Tài liệu ôn thi chuyên tu màng não tủy

Mặt ngoài có nhiều mạch máu - Màng cứng cách thành xương bằng khoang ngoài màng cứng .Phía trong màng cứng cách với màng nhện bằng khoang trong màng cững - Xoang tĩnh mạch màng cứng là n

Màng não tủy

I.CÁ C MÀNG NÃO T ỦY

1.1.

Đ ẠI CƯƠNG Tủy gai và não bộ được

ngăn cách với thành xương (ổng sống t hộp

sọ) bằng các nàng não tủy Có tất cả ba màng phát xuất chủ yếu từ nguồn gốc trung bì màng

cứng,màng nhện và màng mềm

1 1 Màng cứng

- dai, không đàn hồi Dày 0,3 - lmm Mặt ngoài

xù xì,dính vào màng xương ỏ vài chỗ như quanh

lỗ chẩm và hộp sọ Mặt trong láng bao lấy các xoang tĩnh mạch của hộp sọ và được nội mạc bao phủ Mặt ngoài có nhiều mạch máu

- Màng cứng cách thành xương bằng khoang ngoài màng cứng Phía trong màng cứng cách với màng nhện bằng khoang trong màng cững

- Xoang tĩnh mạch màng cứng là nơi màng cứng tách ra hai lá, tạo thành các ống dẫn máu được lót bên trong một lớp nội mô để chứa và dẫn lưu máu tĩnh mạch

1.2

Màng nhện (arachnoidea)

- mỏng, trong suốt Gồm hai lố áp sát vào nhau tạo nên một khoang ảo

- màng nhện bắc cầu qua các rãnh bán cầu đại não mà không lách vào như màng mềm

màng nhện và màng mềm có một khoang gọi

là khoang dưới nhện chứa dầy dịch não tủy

choang dưới nhện cố những bè mảnh liên kết nối màng nhện với màng mềm

- Khoang dưới nhện (cavum

subarachnoideale) thay dổi kích thước tùy

chỗ, có những nơi giãn rộng làm thành các bể

chứa dưới nhện Khoang dưới nhện ,thông

thương với hệ thông não thất qua các lỗ giữa

và lỗ bên mái não thất IV, và liên kết với

xoang tĩnh mạch màng cứng bằng các hạt

màng nhện Hạt màng nhện có tác dụng tiêu

thoát dịch não tủy

1.1.3 Màng mềm (pia mater)

- cấu tạo bằng mô liên kết lỏng lẻo, chứa

nhiều vi mach để nuôi dưỡng não bộ và tủy gai cho nên còn dược gọi là màng nuôi Màng mềm ò trong cùng, bao phủ toàn bộ mặt

ngoài và len lỏi sâu vào các rãnh bán cầu dại não Cùng với các tế bào thần kinh đệm có vai trò nâng đỡ và nuôi dưỡng các nơ ròn, màng mềm tạo nên màng nuôi-đệm, hình thành các khoảng quanh mạch máu của các tiểu dộng mạch và tiểu tĩnh mạch Do đó, các khoảng quanh mạch máu thuộc khoang dưới màng nhện và cũng chứa dịch não tủy

- Màng nuôi - đệm là cơ sở vật chất của hàng rào máu - dịch não tủy

- Theo quan niệm hiện nay, các khoang dưới nhện chính là các mắt lưới của màng nuõi-dệm

1.2 CÁC MÀNG TỦY GAI

1.2.1 Màng cứng

- ở tủy gai màng cứng tạo nên túi màng

cứng, kéo dài từ lỗ chẩm đến ngang đốt sống cùng II

-Túi màng cứng cách với ống sống bằng

khoang ngoài cứng, chứa mô mỡ và đám rối tĩnh mạch cột sống

- Từ đáy túi màng cứng ngang đốt sống cùng

II, màng cứng bao quanh dây cùng tạo nên

dây màng cứng và dính vào mặt sau xương

cụt, có các dây chằng cùng

màng cứng tăng cường Có thể gây tê ngoài

màng cứng ô vùng này

-Các động mạch đốt sống, gian sườn, thất lưng vồ cùng phân nhánh dến màng cứng

1.2.2.Màng nhện

- Lá ngoài dính vào mặt trong màng cứng.Lá trong xuống tận đáy túi màng cứng.giữa 2 lá

là khoang nhện,có các dải liên kết,dây chằng răng,rễ thần kinh gai sống và mạch máu

xuyên qua

- Khoang dưới nhện của tủy gai có 2 chỗ giãn rộng.Đó là bể dưới nhện tiểu hành não ở quanh hành não và tiểu não và bể tủy gai

chứa đuôi ngựa ở đáy túi màng cứng.Chọc dò thắt lưng để lấy nước não tủy ở bể này

1 2 3 Màng mềm

- Màng mềm tủy gai ở mỗi bên tách ra một

trẽ là dây chằng răng

- Dây chằng răng nối một ngoài màng mềm với màng nào cứng ở hai bên theo mặt

phẳng đứng ngang kéo dài từ lỗ lớn xương chẩm đến nón cùng tủy gai Khoảng I7-18

răng Giữa các răng là các khe để cho rễ trước

và rễ sau của thần kinh gai sống nối vào

nhau Dây chằng răng chia túi màng cứng lầm hai phòng: trước và sau, thông nhau qa các cung răng

1.

2.4 Các màng não tủy ở dây thần k i nh sọ

và dây thần k i nh gai sống.

- Nơi các dây sọ và dây gai sống chui ra khỏi các lỗ xương có các phần của màng não bao bọc Đối với các dây gai sống, màng cứng liên tục bọc lấy bao ngoài dây thần kinh

(epinerium) của phần xa hạch gai.

- Màng nhện cũng tạo thành bao, phân cách

cả hai rễ và tận cùng ở phần gần hạch gai Màng mềm tạo nên lớp trong cùng quanh mỗi rễ thần kinh gai sống, kéo dài đến tận lỗ gian đốt sống và hòa lẫn vào bao ngoài dây thần kinh

- Đối với các dây sọ cũng tương tự như trên, ngoại trừ dây thị giác, dây mặt và dây vận nhãn

1.3 CÁC MÀNG NÃO

1.3.1 Màng cứng não

Màng cứng não bộ khác với màng cứng tủy gai ở những điểm sau đây :

- Sát vào thành xương, và không có

khoang ngoài màng cứng

- Mặt trong cho các trẽ (liềm đại não, liềm tiểu não, lều tiểu não và hoành yên).

-Tạo nên các xoang tĩnh mạch màng cứng

- Màng cứng bám chắc vào nền sọ hơn ở vòm

sọ Vùng dễ bóc tách từ bờ sau cánh nhỏ

xương bướm đến ụ chẩm thật ra không phải

duy nhất vì các máu tụ ngoài màng cứng do

tổn thương các mạch máu màng não có thể lách vào giữa màng cứng và thành xương vòm sọ và một phán nền sọ

- Các trẽ của màng cứng gồm :

- Liềm đại não Hình lưỡi liềm, dính vào toàn

bộ vòm sọ dọc theo đường giữa và đi vào khe

dọc giữa hai bán cầu đại não, tạo nên một vách sợi Đầu trước gắn và bọc lấy mào gà xương sàng Bờ trên liên tục ra sau rồi tận

cùng ở ụ chẩm trong Bờ dưới, tự do chạy cong theo mặt trên của thể chai.

- Ngay sau lồi thể chai, liềm nào dính chặt vào mặt lưng lầu tiểu não dọc theo đường giữa

- Bờ dưới liềm đại não chứa xoang tĩnh mạch dọc dưới, liên tục ra sau đổ về xoang tĩnh mạch thẳng

- Bờ trên liềm đại não chứa xoang tĩnh mạch dọc trên

- Lều tiểu não ,tạo nên một mái trên hố sọ sau,ngăn cách mặt trên tiểu não với thùy

chẩm của bán cầu đại não Lều có hai bờ: bờ trong bay vòng nhỏ, tự do, nhỏ, lỗm sâu, hợp với yên xương bướm tạo thành khuyết lều tiều não và là giới hạn trên cửa trung não Bờ ngoài là vòng lớn dính vào xương chẩm dọc theo một rãnh chứa xoang tĩnh mạch ngang rồi theo các mép của một rãnh đi dọc mặt trên phần đá xương thái dương, tạo nên xoang tĩnh mạch đá trên Lều tiểu não tiếp tục ra phía trước gắn vào mỏm yên sau

- Thoát vị mô não thường xảy ra tại khuyết

lều tiểu năo hoặc từ trên xuống hoặc từ dưới

lên

— Liềm tiểu não Là một phần nhỏ của màng cứng ở ngay dưới ụ chẩm trong Bờ sau dính vào mặt trong xương chẩm và chứa xoang tĩnh mạch chẩm Bờ trước hướng vảo trong lách giữa hai bán cầu tiểu não.

- Hoành yên Hình tứ giác tạo thành mái hố yên, để thủng một 15 nhỏ ở trung tâm gọi là

lỗ hoành yên để cho phần phễu của tuyến yên

đi qua

- Động mạch cấp máu cho màng cứng của

não là : động mạch màng não giữa, nhánh của

động mạch hàm và động mạch màng năo sau,

nhánh của động mạch đốt sống

- Tĩnh mạch là các tĩnh mạch màng não đi

theo hai hệ thống : hệ thống sâu với các hồ máuTrô-la (Trolard) và hệ thống nông với

xoang tĩnh mạch dọc trên và đám rối tĩnh mạch chân bướm, đảm bảo thông nối hệ tĩnh mạch nội sọ và ngoại sọ

- Thần kinh của màng não là các nhánh màng

não của dây sinh ba

1 3.2 Màng nhện n ã o Như ở tủy gai, các

khoang dưới nhện ở sọ giản thành các bể

chứa như :

- Bể tiểu - hành não (cisterna

cerebellomedullaris)

- Bể hố bên đại não (cisterna fossae lateralis cerebri)

- Bể giao thoa (cisterna chiasmatis).

-Bề liên cuống náo

- Dịch não tủy theo các đường đến các lạch (ứng với rãnh lớn) về các dòng Các dòng hội

tụ về các bể chứa.

- Khi thoắt hết dịch não tủy ,màng nhện áp sát vào màng mềm Lúc đó chỉ phân biệt

được màng não cứng và màng não mềm.

- Khoang dưới nhện thông với hệ thống não thất qua các lỗ mái não thất IV và thông với tĩnh mạch qua các hạt màng nhện

1.3.3.

Màng mềm n ão

- Màng mềm có các mạch máu phân nhánh đi

vào não; phần phàn chiếu của màng mềm theo các mạch máu tạo nên các khe hình

chóp, mà thành khe là hai lá của màng mềm

Các khe này gọi là khoảng quanh mạch máu,

chứa dịch não tủy

Các đám rối màng mạch (pỉexus

choroideus) là thành phần cùa màng mềm

não, gồm có :

- Đám rối màng mạch não thất IV và tấm

màng mạch não thất IV ồ giữa hành não và

tiều não

- Đám rối màng mạch não thất III liên tục vồi đám rối màng mạch não thất bên tại lỗ gian

não thất Cà hai đám rối này đều thuộc về tâm màng mạch não thất III