát triển cho HS những năng lực cần thiết để các em có thể thành công trong học tập, học tập suốt đời; tự chủ trong cuộc sống; hòa đồng và đóng góp tích cực cho xã hội Cụ thể là bên cạnh các năng lực chuyên biệt mà HS cần có về môn học/ lĩnh vực học tập thì các năng lực chung cốt lõi có vai trò hết sức quan trọng và cần thiết cần hình thành và phát triển cho HS, đó là: (1) Năng lực tự học; (2) Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo; (3) Năng lực thẩm mĩ; (4) Năng lực thể chất; (5) Năng lực giao tiếp; (6) Năng lực hợp tác; (7) Năng lực tính toán; (8) Năng lực công nghệ thông tin và truyền thông

1.3 Ngày nay, công nghệ thông tin (CNTT) và truyền thông đang xâm nhập vào hầu hết các lĩnh vực của đời sống con người Việc ứng dụng CNTT trong dạy học đã trở thành một trào lưu mạnh mẽ, một xu thế của giáo dục thế giới nói chung, một chủ trương lớn của Bộ Giáo dục và Đào tạo nước ta nói riêng Ngày nay các thiết bị công nghệ thông tin đã trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực phục vụ cho con người trong hầu hết các công việc, trong đó có quá trình dạy học, giúp biến những vấn đề khó, vấn đề trừu tượng thành đơn giản nhờ việc mô phỏng (MP) trực quan sinh động

1.4 Tại các trường tiểu học, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học ở các trường tiểu học còn ít và đôi khi còn lạm dụng dẫn đến chất lượng giáo dục còn chưa cao Chính vì vậy, việc đổi mới PP giảng dạy, thiết kế kế hoạch bài học theo hướng tích cực hóa tư duy người học, ứng dụng công nghệ mới, phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học là việc làm ngày càng trở nên cần thiết

Từ những lý do trên, việc lựa chọn đề tài Vận dụng phương pháp mô phỏng

trong quá trình dạy học ở trường tiểu học khu vực miền núi phía Bắc là cần thiết nhằm

xác định cơ sở lí thuyết của việc vận dụng PP mô phỏng (MP) vào dạy học, từ đó xác định những định hướng cơ bản làm cơ sở để vận dụng vào thực tiễn dạy học các môn học ở tiểu học

2 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của đề tài nhằm xây dựng quy trình dạy học có sử dụng mô phỏng ở tiểu học góp phần nâng cao hiệu quả dạy học ở tiểu học

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học ở tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quy trình dạy học sử dụng phương pháp mô phỏng ở tiểu học

4 Giả thuyết khoa học

Nếu quy trình dạy học sử dụng phương pháp mô phỏng được xây dựng theo hướng tổ chức nội dung học tập có tính thách thức, khuyến khích được HS suy nghĩ chủ động, tự tìm kiếm tri thức dựa trên kinh nghiệm, vốn sống của mình, tạo ra được môi trường học tập hợp tác và khai thác các ưu thế của CNTT thì sẽ phát triển được năng lực học tập, góp phần nâng hiệu quả dạy học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của dạy học theo phương pháp mô phỏng (PPMP)

5.2 Xây dựng quy trình dạy học theo phương pháp mô phỏng

5.3 Áp dụng quy trình dạy học theo phương pháp mô phỏng vào dạy học ở tiểu học 5.4 Thực nghiệm sư phạm để kiểm nghiệm tính khả thi của đề tài

6 Phạm vi nghiên cứu

Nội dung nghiên cứu: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu dạy học theo PPMP trong môn Tự nhiên và Xã hội, môn Khoa học ở tiểu học

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp luận

Để thực hiện đề tài này chúng tôi đã dựa vào các quan điểm phương pháp luận nghiên cứu sau: Tiếp cận theo lý thuyết hoạt động; Tiếp cận theo quan điểm hệ thống - cấu trúc; Tiếp cận theo năng lực

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận

- Nghiên cứu các tài liệu, các công trình nghiên cứu khoa học của các tác giả trong

và ngoài nước về mô phỏng và vận dụng PPMP vào dạy học Từ đó phân tích, so sánh, hệ thống hóa, khái quát hóa nhằm đánh giá lịch sử nghiên cứu, cụ thể hoá vấn đề nghiên cứu

về PPMPT, rút ra những kết luận làm cơ sở lí luận cho việc nghiên cứu đề tài

7.2.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết thúc đề tài được chia làm 3 nội dung như sau: Chương

1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về sử dụng phương pháp dạy học mô phỏng; Chương 2

Xây dựng quy trình dạy học sử dụng phương pháp mô phỏng; Chương 3 Thực nghiệm

sư phạm

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DẠY HỌC SỬ DỤNG

PHƯƠNG PHÁP MÔ PHỎNG 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

Vào thế kỷ XIX, quân đội Phổ - là tổ chức đầu tiên trên thế giới đã sử dụng mô phỏng như một phương pháp hữu hiệu trong vấn đề tuyển quân Ban đầu người Phổ rất không hài lòng với cách thức tuyển quân nhân thông qua hình thức phỏng vấn và các bài viết trên giấy, họ đã nghĩ ra phương thức mô phỏng tức là đặt người dự tuyển vào

vị trí tình huống giả định để xem xét hành vi và cách ứng xử của họ trước những sự việc xảy ra như thế nào để từ đó lựa chọn được những quân nhân ưu tú nhất phục vụ quân đội Sau đó, hình thức mô phỏng này này đã được quân đội các nước Anh, Hoa Kỳ,… học hỏi và vận dụng trong lĩnh vực đào tạo quân đội

Năm 1899, Lord Rayleigh bắt đầu nghiên cứu về MP và thông qua PPMP đã dễ dàng chứng minh được bước ngẫu nhiên một chiều có thể cung cấp lời giải xấp xỉ cho phương trình vi phân

Năm 1931, A.N.Kolmogorov đã sử dụng PPMP để chứng minh mối liên hệ giữa PP thống kê Markov và phương trình vi phân trong tích phân xác định

Dần dần mô phỏng đã được sử dụng trong đào tạo rất nhiều ngành nghề và lĩnh vực: hàng không, thương mại, kinh tế, quản lý giao thông, xây dựng, y khoa, quân đội, tâm lý chính trị,…

Xuất phát từ vai trò, vị trí và tầm quan trọng của mô phỏng trong lĩnh vực đào tạo, trên thế giới có nhiều nhà khoa học nghiên cứu lý thuyết về mô phỏng, đặc biệt trong lĩnh vực y học như: Carol A Rauen, Mô phỏng - một chiến lược dạy học cho giáo dục điều dưỡng và định hướng phẫu thuật tim;

Trong lĩnh vực khoa học xã hội: Nigel Gilbert, Klaus Troitzsch (2005) Mô phỏng

trong khoa học xã hội; Jason P Davis, Phát triển học thuyết thông qua mô phỏng

(2007);

Trong lĩnh vực kinh tế, thống kê có: David M Lane, S Camille Peres (2006), Mô

phỏng tương tác trong dạy học thống kê: triển vọng và thách thức; Alfonso Novales

(2000), Vai trò của phương pháp mô phỏng trong kinh tế vĩ mô;

Trong lĩnh vực giáo dục: Alke Martens, Mô phỏng trong dạy học và đào tạo; Ken Jones (1995), Mô phỏng: sổ tay cho giáo viên và người huấn luyện; Michael Magee (2006), Mô phỏng trong giáo dục…

Ngày nay, công nghệ MP đã được ứng dụng trong hầu hết các ngành kinh tế xã hội, trong giáo dục, trong y tế, trong các phòng thí nghiệm Hầu hết các nghiên cứu, đánh giá của các nhà khoa học trên thế giới đề có sử dụng các MP theo những mức độ khác nhau, điều kiện khác nhau nhằm đi đến nhận xét, kết luận

1.1.2 Trong nước

Trong nước đã có nhiều công trình của các tác giả đã nghiên cứu về MP và ứng

dụng của MP, cụ thể trong các lĩnh vực như: nông lâm ngư nghiệp; khí tượng thủy văn; lĩnh vực năng lượng; lĩnh vực giao thông; lĩnh vực kinh tế; sinh học - y học; lĩnh vực giáo dục

Hiện nay MP không còn xa lạ với người học ở Việt Nam, chúng ta có thể tìm thấy

ở các trường những phòng thực tập ảo, các phòng thí nghiệm ảo về vật lý, kỹ thuật điện,

đo lường, máy điện, kỹ thuật tương tự, kỹ thuật số, các phòng mô phỏng hệ thống các dây chuyền sản xuất, các phiên tòa, các hệ thống quản trị doanh nghiệp Nhiều trường đại học, nhiều học viện trong cả nước đã thành lập các trung tâm MP như Học viện Kỹ thuật Quân sự, trường Đại học Bách khoa Hà Nội hoặc các viện nghiên cứu giáo dục đào tạo như trường Đại học sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

1.2 Mô phỏng

1.2.1 Mô hình

a) Khái niệm

Theo từ điển tiếng Việt (vdict.com), mô hình (MH) là vật cùng hình dạng nhưng làm thu nhỏ lại nhiều, mô phỏng cấu tạo và hoạt động của một vật khác để trình bày, nghiên cứu

MH là một thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong nhiều nghành khoa học khác nhau MH được coi như cái mẫu tương đối gần nhất với đối tượng cần nghiên cứu, nó không hoàn toàn đồng nhất với đối tượng cần nghiên cứu nhưng nó có những tính chất, những đặc điểm đặc trưng quan trọng chủ yếu giống đối tượng cần nghiên cứu Một cách khái quát, MH có thể được hiểu là một thể hiện bằng thực thể hay bằng khái niệm một số thuộc tính và quan hệ đặc trưng của đối tượng (gọi là nguyên hình) nhằm mục đích nhận thức, dùng làm đối tượng quan sát thay cho nguyên hình hoặc/ và dùng làm đối tượng nghiên cứu (thực nghiệm, suy diễn) về nguyên hình

b) Phân loại: MH có thể chia làm hai loại: MH thực thể, MH khái niệm c) Tính chất của mô hình: Tính khả thi; MH thay thế phải phù hợp với đối tượng

nghiên cứu; quan sát và điều khiển được; tính lý tưởng; tính chủ quan

1.2.2 Mô phỏng

a) Khái niệm

Theo từ điển Oxford American (1980) định nghĩa: "Mô phỏng là cách thức để tái tạo lại các hoạt động, các tình huống thông qua mô hình", nghĩa là tạo ra một sản phẩm hoặc MH để học, để kiểm tra, để giảng dạy MH mẫu được tái tạo trên máy tính thông qua việc sao chép, bắt chước nguyên hình hoặc các ý tưởng thiết kế trên máy tính dựa vào các đặc điểm của nguyên hình nhằm đánh giá và phát triển hệ thống Như vậy, chúng ta tạo ra được sự thích thú, sự tò mò khám phá khi tái tạo, xây dựng các quá trình hoạt động của hệ thống

Tùy thuộc vào hoạt động của người nghiên cứu trên MP chúng ta có thể định

nghĩa MP như sau: Thực nghiệm quan sát được và điều khiển được trên mô hình của

đối tượng khảo sát, nói chung được gọi là mô phỏng

b) Phân loại mô phỏng

Có rất nhiều cách phân loại khác nhau về MP:

- Cách 1: MP động (thời gian có vai trò quan trọng); MP tĩnh (không có biến thời gian); MP xác định (các sự kiễn diễn ra trong thực nghiệm MP theo một quy luật xác định chính xác, không có yếu tố ngẫu nhiên); MP ngẫu nhiên (có yếu tố ngẫu nhiên);

MP liên tục (các sự kiện diễn ra trong thời gian liên tục); MP gián đoạn (số lượng các thời gian xác định)

- Cách 2: MP Vật lý, MP khái niệm, MP Toán học và MP máy tính

- Cách 3: MP vật lý, mô phỏng lặp, mô phỏng quy trình và mô phỏng tình huống

- Cách 4: MP kinh nghiệm, MP khai báo, MP củng cố và MP tích hợp

Như vậy, có nhiều cách phân loại MP khác nhau, trong nghiên cứu này chúng tôi lựa chọn loại MP trên máy tính – loại MP phổ biến dùng trong dạy học nói chung để nghiên cứu và xây dựng quy trình dạy học ở tiểu học

1.3 Phương pháp dạy học mô phỏng

1.3.1 Khái niệm

Bản chất của PPMP là xây dựng một MP số (MH thể hiện bằng chương trình máy tính) đại diện cho đối tượng cần nghiên cứu (nguyên hình), sau đó người ta tiến hành các thực nghiệm trên MH, kết quả nhận được trên MH cần hợp thức với nguyên hình

PPMP tiến hành theo 3 bước (1) MH hóa: Từ mục đích nghiên cứu, cần xác định, lựa chọn một số tính chất và mối quan hệ chính của đối tượng nghiên cứu đồng thời loại bỏ những tính chất và mối quan hệ thứ yếu để xây dựng MH

(2) Nghiên cứu MH (tính toán thực nghiệm ) để rút ra những hệ quả lý thuyết, kết luận về đối tượng nghiên cứu

(3) Đối chiếu kết quả thu được trên MH với kết quả thực tiễn đồng thời xét tính hợp thức của MH Trong trường hợp kết quả không phù hợp với thực tiễn phải chọn lại MH Tóm lại, có thể hiểu PPMP là một PPDH mà GV tổ chức cho HS tiếp cận khám phá, nhận thức thế giới thực thông qua nghiên cứu mô hình tĩnh hoặc động của đối tượng

1.3.2 Ưu điểm và hạn chế của việc dạy học có sử dụng mô phỏng

a) Ưu điểm

+ MP cung cấp cho HS những kinh nghiệm cụ thể về đối tượng học tập theo kiểu trải nghiệm gián tiếp Với khả năng điều khiển đồng thời tất cả các thành phần như hình ảnh, âm thanh, video, theo năng lực và sở thích của cá nhân, HS có thể tự trải nghiệm về đối tượng

+ Sức mạnh sư phạm của MP thể hiện ở chỗ nó huy động tất cả khả năng xử lý thông tin của HS Tất cả các cơ quan cảm giác của con người (tay, mắt, tai…) cùng với

bộ não hợp thành một hệ thống có khả năng vô cùng to lớn để biến những dữ liệu vô nghĩa thành thông tin

+ MP được sử dụng để huấn luyện, cung cấp những kinh nghiệm gián tiếp trước