Chương IX CHỦ NGH XÃ HỘI HIỆN THỰC VÀ TRIỂN VỌNG

Lần đầu tiên trong l/s, Nhà nước Xôviết do Lênin đứng đầu đã ra đời trong “ Mười ngay rung chuyển thế giới ”  Với sự thắng lợi của CM tháng 10 Nga, lịch sử đã mở ra một con đường mới c

Chương IX

CHỦ NGH XÃ HỘI HIỆN THỰC

VÀ TRIỂN VỌNG

A Mục tiêu

1 CM tháng 10 Nga và mô hình CNXH hiện thực đầu tiên trên thế giới

2 Sự ra đời của hệ thống XHCN và những thành tựu của nó

3 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và sụp

đổ của mô hình CNXH XôViết

4 CNXH – Tương lai của Xh loài người

B Nội dung

I CNXH hiện thực

1 CM tháng 10 Nga và mô hình CNXH hiện

thực đầu tiên trên thế giới

Lần đầu tiên trong l/s, Nhà nước Xôviết do Lênin đứng đầu đã ra đời trong “ Mười ngay rung chuyển thế giới ”

 Với sự thắng lợi của CM tháng 10 Nga, lịch sử đã mở ra một con đường mới cho sự giải phóng các dân tộc bị chủ nghĩa thực dân

áp bức Nó dã mở đầu một thời đaị mới trong lịch sử - thời đại quá độ từ CNTB lên CNXHtrên phạm vi toàn thế giới

b Mô hình CNXH đầu tiên trên thế giới

Mô hình đầu tiên của CNXH ra đời trong bối cảnh hết sức đặc biệt :

Từ sau CM tháng 10 đến khi kết thúc Chiến tranh thế giới thứ II ( 9-5-1945 ) Liên Xô là nước XHCN duy nhất

Điều kiện xây dựng một chế độ mới cực kỳ khó khăn và phức tạp :

- Nền kinh tế bị tàn phá trong ctranh I

- ĐCS Nga và LN đã đề ra chính sách CS thời chiến …

- Tiếp đó là ctranh can thiệp của 14 nước đế quốc và bị bao vây cấm vận về kinh tế…

+ Từ năm 1918 đên mùa xuân 1921 … Thi hành chính sách cộng sản thời chiến …

+ Đến tháng 3-1921, sau khi nội chiến kết thúc, tại Đại hội X  ĐCS Nga đề ra chính sách kinh

tề mới ( NEP )…

+ Khi LêNin qua đời để chuẩn bị đối phó với chiến tranh thế giới II, đưa LX thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu trở thành cường quốc  Nhà nước Xôviết thực hiện “ KẾ HOẠCH HOÁ TẬP TRUNG CAO ” LX đã thành công rực rỡ

….và chưa đầy 20 năm ….đã khôi phục kinh tế sau chiến tranh

 Trong điều kiện lịch sử đặc biệt

phép phát huy cao độ tinh thần anh dũng, hy sinh của hàng trăm triệu QCND, mới có thể thực hiện được những kỳ tích như thế

Sau ctranh thế giới II, hệ thống XHCN thế giới

ra đời bao gồm 13 nước …

Hội nghị 81 ĐCS và công nhân của các nước trên thế giới đã ra tuyên bố và khẳng định :

“Đặc điểm chủ yếu của thời đại chúng ta là

hệ thống XHCN thế giới đang trở thành

nhân tố quyết định sự phát triển của Xh loài người ”

b Những thành tựu của CNXH hiện thực

CNXH hiên thực đã đạt được những thành tựu

to lớn sau đây :

- Chế độ XHCN đã từng bước đưa nhân dân lao động lên làm chủ Xh, thúc đẩy trào lưu đấu tranh cho quyền tự do dân chủ trên toàn thế

- Với sự lớn mạnh toàn diện, CNXH có ảnh hưởng sâu sắc trong đời sống ctrị tgiới, đóng vtrò quyết định đối với sự sụp đổ hệ thống thuộc địa của CNĐQ, mở ra kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập dân tộc và thời đại quá độ lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới

- Sức mạnh của CNXH hiên thực đóng vtrò quyết định đẩy lùi nguy cơ ctranh huỷ diệt, bảo

vệ hoà bình tgiới

- Với sức ép của các nước XHCN mà các nước phương Tây đã phải chấp nhận phần lớn các yêu sách của QCNDLĐ đòi quyền dân sinh dân chủ, các phúc lợi Xh …

II Sự khủng hoảng, sụp đổ của mô hình

CNXH Xôviết và nguyên nhân của nó

1 Sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình CNXH Xôviết

L/s Xh loài người không đi theo con đường

thẳng và phong trào CM cũng không tránh khỏi sai lầm và thất bại hay những thời kỳ thoái trào  Chẳng hạn : Sự thất bại của công xã Pari

Quốc tế I tan rã 1876  Quốc tế II phân rã

tháng 4/1989 trở đi sự đổ vỡ diễn ra liên tiếp

ở các nước Đông Âu đến tháng 9/1991 chế độ XHCN ở LX và 6 nước Đông Âu đã bị sụp đổ hoàn toàn, cùng với Mông Cổ và Anbani

2 Nguyên nhân dẫn đến sự khủng hoảng và

sụp đổ của mô hình CNXH Xôviết

a Nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự khủng hoảng và sụp đổ của mô hình CNXH Xôviết

+ Tuyệt đối hoá cơ chế kế hoạch hoá tập trung cao, từ bỏ ngay một cách chủ quan duy ý chí nền kinh tế hàng hoá, cơ chế thị trường, thực hiện chế độ bao cấp tràn lan, triệt tiêu tính chủ động, sáng tạo của người lao động

+ Do chậm đổi mới cơ chế kinh tế, hệ thống quản lý nên LX đã thua kém về lĩnh vực công nghệ và năng suất lao động Mà đây là 2 ytố quyết định thắng lợi của cđộ mới

 Những sai lầm chủ quan nghiêm trọng kéo

dài ở trên cản trở sự đổi mới đúng đắn là

nguyên nhân sâu xa làm chế độ XHCN suy

yếu, rơi vào k/hoảng

b Nguyên nhân chủ yếu, trực tiếp dẫn đến

sự sụp đổ của mô hình CNXH Xôviết

Sự sụp đổ của CNXH ở LX và Đông Âu có 2

nguyên nhân chủ yếu và trực tiếp sau đây :

Một là, trong cải tổ, ĐCS Liên Xô đã mắc sai

lầm rất nghiêm trọng về đường lối chính trị, tư tưởng và tổ chức Đó là đường lối hữu khuynh,

cơ hội và xét lại, thể hiện trước hết ở những

người lãnh đạo cao nhất

Hai là, chủ nghĩa đế quốc đã can thiệp toàn

diện, vừa tinh vi, vừa trắng trợn,thực hiện được

“ diễn biến hoà bình ” trong nội bộ Liên Xô và

các nước Đông Âu

Kết luận :

Sự phá hoại của CNĐQ cùng với sự phản bội từ bên trong và từ trên chóp bu của cơ quan lãnh đạo cao nhất là nguyên nhân trực tiếp làm cho LX sụp đổ

Tất nhiên, xét cho cùng chính bọn cơ hội, xét lại và phản bội, sự mất cảnh giác CM trong

hàng ngũ những người cộng sản đã tạo cơ hội vàng cho CNĐQ chiến thắng mà không cần

chiến tranh

C/ý :

Cải tổ, cải cách, mở cửa, đổi mới là tất yếu nhưng sụp đổ thì không tất yếu Vấn đề là ở chỗ : cải tổ, cải cách, mở cửa, đổi mới thế nào, nằm mục đích gì, theo đường lối nào

III Triển vọng của CNXH

1 CNTB – không phải là tương lai của Xh

loài người

+ Bản chất của CNTB không thay đổi

CNTB với những >< bên trong tự nó không thể khắc phục  Xh TB không thể thay đổi bản chất của mình

+ Các ytố XHCN đã xuất hiện trong lòng XHTB CNTB hiện đại sẽ còn tiếp tục ptriển thông

qua những cuộc k/hoảng,những cuộc cải cách

để thích ứng và qtrình đó cũng chính là qtrình quá độ sang 1 Xh mới

Trong khuôn khổ của CNTB đã xuất hiện những ytố của Xh mới, những ytố của nền văn

minh hậu công nghiệp, ktế tri thức nẩy sinh và ptriển, tính chất Xh của sở hữu ngày càng gia tăng, sự điều tiết của nhà nước đối với thị trường ngày càng hữu hiệu, tính nhân dân và

Xh của nhà nước tăng lên, những vấn đề về phúc lợi Xh và môi trường …ngày càng được

giải quyết tốt hơn  Với những đặc điểm trên

đây cũng có thể xem đó là những Xh quá độ

vì nó chứa đựng trong đó cả các ytố của

CNTB và Xh tương lai

2 CNXH – tương lai của Xh loài người

a Liên Xô và các nước XHCN Đông Âu sụp

đổ không có nghĩa là sự cáo chung của CNXH

+ Sự sụp đổ của LX và các nước XHCN Đông

Âu là sự sụp đổ của 1 mô hình của CNXH trong quá trình đi tới mục tiêu XHCN Nó không đổng nghĩa với sự cáo chung của CNXH với tư cách

là một HTKT-XH mà loài người đang vươn tới Tương lai của Xh loài người vẫn là CNXH, đó

là quy luật khách quancủa sự ptriển của l/s

+ Tính chất của thời đại không thay đổi, loài người vẫn trong thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới…

+ Các >< của thời đạivẫn tồn tại , chỉ thay đổi hình thức biểu hiện và đặt ra yêu cầu mới phải giải quyết

b Các nước XHCN còn lại tiến hành cải

cách, đổi mới và ngày càng đạt được những thành tựu to lớn.

Nhờ cải cách, đổi mới toàn diện mà các nước XHCN còn lại tiếp tục đứng vững và ptriển

 Trong cải cách, đổi mới, cần chú ý :

+ Từ bỏ mô hình Ktế kế hoach hoá tập trung

chuyển sang ktế thị trường XHCN hoặc theo

định hướng XHCN, đa dạng hoá các hình thức

sở hữu …

+ Xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN theo hướng xây dựng hệ thống pháp luật ngày càng tương đồng với hệ thống pluật hiện đại

+ Xây dựng các tổ chức phi chính phủ đa dạng gồm các hội nghề nghiệp, văn hoá, tôn giáo…

+ Hội nhập quốc tế sâu rộng, tham gia vào hầu hết các tổ chức quốc tế …

+ Bảo đảm sự cầm quyền và lãnh đạo của ĐCS đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trên tất cả các mặt …

c Đã xuất hiện những nhân tố mới của xu

hướng đi lên CNXH ở một số quốc gia trong thế giới đương đại

Trong tình hình CNXH tạm thời lâm vào thoái trào, ở nhiều nơi trên thế giới hiện nay, đặc biệt

ở Mỹ La tinh, từ những năm 1990 đã xuất hiện

xu thế thiên tả và ngày càng ptriển mạnh mẽ

lên thành một trào lưu vào đầu thế kỷ XXI Từ

1998 đến nay, thông qua bầu cử dân chủ, các chính phủ cánh tả tiến bộ đã lên cầm quyền ở

11 nước Mỹ La tinh…

Cảm ơn các em đã chú ý lắng nghe !