Tài liệu thi y chuyên tu đại học tây nguyên (DẠ dày)

DẠ DÀY Đại cương -Là đoạn phình to nhất của ống tiêu hóa,nối giữa thực quản và tá tràng,nằm sát dưới vòm hoành trái ở sau cung sườn và vùng thượng vị trái - Rất co giãn có thể tích từ 2

DẠ DÀY Đại cương

-Là đoạn phình to nhất của ống tiêu hóa,nối giữa thực quản và tá tràng,nằm sát dưới vòm hoành trái ở sau cung sườn và vùng thượng

vị trái

- Rất co giãn có thể tích từ 2 lít đến 2,5 lít hoặc hơn nữa

1.Hình thể ngoài

- Có 2 thành trước và sau,2 bờ là bờ cong vị lớn và nhỏ,2 đầu là tâm vị ở trên và môn vị ở dưới

- Kể từ trên xuống dưới,dạ dày gồm có:

1.1.Tâm vị:

- rộng khoảng 3-4 cm

- Nằm kế cận thực quản và bao gồm lỗ tâm vị

- Lỗ tâm vị thông thực quản với dạ

dày,không có van đóng kín mà chỉ có nếp

niêm mạc

- Người sống,lỗ tâm vị nằm sau sụn sườn 7 trái,trước thân đốt sống ngực X và lệch về bên trái đường giữa khoảng 2,5 cm

1.2.Đáy vị

- Phần phình to hình chỏm hầu

- Ở bên trái lỗ tâm vị và ngăn cách thực quản bụng bởi 1 khuyết gọi là khuyết tâm vị

- Đáy vị thường chứa không khí khoảng

50cc,dễ thấy trên xq

1.3.Thân vị

- Nối tiếp phía dưới đáy vị,hình ống,cấu tạo bởi 2 thành và 2 bờ

- giới hạn trên là mặt phẳng ngang qua lỗ tâm vị và giới hạn dưới là mặt phẳng qua khuyết góc của bờ cong nhỏ

1.4 Phần Môn vị

Gồm có 2 phần:

-Hang môn vị; tiếp nối với thân vị chạy sang phải và hơi ra sau

- Ống môn vị: thu hẹp lại trông giống cái

phễu và đổ vào môn vị

- Mặt ngoài của môn vị được đánh dấu bởi tĩnh mạch trước môn vị

- Ở giữa môn vị là lỗ môn vị thông với tá

tràng.Lỗ nằm ở bên phải đốt sống thắt lưng I

2.Liên quan của dạ dày

2.1.Thành trước

- Liên quan với thành ngực ở trên và thành bụng ở dưới

- Phần thành ngực: dạ dày liên quan với các

cơ quan trong lồng ngực qua vòm cơ hoành trái như: màng phổi trái,tim,màng tim.Thùy trái gan ít nhiều chen vào nằm ở mặt trước

dạ dày

- Phần thành bụng: dạ dày nằm sát dưới

thành bụng trước,trong một tam giác được giới hạn bởi,bờ dưới gan,cung sườn trái và mặt trên kết tràng ngang

2.2.Thành sau

- Phần đáy tâm vị: nằm bên trụ trái cơ

hoành,có dây chằng vị hoành gắn vào nên ít

di động

- Phần thân vị là thành trước của hậu cung mạc nối, qua đó dạ dày có liên quan với:

+ Đuôi tụy và các mạch máu của rốn lách

nằm trong dây chằng lách thận

+ Thận và thượng thận trái

-Phần ống môn vị: nằm tựa trên mạc treo kết tràng ngang,qua đó có liên quan với góc tá hỗng tràng và các quai tiểu tràng trên,

2.3.Bờ cong vị nhỏ

- Có mạc nối nhỏ bám vào,bên trong chứa vòng động mạch bờ cong vị nhỏ và chuỗi

hạch bạch huyết

- Qua hậu cung mạc nối,bờ cong này có liên quan với động mạch chủ bụng,động mạch thân tạng và đám rối tạng

2.4.Bờ cong vị lớn

- Đoạn đáy vị: áp sát vòm hoành trái và liên quan với lách

- Đoạn có dây chằng hay mạc nối vị lách:

chứa động mạch vị ngắn

- Đoạn có mạc nối lớn chứa vòng động

mạch bờ cong vị lớn

3.Cấu tạo của dạ dày

Gồm 5 lớp

3.1.Lớp thanh mạc:

-Nằm ngoài cùng,thuộc lá tạng của phúc mạc

và là sự liên tục của mạc nối nhỏ phủ 2 mặt trước và mặt sau của dạ dày

- Đến bờ cong vị lớn chúng liên tục với mạc nối lớn và mạc nối vị lách

3.2.Tấm dưới thanh mạc

- Là một tổ chức liên kết rất mỏng,đặc biệt

là ở 2 mặt trước và sau của dạ dày

- Lớp thanh mạc dính chặt vào lớp cơ trừ ở 2

bờ cong vị,dễ bóc tách vì tổ chức này dày lên nhờ chứa mỡ và các bó mạch thần kinh

3.3.Lớp cơ

Kể từ ngoài vào trong gồm có

-Tầng dọc: Liên tục với các thớ cơ dọc của thực quản và tá tràng và dày nhất dọc theo

bờ cong vị nhỏ

- Tầng vòng: Bao kín toàn thể dạ dày đặc biệt dày ở môn vị tạo nên cơ thắt môn vị rất chắc

- Thớ chéo là một lớp không hoàn toàn,chạy vòng quanh đáy vị và đi chéo xuống dưới về phía bờ cong lớn

3.4.Tấm dưới thanh mạc

Là tổ chức liên kết rất lỏng lẻo nên dễ bị xô đẩy

3.5.Lớp niêm mạc

Lót mặt trong dạ dày

-Lớp này lồi lõm nhô lên xếp thành các nếp,phần lớn chạy theo chiều dọc,nhất là dọc theo bờ cong nhỏ,các nếp trông đều và liên tục hơn tạo thành rãnh gọi là ống vị

- Mặt của niêm mạc lổn nhổn vì nổi lên rất nhiều núm con,mỗi núm gọi là một vùng dạ dày.Có kích thước thay đổi từ 1mm- 6mm

- Trên mặt núm có nhiều hố dạ dày ngăn cách nhau bởi các nếp mao vị

- Hố là ống tiết của 3 -5 tuyến dạ dày.Các tuyến này tiết ra khoảng 2 lít dịch vị mỗi ngày.Dịch vị gồm có 2 chất axit và kiềm

- Riêng các tuyến vùng môn vị chỉ tiết ra chất kiềm

- Rải rác trong niêm mạc còn có các mô bạch huyết và đôi khi chúng tập trung thành các nang bạch huyết dạ dày.Tất cả các cấu trúc này đều nằm trên 1 tấm nền phẳng đó là lá

cơ niêm mạc

4.Mạch máu của dạ dày

Động mạch thân tạng bắt nguồn từ động mạch chủ bụng.ngay sau khi xuất phát động mạch chia thành 3 ngành: động mạch vị trái,động mạch lách,động mạch gan chung

4.1.Vòng mạch bờ cong vị bé

4.1.1.Bó mạch vị phải

- Động mạch vị phải thường xuất phát từ động mạch gan riêng

- Trong cuống gan,động mạch ở trước và bên trái,đến bờ cong nhỏ chia thành 2 nhánh

đi lên để nối với 2 nhánh của động mạch mạch vị trái

- Tĩnh mạch vị phải kèm theo động mạch vị phải và đổ vào tĩnh mạch cửa

4.1.2.Bó mạch vị trái

- Động mạch vị trái xuất phát từ động mạch thân tạng.đội lên một nếp phúc mạc thành nếp vị tụy trái,đến bờ cong nhỏ nơi 1/3 trên chia thành 2 nhánh: trước và sau,bò sát thành bờ cong nhỏ để xuống nối với 2 nhánh của động mạch vị phải

- Tĩnh mạch vị trái xuất phát gần tâm vị đi kèm theo động mạch và đổ vào tĩnh mạch cửa

4.2.Vòng mạch bờ cong vị lớn

Được tạo nên bởi động mạch vị mạc nối phải

và động mạch vị mạc nối trái

4.2.1.Bó mạch vị mạc nối phải

- Động mạch vị mạc nối phải phát sinh từ động mạch vị tá tràng,đi trong dây chằng vị kết tràng,rồi song song với bờ cong lớn để cho những nhánh lên phân phối cho môn vị,thân dạ dày và những nhánh xuống gọi là nhánh mạc nối

- Tĩnh mạch vị mạc nối phải ban đầu nó đi kèm theo động mạch khi đến môn vị uốn lên

trước đầu tụy để dễ đổ vào tĩnh mạch mạc treo tràng trên

4.2.2.Bó mạch vị mạc nối trái

- Động mạch vị mạc nối trái phát sinh từ động mạch lách trong rốn lách hay từ 1 nhánh của động mạch vị ngắn đi vào mạc nối

vị lách,rồi theo dọc bờ cong lớn trong dầy chằng vị kết tràng để cho những nhánh bên như động mạch mạc vị nối phải

- Vì chạy trong 2 lá khác nhau của mạc nối lớn nên ở chỗ tận cùng của 2 động mạch vị mạc nối phải và trái không thông nhau

- Tĩnh mạch mạc vị nối trái theo động mạch

đổ vào tĩnh mạch lách trong rốn lách

4.2.3.Những động mạch vị ngắn: phát sinh từ động mạch lách hay một nhánh của nó,chừng 5-6 nhánh qua mạc nối vị lách phân phối cho phần trên bờ cong vị lớn

4.2.4.Động mạch vùng đáy vị và tâm vị gồm có:

- Các nhánh thực quản phát sinh từ động mạch vị trái đi ngược lên phân phối cho mặt trước và mặt sau vùng tâm vị và đáy vị

- Động mạch đáy vị sau bất thường sinh ra

từ động mạch lách đi trong dây chằng vị hoành phân phối cho đáy vị và mặt sau thực quản

- Các động mạch hoành dưới trái cho nhánh đến mặt sau tâm vị

- Tất cả các động mạch tạo thành một mạng lưới thông nối ở 2 mặt dạ dày,đặc biệt là trong niêm mạc có sự thông nối động tĩnh mạch

- Trong lớp niêm mạc có 1 mạng động mạch rất lớn,từ đó cho 2 loại nhánh phát sinh: một quay về lớp cơ,một tận cùng trong niêm mạc

5.Thần kinh dạ dày

5.1.Sự phân phối của dây thần kinh lang thang ở dạ dày

- 2 thần kinh lang thang trước và sau đi đến gần bờ cong nhỏ chia nhiều nhánh cho mặt trước và mặt sau dạ dày

- Ngoài ra thần kinh lang thang trước còn cho nhánh gan đi trong phần của mạc nối nhỏ đến tĩnh mạch cửa thì cho nhánh môn vị

đi xuống điều hòa hoạt động vùng môn vị,ống môn vị và một phần tá tràng

- Thân thần kinh lang thang sau còn có cho các nhánh tạng theo thân động mạch vị trái đến đám rối tạng

5.2.Sự phân phối các sợi thần kinh giao cảm

ở dạ dày

- Các sợi giao cảm xuất phát từ các đoạn tủy ngực 6-10 ,qua các hạch thần kinh nội tạng

và hạch tạng đi vào dạ dày theo các huyết quản

- Còn các sợi thần kinh cảm giác thì thuộc nhiều loại và đi lên theo dây thần kinh lang thang

6.Hạch bạch huyết dạ dày gồm

6.1.Chuỗi hạch bạch huyết dạ dày

Dọc theo bờ cong vị nhỏ,nhận bạch huyết của ½ phải phần đứng và ½ trên phần ngang

dạ dày

6.2.Chuỗi hạch bạch huyết vị mạc nối

Nhận bạch huyết của ½ trái thân vị và ½ dưới phần ngang dọc bờ cong lớn

6.3.Chuỗi hạch bạch huyết tụy lách

Nhận bạch huyết của đáy vị và ½ trên thân vị Mạng bạch mạch dạ dày lưu thông tự do với mạng bạch mạch thực quản nhưng ít với mạng tá tràng nên ung thư môn vị không lan tới tá tràng mà chỉ lên bờ cong nhỏ